ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Η Ρόδος, κέντρο θαλάσσιων εμπορικών δραστηριοτήτων στην αρχαιότητα

Μαίρη Φώτη 5 λεπτά ανάγνωση
ΡΟΔΟΣ

• Ενταγ­μένη σε δίκτυο θαλάσ­σιων ανταλ­λα­γών, ένωνε τα νησιά του Αιγαίου με τα μικρα­σια­τικά παράλια

• Νέα ευρή­ματα απο­κα­λύ­πτουν ότι τα Δωδε­κά­νησα λει­τουρ­γού­σαν ως ενιαίος οικο­νο­μι­κός χώρος ήδη από την ελλη­νι­στική και ρωμαϊκή περίοδο

Νέα ευρή­ματα από τη Ρόδο και την Κω, που φωτί­ζουν τη θέση των νησιών στα εμπο­ρικά δίκτυα του Αιγαίου και επι­βε­βαιώ­νουν ότι τα Δωδε­κά­νησα λει­τουρ­γού­σαν ως ενιαίος οικο­νο­μι­κός χώρος ήδη από την ελλη­νι­στική και ρωμαϊκή περίοδο, παρου­σιά­στη­καν για πρώτη φορά στο διεθνές συνέ­δριο «Amphoras and the Archaeology of Ancient Economies».

Το συνέ­δριο συν­διορ­γα­νώ­θηκε από το Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Θεσ­σα­λο­νί­κης, την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Χαλ­κι­δι­κής και Αγίου Όρους, το Πανε­πι­στή­μιο του Αμβούρ­γου και το Πανε­πι­στή­μιο της Μανι­τό­μπα του Καναδά. Ανάμεσα στις ειση­γή­σεις που ξεχώ­ρι­σαν ήταν εκείνες της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου, οι οποίες έφεραν στο φως νέα δεδο­μένα από ανα­σκα­φές στη Ρόδο και στην Κω, προ­σθέ­το­ντας σημα­ντικά στοι­χεία στη μελέτη των εμπο­ρι­κών και κοι­νω­νι­κών σχέσεων του νησιω­τι­κού Αιγαίου.

Οι αρχαιο­λό­γοι της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου Φανή Σέρο­γλου, Χαρά Παλα­μιδά και Αγγε­λική Γιαν­νι­κουρή, σε συνερ­γα­σία με τη Στέλλα Σκαλτσά από το Πανε­πι­στή­μιο Queen’s του Καναδά, παρου­σί­α­σαν ευρή­ματα που επα­να­προσ­διο­ρί­ζουν τον ρόλο της Ρόδου ως κέντρου παρα­γω­γής και δια­κί­νη­σης προ­ϊ­ό­ντων.

Η Ρόδος, γνωστή για τη σφρα­γι­σμένη κερα­μική της, δεν περιο­ρι­ζό­ταν στην εξαγωγή, αλλά λει­τουρ­γούσε και ως εισα­γω­γέας, ενταγ­μένη σε ένα δίκτυο θαλάσ­σιων ανταλ­λα­γών που ένωνε τα νησιά του Αιγαίου με τα μικρα­σια­τικά παράλια.

Ανα­σκα­φές απο­κά­λυ­ψαν αμφο­ρείς ροδια­κής προ­έ­λευ­σης αλλά και δείγ­ματα από Θάσο, Χίο, Κω και τα παράλια της Μικράς Ασίας. Η ανάλυση της Στέλλας Σκαλτσά, από το Πανε­πι­στή­μιο Queen’s του Καναδά, δείχνει ότι η Ρόδος συμ­με­τείχε ενεργά σε ένα ευρύ εμπο­ρικό δίκτυο του Αιγαίου, λει­τουρ­γώ­ντας ταυ­τό­χρονα ως κέντρο παρα­γω­γής, κατα­νά­λω­σης αλλά και δια­με­τα­κο­μι­στικό κέντρο.

Η μελέτη κατα­γρά­φει την παρου­σία εισα­γό­με­νων αμφο­ρέων, χρο­νο­λο­γη­μέ­νων στο τέλος του 3ου έως τις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ. Πολλά δείγ­ματα φέρουν σφρα­γί­δες, ένδειξη ενός συστή­μα­τος ελέγχου προ­έ­λευ­σης και ποιό­τη­τας. Οι ερευ­νή­τριες επι­ση­μαί­νουν ότι η δια­κί­νηση αυτών των προ­ϊ­ό­ντων φαί­νε­ται να είχε διοι­κη­τική διά­σταση, με πιθανό έλεγχο από τις τοπικές αρχές.

Τα στοι­χεία αυτά, όπως σημειώ­νουν, συν­θέ­τουν την εικόνα μιας οργα­νω­μέ­νης αγοράς με εμπο­ρική και θεσμική οργά­νωση, στην οποία οι αμφο­ρείς λει­τουρ­γού­σαν ως δείκτες κύρους και αξιο­πι­στίας των προ­ϊ­ό­ντων.

Η Φανή Σέρο­γλου παρου­σί­ασε επίσης τα πρώτα απο­τε­λέ­σματα νέας ανα­σκα­φής στη δυτική πλευρά της αρχαίας πόλης της Κω. Στην περιοχή αυτή, που περι­λαμ­βά­νει δημόσια κτήρια όπως το στάδιο, την παλαί­στρα, τις θέρμες του λιμα­νιού και το ιερό της Δήμη­τρας, εντο­πί­στηκε απόθεση ρωμαϊ­κών αμφο­ρέων σε εξαι­ρε­τική κατά­σταση δια­τή­ρη­σης.

Η ανα­σκαφή απο­κά­λυψε δεκάδες αγγεία, αρκετά από τα οποία φαί­νε­ται να είχαν δευ­τε­ρο­γενή χρήση είτε ως οικο­δο­μικό υλικό είτε ως δοχεία απο­θή­κευ­σης. Το εύρημα θεω­ρεί­ται ένδειξη οργα­νω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης εμπο­ρι­κών δοχείων, παρό­μοιας με πρα­κτι­κές γνωστές από μεγάλα ρωμαϊκά λιμάνια όπως της Ρώμης και της Αλε­ξάν­δρειας. Σύμφωνα με την ερευ­νή­τρια Φανή Σέρο­γλου, η ανα­κά­λυψη επι­βε­βαιώ­νει τη συνέ­χιση της εμπο­ρι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας της Κω κατά τη ρωμαϊκή περίοδο και προ­σφέ­ρει νέα δεδο­μένα για τη λει­τουρ­γία της πόλης ως λιμε­νι­κού κόμβου του Αιγαίου.

Η συγκέ­ντρωση αμφο­ρέων σε συγκε­κρι­μένα σημεία της πόλης δείχνει ότι υπήρχε δια­δι­κα­σία συλ­λο­γής, ανα­κύ­κλω­σης ή επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης των αγγείων, πρα­κτική που συν­δέ­ε­ται με τη δια­χεί­ριση του εμπο­ρίου και την οργά­νωση των απο­θη­κών στα μεγάλα ρωμαϊκά κέντρα. Η έρευνα αυτή, όπως επι­ση­μαί­νουν οι ειδικοί, ανοίγει νέες προ­ο­πτι­κές για την κατα­νό­ηση της οικο­νο­μίας των νησιών στην ύστερη αρχαιό­τητα.

Οι δύο παρου­σιά­σεις εντά­χθη­καν στην ενότητα «Aegean Islands», όπου ερευ­νη­τές από την Ελλάδα, τη Γερ­μα­νία, την Ιταλία και τη Γαλλία παρου­σί­α­σαν μελέτες από διάφορα νησιά του Αιγαίου. Τα στοι­χεία συγκλί­νουν στην άποψη ότι τα Δωδε­κά­νησα απο­τε­λού­σαν έναν ενιαίο εμπο­ρικό χώρο, με στα­θε­ρούς δεσμούς ανάμεσα στα νησιά και έντονη ανταλ­λαγή προ­ϊ­ό­ντων και τεχνο­γνω­σίας.

Παράλ­λη­λες ανα­φο­ρές σε ευρή­ματα από τη Νίσυρο, την Κάλυμνο και τη Χάλκη δεί­χνουν ότι ακόμη και τα μικρό­τερα νησιά συμ­με­τεί­χαν στη θαλάσ­σια αλυσίδα εμπο­ρίου, είτε ως ενδιά­με­σοι σταθμοί είτε ως παρα­γω­γικά κέντρα περιο­ρι­σμέ­νης κλί­μα­κας. Η εικόνα που δια­μορ­φώ­νε­ται είναι ενός πυκνού δικτύου δια­κί­νη­σης αγαθών, όπου η Ρόδος και η Κως λει­τουρ­γού­σαν ως βασικοί κόμβοι σύν­δε­σης του Αιγαίου με τη Μικρά Ασία.

Οι ερευ­νη­τές τόνισαν ότι η μελέτη των αμφο­ρέων συμ­βάλ­λει όχι μόνο στην κατα­νό­ηση των εμπο­ρι­κών ροών, αλλά και των κοι­νω­νι­κών σχέσεων που ανα­πτύ­χθη­καν γύρω από αυτές. Οι σφρα­γί­δες, τα εργα­στή­ρια και οι δια­δρο­μές των αγγείων χαρ­το­γρα­φούν έναν κόσμο αλλη­λε­ξάρ­τη­σης, όπου τα νησιά του νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου είχαν συνεχή ρόλο και επιρροή.

Πέρα από τα ευρή­ματα, το συνέ­δριο ανέ­δειξε τη σημασία των τεχνο­λο­γι­κών μεθόδων στην αρχαιο­λο­γική τεκ­μη­ρί­ωση. Ερευ­νη­τές από την Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό παρου­σί­α­σαν σύγ­χρο­νες εφαρ­μο­γές αρχαιο­με­τρίας, γεω­γρα­φι­κών συστη­μά­των πλη­ρο­φο­ριών (GIS) και τρισ­διά­στα­της απο­τύ­πω­σης, που επι­τρέ­πουν την ταυ­το­ποί­ηση των εργα­στη­ρίων παρα­γω­γής και τη χαρ­το­γρά­φηση των εμπο­ρι­κών δια­δρο­μών.

Οι ίδιες μέθοδοι εφαρ­μό­ζο­νται ήδη στη Ρόδο και την Κω, μέσα από συνερ­γα­σίες της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου με πανε­πι­στή­μια του εξω­τε­ρι­κού. Η ενσω­μά­τωση των τοπικών δεδο­μέ­νων στις διε­θνείς βάσεις κερα­μι­κής προ­σφέ­ρει στους ερευ­νη­τές τη δυνα­τό­τητα να συγκρί­νουν υλικά από δια­φο­ρε­τικά εργα­στή­ρια και να εντο­πί­ζουν τα σημεία επαφής των αρχαίων οικο­νο­μιών.

Πολλά από τα ευρή­ματα θα απο­τε­λέ­σουν αντι­κεί­μενο περαι­τέρω μελέτης και δημο­σί­ευ­σης στα πρα­κτικά, που ανα­μέ­νε­ται να εκδο­θούν μέσα στο 2026 σε συνερ­γα­σία με το Πανε­πι­στή­μιο του Αμβούρ­γου.

Τα νέα δεδο­μένα από τη Ρόδο και την Κω εμπλου­τί­ζουν ουσια­στικά τη γνώση για τον νησιω­τικό χώρο του Αιγαίου. Η μελέτη απο­τυ­πώ­νει ότι τα Δωδε­κά­νησα ήταν ενεργά μέλη ενός ευρύ­τε­ρου δικτύου ανταλ­λα­γών, που επέ­τρεψε τη μακρο­χρό­νια ευη­με­ρία της περιο­χής.

Η Ρόδος και η Κως, με τη γεω­γρα­φική τους θέση και τη ναυτική τους παρά­δοση, απο­τε­λού­σαν στα­θε­ρούς κόμβους μιας εμπο­ρι­κής γεω­γρα­φίας που δια­μόρ­φωσε την ταυ­τό­τητα του Αιγαίου. Τα νέα στοι­χεία επι­βε­βαιώ­νουν ότι η αρχαιο­λο­γική έρευνα στα νησιά συνε­χί­ζει να παράγει δεδο­μένα διε­θνούς ενδια­φέ­ρο­ντος, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τη συμβολή των τοπικών υπη­ρε­σιών στη σύγ­χρονη επι­στη­μο­νική συζή­τηση για τις αρχαίες οικο­νο­μίες.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.