ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΦΠΑ: Τι έδειξε το «πείραμα» της μείωσης στα νησιά

news room 4 λεπτά ανάγνωση
ΦΠΑ

Η ξέφρενη κούρσα ανόδου των τιμών σε υπη­ρε­σίες και προ­ϊ­ό­ντα πρώτης ανάγκης, δια­τη­ρεί ζωντανή τη συζή­τηση για την ανάγκη μιας ολι­στι­κής παρέμ­βα­σης στους συντε­λε­στές του ΦΠΑ. Το 2026 ξεκί­νησε με την επέ­κταση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ σε περισ­σό­τερα νησιά, που έχουν πλη­θυ­σμό κάτω των 20.000 κατοί­κων. Στόχος η στήριξη των τοπικών κοι­νω­νιών απέ­να­ντι στην ακρί­βεια και η ενί­σχυση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας των επι­χει­ρή­σεων.

Στην πράξη, όμως, η καθη­με­ρινή εμπει­ρία των πρώτων ημερών από την εφαρ­μογή της από­φα­σης, δείχνει ότι οι τιμές δεν υπο­χώ­ρη­σαν όσο πολλοί ανέ­με­ναν. Ως απο­τέ­λε­σμα το κόστος ζωής παρα­μέ­νει υψηλό και το ερώτημα που επα­νέρ­χε­ται είναι αν αρκεί φτάνει μόνο η μείωση του ΦΠΑ για να υπο­χω­ρή­σουν οι τιμές;

Ένα συγκρι­τικό «καλάθι» βασικών προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών μεταξύ Αθήνας και νησιω­τι­κής περιο­χής με μειω­μένο ΦΠΑ δείχνει ότι, παρά τη φορο­λο­γική ελά­φρυνση, το συνο­λικό κόστος παρα­μέ­νει αισθητά υψη­λό­τερο στην περι­φέ­ρεια. Και αυτό δεν είναι συγκυ­ριακό , αλλά απο­τέ­λε­σμα συσ­σω­ρευ­μέ­νων πιέσεων στο κόστος παρα­γω­γής και λει­τουρ­γίας που οδηγούν όλο και ψηλό­τερα τις τιμές.

Σε ένα ενδει­κτικό καλάθι 15 βασικών προ­ϊ­ό­ντων (ψωμί, γάλα, καφές, ζάχαρη, ζυμα­ρικά, ελαιό­λαδο, κοτό­πουλο, τυρί, για­ούρτι, αυγά, απορ­ρυ­πα­ντικά) και 5 υπη­ρε­σιών (καφές take-away, γεύμα χαμηλού κόστους, κουρείο, μικρο­ε­πι­σκευή, τοπική μετα­κί­νηση), η εικόνα είναι σαφής.

Στην Αθήνα, το μηνιαίο κόστος για αυτά τα είδη δια­μορ­φώ­νε­ται περίπου στα 105–110 ευρώ. Σε νησί με μειω­μένο ΦΠΑ, το ίδιο καλάθι ξεπερνά τα 118–120 ευρώ, δηλαδή είναι 8% έως 12% ακρι­βό­τερο, παρά τον χαμη­λό­τερο συντε­λε­στή. Όπως φαί­νε­ται από τα στοι­χεία, οι τιμές των προ­ϊ­ό­ντων ήταν τόσο υψηλές στα νησιά που ακόμα και μετά τη μείωση κατά 30% των τιμών από τη μείωση του ΦΠΑ, θα παρέ­με­ναν ακρι­βό­τερα από τα αστικά κέντρα της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας.

Η διαφορά δεν οφεί­λε­ται στα τρόφιμα μόνο. Εκεί, η διαφορά είναι μικρό­τερη, καθώς αγγίζει περίπου το 4% εως 6%. Το πραγ­μα­τικό «βάρος» έρχεται στις υπη­ρε­σίες, όπου οι τιμές στο νησί είναι κατά μέσο όρο 20%έως 30% υψη­λό­τε­ρες. Παρ’ όλα αυτά, μέρος αυτής της επι­βά­ρυν­σης δεν έχει περάσει πλήρως στις τελικές τιμές.

Επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης και μικρού λια­νε­μπο­ρίου, ιδίως σε του­ρι­στι­κές περιο­χές, απορ­ρό­φη­σαν αυξή­σεις κόστους για να μη χάσουν ζήτηση ή μερίδιο αγοράς, περιο­ρί­ζο­ντας τα περι­θώ­ρια κέρδους τους. Αυτό εξηγεί γιατί, ακόμη και όταν ο ΦΠΑ μειώ­νε­ται, η τιμή δεν υπο­χω­ρεί, καθώς οπως λένε παρά­γο­ντες της αγοράς «δεν υπάρχει πλέον “λίπος” στην αλυσίδα για να περάσει η ελά­φρυνση στον κατα­να­λωτή». Σε αρκετές περι­πτώ­σεις, η μείωση του φόρου λει­τουρ­γεί απλώς ως ανάχωμα σε νέες ανα­τι­μή­σεις που δια­φο­ρε­τικά θα είχαν ήδη εμφα­νι­στεί.

Γιατί δεν φαί­νε­ται η μείωση

Ο λόγος είναι απλός: ο ΦΠΑ είναι μόνο ένα κομμάτι της τελικής τιμής. Και το υπό­λοιπο κομμάτι έχει αυξηθεί σημα­ντικά τα τελευ­ταία δύο χρόνια.

Σύμφωνα με στοι­χεία της αγοράς, το κόστος βασικών πρώτων υλών για την εστίαση και το λια­νε­μπό­ριο αυξή­θηκε σωρευ­τικά την περίοδο 2024–2025:

Σε αυτά προ­στί­θε­νται τα μετα­φο­ρικά, ιδίως στα νησιά, τα επαγ­γελ­μα­τικά ενοίκια που σε του­ρι­στι­κές περιο­χές έχουν αυξηθεί με διψή­φιους ρυθμούς, και το ενερ­γειακό κόστος που παρα­μέ­νει ασταθές. Πολλές μικρές επι­χει­ρή­σεις, επέ­λε­ξαν τη μείωση του ΦΠΑ δνα μην την περά­σουν στο σύνολο τους στην τιμή, αλλά χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε για να απορ­ρο­φη­θεί μέρος αυτών των αυξή­σεων. Με άλλα λόγια, λει­τούρ­γησε ως «μαξι­λάρι» και όχι όπως έπρεπε ως έκπτωση.

Ακριβές υπη­ρε­σίες

Η εικόνα είναι πιο καθαρή στις υπη­ρε­σίες. Εκεί, ο ΦΠΑ απο­τε­λεί μικρό ποσοστό της τελικής τιμής. Μισθοί, ενοίκια και λει­τουρ­γικά κόστη καθο­ρί­ζουν σχεδόν εξ ολο­κλή­ρου το τελικό ποσό.

Ένας καφές take-away που στην Αθήνα κοστί­ζει 2,20–2,40 ευρώ, σε νησί φτάνει εύκολα τα 3 ευρώ. Ένα απλό γεύμα χαμηλού κόστους δια­μορ­φώ­νε­ται στα 10–12 ευρώ στην πρω­τεύ­ουσα και ξεπερνά τα 14–15 ευρώ στην περι­φέ­ρεια. Η μείωση του ΦΠΑ απλώς δεν αρκεί για να αλλάξει αυτή την εξίσωση.

Οι μόνιμοι κάτοι­κοι των νησιών είναι εκείνοι που νιώθουν περισ­σό­τερο την αδυ­να­μία του μέτρου της μείωσης του ΦΠΑ να φανεί στο πορ­το­φόλι τους. Ο λόγος είναι οτι οι κάτοι­κοι ψωνί­ζουν με αυτές τις υψηλές τιμές ολό­κληρο το χρόνο βασικά αγαθά και υπη­ρε­σίες.

Ταυ­τό­χρονα, τα χαμη­λό­τερα εισο­δή­ματα, τα οποία δαπα­νούν μεγα­λύ­τερο μέρος του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού τους στην κατα­νά­λωση, επι­βα­ρύ­νο­νται δυσα­νά­λογα. Για αυτά τα νοι­κο­κυ­ριά, ακόμη και μικρές απο­κλί­σεις τιμών έχουν ουσια­στική επί­δραση στο δια­θέ­σιμο εισό­δημα.

Το πραγ­μα­τικό συμπέ­ρα­σμα για το 2026

Η εμπει­ρία του ΦΠΑ το 2026 δείχνει κάτι συγκε­κρι­μένο: οι φορο­λο­γι­κές μειώ­σεις από μόνες τους δεν αρκούν για να αλλά­ξουν το κόστος ζωής, όταν οι δομικές πιέσεις παρα­μέ­νουν ισχυρές.

Όσο το κόστος πρώτων υλών, ενέρ­γειας, μετα­φο­ρών και στέ­γα­σης παρα­μέ­νει υψηλό, οι μειώ­σεις συντε­λε­στών λει­τουρ­γούν περισ­σό­τερο ως μηχα­νι­σμός στα­θε­ρο­ποί­η­σης της αγοράς παρά ως όφελος για την τσέπη. Και αυτό εξηγεί γιατί, παρά τις παρεμ­βά­σεις, ο τελικός λογα­ρια­σμός συνε­χί­ζει να ανε­βαί­νει.

Το 2026, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι αν ο ΦΠΑ μειώ­θηκε. Είναι αν και πότε οι συν­θή­κες θα επι­τρέ­ψουν αυτή η μείωση να φανεί πραγ­μα­τικά στο ταμείο.

Πηγή: ot.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.