Ευάγγελος Βενιζέλος: Υγιής είναι η κοινωνία που προσπαθεί να βρει το δρόμο της προστατεύοντας το κεκτημένο της μέσα στο οποίο είναι το τριαδικό δόγμα ως εγγύηση της δημοκρατίας

“Σί­γου­ρα η υγιής κοι­νω­νία δεν είναι μία υγιει­νι­στι­κή κοι­νω­νία, ούτε ια­τρι­κά, ούτε κοι­νω­νιο­λο­γι­κά, ούτε θε­ο­λο­γι­κά. Είναι λοι­πόν μία κοι­νω­νία η οποία προ­σπα­θεί να βρει το δρόμο της προ­στα­τεύ­ο­ντας το κε­κτη­μέ­νο της μέσα στο οποίο βρί­σκε­ται το τρια­δι­κό δόγμα ως εγ­γύ­η­ση της δη­μο­κρα­τί­ας. Στο πεδίο της «πο­λι­τι­κής θε­ο­λο­γί­ας », όπως την εν­νο­ού­με στην πο­λι­τειο­λο­γία και τη θε­ω­ρία του δι­καί­ου, την πρώτη και βα­σι­κή απά­ντη­ση στις ολο­κλη­ρω­τι­κές αντι­λή­ψεις που εξέ­φρα­σε ο Καρλ Σμιτ στον  με­σο­πό­λε­μο την έδωσε ένας πολύ με­γά­λος θε­ο­λό­γος, αντί­πα­λος του Καρλ Σμιτ, ο Έρικ Πέ­τερ­σον, ο οποί­ος τότε ήταν προ­τε­στά­ντης, αλλά μετά έγινε κα­θο­λι­κός, που επε­σή­μα­νε ότι ευ­τυ­χώς το τρια­δι­κό δόγμα δεν επι­τρέ­πει να διο­λι­σθή­σου­με στον αυ­ταρ­χι­σμό και λει­τουρ­γεί κατά βάθος ως εγ­γύ­η­ση δη­μο­κρα­τί­ας, όπως και η συ­νο­δι­κό­τη­τα λει­τουρ­γεί ως προει­κό­νι­ση  για τον κοι­νο­βου­λευ­τι­σμό”

Αυτό υπο­γράμ­μι­σε με­τα­ξύ άλλων ο κ. Ευάγ­γε­λος Βε­νι­ζέ­λος στην ομι­λία που πραγ­μα­το­ποί­η­σε στο6ο Συ­νέ­δριο του δι­κτύ­ου του  Οι­κου­με­νι­κού Πα­τριαρ­χεί­ου για την Ποι­μα­ντι­κή Δια­κο­νία της Υγεί­ας, στη Ρόδο με θέμα: “Ποια είναι μια υγιής κοι­νω­νία;”

Η ομι­λία του ανα­λυ­τι­κά:

Ευ­χα­ρι­στώ θερμά Σε­βα­σμιώ­τα­τε Μη­τρο­πο­λί­τη Νέας Ζη­λαν­δί­ας, χαί­ρο­μαι πάρα πολύ που βρι­σκό­μα­στε εδώ στη Ρόδο και σας ευ­χα­ρι­στώ για τη γεν­ναιό­δω­ρη ει­σα­γω­γή σας, για αυτήν θα έλεγα την τόσο φι­λι­κή και επιει­κή πα­ρου­σί­α­ση της δια­δρο­μής μου στον ακα­δη­μαϊ­κό και στον δη­μό­σιο βίο.

Σε­βα­σμιώ­τα­τε Μη­τρο­πο­λί­τη Ρόδου, Σε­βα­σμιώ­τα­τοι και θε­ο­φι­λέ­στα­τοι άγιοι αρ­χιε­ρείς και λοι­ποί του ιερού κα­τα­λό­γου που είστε η σαφής πλειο­ψη­φία στην αί­θου­σα, κυ­ρί­ες και κύ­ριοι, κ. βου­λευ­τά και αγα­πη­τέ συ­νά­δελ­φε, κύ­ριοι εκ­πρό­σω­ποι της δη­μο­τι­κής αρχής, αγα­πη­τές φίλες και αγα­πη­τοί φίλοι,

ο πα­τέ­ρας Σταύ­ρος Κο­φι­νάς, που είναι η ψυχή του δι­κτύ­ου ποι­μα­ντι­κής δια­κο­νί­ας του Οι­κου­με­νι­κού Πα­τριαρ­χεί­ου για την υγεία, άσκη­σε μία πολύ ευ­γε­νι­κή πίεση εδώ και μήνες προ­κει­μέ­νου να είμαι παρών και να με­τά­σχω και εγώ στη συ­ζή­τη­σή σας. Βε­βαί­ως το θέμα αντα­πο­κρί­νε­ται στους προ­βλη­μα­τι­σμούς, τη δράση, τα επι­τεύγ­μα­τα αυτού του δι­κτύ­ου το οποίο νο­μί­ζω ότι λει­τουρ­γεί υπο­δειγ­μα­τι­κά και ήδη έχει δια­μορ­φώ­σει ένα είδος κε­κτη­μέ­νου, όχι μόνον στο πλαί­σιο της δι­καιο­δο­σί­ας του Οι­κου­με­νι­κού Πα­τριαρ­χεί­ου, αλλά γε­νι­κό­τε­ρα στον χώρο της Ορ­θο­δο­ξί­ας, γιατί πολ­λές εκ­κλη­σιές δια­πι­στώ­νω ότι εμπνέ­ο­νται από τις πρω­το­βου­λί­ες και τις πα­ρα­δο­χές του δι­κτύ­ου ποι­μα­ντι­κής δια­κο­νί­ας του Οι­κου­με­νι­κού Πα­τριαρ­χεί­ου για την υγεία.

Το θέμα όμως που τί­θε­ται στο συ­νέ­δριο αυτό στη φι­λό­ξε­νη Ρόδο, χάρη στη γεν­ναιο­δω­ρία του το­πι­κού Επι­σκό­που, και ει­δι­κό­τε­ρα στη συ­νε­δρί­α­ση αυτή την ονο­μα­σθεί­σα, για να μας  τι­μή­σει  προ­φα­νώς πα­νη­γυ­ρι­κή και κε­ντρι­κή, είναι ποια είναι μία υγιής κοι­νω­νία. Αυτό είναι ένα πολύ δύ­σκο­λο ερώ­τη­μα και στο ερώ­τη­μα αυτό, με έναν τρόπο σχε­δόν απο­φα­τι­κό θα επι­χει­ρή­σω να απα­ντή­σω θέ­το­ντας ερω­τή­μα­τα, ώστε μέσα από έναν κα­ταιο­νι­σμό ερω­τη­μά­των να μπο­ρέ­σου­με να ανοί­ξου­με κά­ποιους δρό­μους, δια­νοη­τι­κούς βε­βαί­ως, επα­φής με το ζή­τη­μα αυτό το οποίο δεν είναι κα­θό­λου μα κα­θό­λου αυ­το­νό­η­το.

Κα­ταρ­χάς πρέ­πει να απο­σα­φη­νί­σου­με εάν το ερώ­τη­μα, ποια είναι μία υγιής κοι­νω­νία, τί­θε­ται ως ερώ­τη­μα ιστο­ρι­κό, εάν δη­λα­δή μας απα­σχο­λεί από πλευ­ράς πο­λι­τι­κής, κοι­νω­νιο­λο­γι­κής, οι­κο­νο­μι­κής, αν­θρω­πο­λο­γι­κής, εντός της Ιστο­ρί­ας, ή εάν το ερώ­τη­μα τί­θε­ται ως εσχα­το­λο­γι­κό, δη­λα­δή εάν το ερώ­τη­μα είναι εν τέλει θε­ο­λο­γι­κό. Θα επα­νέλ­θω, δεν δίνω την απά­ντη­ση, αλλά αφήνω να εκ­κρε­μεί το ερώ­τη­μα αυτό.

Το δεύ­τε­ρο ει­σα­γω­γι­κό ερώ­τη­μά μου είναι εάν το θέμα μας τί­θε­ται κατά κυ­ριο­λε­ξία, εάν δη­λα­δή ανα­ζη­τού­με μία κοι­νω­νία που είναι υγιής, γιατί έχει υψηλό προσ­δό­κι­μο επι­βί­ω­σης, γιατί έχει υψηλό επί­πε­δο δη­μό­σιας υγεί­ας και υψηλό επί­πε­δο δη­μό­σιων και ιδιω­τι­κών υπη­ρε­σιών υγεί­ας με εύ­κο­λη πρό­σβα­ση, εάν ορ­γα­νώ­νει προ­λη­πτι­κούς ελέγ­χους, εάν υπα­κού­ει σε μία σειρά από standards ή εάν, όπως πα­ρά­γε­ται και η ποί­η­ση άλ­λω­στε που βα­σί­ζε­ται στη με­τα­φο­ρά, το ερώ­τη­μα τί­θε­ται με­τα­φο­ρι­κά, εάν όταν λέμε υγιής κοι­νω­νία, εν­νο­ού­με μία κοι­νω­νία δί­καιη, συ­νε­κτι­κή, συ­μπε­ρι­λη­πτι­κή, αλ­λη­λέγ­γυα, ορ­γα­νω­μέ­νη, λει­τουρ­γι­κή.

Όμως με ποια κρι­τή­ρια θα μπο­ρού­σα­με να ορί­σου­με μία κοι­νω­νία ως υγιή υπό την πα­ρα­πά­νω έν­νοια; Τα κρι­τή­ριά μας είναι επι­στη­μο­νι­κά, υπάρ­χει επι­στη­μο­νι­κός ορι­σμός της υγιούς κοι­νω­νί­ας και εάν ναι, κατά ποια επι­στή­μη, κοι­νω­νιο­λο­γι­κά, αν­θρω­πο­λο­γι­κά, κάτι που θα αφο­ρού­σε τις αρ­χαϊ­κές κοι­νω­νί­ες, οι­κο­νο­μι­κά, θε­σμι­κά; Το ερώ­τη­μά μας είναι ένα ερώ­τη­μα Συ­νταγ­μα­τι­κού Δι­καί­ου, συ­νταγ­μα­τι­κής μη­χα­νι­κής, το οποίο υπό την έν­νοια αυτή θα μου ήταν πάρα πολύ οι­κείο; Ή μήπως είναι απλώς εμπει­ρι­κά τα κρι­τή­ριά μας, ανι­χνεύ­ου­με ένα αντι­κεί­με­νο, προ­σπα­θού­με να οριο­θε­τή­σου­με τις έν­νοιες; Ή μήπως τα κρι­τή­ριά μας είναι κατά βάθος ιδε­ο­λο­γι­κά, όχι θε­ο­λο­γι­κά, αλλά ιδε­ο­λο­γι­κά που ση­μαί­νει ότι υπάρ­χει μία προ­ε­πι­λο­γή, μία προ­ερ­μη­νευ­τι­κή επι­λο­γή σε αυτό που λέμε και σε αυτό που εν­νο­ού­με και σε αυτό που θέ­λου­με να κα­τα­λή­ξου­με; Μήπως τε­λι­κά το ερώ­τη­μα εμπε­ριέ­χει μία λήψη του ζη­του­μέ­νου, μία petitio principii, μήπως εκλαμ­βά­νου­με ως υγιή την κοι­νω­νία που εμείς θε­ω­ρού­με ή διαι­σθα­νό­μα­στε ότι είναι αυτή που μας ται­ριά­ζει;

Εν πάση πε­ρι­πτώ­σει, τι εν­νο­ού­με λέ­γο­ντας υγιής κοι­νω­νία; Εν­νο­ού­με μία κοι­νω­νία ηθικά και αξια­κά πει­θαρ­χη­μέ­νη, θρη­σκευ­τι­κά ενιαία; Μπο­ρεί, για πα­ρά­δειγ­μα, να είναι υγιής μία κοι­νω­νία, που -ευ­τυ­χώς τα πα­ρα­δείγ­μα­τα αυτά είναι πάρα πολύ λίγα πλέον στον χάρτη της υφη­λί­ου – η οποία είναι ατα­ξι­κή, εξι­σω­τι­κή, κομ­μου­νι­στι­κή, ή θα ήταν προ­τι­μό­τε­ρο να ορί­σου­με ως υγιή μία κοι­νω­νία τα­ξι­κή και ταυ­τό­χρο­να πο­λι­τι­στι­κά και κοι­νω­νι­κά πο­λυ­δια­σπα­σμέ­νη και συ­γκρου­σια­κή; Ποια από τις δύο θα προ­τι­μή­σου­με;

Πώς μας φαί­νε­ται μια κοι­νω­νία η οποία είναι πο­λυ­ε­θνο­τι­κή, πο­λυ­γλωσ­σι­κή, πο­λυ­θρη­σκευ­τι­κή, που υφί­στα­ται ισχυ­ρή πίεση από τις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές; Μία κοι­νω­νία που εμείς εδώ στην Ελ­λά­δα ή στην Κύπρο την έχου­με συ­νη­θί­σει, η οποία κατά πα­ρά­δο­ση είναι μία κοι­νω­νία ορ­θό­δο­ξη κατά πλειο­ψη­φία, δη­λα­δή είναι μία κοι­νω­νία που ανή­κει στη λε­γό­με­νη πλειο­νο­τι­κή Ορ­θο­δο­ξία ή πρέ­πει να μας προ­κα­λέ­σει το εν­δια­φέ­ρον μία κοι­νω­νία η οποία από πλευ­ράς Ορ­θο­δο­ξί­ας είναι μειο­νο­τι­κή; Γιατί η Ορ­θο­δο­ξία πρέ­πει να πα­ρου­σιά­ζει τη μαρ­τυ­ρία της με δύ­σκο­λο και επώ­δυ­νο τρόπο μέσα σε ένα πε­ρι­βάλ­λον όπου πλειο­ψη­φεί άλλη θρη­σκεία ή άλλο δόγμα, μία κοι­νω­νία ισλα­μι­κή, μία κοι­νω­νία ανι­μι­στι­κή, μία κοι­νω­νία η οποία είναι κα­θο­λι­κή ή ανή­κει στη δια­μαρ­τύ­ρη­ση, πά­ντως στη δυ­τι­κή χρι­στια­νο­σύ­νη, μία κοι­νω­νία στην οποία η Ορ­θο­δο­ξία επαγ­γέλ­λε­ται ένα λόγο επα­νευαγ­γε­λι­σμού, ένα λόγο ιε­ρα­πο­στο­λι­κό.

Άρα έχει πολύ με­γά­λη ση­μα­σία να αρ­χί­σου­με να προ­σα­να­το­λι­ζό­μα­στε προς την προ­τί­μη­σή μας, κυ­ρί­ως όμως να αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε με πόσο πο­λύ­πλο­κους και αντι­φα­τι­κούς όρους μπο­ρεί να τεθεί το ερώ­τη­μα. Για πα­ρά­δειγ­μα μία κοι­νω­νία φτωχή, με χα­μη­λό κατά κε­φα­λήν ει­σό­δη­μα, με χα­μη­λό επί­πε­δο δη­μό­σιας υγεί­ας και χα­μη­λό προσ­δό­κι­μο ζωής, που είναι η πλειο­νό­τη­τα των χωρών της Αφρι­κής, μπο­ρεί να χα­ρα­κτη­ρι­στεί μία υγιής κοι­νω­νία ή θα την κα­τα­τά­ξου­με στις ασθε­νείς κοι­νω­νί­ες αυτή την κοι­νω­νία που αγω­νί­ζε­ται να επι­βιώ­σει;

Μία κοι­νω­νία δια­βρω­μέ­νη από το ορ­γα­νω­μέ­νο έγκλη­μα, το εμπό­ριο ναρ­κω­τι­κών που τη δια­χει­ρί­ζο­νται συμ­μο­ρί­ες, ένα φαι­νό­με­νο το οποίο υπάρ­χει σε πολ­λές πε­ριο­χές του κό­σμου, τι κοι­νω­νία είναι; Μία κοι­νω­νία που οι πο­λί­τες της κιν­δυ­νεύ­ουν από βίαιο θά­να­το ή μία κοι­νω­νία εμπό­λε­μη όπως η Ου­κρα­νία; Μία κοι­νω­νία η οποία φαί­νε­ται εξαι­ρε­τι­κά προηγ­μέ­νη, η αμε­ρι­κα­νι­κή κοι­νω­νία, βα­σι­σμέ­νη στην Establishment Clause, στη θρη­σκευ­τι­κή ου­δε­τε­ρό­τη­τα, πα­ρό­τι βέ­βαια οι θρη­σκεί­ες, τα δόγ­μα­τα, ο θε­ο­λο­γι­κός λόγος κυ­ριαρ­χούν επί του πο­λι­τι­κού λόγου; Μία κοι­νω­νία βαθιά δι­χα­σμέ­νη, μία κοι­νω­νία σε συν­θή­κες οιο­νεί εμ­φυ­λί­ου πο­λέ­μου, με το υψη­λό­τε­ρο κατά κε­φα­λήν ει­σό­δη­μα, με πο­λε­μι­κή ισχύ, με τε­χνο­λο­γι­κή ισχύ, που ελέγ­χει τις εξε­λί­ξεις της νέας επο­χής, τις εξε­λί­ξεις της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης, μπο­ρεί να χα­ρα­κτη­ρι­στεί μία υγιής κοι­νω­νία;

Άρα τι θα προ­τι­μή­σου­με; Μία εν­διά­με­ση ευ­ρω­παϊ­κή λύση, σκαν­δι­να­βι­κή; Ας πούμε την παλιά καλή ευ­ρω­παϊ­κή σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία; Μία κοι­νω­νία η οποία λει­τουρ­γεί ως κρά­τος δι­καί­ου, σέ­βε­ται τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα, ορ­γα­νώ­νει και προ­σφέ­ρει ένα ανε­πτυγ­μέ­νο πλου­σιο­πά­ρο­χο κοι­νω­νι­κό κρά­τος, με μη­χα­νι­σμούς ανα­δια­νο­μής του πλού­του; Αυτό είναι ένα μο­ντέ­λο το οποίο πόσο κοντά είναι πια στις δυ­να­τό­τη­τες που έχου­με στην Ευ­ρώ­πη, όχι σε άλλες πε­ριο­χές του κό­σμου; Γιατί σε άλλες πε­ριο­χές του κό­σμου δεν έχου­με κα­θό­λου τις δυ­να­τό­τη­τες αυτές. Ή μήπως πρέ­πει να κα­τα­φύ­γου­με στο επι­χεί­ρη­μα που λέει, μην ασχο­λεί­στε με τα γνω­στά με­γέ­θη, δη­λα­δή με το ΑΕΠ ή το κατά κε­φα­λήν ει­σό­δη­μα ή το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα, ασχο­λη­θεί­τε με τον δεί­κτη ευ­τυ­χί­ας, γιατί υγιής είναι η κοι­νω­νία η οποία έχει υψηλό δεί­κτη ευ­τυ­χί­ας, ανε­ξαρ­τή­τως των στα­τι­στι­κών  δε­δο­μέ­νων.

Για να γίνω πιο συ­γκε­κρι­μέ­νος σε σχέση με τα εν­δια­φέ­ρο­ντα του συ­νε­δρί­ου: Μία κοι­νω­νία, η πλειο­ψη­φία της οποί­ας δεν απο­δέ­χε­ται τον χρι­στια­νι­σμό ή έχει απο­χρι­στια­νι­στεί, δεν έχει απλώς εκ­κο­σμι­κευ­τεί, μία κοι­νω­νία που έχει ανά­γκη από επα­νευαγ­γε­λι­σμό, θα χα­ρα­κτη­ρι­ζό­ταν από εμάς, από εσάς, τους εκ­προ­σώ­πους της Εκ­κλη­σί­ας, μία κοι­νω­νία υγιής; Ας πά­ρου­με, όμως και την κοι­νω­νία της Πα­λαιάς Δια­θή­κης όπως προ­βάλ­λε­ται στις ημέ­ρες μας. Μία κοι­νω­νία λοι­πόν ηθικά χα­λα­ρή, όπως τα Σό­δο­μα και τα Γό­μο­ρα, μία κοι­νω­νία ανε­κτι­κή, ελευ­θε­ρια­κή ως προς τις ερω­τι­κές και οι­κο­γε­νεια­κές σχέ­σεις, μία κοι­νω­νία στην οποία υπάρ­χει ο γάμος των ομο­φύ­λων, υπάρ­χουν δυ­να­τό­τη­τες να αλ­λά­ζεις γνώμη σε σχέση με την ταυ­τό­τη­τα φύλου, θα χα­ρα­κτη­ρι­ζό­ταν υγιής; Για να το πω ευ­θέ­ως, μία κοι­νω­νία αμαρ­τω­λή κατά την χρι­στια­νι­κή έν­νοια  μπο­ρεί να είναι υγιής ή εντός της Ιστο­ρί­ας μα­ταιο­πο­νού­με τε­λι­κά ανα­ζη­τώ­ντας τον ορι­σμό της υγιούς κοι­νω­νί­ας;

Ας απο­δε­χθώ ότι δεν μα­ταιο­πο­νού­με. Μία κοι­νω­νία λοι­πόν νε­ω­τε­ρι­κή που ανά­γε­ται μόνον στο κρά­τος, στο Σύ­νταγ­μα, στη δη­μο­κρα­τία, τη φι­λε­λεύ­θε­ρη και συ­νταγ­μα­τι­κή δη­μο­κρα­τία, τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα, είναι μία κοι­νω­νία που θα τη χα­ρα­κτη­ρί­ζα­με υγιή, γιατί πι­στεύ­ει στις αρχές του Δια­φω­τι­σμού; Αυτή η κοι­νω­νία δεν υπάρ­χει πια, αλλά από αυτή θα ξε­κι­νή­σου­με για να θέ­σου­με το ερώ­τη­μα αν μία κοι­νω­νία μετα-νε­ω­τε­ρι­κή, ανα­σφα­λής, που ανα­ζη­τά την αλή­θεια της στην τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη, που επι­κοι­νω­νεί με τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης είναι υγιής; Ακόμη πιο σκλη­ρό ερώ­τη­μα, μία κοι­νω­νία υπό τον έλεγ­χο της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης, που τεί­νει στον μετα-αν­θρω­πι­σμό, θα είναι μία κοι­νω­νία υγιής;

Για να απα­ντή­σου­με σε αυτόν λοι­πόν στον κα­ταιο­νι­σμό των  ερω­τη­μά­των, την αλ­λη­λου­χία, διότι μέσω της τρι­βής των ιδεών πα­ρά­γε­ται ο σπιν­θή­ρας της αλη­θεί­ας, ποιος έχει την εξου­σία να ορί­ζει ποια κοι­νω­νία είναι υγιής; Αυτό είναι το ερώ­τη­μα. Την έχει αυτή την εξου­σία η δυ­τι­κο­κε­ντρι­κή μας αντί­λη­ψη του κό­σμου; Αυτή η δυ­τι­κο­κε­ντρι­κή αλα­ζο­νεία μας, ότι υγιής κοι­νω­νία είναι αυτή που ται­ριά­ζει σε ένα λίγο ή πολύ δυ­τι­κό πρό­τυ­πο, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και όλων των πραγ­μα­τι­κών η φα­ντα­σια­κών επα­φών μας με την καθ’ ημάς ανα­το­λή που στη summa divisio είναι Δύση και αυτή; Το πρό­τυ­πο το ορί­ζει μήπως ο οριε­ντα­λι­σμός μας, δη­λα­δή το γε­γο­νός ότι  βλέ­που­με υπο­τι­μη­τι­κά τε­λι­κά τις μη δυ­τι­κές κοι­νω­νί­ες, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης, όπως είπα, και της καθ’ ημάς Ανα­το­λής, γιατί ο ελ­λη­νό­φω­νος κό­σμος, ο ελ­λη­νι­κός πο­λι­τι­σμός έχει αυτό το πλε­ο­νέ­κτη­μα, να θέλει να εμ­φα­νί­ζε­ται ως η Ανα­το­λή της Δύσης και η Δύση της Ανα­το­λής, γνω­ρί­ζο­ντας ότι δεν συ­γκρο­τεί­ται η Δύση χωρίς αυτόν;

Έχου­με μήπως προ­σχω­ρή­σει κατά βάθος σε μία δια­νοη­τι­κή και ηθική «αποι­κιο­κρα­τία» η οποία δια­τη­ρεί­ται και μετά το τέλος, το πο­λι­τι­κό και θε­σμι­κό, της αποι­κιο­κρα­τί­ας; Εάν μι­λού­σα­με κατά κυ­ριο­λε­ξία για μία υγιή κοι­νω­νία, ια­τρι­κά δη­λα­δή, από πλευ­ράς δη­μό­σιας υγεί­ας εν τέλει, θα εί­χα­με πρω­τό­κολ­λα. Θα εί­χα­με συμ­φω­νή­σει, με τη βο­ή­θεια των επι­στη­μο­νι­κών ια­τρι­κών εται­ριών, για το ποιες είναι οι ασθέ­νειες και ποιες είναι οι θε­ρα­πεί­ες. Τώρα έχου­με τέ­τοια πρω­τό­κολ­λα ή το μόνο πρω­τό­κολ­λο που έχου­με είναι η Ιστο­ρία και το κε­κτη­μέ­νο της και άρα μία κοι­νω­νία η οποία έχει προ­ο­δεύ­σει θε­σμι­κά, είναι μία κοι­νω­νία δη­μο­κρα­τι­κή, συ­νταγ­μα­τι­κή, φι­λε­λεύ­θε­ρη, μία κοι­νω­νία ανε­πτυγ­μέ­νη, άρα με μία οι­κο­νο­μία της αγο­ράς, κα­πι­τα­λι­στι­κή δη­λα­δή, είναι μία κοι­νω­νία η οποία είναι ό,τι πιο κοντά υπάρ­χει στο υγιές. Η Κίνα υπά­γε­ται σε αυτό; Η Ινδία που είναι ένα κα­θε­στώς κοι­νο­βου­λευ­τι­κό, με Σύ­νταγ­μα, με συ­νταγ­μα­τι­κό δι­κα­στή­ριο; Μία ισλα­μι­κή ενιαία συ­γκρο­τη­μέ­νη κοι­νω­νία που διέ­πε­ται από τη Σαρία, με τις γυ­ναί­κες εκτός οι­κο­νο­μι­κής και πο­λι­τι­κής ζωής, μπο­ρεί να είναι υγιής ή την απο­κλεί­ου­με επει­δή δεν είναι χρι­στια­νι­κή και επει­δή δεν ανή­κει στο πο­λι­τι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μά μας;

Εάν όλες οι κοι­νω­νί­ες τε­λούν υπό την απει­λή της κλι­μα­τι­κής κρί­σης και υπό την απει­λή της κα­τά­χρη­σης της τε­χνο­λο­γί­ας και του συν­δυα­σμού τους, ιδίως όταν ει­σερ­χό­με­θα στο πεδίο της βιο­τε­χνο­λο­γί­ας με όλα τα μέσα της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης, μία κοι­νω­νία που υφί­στα­ται τέ­τοια πίεση και τέ­τοια απει­λή, μπο­ρεί λοι­πόν να είναι μία κοι­νω­νία υγιής; Μήπως όλο αυτό που κά­νου­με, ως άσκη­ση, ενέ­χει τον κίν­δυ­νο μίας ολι­στι­κής προ­σέγ­γι­σης που συ­νο­ρεύ­ει με μία ολο­κλη­ρω­τι­κή αντί­λη­ψη;

Είμαι όμως έτοι­μος να δεχθώ ότι το ερώ­τη­μα υπο­νο­εί μία θε­ο­λο­γι­κή και εν τέλει εκ­κλη­σιο­λο­γι­κή μέ­ρι­μνα, η οποία μας απε­λευ­θε­ρώ­νει κάπως, μας ανα­παύ­ει, γιατί μία μη υγιής κοι­νω­νία, μία κοι­νω­νία ασθε­νών, μία κοι­νω­νία ασθε­νής η ίδια, προ­φα­νώς συ­γκρο­τεί­ται και αυτή σε corpus mysticum, είναι το σώμα του Χρι­στού, σώμα ασθε­νές και αμαρ­τω­λό που υπε­ρυ­ψού­ται και αγιά­ζε­ται. Ξέ­ρε­τε κα­λύ­τε­ρα από εμένα «καὶ εἴρη­κέ μοι· ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· ἡ γὰρ δύνα­μίς μου ἐν ἀσθε­νε­ίᾳ τε­λειο­ῦται. ἥδι­στα οὖν μᾶλ­λον καυ­χήσο­μαι ἐν ταῖς ἀσθε­νε­ίαις μου, ἵνα ἐπι­σκη­νώσῃ ἐπ᾿ ἐμὲ ἡ δύνα­μις τοῦ Χρι­στοῦ.»

Μία μη υγιής κοι­νω­νία ανα­μέ­νει το θαύμα αλλά μπο­ρεί και να το προ­κα­λέ­σει το θαύμα μέσα από την πτώση της. Εάν η οπτι­κή μας είναι αντί­στρο­φη, δη­λα­δή κα­νο­νι­στι­κή, νο­μι­κή και όχι πραγ­μα­τι­κά θε­ο­λο­γι­κή, η με­τα­τρο­πή μίας μη υγιούς κοι­νω­νί­ας σε υγιή προ­ϋ­πο­θέ­τει κά­ποιου εί­δους θε­ρα­πεία. Αυτή λοι­πόν η θε­ρα­πεία, αυτό το πρω­τό­κολ­λο το θε­ρα­πευ­τι­κό, συ­νι­στά ένα πρό­γραμ­μα πο­λι­τι­κής θε­ο­λο­γί­ας; Και τι πρό­γραμ­μα, μα­χη­τι­κό, ρι­ζο­σπα­στι­κό, βίαιο, ή ένα πρό­γραμ­μα με­τριο­πα­θές, δη­μο­κρα­τι­κό και φι­λε­λεύ­θε­ρο; Η Γε­νεύη του Καλ­βί­νου, για να μην ανα­ζη­τώ άλλα πα­ρα­δείγ­μα­τα, ήταν μία υγιής κοι­νω­νία;

Άρα πρέ­πει να γυ­ρί­σου­με ξανά σε έν­νοιες οι οποί­ες μπο­ρεί να έχουν μία θε­ο­λο­γι­κή κα­τα­γω­γή, αλλά έχουν εκ­κο­σμι­κευ­θεί. Δη­λα­δή μία κοι­νω­νία για να είναι υγιής πρέ­πει να είναι πρω­τί­στως θε­σμι­κά υγιής, να δια­θέ­τει εγ­γυ­ή­σεις δη­μο­κρα­τι­κής και δι­καιο­κρα­τι­κής ορ­γά­νω­σης. Με τους θε­σμούς, με τον νόμο, με το Σύ­νταγ­μα, με την έν­νο­μη τάξη, εις πεί­σμα και του Ακι­νά­τη και του Αυ­γου­στί­νου, δεν δια­σφα­λί­ζε­ται η αγάπη, η αλ­λη­λεγ­γύη, η ανε­κτι­κό­τη­τα, η σχέση των προ­σώ­πων, ο εσχα­το­λο­γι­κός προ­σα­να­το­λι­σμός, αλλά η αξία του αν­θρώ­που, τα θε­με­λιώ­δη δι­καιώ­μα­τά του και η πο­λι­τι­κή συμ­με­το­χή του δια­σφα­λί­ζο­νται.

Άρα η επι­δί­ω­ξη μίας υγιούς κοι­νω­νί­ας δεν μπο­ρεί να είναι φο­ντα­με­ντα­λι­στι­κή, δεν μπο­ρεί να είναι θρη­σκό­λη­πτη. Εάν δεν είναι φο­ντα­με­ντα­λι­στι­κή και θρη­σκό­λη­πτη, και αντι­λαμ­βά­νε­ται αυτό το δώρο και το αντί­δω­ρο των εν­νοιών με­τα­ξύ θε­ο­λο­γι­κού λόγου και δυ­τι­κού συ­νταγ­μα­τι­κού λόγου, τότε μπο­ρού­με να βρού­με μία λύση, να πλη­σιά­σου­με, εάν όχι τον ορι­σμό, πά­ντως την ψη­λά­φη­ση μίας υγιούς κοι­νω­νί­ας.

Η κοι­νω­νία που λαμ­βά­νει μέτρα πε­ριο­ρι­σμού των θε­με­λιω­δών δι­καιω­μά­των για να αντι­με­τω­πί­σει την παν­δη­μία και πε­ριο­ρί­ζει το δι­καί­ω­μα του συ­νέρ­χε­σθαι, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του θρη­σκευ­τι­κού συ­νέρ­χε­σθαι, που πε­ριο­ρί­ζει την ελευ­θε­ρία της κί­νη­σης για να μεί­νει υγιής είναι απο­δε­κτή από εμάς; Νο­μί­ζω ότι αξί­ζει να το συ­ζη­τή­σου­με. Σί­γου­ρα όμως δεν είναι υγιής μία κοι­νω­νία που εν­δια­φέ­ρε­ται πάρα πολύ για το μέλ­λον της και επι­δί­δε­ται σε ευ­γο­νι­κές επι­λο­γές, αυτές δεν ήταν χι­τλε­ρι­κές, ήταν και σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κές. Η Σου­η­δία επί δε­κα­ε­τί­ες, μέχρι τη δε­κα­ε­τία του 1980, εφάρ­μο­ζε ευ­γο­νι­κές πρα­κτι­κές για να δια­τη­ρή­σει υγιές, όσο μπο­ρού­σε, το κοι­νω­νι­κό της σώμα, δεν χρειά­ζε­ται να ανα­χθού­με στην αρ­χαία Σπάρ­τη.

Όλα τα βιοη­θι­κά και τε­χνοη­θι­κά δι­λήμ­μα­τα, τα πολύ κλα­σι­κά, αυτά που αφο­ρούν την άμ­βλω­ση, την ευ­θα­να­σία, το τε­λευ­ταίο στά­διο  –είδα προ­χθές  στα πο­ρί­σμα­τα του συ­νε­δρί­ου του Οι­κου­με­νι­κού Πα­τριαρ­χεί­ου για την  βιοη­θι­κή ιδιαί­τε­ρη αντι­με­τώ­πι­ση του τε­λι­κού στα­δί­ου – μας επι­βάλ­λουν να θυ­μη­θού­με  τους κοι­νω­νιο­λο­γι­κούς λό­γους για τους οποί­ους επι­βλή­θη­κε ο χρι­στια­νι­σμός.

Γιατί την εποχή των με­γά­λων παν­δη­μιών, οι πρω­το­χρι­στια­νι­κές κοι­νό­τη­τες, έχο­ντας υψηλό βαθμό αλ­λη­λεγ­γύ­ης και πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών νο­ση­λευ­τι­κών στους ασθε­νού­ντες, δια­σφά­λι­ζαν σε από­λυ­τους αριθ­μούς την επι­βί­ω­σή τους και τε­λι­κά σε μία κοι­νω­νία που πέ­θα­νε για λό­γους ια­τρι­κούς, αύ­ξα­νε το πο­σο­στό των χρι­στια­νών. Άρα έχου­με κα­τα­γω­γι­κή σχέση με το πρό­βλη­μα αυτό.

Σί­γου­ρα λοι­πόν η υγιής κοι­νω­νία δεν είναι μία υγιει­νι­στι­κή κοι­νω­νία, ούτε ια­τρι­κά, ούτε κοι­νω­νιο­λο­γι­κά, ούτε θε­ο­λο­γι­κά. Είναι λοι­πόν μία κοι­νω­νία η οποία προ­σπα­θεί να βρει το δρόμο της προ­στα­τεύ­ο­ντας το κε­κτη­μέ­νο της μέσα στο οποίο βρί­σκε­ται το τρια­δι­κό δόγμα ως εγ­γύ­η­ση της δη­μο­κρα­τί­ας. Στο πεδίο της «πο­λι­τι­κής θε­ο­λο­γί­ας », όπως την εν­νο­ού­με στην πο­λι­τειο­λο­γία και τη θε­ω­ρία του δι­καί­ου, την πρώτη και βα­σι­κή απά­ντη­ση στις ολο­κλη­ρω­τι­κές αντι­λή­ψεις που εξέ­φρα­σε ο Καρλ Σμιτ στον  με­σο­πό­λε­μο την έδωσε ένας πολύ με­γά­λος θε­ο­λό­γος, αντί­πα­λος του Καρλ Σμιτ, ο Έρικ Πέ­τερ­σον, ο οποί­ος τότε ήταν προ­τε­στά­ντης, αλλά μετά έγινε κα­θο­λι­κός, που επε­σή­μα­νε ότι ευ­τυ­χώς το τρια­δι­κό δόγμα δεν επι­τρέ­πει να διο­λι­σθή­σου­με στον αυ­ταρ­χι­σμό και λει­τουρ­γεί κατά βάθος ως εγ­γύ­η­ση δη­μο­κρα­τί­ας, όπως και η συ­νο­δι­κό­τη­τα λει­τουρ­γεί ως προει­κό­νι­ση  για τον κοι­νο­βου­λευ­τι­σμό.

Ελ­πί­ζω ότι θα προ­βλη­μα­τι­σθού­με γύρω από τις έν­νοιες αυτές και συγ­χω­ρέ­στε με που απά­ντη­σα στο ερώ­τη­μα με ερώ­τη­μα, αλλά η βάτος πρέ­πει να είναι φλε­γο­μέ­νη, αλλά μη καιο­μέ­νη.

 

https://www.youtube.com/live/_MIoBY4qBWQ