Φυσικές καταστροφές: Αποζημιώσεις fast track

Μία μεγάλη αλλαγή στον τρόπο κατα­βο­λής των απο­ζη­μιώ­σεων για φυσικές κατα­στρο­φές ετοι­μά­ζει το υπουρ­γείο Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και ο αρμό­διος υφυ­πουρ­γός Κώστας Κατσα­φά­δος σε συνερ­γα­σία με τον γενικό γραμ­μα­τέα Πέτρο Καμπούρη. Σήμερα, ο τρόπος που χορη­γού­νται οι απο­ζη­μιώ­σεις είναι ίδιος όπως ήταν πολλές δεκα­ε­τίες πριν, χωρίς η τεχνο­λο­γία να έχει καμία… επιρροή στη δια­δι­κα­σία.

Κλι­μά­κια της Γενικής Γραμ­μα­τείας Απο­κα­τά­στα­σης Φυσικών Κατα­στρο­φών και Κρα­τι­κής Αρωγής, αφού διε­νερ­γή­σουν αυτο­ψίες στα κτίρια τα οποία υπέ­στη­σαν ζημιές από σει­σμούς, πυρ­κα­γιές και πλημ­μύ­ρες, χωρί­ζο­ντάς τα σε τρεις βασικές κατη­γο­ρίες, πράσινα, κίτρινα και κόκκινα, ανάλογα με τη σοβα­ρό­τητα της ζημιάς, παρα­δί­δουν τη σκυτάλη στον ιδιώτη μηχα­νικό, ο οποίος συντάσ­σει, για λογα­ρια­σμό του πλη­γέ­ντος, φάκελο με τα δικαιο­λο­γη­τικά και την αντί­στοιχη μελέτη για την επι­σκευή του κτιρίου. Ο φάκελος με τη σειρά του κατα­τί­θε­ται στο πρω­τό­κολλο της αρμό­διας υπη­ρε­σίας της Γενικής Διεύ­θυν­σης Απο­κα­τά­στα­σης Επι­πτώ­σεων Φυσικών Κατα­στρο­φών για να προ­χω­ρή­σει η δια­δι­κα­σία της έκδοσης άδειας και της κατα­βο­λής της αντί­στοι­χης απο­ζη­μί­ω­σης. Σήμερα, η δια­δι­κα­σία αυτή πηγαί­νει αργά, καθώς «κολλάει» σε πολλά σημεία:

• Πρώτον, στις καθυ­στε­ρή­σεις των ίδιων των μηχα­νι­κών που δεν μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν στον μεγάλο όγκο αιτή­σεων όπου υπάρ­χουν μεγάλες κατα­στρο­φές.

• Δεύ­τε­ρον, στις καθυ­στε­ρή­σεις των δήμων που είναι αρμό­διοι να στεί­λουν την απόφαση της αυτο­ψίας, αλλά και στους ίδιους τους δικαιού­χους που σε πολλές περι­πτώ­σεις δεν κατα­θέ­τουν τα απα­ραί­τητα δικαιο­λο­γη­τικά για να πάρουν απο­ζη­μί­ωση, καθώς σε πολλές περι­πτώ­σεις λείπουν βασικά στοι­χεία που πιστο­ποιούν την ιδιο­κτη­σία και έτσι υπάρχει αδυ­να­μία καθο­ρι­σμού του δικαιού­χου. Απο­τέ­λε­σμα, σε πολλές περι­πτώ­σεις οι υπο­θέ­σεις να χρο­νί­ζουν και τα παρά­πονα να πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται.

Μία μόνο αυτοψία

Πώς θα λυθούν τα παρα­πάνω προ­βλή­ματα; Το υπουρ­γείο Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας έχει έτοιμο ένα νέο νομο­σχέ­διο που ανα­μέ­νε­ται να κατα­τε­θεί στις αρχές του χρόνου, με το οποίο θα επι­χει­ρή­σει να βάλει τέλος σε αυτή την παθο­γέ­νεια των μεγάλων καθυ­στε­ρή­σεων και του γρα­φειο­κρα­τι­κού μπερ­δέ­μα­τος. Ο πρώτος βασικός στόχος του νομο­σχε­δίου είναι η μετα­βολή του χαρα­κτήρα της δια­δι­κα­σίας, δίνο­ντας έμφαση στην απο­ζη­μί­ωση του πολίτη και όχι στην απο­κα­τά­σταση της ζημιάς. Tι σημαί­νει αυτό; Σήμερα χρειά­ζο­νται συνε­χείς αυτο­ψίες σε κάθε φάση απο­κα­τά­στα­σης, ώστε να δοθούν τα χρήματα ανάλογα πώς προ­χω­ράει η απο­κα­τά­σταση. Ο στόχος είναι πλέον να γίνεται μία μόνο αυτοψία και τα χρήματα να δίνο­νται εφάπαξ, όπως θα έκανε μία ασφα­λι­στική εται­ρεία.

Οι πλη­ρω­μές θα γίνο­νται με συγκε­κρι­μένα ποσά ανά τετρα­γω­νικό μέτρο, ενώ για τα στοι­χεία των ακι­νή­των θα αξιο­ποι­η­θεί η πλατ­φόρμα «e-άδειες» του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος.

Με τον τρόπο αυτό επι­διώ­κε­ται να μειωθεί αφενός ο αριθμός των αυτο­ψιών που υλο­ποιού­νται από την υπη­ρε­σία, αφε­τέ­ρου ο αριθμός των εγγρά­φων και δικαιο­λο­γη­τι­κών που συγκρο­τούν τον φάκελο που πρέπει να υπο­βλη­θεί προς έλεγχο. Αυτό επι­τυγ­χά­νε­ται κυρίως με τη θεσμο­θέ­τηση της δια­δι­κα­σίας έκδοσης άδειας επι­σκευής πλη­γέ­ντων κτιρίων με «εφάπαξ τιμή ανά τ.μ.», με βάση τη σοβα­ρό­τητα της ζημιάς που υπέστη το κτίριο και το εμβαδόν του. Ενας μηχα­νι­κός θα πηγαί­νει και θα κάνει μία γενική αυτοψία. Αν το κτίριο είναι κίτρινο, χωρίς όμως ζημιές στον σκελετό του, τότε θα προ­χω­ράει η πληρωμή εφάπαξ βάσει των τετρα­γω­νι­κών. Σήμερα, η απο­ζη­μί­ωση γίνεται ανά κομμάτι του σπιτιού. Δηλαδή ο μηχα­νι­κός κοστο­λο­γεί δια­φο­ρε­τικά τα δοκάρια, τους τοίχους και κάθε σημείο που έχει υποστεί ζημιά.

Δυτική Ελλάδα: Τι προ­κά­λεσε τις κατα­στρο­φές

Ο δεύ­τε­ρος και εξίσου βασικός στόχος του νομο­σχε­δίου είναι η κατάρ­γηση της υπο­βο­λής έγχαρ­των φακέλων με δικαιο­λο­γη­τικά και μελέτες, αφού η δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής και ελέγχου θα διε­ξά­γε­ται εξ ολο­κλή­ρου ψηφιακά, αξιο­ποιώ­ντας την πλατ­φόρμα «e-άδειες» του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος (ΤΕΕ). Η συγκε­κρι­μένη μεταρ­ρύθ­μιση είναι απο­τέ­λε­σμα της στενής συνερ­γα­σίας του υπουρ­γείου με το ΤΕΕ όλο το προη­γού­μενο χρονικό διά­στημα και ικα­νο­ποιεί επίσης ένα πάγιο αίτημα του τεχνι­κού κόσμου της χώρας.

Ενί­σχυση της δια­φά­νειας

Με την εν λόγω δια­δι­κα­σία εξα­σφα­λί­ζε­ται η ταχύ­τητα, καθώς πλέον ο έλεγχος των δικαιο­λο­γη­τι­κών θα είναι άμεσος και μέσω της δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τας που προ­σφέ­ρει η πλατ­φόρμα: καθώς θα μπορεί να δει το Ε1, το Ε9 και τους τίτλους ιδιο­κτη­σίας θα μειώ­νε­ται δρα­στικά ο χρόνος, αφού δεν θα χρειά­ζε­ται δια­σταύ­ρωση των στοι­χείων που θα γίνεται αυτό­ματα, ενώ ταυ­τό­χρονα ενι­σχύ­ε­ται η δια­φά­νεια, αφού δίνεται η δυνα­τό­τητα για πλήρη παρα­κο­λού­θηση της προόδου της δια­δι­κα­σίας έκδοσης άδειας και χορή­γη­σης της απο­ζη­μί­ω­σης, η οποία παύει πλέον να είναι ένα «μαύρο κουτί».

Από­δειξη του προ­βλή­μα­τος που υπάρχει απο­τε­λούν τα στα­τι­στικά στοι­χεία που αφορούν πρό­σφα­τες και παλαιό­τε­ρες κατα­στρο­φές. Χαρα­κτη­ρι­στική η περί­πτωση του σεισμού της 27ης Σεπτεμ­βρίου 2021 στο Αρκα­λο­χώρι της Κρήτης. Μια κατα­στροφή της οποίας η απο­κα­τά­σταση παρου­σιά­ζει μεγάλη πολυ­πλο­κό­τητα, αφού ενώ έχουν αξιο­λο­γη­θεί ως επι­σκευά­σιμα (πράσινα και κίτρινα) πάνω από 7.500 κτίρια, οι αιτή­σεις που έχουν κατα­τε­θεί από τους πολίτες αντι­στοι­χούν σε μόλις 3.000 κτίρια, ενώ οι άδειες που έχουν εκδοθεί μόλις υπερ­βαί­νουν τις 400, αφού για όλες τις άλλες περι­πτώ­σεις παρα­τη­ρεί­ται αδυ­να­μία στην υποβολή ακόμη και των ελά­χι­στων απαι­τού­με­νων δικαιο­λο­γη­τι­κών, όπως οι τίτλοι ιδιο­κτη­σίας και το σχέδιο κάτοψης του πλη­γέ­ντος κτιρίου από τον ιδιώτη μηχα­νικό.

Στην περί­πτωση του «Daniel» στη Θεσ­σα­λία, όπου εφαρ­μό­στηκε πιλο­τικά η δια­δι­κα­σία της έκδοσης άδειας επι­σκευής με την «εφάπαξ τιμή ανά τ.μ.», εκδό­θη­καν πάνω από 3.600 άδειες επι­σκευής τους τελευ­ταί­ους 15 μήνες, με το συνο­λικό ποσό απο­ζη­μί­ω­σης να ξεπερ­νάει τα 25 εκατ. ευρώ. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι τους τελευ­ταί­ους περίπου 15 μήνες 20 κτίρια την ημέρα λαμ­βά­νουν απο­ζη­μί­ωση για επι­σκευές, γεγονός το οποίο απο­τε­λεί σημα­ντικό ενι­σχυ­τικό παρά­γο­ντα τόσο της οικο­νο­μίας της περιο­χής όσο και της ψυχο­λο­γίας των κατοί­κων.

Πηγή: kathimerini.gr