Ακρίβεια: Σε ποιες δαπάνες βάζουν «μαχαίρι» οι καταναλωτές

Έντονη αβε­βαιό­τητα και επι­δεί­νωση της αγο­ρα­στι­κής δύναμης χαρα­κτη­ρί­ζει την κατά­σταση των νοι­κο­κυ­ριών, με τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα να δηλώνει πως έχουν ανα­γκα­στεί να μειώ­σουν δαπάνες ακόμη και σε βασικές κατη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων κι αγαθών, ενώ 6 στους δέκα δηλώ­νουν ότι μετά βίας τα βγάζουν πέρα.

Η αγο­ρα­στική δύναμη έχει χει­ρο­τε­ρέ­ψει

Απο­κα­λυ­πτικά είναι τα στοι­χεία έρευνας που διε­νήρ­γησε η RASS για το Επαγ­γελ­μα­τικό Επι­με­λη­τή­ριο Αθηνών για την κατά­σταση των νοι­κο­κυ­ριών στην Αττική. Το 50,1% χαρα­κτη­ρί­ζει μέτρια την οικο­νο­μική του κατά­σταση (φτάνει για τα ανα­γκαία ενώ υπάρ­χουν δυσκο­λίες), το 28,1% καλή (φτάνει για όσα είναι ανα­γκαία) και κακή το 18,2% (δεν φτάνει ούτε για τα ανα­γκαία). Μόλις το 3,4% δηλώνει ότι η οικο­νο­μική του κατά­σταση είναι πολύ καλή με το εισό­δημα να αρκεί για να ζει καλά και να απο­τα­μιεύει.

Επι­πλέον, το 74% δηλώνει ότι η αγο­ρα­στική του δύναμη έχει χει­ρο­τε­ρέ­ψει και το 18,2% ότι έχει παρα­μεί­νει η ίδια. Στο ερώτημα ποιες δαπάνες ιεραρ­χούν ως πιο σημα­ντι­κές για το νοι­κο­κυ­ριό τους, το 88,9% ανέφερε τα τρόφιμα-σούπερ μάρκετ, ενέργεια-καύσιμα-ρεύμα το 58% και υγεία – φάρμακα το 38,9%.

Ποιες δαπάνες έχουν μειώσει

Παράλ­ληλα, το 79,6% δήλωσε πως έχει χρεια­στεί να μειώσει ή να περι­κό­ψει δαπάνες στο νοι­κο­κυ­ριό του. Στην κορυφή και με διαφορά, το 70,1% χρειά­στηκε να μειώσει ή να κόψει τις δαπάνες για ψυχαγωγία-διασκέδαση, το 52,7% για ένδυση υπόδηση, το 37,4% για τρόφιμα – σούπερ μάρκετ, το 17,1% για ενέργεια-ρεύμα-καύσιμα, το 15,5% για μετα­φο­ρές και το 9,5% για ασφά­λειες.

Οι πιο απαι­σιό­δο­ξοι

Εν τω μεταξύ οι Έλληνες κατα­να­λω­τές εμφα­νί­ζο­νται ως οι περισ­σό­τερο απαι­σιό­δο­ξοι στην ΕΕ με διαφορά από τους επό­με­νους, με τους κατα­να­λω­τές στην Ρου­μα­νία και τη Βουλ­γα­ρία να ακο­λου­θούν, σύμφωνα με την Έρευνα Οικο­νο­μι­κής Συγκυ­ρίας του ΙΟΒΕ (Δεκέμ­βριος 2025).

Το 65% των νοι­κο­κυ­ριών εκτί­μησε ελαφρά ή αισθητή επι­δεί­νωση της οικο­νο­μι­κής του κατά­στα­σης, ενώ το 4% θεωρεί πως επήλθε μικρή βελ­τί­ωση τους προη­γού­με­νους δώδεκα μήνες. Έτι περαι­τέρω, το 57% των νοι­κο­κυ­ριών ανα­μέ­νει ελαφρά ή αισθητή επι­δεί­νωση της οικο­νο­μι­κής του κατά­στα­σης, ενώ το 6% προ­βλέ­πει μικρή βελ­τί­ωση για τους προ­σε­χείς 12 μήνες.

Το 56% (από 63%) των κατα­να­λω­τών προ­έ­βλεψε ότι θα προβεί σε λιγό­τε­ρες ή πολύ λιγό­τε­ρες δαπάνες, ενώ το 5% (από 4%) ανα­μέ­νει το αντί­θετο.

Προ­βλέ­πουν άνοδο τιμών

Για το προ­σε­χές δωδε­κά­μηνο το 56% των νοι­κο­κυ­ριών προ­έ­βλεψε άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύ­τερο ρυθμό και το 13% (από 17%) ανα­μέ­νει στα­θε­ρό­τητα.

Σχετικά με τις εκτι­μή­σεις για την τρέ­χουσα οικο­νο­μική κατά­σταση του νοι­κο­κυ­ριού, το ποσοστό των κατα­να­λω­τών που δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» δια­μορ­φώ­θηκε στο 59%, όσο σχεδόν και τον προη­γού­μενο μήνα, ενώ στο 8% υπο­χώ­ρησε το ποσοστό όσων ανα­φέ­ρουν ότι αντλούν από τις απο­τα­μιεύ­σεις τους.

Οι κατα­να­λω­τές που δήλωσαν ότι απο­τα­μιεύ­ουν λίγο ή πολύ απο­τε­λούν το 21% του συνόλου, ενώ το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι «έχουν χρεωθεί» δια­μορ­φώ­θηκε στο 12% από 10% τον προη­γού­μενο μήνα.

Στο ερώτημα το οποίο αξιο­λο­γεί το βαθμό αβε­βαιό­τη­τας των νοι­κο­κυ­ριών ως προς τις μελ­λο­ντι­κές οικο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις, το 58,1% έκρινε τον Δεκέμ­βριο ότι η οικο­νο­μική κατά­στασή του μπορεί να προ­βλε­φθεί δύσκολα ή σχετικά δύσκολα, όσο και τον προη­γού­μενο μήνα.

Αδυ­να­μία να αντα­πο­κρι­θούν σε πάγιες πλη­ρω­μές

Σύμφωνα, δε, με την πρό­σφατη ενδιά­μεση έκθεση του INE ΓΣΕΕ για την ελλη­νική οικο­νο­μία, το 2024 το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που ζούσε σε νοι­κο­κυ­ριά με εξαρ­τώ­μενα παιδιά και αδυ­να­τούσε να αντα­πο­κρι­θεί σε μια σειρά πάγιες πλη­ρω­μές, όπως ενοίκιο ή δόση δανείου, λογα­ρια­σμοί νερού, ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, δόσεις πιστω­τι­κών καρτών κ.ά. δια­μορ­φώ­θηκε στο υψηλό 46,6%.

Σε σύγκριση με το αντί­στοιχο μέσο ποσοστό στα κράτη-μέλη της Βαλ­κα­νι­κής, το ποσοστό αυτό ήταν υψη­λό­τερο κατά 30 ποσο­στιαίες μονάδες, ενώ έναντι εκείνου στις οικο­νο­μίες της Περι­φέ­ρειας και στα κράτη-μέλη της Κεντρι­κής και Ανα­το­λι­κής Ευρώπης υψη­λό­τερο κατά 34,6 και 40,3 ποσο­στιαίες μονάδες αντί­στοιχα.

Επι­πλέον, τονί­ζε­ται ότι το 2024 στην Ελλάδα το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που δια­βιούσε σε νοι­κο­κυ­ριά όπου το στε­γα­στικό κόστος ήταν μεγα­λύ­τερο του 40% του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τός τους (ποσοστό υπερ­βο­λι­κής επι­βά­ρυν­σης από το κόστος στέ­γα­σης) ανερ­χό­ταν στο 28,9%.

Πηγή: ot.gr