Μπαγκίς: Η Τουρκία είναι έτοιμη να συνεργαστεί με την Ελλάδα στο Αιγαίο

«Είμαστε ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από τη θετική στροφή στις σχέσεις μας με την Ελλάδα και υπέρ της συνέ­χι­σης της πολι­τι­κής αυτής». Τάδε έφη ο πρώην υπουρ­γός Ευρω­παϊ­κών Υπο­θέ­σεων της Τουρ­κίας (και βασικός δια­πραγ­μα­τευ­τής στις εντα­ξια­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις της Τουρκίας-ΕΕ) Εγκεμέν Μπαγκίς, σε συνέ­ντευξη εφ΄όλης της ύλης που παρα­χώ­ρησε στο powergame.gr, στο περι­θώ­ριο του 5th Thessaloniki Metropolitan Summit που συν­διορ­γά­νωσε το powergame.gr με τον Economist και η οποία δημο­σιεύ­ε­ται εν αναμονή της εξ ανα­βο­λής συνά­ντη­σης του Έλληνα πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη με τον πρόεδρο της Τουρ­κίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν στη Νέα Υόρκη.

O κ. Μπαγκίς δηλώνει ένθερ­μος υπο­στη­ρι­κτής της ελλη­νο­τουρ­κι­κής συνερ­γα­σίας στο Αιγαίο, το οποίο χαρα­κτη­ρί­ζει «γέφυρα που μας ενώνει και όχι δια­χω­ρι­στική γραμμή». Τάσ­σε­ται υπέρ μιας «ολι­στι­κής προ­σέγ­γι­σης» για την επίλυση όλων των διμερών δια­φο­ρών, επι­μέ­νει ότι καμία διαφορά δεν είναι ανυ­πέρ­βλητη και τονίζει ότι «για την ασφά­λεια και την ευη­με­ρία των μελ­λο­ντι­κών γενεών, ο διά­λο­γος και η συνερ­γα­σία παρα­μέ­νουν η μόνη πορεία προς τα εμπρός». Τέλος, δηλώνει ότι η Τουρκία παρα­μέ­νει προ­ση­λω­μένη στον στόχο της ένταξης στην ΕΕ -παρά τα προ­βλή­ματα που έχουν προ­κα­λέ­σει στην εντα­ξιακή της πορεία οι δια­φο­ρές με την Ελλάδα και την Κύπρο, μεταξύ άλλων- και απο­κρούει τους ισχυ­ρι­σμούς ότι η χώρα του έχει απο­μα­κρυν­θεί από τις ευρω­παϊ­κές αξίες.

1.Περισ­σό­τερο από δύο δεκα­ε­τίες μετά την ανα­γνώ­ριση της Τουρ­κίας ως υπο­ψή­φιας χώρας προς ένταξη στην Ευρω­παϊκή Ένωση, πιστεύ­ετε ότι το ευρω­παϊκό όνειρο παρα­μέ­νει ζωντανό για τη χώρα σας;

Για την Τουρκία, η ένταξη στην ΕΕ απο­τε­λεί στρα­τη­γικό στόχο. Παρά τις καθυ­στε­ρή­σεις και τα εμπόδια που αντι­με­τω­πί­σαμε -και συνε­χί­ζουμε να αντιμετωπίζουμε- δεν έχουμε αλλάξει την στό­χευσή μας για να γίνουμε μέλος της ευρω­παϊ­κής οικο­γέ­νειας. Η απο­φα­σι­στι­κό­τητά μας πηγάζει πρω­τί­στως από τον στόχο να βελ­τιώ­σουμε το βιοτικό επίπεδο των πολιτών μας μέσω αυτής της πορείας ένταξης. Επι­προ­σθέ­τως, η ολοένα και πιο περί­πλοκη φύση των περι­φε­ρεια­κών και παγκό­σμιων προ­κλή­σεων υπα­γο­ρεύει, περισ­σό­τερο από ποτέ, την προ­ώ­θηση της εντα­ξια­κής προ­ο­πτι­κής της Τουρ­κίας. Ωστόσο, παρά τις εκκλή­σεις μας για ανα­ζω­ο­γό­νηση των σχε­τι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων, δεν βλέ­πουμε το ίδιο εποι­κο­δο­μη­τικό πνεύμα και πολι­τικό ενδια­φέ­ρον από την πλευρά της ΕΕ. Οι μακρο­χρό­νιες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις μας με τις Βρυ­ξέλ­λες εγεί­ρουν ένα θεμε­λιώ­δες ερώτημα: Διε­ξά­γο­νται πράγ­ματι οι εντα­ξια­κές συνο­μι­λίες στη βάση αξιο­κρα­τι­κού πλαι­σίου ή δια­μορ­φώ­νο­νται από τις πολι­τι­κές ατζέ­ντες συγκε­κρι­μέ­νων κρατών- μελών; Αν, όπως υπο­στη­ρί­ζε­ται, η εντα­ξιακή δια­δι­κα­σία είναι πράγ­ματι τεχνική, τότε θα πρέπει να προχωρά στη βάση αντι­κει­με­νι­κών κρι­τη­ρίων και απτής προόδου και να μην παρε­μπο­δί­ζε­ται από πολι­τι­κές σκο­πι­μό­τη­τες ή διμερή ζητή­ματα εκτός του πλαι­σίου δια­πραγ­μά­τευ­σης. Σήμερα, η διεύ­ρυνση της ΕΕ έχει απο­κτή­σει και πάλι δυνα­μική εξαι­τίας του νέου γεω­πο­λι­τι­κού τοπίου και η συνε­χι­ζό­μενη εξαί­ρεση της Τουρ­κίας από αυτή τη νέα δυνα­μική θα απο­τε­λούσε όχι μόνο ασυ­νέ­πεια αλλά και σοβαρό στρα­τη­γικό λάθος. Πιστεύω ότι η ανα­ζω­ο­γό­νηση των σχέσεων Τουρκίας-ΕΕ και της εντα­ξια­κής μας πορείας είναι win-win κατά­σταση που θα προ­σφέ­ρει σημα­ντικά οφέλη όχι μόνο για την Τουρκία και την ΕΕ αλλά και για το διεθνές σύστημα ευρύ­τερα.

2.Δεδο­μέ­νου ότι οι σχέσεις καλής γει­το­νίας απο­τε­λούν βασική προ­ϋ­πό­θεση για την πορεία κάθε χώρας προς την ΕΕ, πώς βλέπετε τις δια­φο­ρές με την Ελλάδα ιδιαί­τερα για την ΑΟΖ στο Αιγαίο και το Κυπριακό να επη­ρε­ά­ζουν το ευρω­παϊκό μέλλον της Τουρ­κίας;

Μας ικα­νο­ποιεί η θετική στροφή στις διμε­ρείς σχέσεις μας με την Ελλάδα. Είμαστε υπέρ της συνέ­χι­σης της πολι­τι­κής των «ήρεμων νερών». Ανα­μέ­νουμε από την ΕΕ και τρίτους να ενθαρ­ρύ­νουν τον διάλογο και να υιο­θε­τή­σουν εποι­κο­δο­μη­τικό και ισορ­ρο­πη­μένο ρόλο στη δια­δι­κα­σία προ­σέγ­γι­σής μας. Το διεθνές δίκαιο της θάλασ­σας ενθαρ­ρύ­νει τη συνερ­γα­σία μεταξύ παρά­κτιων κρατών σε κλει­στές ή ημί­κλει­στες θάλασ­σες και, σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία είναι έτοιμη να συνερ­γα­στεί με την Ελλάδα στο Αιγαίο, σε θέματα ενέρ­γειας και περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας, μεταξύ άλλων. Υπάρχει ένας αριθμός στενά συν­δε­δε­μέ­νων και αλλη­λέν­δε­των ζητη­μά­των στο Αιγαίο: εύρος των χωρικών υδάτων, ζητή­ματα ενα­έ­ριου χώρου, οριο­θέ­τηση θαλάσ­σιων ζωνών, απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μένο καθε­στώς νησιών / περιο­χές ευθύνης (FIR, SAR, NAVTEX). Πιστεύ­ουμε ότι όλα αυτά τα θέματα πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν ολι­στικά με τη χρήση της ευρείας γκάμας ειρη­νι­κών μέσων που δια­τί­θε­νται.

Όσον αφορά στο Κυπριακό, η ουσία του προ­βλή­μα­τος είναι η άρνηση των Ελλη­νο­κυ­πρίων να μοι­ρα­στούν την εξουσία και τον πλούτο με τους Τουρ­κο­κυ­πρί­ους στη βάση της πολι­τι­κής ισό­τη­τας. Γι’ αυτό απέ­τυ­χαν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις μισού αιώνα που στό­χευαν σε μια ομο­σπον­διακή λύση, και γι’ αυτό η τουρ­κο­κυ­πριακή πλευρά επι­διώ­κει τώρα μια λύση δύο κρατών, με την ισχυρή υπο­στή­ριξη της Τουρ­κίας. Αν η ΕΕ επι­θυ­μεί ειλι­κρινά να συμ­βά­λει στην επίλυση του Κυπρια­κού, θα πρέπει πρώτα και κύρια να ανα­γνω­ρί­σει την ύπαρξη και τη βούληση των Τουρ­κο­κυ­πρίων, να εκπλη­ρώ­σει τις δεσμεύ­σεις του 2004 και να εξε­τά­σει τις προ­τά­σεις συνερ­γα­σίας της τουρ­κο­κυ­πρια­κής πλευράς χωρίς προ­κα­τα­λή­ψεις.

3.Ποια θεω­ρείτε ότι είναι η πορεία προς τα εμπρός για την επίλυση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών στο Αιγαίο υπό το φως των πρό­σφα­των εξε­λί­ξεων, με την Τουρκία να παρου­σιά­ζει πρό­σφατα τη δική της εκδοχή για τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό στο Αιγαίο επι­κρί­νο­ντας παράλ­ληλα την ελλη­νική εκδοχή;

Όπως προ­α­νέ­φερα, το Αιγαίο είναι το πεδίο μιας σειράς αλλη­λέν­δε­των ζητη­μά­των. Η οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας και της Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) είναι μόνο ένα από αυτά. Θα ήταν λάθος να επι­κε­ντρω­θούμε στενά σε ένα μόνο ζήτημα, αφή­νο­ντας άλυτα τα υπό­λοιπα που είναι εξίσου δια­φι­λο­νι­κού­μενα. Αυτό που απαι­τεί­ται είναι μια συνο­λική προ­σέγ­γιση που να αναζητά βιώ­σι­μες, δίκαιες και ισορ­ρο­πη­μέ­νες λύσεις στη βάση του διε­θνούς δικαίου, της ισό­τη­τας και των αρχών καλής γει­το­νίας. Τα τελευ­ταία δύο χρόνια, οι διμε­ρείς σχέσεις μας έχουν εισέλ­θει σε μια πιο θετική φάση, που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από αυξη­μέ­νες επαφές και σαφή απο­φα­σι­στι­κό­τητα και από τις δύο ηγεσίες να ενι­σχύ­σουν τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις. Η δια­τή­ρηση ανοι­κτών και λει­τουρ­γι­κών διαύλων δια­λό­γου σε κάθε επίπεδο είναι ουσιώ­δης για τη δια­τή­ρηση αυτής της εποι­κο­δο­μη­τι­κής ατμό­σφαι­ρας. Την ίδια στιγμή, μονο­με­ρείς ενέρ­γειες και τετε­λε­σμένα αντι­βαί­νουν στο πνεύμα καλής γει­το­νίας και στη Δια­κή­ρυξη της Αθήνας του 2023. Οι δια­φο­ρές μας θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται με εποι­κο­δο­μη­τικό πνεύμα – χωρίς μονο­μέ­ρεια – ώστε να δημιουρ­γη­θούν οι κατάλ­λη­λες συν­θή­κες για ουσια­στι­κές λύσεις.

4.Ανα­φερ­θή­κατε σε προ­ο­πτι­κές διμε­ρούς συνερ­γα­σίας στο Αιγαίο. Υπό ποιους όρους θα μπο­ρούσε να συμβεί κάτι τέτοιο;

Εδώ και χρόνια υπο­στη­ρί­ζουμε ότι η συνερ­γα­σία, και όχι η αντι­πα­ρά­θεση, εξυ­πη­ρε­τεί καλύ­τερα τα συμ­φέ­ρο­ντα και των δύο πλευρών. Το Αιγαίο δεν πρέπει να θεω­ρεί­ται δια­χω­ρι­στική γραμμή, αλλά γέφυρα που μας ενώνει. Σε κλει­στές ή ημί­κλει­στες θάλασ­σες όπως το Αιγαίο, η συνερ­γα­σία μεταξύ των παρά­κτιων κρατών δεν είναι απλώς επι­θυ­μητή – είναι ανα­γκαία. Το δυνα­μικό για συνερ­γα­σία είναι τερά­στιο, καλύ­πτο­ντας τον του­ρι­σμό, το εμπόριο, τις μετα­φο­ρές, τη ναυ­τι­λία, την αλιεία, την προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος και ακόμη και την ενέρ­γεια. Η ενί­σχυση της συνερ­γα­σίας σε αυτούς τους τομείς όχι μόνο θα εδραιώ­σει τα «ήρεμα νερά», αλλά και θα ανοίξει νέες ευκαι­ρίες σε άλλους αμοι­βαία επω­φε­λείς τομείς.

 5.Ποιο θα λέγατε ότι είναι το μεγα­λύ­τερο εμπόδιο για μια πραγ­μα­τική συμ­φι­λί­ωση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας;

Πιστεύω ακρά­δα­ντα ότι κανένα εμπόδιο δεν είναι ανυ­πέρ­βλητο. Αυτό που απαι­τεί­ται είναι η καλ­λιέρ­γεια μιας κουλ­τού­ρας συνερ­γα­σίας και αμοι­βαίας κατα­νό­η­σης. Γι’ αυτό είναι σημα­ντικό να δια­τη­ρη­θεί η θετική δυνα­μική στις σχέσεις μας και να παρα­μεί­νουν ανοι­χτοί οι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας με την Ελλάδα, φίλη και σύμμαχό μας. Οι γεί­το­νες δεν μπορούν και δεν πρέπει να απο­φεύ­γουν τον διάλογο, όσο δύσκο­λος κι αν είναι κάποιες φορές. Για την ασφά­λεια και την ευη­με­ρία των μελ­λο­ντι­κών γενεών, ο διά­λο­γος και η συνερ­γα­σία παρα­μέ­νουν η μόνη πορεία προς τα εμπρός. Σε όσους και στις δύο χώρες ενδέ­χε­ται να εκφρά­ζουν κριτική, πρέπει να κατα­στή­σουμε σαφές ότι τα πραγ­μα­τικά εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα της Τουρ­κίας και της Ελλάδας εξυ­πη­ρε­τού­νται καλύ­τερα όχι μέσα από την αντι­πα­λό­τητα, αλλά μέσω της φιλίας και της συνερ­γα­σίας.

6.Πολλοί υπο­στη­ρί­ζουν ότι η Άγκυρα έχει απο­μα­κρυν­θεί από τις ευρω­παϊ­κές αξίες – Πώς απα­ντάτε;

Η παρου­σί­αση της Τουρ­κίας ως χώρας που έχει «απο­μα­κρυν­θεί» από τις ευρω­παϊ­κές αξίες παρα­βλέ­πει τους βαθιά ριζω­μέ­νους νομι­κούς, κοι­νω­νι­κούς και θεσμι­κούς δεσμούς που εξα­κο­λου­θούν να τη συν­δέ­ουν με Ευρώπη. Ως ιδρυ­τικό μέλος του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης και υπο­ψή­φια χώρα, η Τουρκία παρα­μέ­νει δεσμευ­μένη στις αξίες που στη­ρί­ζουν την εντα­ξιακή δια­δι­κα­σία και τις τελευ­ταίες δυο δεκα­ε­τίες έχει προ­χω­ρή­σει σε σημα­ντι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις για την εναρ­μό­νιση με το κοι­νο­τικό κεκτη­μένο. Μάλιστα, η κλίμακα και το βάθος των μεταρ­ρυθ­μί­σεων τα πρώτα χρόνια ήταν τόσο αξιο­ση­μεί­ωτα που πολλοί εταίροι μας στην ΕΕ ανα­φέρ­θη­καν στη δια­δι­κα­σία ως μια «σιωπηλή επα­νά­σταση». Ωστόσο, αυτή η δυνα­μική δια­τα­ρά­χθηκε αργό­τερα λόγω πολι­τι­κών εμπο­δίων. Αυτά τα άδικα εμπόδια, που βασί­ζο­νται σε διμερή ζητή­ματα και όχι σε αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια, οδή­γη­σαν σε δυσπι­στία απέ­να­ντι στην ΕΕ. Την ίδια στιγμή, και η ίδια η ΕΕ έχει αντι­με­τω­πί­σει προ­κλή­σεις ως προς τη συνεπή υπε­ρά­σπιση των αξιών της, ιδιαί­τερα κατά την αντί­δρασή της σε πρό­σφα­τες γεω­πο­λι­τι­κές κρίσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεχής δέσμευση της Τουρ­κίας στην μεταρ­ρυθ­μι­στική ατζέντα αποκτά ακόμη μεγα­λύ­τερη σημασία. Δυστυ­χώς, η αβε­βαιό­τητα γύρω από την υπο­ψη­φιό­τητα της Τουρ­κίας έχει ενταθεί τα τελευ­ταία χρόνια, καθώς ορι­σμέ­νοι ηγέτες της ΕΕ απο­φεύ­γουν όλο και περισ­σό­τερο να ανα­φέ­ρο­νται στην Τουρκία ως υπο­ψή­φια χώρα. Παρά τις προ­κλή­σεις, η Τουρκία παρα­μέ­νει απο­φα­σι­σμένη στις προ­σπά­θειες προ­ώ­θη­σης των θεμε­λιω­δών δικαιω­μά­των και ελευ­θε­ριών, όχι μόνο στο πλαίσιο της εντα­ξια­κής δια­δι­κα­σίας, αλλά πρω­τί­στως προς όφελος των πολιτών της.

7. Πώς αξιο­λο­γείτε τη στάση της ΕΕ απέ­να­ντι στην Τουρκία υπό το πρίσμα των πρό­σφα­των γεω­πο­λι­τι­κών προ­κλή­σεων, όπως η μετα­νά­στευση;

Τα τελευ­ταία χρόνια, έχουν σημειω­θεί τεκτο­νι­κές αλλαγές στο διεθνές σύστημα, με σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στην περιοχή μας. Ο γεω­πο­λι­τι­κός αντα­γω­νι­σμός έχει ενταθεί, ο οικο­νο­μι­κός προ­στα­τευ­τι­σμός έχει αυξηθεί και το πολυ­με­ρές σύστημα βρί­σκε­ται υπό ισχυρή πίεση. Η Τουρκία και η ΕΕ πρέπει να δράσουν από κοινού για να αντι­με­τω­πί­σουν κοινές προ­κλή­σεις όπως την ευα­λω­τό­τητα των εφο­δια­στι­κών αλυ­σί­δων, την έλλειψη κρί­σι­μων πρώτων υλών, την μετα­νά­στευση, την ασφά­λεια και την άμυνα, την ενερ­γειακή τρο­φο­δο­σία, μεταξύ άλλων. Η συμβολή της Τουρ­κίας στην ΕΕ σε όλους αυτούς τους τομείς είναι προ­φα­νής. Η γεω­πο­λι­τική θέση της χώρας, η θέση της στους ενερ­γεια­κούς δια­δρό­μους της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και η υψηλή συν­δε­σι­μό­τητά της την καθι­στούν πολύ­τιμο εταίρο. Ταυ­τό­χρονα, οι ισχυρές υπο­δο­μές της, η απο­δε­δειγ­μένη εμπει­ρία και η απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση της μετα­νά­στευ­σης ενι­σχύ­ουν περαι­τέρω την αξία της στενής συνερ­γα­σίας με την ΕΕ. Πιστεύ­ουμε ότι αυτά τα πλε­ο­νε­κτή­ματα επι­τρέ­πουν στην Τουρκία να συμ­βά­λει ουσια­στικά σε μια δίκαιη, ισορ­ρο­πη­μένη και συνερ­γα­τική προ­σέγ­γιση τόσο για τη μετα­νά­στευση όσο κα για την ενερ­γειακή ασφά­λεια, προ­ω­θώ­ντας τα συμ­φέ­ρο­ντα της Ευρώπης συνο­λικά.

Η παρά­τυπη μετα­νά­στευση ειδικά συνιστά μια κοινή πρό­κληση και η Τουρκία έχει σηκώσει δυσα­νά­λογο βάρος εδώ και χρόνια. Είμαστε έτοιμοι να συνε­χί­σουμε να συνερ­γα­ζό­μα­στε στο μέτωπο αυτό, στη βάση όμως της δίκαιης κατα­νο­μής βαρών, της κοινής ευθύνης και του σεβα­σμού των αμοι­βαίων δεσμεύ­σεων. Η απο­πο­λι­τι­κο­ποί­ηση τεχνι­κών ζητη­μά­των και ο δομη­μέ­νος διά­λο­γος απο­τε­λούν κλειδιά για να υπάρξει πρόοδος προς την κατεύ­θυνση αυτή.

Δυστυ­χώς, η ΕΕ εξα­κο­λου­θεί να απο­κλείει την Τουρκία από πολλές πρω­το­βου­λίες, γεγονός που δημιουρ­γεί την εντύ­πωση ότι η Τουρκία αντι­με­τω­πί­ζε­ται περισ­σό­τερο ως αντί­πα­λος παρά ως στρα­τη­γι­κός εταίρος και, το σημα­ντι­κό­τερο, ως υπο­ψή­φια χώρα. Πρέπει να ξεκλει­δώ­σουμε το ουσια­στικό δυνα­μικό της σχέσης Τουρκίας-ΕΕ. Αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει να ξεπε­ρά­σουμε μια καθαρά συναλ­λα­κτική δυνα­μική και να οικο­δο­μή­σουμε μια συνερ­γα­σία που βασί­ζε­ται στην αμοι­βαία εμπι­στο­σύνη και τα κοινά μακρο­πρό­θε­σμα συμ­φέ­ρο­ντα. Μια τέτοια προ­σέγ­γιση θα ενίσχυε όχι μόνο τους διμε­ρείς δεσμούς αλλά και την ικα­νό­τητα της Ευρώπης να αντι­με­τω­πί­ζει πιο απο­τε­λε­σμα­τικά κοινές προ­κλή­σεις.

Πηγή: powergame.gr