• Ο δήμαρχος Σύμης Λευτέρης Παπακαλοδούκας κλιμακώνει δημόσια την αντιπαράθεση με τον ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και τον γενικό διευθυντή Χρήστο Γαμβρούδη, όμως τα πρωτόκολλα, οι αυτοψίες και τα οικονομικά στοιχεία φωτίζουν μια πιο σύνθετη, και πολιτικά άβολη, πραγματικότητα
Η πρόσφατη φωτιά στον ΧΥΤΑ Σύμης δεν έμεινε μόνο ένα σοβαρό συμβάν που απαιτεί ψυχραιμία, επιχειρησιακή ανταπόκριση και καθαρή ενημέρωση. Μετατράπηκε γρήγορα σε πεδίο επικοινωνιακής σύγκρουσης, με τον δήμαρχο Σύμης Λευτέρη Παπακαλοδούκα να ανεβάζει τους τόνους απέναντι στον ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και στον γενικό διευθυντή του Χρήστο Γαμβρούδη.
Η επιλογή του, αποτυπώθηκε και θεσμικά, με επιστολή προς τον ΦοΔΣΑ, κοινοποιημένη στον Γενικό Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων Μανώλη Γραφάκο και την ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, με αίτημα την αποχώρηση του Δήμου Σύμης από τον Φορέα, με επίκληση κακοδιαχείρισης του ΧΥΤΑ από τον ΦοΔΣΑ.
Η κίνηση αυτή παρουσιάζεται ως «θεσμική διαμαρτυρία», όμως στην ουσία μοιάζει περισσότερο με προσπάθεια αναστροφής του αφηγήματος και μετακύλισης ευθυνών. Διότι για να υλοποιηθεί μια τέτοια αποχώρηση, απαιτείται αλλαγή του νόμου, δηλαδή για μια πολιτική απαίτηση που υπερβαίνει τα όρια μιας διαχειριστικής διαφωνίας και αγγίζει την καρδιά του ποιος θέλει να ελέγχει τι, και με ποια ιστορία πίσω του.
Τα χαρτιά, οι αυτοψίες και η ημερομηνία που «κόβει» τη συζήτηση
Ο ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου ανέλαβε τη διαχείριση του ΧΥΤΑ Σύμης την 1η Ιουλίου 2025. Η παραλαβή, όπως περιγράφεται, έγινε με Πρωτόκολλο Παράδοσης και Παραλαβής, όπου καταγράφεται τεκμηριωμένα η κατάσταση της εγκατάστασης τη στιγμή της αλλαγής. Προηγήθηκαν 2 αυτοψίες, στις 05.04.2024 και στις 20.01.2025, και τα ευρήματά τους ενσωματώθηκαν συνολικά στο Πρωτόκολλο.
Η σημασία του Πρωτοκόλλου δεν είναι επικοινωνιακή. Είναι διοικητική και πρακτική. Συνιστά επίσημο έγγραφο που αποτυπώνει τι παραδόθηκε, σε ποια κατάσταση και με ποιες εκκρεμότητες. Και σύμφωνα με την περιγραφή, ο Δήμος Σύμης έχει υπογράψει αυτό το έγγραφο, άρα έχει επισήμως αποδεχθεί όσα καταγράφονται για την κατάσταση του ΧΥΤΑ έως και την 1η Ιουλίου 2025, όταν την πλήρη και αποκλειστική ευθύνη λειτουργίας είχε ο ίδιος ο Δήμος.
Εδώ καταρρέει το πιο βολικό κομμάτι της πολιτικής αφήγησης. Δεν συζητάμε για αόριστες εντυπώσεις. Συζητάμε για συγκεκριμένα διοικητικά τεκμήρια, με ημερομηνίες και καταγραφές, που δείχνουν ότι τα προβλήματα δεν γεννήθηκαν ξαφνικά «τους τελευταίους μήνες».
Τι παραδόθηκε στον ΦοΔΣΑ σύμφωνα με το Πρωτόκολλο
Στα στοιχεία που παρατίθενται, περιγράφεται μια εγκατάσταση με βαριές ελλείψεις και χρόνια σημάδια υπολειτουργίας. Αναφέρεται ότι δεν υπήρχε ισχύουσα Περιβαλλοντική Αδειοδότηση, δεν υπήρχε η απαιτούμενη άδεια λειτουργίας, δεν υπήρχε άδεια Πυρασφάλειας. Καταγράφεται επίσης ότι οι λεκάνες στραγγισμάτων είχαν μπαζωθεί και οι αναδευτήρες ήταν εκτός λειτουργίας, ενώ ο μηχανολογικός εξοπλισμός εμφανίζεται ασυντήρητος επί σειρά ετών. Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο, όπως σημειώνεται, είναι ότι δεν εντοπίστηκε ενεργή σύμβαση για υλικό επικάλυψης, που θεωρείται βασική προϋπόθεση ασφαλούς και περιβαλλοντικά ορθής λειτουργίας.
Και πάνω από όλα, υπάρχει η εικόνα του περιβάλλοντος χώρου. Περιγράφεται ένας ΧΥΤΑ κατ’ όνομα, περικυκλωμένος από τεράστιο όγκο απορριμμάτων και ογκωδών αντικειμένων εκτός των ορίων της εγκατάστασης, κατάσταση που αποδίδεται στη διαχείριση του Δήμου Σύμης επί σειρά ετών. Αυτή η λεπτομέρεια είναι πολιτικά εκρηκτική, γιατί δεν αφορά απλώς μια τεχνική εκκρεμότητα. Αφορά συνολικό τρόπο διαχείρισης που αγγίζει τη δημόσια υγεία, το περιβάλλον και την αξιοπιστία της δημοτικής αρχής.
Η πρώτη φωτιά πριν την ανάληψη και η απόπειρα «χρέωσης» του συμβάντος
Ένα στοιχείο που έχει ιδιαίτερο βάρος είναι η αναφορά ότι η πρώτη πυρκαγιά στον ΧΥΤΑ Σύμης εκδηλώθηκε λίγες ημέρες πριν από την 1η Ιουλίου 2025, δηλαδή πριν αναλάβει ο ΦοΔΣΑ. Αυτό, εφόσον ισχύει όπως περιγράφεται, σημαίνει ότι η επιχειρησιακή ευθύνη τότε ήταν ακόμη στον Δήμο Σύμης. Παρ’ όλα αυτά, στη σημερινή δημόσια συζήτηση επιχειρείται, κατά την κριτική που ασκείται, να «χρεωθεί» πολιτικά το συμβάν σε εκείνους που δεν είχαν προλάβει καν να αναλάβουν τη διαχείριση.
Η διαφορά ανάμεσα στο τι συνέβη και στο ποιος έχει την αρμοδιότητα δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι η ουσία. Και η ουσία δεν αλλάζει με φωνές, ούτε με επιστολές που ζητούν αλλαγές νόμου.
Εντός και εκτός ΧΥΤΑ, η ευθύνη δεν είναι ενιαία
Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης υπάρχει και το ζήτημα των διακριτών αρμοδιοτήτων. Όπως τονίζεται, η ευθύνη του ΦοΔΣΑ αφορά στη λειτουργία εντός των ορίων του ΧΥΤΑ. Για τα απορρίμματα και την περιβαλλοντική εικόνα εκτός των ορίων της εγκατάστασης, αποκλειστικός υπεύθυνος είναι ο Δήμος. Αν ο περιβάλλων χώρος παρέμεινε φορτωμένος με σκουπίδια, τότε η απόπειρα να μετατραπεί η φωτιά σε μοχλό επίθεσης κατά του ΦοΔΣΑ μοιάζει περισσότερο με άμυνα απέναντι σε ένα πρόβλημα που έχει ρίζες στην τοπική διαχείριση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια νέα διαχείριση δεν κρίνεται. Κρίνεται και πρέπει να κρίνεται. Όμως για να υπάρξει σοβαρή κριτική χρειάζεται τεκμηρίωση, όχι γενικόλογες κατηγορίες περί «αδράνειας» ή περί μη εκτέλεσης του ΠΕΣΔΑ, όταν υπάρχουν πρωτόκολλα που δείχνουν σε ποια κατάσταση παραλήφθηκε η εγκατάσταση.
Η απάντηση του Χρήστου Γαμβρούδη και η σύγκρουση για την αξιοπιστία
Ο γενικός διευθυντής του ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, Χρήστος Γαμβρούδης, απάντησε από τον topfm στις καταγγελίες του δημάρχου Σύμης. Ο κ. Γαμβρούδης δηλώνει ότι δεν επιδιώκει δημόσιες αντιπαραθέσεις, αλλά όταν διακινούνται ανακρίβειες και συκοφαντίες, η σιωπή δεν είναι επιλογή.
Απαντά ειδικά στην κατηγορία ότι δεν ενδιαφέρθηκε για τη φωτιά και δεν επικοινώνησε τηλεφωνικά, λέγοντας ότι ποτέ δεν δήλωσε ότι δεν θέλει να μιλήσει με τον δήμαρχο, και ότι η θεσμική επικοινωνία δεν εξαρτάται από τηλεφωνήματα, αλλά από υπηρεσίες, έγγραφα, πρωτόκολλα και διαδικασίες. Παράλληλα χαρακτηρίζει βαριά και άδικη την κατηγορία ότι δεν σέβεται τα χρήματα των πολιτών της Σύμης, υποστηρίζοντας ότι ο σεβασμός φαίνεται από τη δουλειά, τη διαφάνεια και τα στοιχεία, όχι από συνθήματα.
Στο ίδιο πλαίσιο, επαναφέρει ως αδιαπραγμάτευτη την ημερομηνία 1η Ιουλίου 2025 για την ανάληψη του ΧΥΤΑ και υπογραμμίζει ότι το Πρωτόκολλο Παράδοσης και Παραλαβής, συνυπογεγραμμένο και από τον δήμαρχο, καταγράφει εκτεταμένα και χρόνια προβλήματα, όπως έλλειψη περιβαλλοντικής αδειοδότησης, έλλειψη άδειας λειτουργίας, έλλειψη άδειας πυρασφάλειας και μπαζωμένες λεκάνες στραγγισμάτων. Αναφέρεται επίσης ότι υπήρχαν περιβαλλοντικά πρόστιμα πριν από το 2021, στοιχείο που, όπως σημειώνει, δεν συνάδει με εικόνα καλής λειτουργίας.
Το οικονομικό αφήγημα και οι αριθμοί που δεν βγαίνουν
Ιδιαίτερη ένταση έχει και η οικονομική διάσταση. Ο δήμαρχος Σύμης παρουσιάζει ως δεδομένο ότι ο Δήμος έχει καταβάλει 496.609,37 ευρώ. Ο ΦοΔΣΑ, όμως, το χαρακτηρίζει ψευδές και δημοσιοποιεί, όπως αναφέρεται, τη σχετική καρτέλα του Δήμου Σύμης. Με βάση τα στοιχεία που δίνονται, από την ίδρυση του Φορέα το 2020 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2025, οι συνολικές καταβολές ανέρχονται σε 327.510,32 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων και άλλων επιβαρύνσεων όπως το Τέλος Ταφής, που διευκρινίζεται ότι δεν σχετίζεται με τον ΦοΔΣΑ πέραν των καθαρά λειτουργικών εξόδων.
