Φωτιά του 2023: Κρίσιμες απαντήσεις για τα υδροστόμια και τον συντονισμό σε νέα κατάθεση που φωτίζει ευθύνες και κενά

• Η ει­σαγ­γε­λι­κή έρευ­να μπαί­νει στην τε­λι­κή ευ­θεία με απο­λο­γη­τι­κά υπο­μνή­μα­τα και τε­χνι­κά στοι­χεία για τη λει­τουρ­γία του δι­κτύ­ου ύδρευ­σης, ενώ πα­ρα­μέ­νει ανοι­κτή η συ­ζή­τη­ση για τις δο­μι­κές αδυ­να­μί­ες του μη­χα­νι­σμού πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας

Η κα­τά­θε­ση επι­τε­λών της Δη­μο­τι­κής Επι­χεί­ρη­σης Ύδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης Ρόδου ενώ­πιον της Ει­σαγ­γε­λί­ας Ρόδου προ­σθέ­τει νέα δε­δο­μέ­να στον πυ­ρή­να της με­γά­λης έρευ­νας για τη φωτιά του Ιου­λί­ου 2023.

Στο επί­κε­ντρο βρί­σκε­ται η επι­χει­ρη­σια­κή ει­κό­να του δι­κτύ­ου υδρο­λη­ψιών και των πυ­ρο­σβε­στι­κών υδρο­στο­μί­ων τις κρί­σι­μες ώρες της εξά­πλω­σης, αλλά και ο κα­τα­με­ρι­σμός αρ­μο­διο­τή­των ανά­με­σα σε υπη­ρε­σί­ες και φο­ρείς.

Η κα­τά­θε­ση, συ­νο­δευό­με­νη από γρα­πτές εξη­γή­σεις στε­λε­χών, επι­χει­ρεί να απο­σα­φη­νί­σει τι ανήκε στη ΔΕΥΑΡ, τι στην Πυ­ρο­σβε­στι­κή και τι στην πο­λι­τι­κή προ­στα­σία, την ώρα που η δι­κο­γρα­φία έχει λάβει με­γά­λο όγκο και η προ­κα­ταρ­κτι­κή εξέ­τα­ση οδεύ­ει προς την ολο­κλή­ρω­ση.

Το πλαί­σιο της έρευ­νας και οι ημε­ρο­μη­νί­ες ορό­ση­μα

Τον Νο­έμ­βριο του 2025 η έρευ­να έχει ει­σέλ­θει στο κρι­σι­μό­τε­ρο στά­διό της. Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της δι­κο­γρα­φί­ας, 14 ύπο­πτοι ζή­τη­σαν προ­θε­σμία για πα­ρο­χή εξη­γή­σε­ων μετά τη 10η Νο­εμ­βρί­ου, καθώς ο φά­κε­λος ξε­περ­νά τις 2.900 σε­λί­δες. Στο υπό­βα­θρο πα­ρα­μέ­νει ο τε­ρά­στιος πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κός και οι­κο­νο­μι­κός απο­λο­γι­σμός της φω­τιάς που ξε­κί­νη­σε στις 18 Ιου­λί­ου 2023 κοντά στο χωριό Απόλ­λω­να, με ισχυ­ρούς δυ­τι­κούς ανέ­μους και ξηρή καύ­σι­μη ύλη να τρο­φο­δο­τούν την τα­χεία εξά­πλω­ση. Οι πρώ­τες ενα­έ­ριες ρί­ψεις ανα­φέρ­θη­καν περί τις 19:15, ενώ οι ζη­μιές σε δί­κτυα και υπο­δο­μές κα­τα­γρά­φη­καν εκτε­τα­μέ­νες. Η κα­μέ­νη έκτα­ση υπο­λο­γί­ζε­ται σε 176.000 στρέμ­μα­τα, με σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις σε δάση, πα­νί­δα, οι­κι­σμούς και του­ρι­στι­κές μο­νά­δες.

Οι πρά­ξεις υπό διε­ρεύ­νη­ση και ο δια­χω­ρι­σμός των δι­κο­γρα­φιών

Η Ει­σαγ­γε­λία εξε­τά­ζει πρά­ξεις που εκτεί­νο­νται από πα­ρά­βα­ση κα­θή­κο­ντος και πα­ρε­μπό­δι­ση απο­τρο­πής κοι­νού κιν­δύ­νου έως πα­ρά­λει­ψη οφει­λό­με­νης βο­ή­θειας, έκ­θε­ση, βαριά σω­μα­τι­κή βλάβη από αμέ­λεια και υπο­βάθ­μι­ση πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Η έρευ­να είναι διπλή: η πρώτη δι­κο­γρα­φία αφορά στον εμπρη­σμό εκ προ­θέ­σε­ως και την ανα­ζή­τη­ση φυ­σι­κών αυ­τουρ­γών, η δεύ­τε­ρη στις διοι­κη­τι­κές και επι­χει­ρη­σια­κές ευ­θύ­νες των κρα­τι­κών ορ­γά­νων. Ο δια­χω­ρι­σμός επι­τρέ­πει την κα­θα­ρή από­δο­ση ευ­θυ­νών, απο­φεύ­γο­ντας τη σύγ­χυ­ση ανά­με­σα σε εγκλη­μα­τι­κή πρό­θε­ση και υπη­ρε­σια­κή αμέ­λεια.

Οι πραγ­μα­το­γνω­μο­σύ­νες που δεί­χνουν κα­θυ­στε­ρή­σεις και έλ­λει­ψη συ­ντο­νι­σμού

Τα πο­ρί­σμα­τα πραγ­μα­το­γνω­μό­νων στέ­κο­νται σε τρία βα­σι­κά ση­μεία: κα­θυ­στε­ρη­μέ­νη κι­νη­το­ποί­η­ση, ελ­λι­πή συ­ντο­νι­σμό με­τα­ξύ εμπλε­κό­με­νων υπη­ρε­σιών και προ­βλη­μα­τι­κή ενα­έ­ρια επι­τή­ρη­ση. Οι ανα­φο­ρές για αι­τή­μα­τα εξαί­ρε­σης πραγ­μα­το­γνω­μό­νων από πλευ­ράς υπη­ρε­σια­κών στε­λε­χών άνοι­ξαν συ­ζή­τη­ση για την αμε­ρο­λη­ψία της δια­δι­κα­σί­ας, χωρίς ωστό­σο να ανα­κό­πτουν την πο­ρεία της προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης. Πα­ράλ­λη­λα, επα­νέρ­χε­ται το ζή­τη­μα της κα­τά­στα­σης των πυ­ρο­σβε­στι­κών κρου­νών και της επάρ­κειας υδρο­λη­ψιών στις πρώ­τες ώρες της πυρ­κα­γιάς.

Τι υπο­στη­ρί­ζουν τα στε­λέ­χη της ΔΕΥΑΡ στην κα­τά­θε­σή τους

Στέ­λε­χος της ΔΕΥΑΡ με θέση γε­νι­κής ευ­θύ­νης υπο­στη­ρί­ζει ότι, βάσει του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου και του Ορ­γα­νι­σμού Εσω­τε­ρι­κής Υπη­ρε­σί­ας, η άμεση τε­χνι­κή ευ­θύ­νη για τα δί­κτυα και τις τε­χνι­κές εγκα­τα­στά­σεις δεν ανή­κει στη γε­νι­κή διεύ­θυν­ση αλλά στη Διεύ­θυν­ση Υδά­των και στην αρ­μό­δια υπη­ρε­σία αυτής.

Επι­πλέ­ον, επι­ση­μαί­νε­ται ότι ο έλεγ­χος των πυ­ρο­σβε­στι­κών υδρο­στο­μί­ων απο­τε­λεί ευ­θύ­νη της Πυ­ρο­σβε­στι­κής, η οποία όταν δια­πί­στω­νε δυ­σλει­τουρ­γί­ες ενη­μέ­ρω­νε υπη­ρε­σια­κά και ακο­λου­θού­σαν πα­ρεμ­βά­σεις απο­κα­τά­στα­σης από τη ΔΕΥΑΡ. Τό­νι­σε ότι είχαν εγκρι­θεί με­λέ­τες επι­σκευ­ής κρου­νών ήδη από το 2021, ενώ για την πε­ριο­χή του Απόλ­λω­να γί­νε­ται ει­δι­κή μνεία σε δύο κρου­νούς που επι­σκευά­στη­καν κα­τό­πιν υπό­δει­ξης της Πυ­ρο­σβε­στι­κής. Κα­θο­ρι­στι­κό ση­μείο της κα­τά­θε­σης είναι ότι ο εκτε­τα­μέ­νος έλεγ­χος που κα­τέ­γρα­ψε 134 υδρο­στό­μια εκτός λει­τουρ­γί­ας πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στις 05-09-2023, δη­λα­δή μετά την κα­τα­στρο­φι­κή πυρ­κα­γιά και αφού το δί­κτυο είχε ήδη υπο­στεί ζη­μιές από τις θερ­μι­κές φορ­τί­σεις. Στο τέλος του υπο­μνή­μα­τος δια­τυ­πώ­νε­ται αί­τη­μα αρ­χειο­θέ­τη­σης, με το επι­χεί­ρη­μα ότι δεν στοι­χειο­θε­τεί­ται ποι­νι­κή ευ­θύ­νη.

Τα ανοι­χτά ερω­τή­μα­τα για τον μη­χα­νι­σμό πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας

Ανε­ξάρ­τη­τα από τον επι­με­ρι­σμό αρ­μο­διο­τή­των, η κα­τά­θε­ση επα­να­φέ­ρει την ουσία: αν οι κρί­σι­μες απο­φά­σεις λή­φθη­καν έγκαι­ρα, αν τα μέσα κα­τευ­θύν­θη­καν όπου έπρε­πε και αν υπήρ­χε επαρ­κής ει­κό­να του με­τώ­που σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο. Το επι­χει­ρη­σια­κό κενό με­τα­ξύ σχε­δια­σμού και εφαρ­μο­γής απο­τυ­πώ­νε­ται στις κα­θυ­στε­ρή­σεις που κα­τα­γρά­φουν οι πραγ­μα­το­γνώ­μο­νες, στην υπο­στε­λέ­χω­ση πυ­ρο­φυ­λα­κί­ων και στην πε­ριο­ρι­σμέ­νη ενα­έ­ρια επι­τή­ρη­ση. Η απο­σα­φή­νι­ση του ποιος ει­δο­ποιεί ποιον και πότε, ποιος δίνει την εντο­λή για ενι­σχύ­σεις και με ποιο πρω­τό­κολ­λο, είναι ζή­τη­μα που υπερ­βαί­νει το συ­γκε­κρι­μέ­νο συμ­βάν. Εντάσ­σε­ται σε μια συ­νο­λι­κό­τε­ρη συ­ζή­τη­ση για τη θω­ρά­κι­ση νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών με υψηλό δεί­κτη κιν­δύ­νου.

Το χρο­νι­κό, τα νού­με­ρα και οι τε­χνι­κές πα­ρά­με­τροι

Το μέ­τω­πο εκ­δη­λώ­θη­κε στις 18 Ιου­λί­ου 2023. Οι πρώ­τες ώρες ήταν κα­θο­ρι­στι­κές. Η κα­τεύ­θυν­ση του ανέ­μου και η ξηρή καύ­σι­μη ύλη ευ­νό­η­σαν τη γρή­γο­ρη με­τά­δο­ση μέχρι κα­τοι­κη­μέ­νες ζώνες και του­ρι­στι­κά συ­γκρο­τή­μα­τα. Η εμπει­ρία δεί­χνει ότι σε τέ­τοιες συν­θή­κες η δια­θε­σι­μό­τη­τα υδρο­λη­ψιών, η πίεση στο δί­κτυο και η προ­σβα­σι­μό­τη­τα πυ­ρο­σβε­στι­κών κρου­νών λει­τουρ­γούν ως κρί­σι­μα πολ­λα­πλα­σια­στι­κά με­γέ­θη. Η ΔΕΥΑΡ, σύμ­φω­να με τα υπο­βλη­θέ­ντα στοι­χεία, είχε ήδη ανα­θέ­σει πα­ρεμ­βά­σεις συ­ντή­ρη­σης τα προη­γού­με­να έτη, ωστό­σο η πραγ­μα­τι­κή ει­κό­να στο πεδίο δο­κι­μά­στη­κε σκλη­ρά μέσα σε λίγες ώρες. Η με­τα­γε­νέ­στε­ρη κα­τα­γρα­φή 134 εκτός λει­τουρ­γί­ας υδρο­στο­μί­ων ανα­δει­κνύ­ει και την ανά­γκη για αυ­το­τε­λή απο­τί­μη­ση ζη­μιών μετά από ακραία θερ­μι­κά επει­σό­δια, ώστε να δια­κρί­νο­νται οι προ­ϋ­πάρ­χου­σες αστο­χί­ες από τις βλά­βες που προ­κα­λού­νται από τη φωτιά.

Η κα­τά­θε­ση ως κομ­μά­τι του παζλ πριν τις επό­με­νες ει­σαγ­γε­λι­κές κι­νή­σεις

Η κα­τά­θε­ση των επι­τε­λών της ΔΕΥΑΡ δεν κλεί­νει τον κύκλο της διε­ρεύ­νη­σης, αλλά συ­μπλη­ρώ­νει το μω­σαϊ­κό μαρ­τυ­ριών, πο­ρι­σμά­των και τε­χνι­κών εκ­θέ­σε­ων. Η Ει­σαγ­γε­λία Ρόδου θα σταθ­μί­σει όλα τα δε­δο­μέ­να, θα λάβει τις εξη­γή­σεις όσων έχουν κλη­θεί και θα απο­φα­σί­σει ποιοι θα με­τα­τρα­πούν σε κα­τη­γο­ρού­με­νους. Η δια­δι­κα­σία ανα­μέ­νε­ται να κι­νη­θεί στους επό­με­νους μήνες, με στόχο να φω­τι­στούν πλή­ρως οι πρά­ξεις και οι πα­ρα­λεί­ψεις που δια­μόρ­φω­σαν την πο­ρεία ενός γε­γο­νό­τος με βα­ριές επι­πτώ­σεις για τη Ρόδο.

Πέρα από την ποι­νι­κή απο­τί­μη­ση, η υπό­θε­ση λει­τουρ­γεί ως δο­κι­μα­σία αξιο­πι­στί­ας για το σύ­στη­μα πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας και τις δη­μο­τι­κές υπο­δο­μές. Η θω­ρά­κι­ση δι­κτύ­ων, η προ­λη­πτι­κή συ­ντή­ρη­ση, η δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τα πλη­ρο­φο­ρια­κών και επι­χει­ρη­σια­κών κέ­ντρων, η κα­θα­ρή ιε­ραρ­χία εντο­λών και η δια­φά­νεια στον έλεγ­χο υδρο­λη­ψιών και κρου­νών απο­τε­λούν κρί­σι­μες πα­ρα­μέ­τρους. Η κα­τά­θε­ση των επι­τε­λών της ΔΕΥΑΡ προ­σφέ­ρει μια πλευ­ρά του κά­δρου. Η τε­λι­κή ει­κό­να θα προ­κύ­ψει μόνο όταν όλες οι πλευ­ρές, με τα τε­χνι­κά και θε­σμι­κά τους στοι­χεία, μπουν στο ίδιο τρα­πέ­ζι και αξιο­λο­γη­θούν με τα ίδια μέτρα. Μέχρι τότε, το ζη­τού­με­νο πα­ρα­μέ­νει η ακρι­βής χαρ­το­γρά­φη­ση ευ­θυ­νών και η εμπέ­δω­ση ενός πλαι­σί­ου που θα απο­τρέ­πει την επα­νά­λη­ψη μιας τέ­τοιας κα­τα­στρο­φής.