Συντάξεις χηρείας: Στον πάγο οι περικοπές – Τρία σενάρια στο τραπέζι

Στον «πάγο» προ­σω­ρινά, λόγω του μεγάλου πολι­τι­κού κόστους, βάζει το υπουρ­γείο Εργα­σίας την περι­κοπή των συντά­ξεων χηρείας, ένα ζήτημα που απειλεί να προ­κα­λέ­σει κοι­νω­νική και πολι­τική έκρηξη.

Την ίδια ώρα, όμως, με δύο νέα νομο­σχέ­δια προωθεί τον ενιαίο κανο­νι­σμό παροχών και το νέο πλαίσιο λει­τουρ­γίας των Ταμείων Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ασφά­λι­σης (ΤΕΑ). Με την έκδοση του ενιαίου κανο­νι­σμού, οι γεν­ναιό­δω­ρες παροχές που εξα­κο­λου­θούν να κατα­βάλ­λο­νται, παρά την ενο­ποί­ηση των Ταμείων, θα περιο­ρι­στούν, με στόχο να φτάσουν πιο κοντά στις παροχές του ΙΚΑ. Αυτό θα έχει ως απο­τέ­λε­σμα χιλιά­δες συντα­ξιού­χοι και ασφα­λι­σμέ­νοι των πρώην Ταμείων να χάσουν μεγάλο μέρος των προ­νο­μίων που απο­λαμ­βά­νουν.

Ειδι­κό­τερα:

1. Συντά­ξεις χηρείας: Από το 2016 ο νόμος 4387 ή νόμος Κατρού­γκα­λου ορίζει πως η σύνταξη χηρείας για θανά­τους που συντε­λέ­στη­καν από την ψήφιση του νόμου και μετά κατα­βάλ­λε­ται στο 70% της σύντα­ξης του θανό­ντος κατά τα πρώτα τρία χρόνια. Στη συνέ­χεια, εφόσον ο ή η δικαιού­χος εργά­ζε­ται ή λαμ­βά­νει δική του/της σύνταξη, πρέπει να μειωθεί στο 35% της σύντα­ξης του θανό­ντος. Η περι­κοπή αυτή εφαρ­μό­στηκε μόνο για τους δικαιού­χους του Δημο­σίου, ενώ ακόμη και σήμερα δεν εφαρ­μό­ζε­ται σε δικαιού­χους που προ­έρ­χο­νται από τον ιδιω­τικό τομέα, αρχικά με πρό­σχημα την αδυ­να­μία του μηχα­νο­γρα­φι­κού συστή­μα­τος του ΕΦΚΑ να αντα­ε­πε­ξέλ­θει. Αυτό σημαί­νει ότι υπάρχει μια πολύ μεγάλη ομάδα συντα­ξιού­χων -δικαιούχων συντά­ξεων χηρείας που συνε­χί­ζει να λαμ­βά­νει το 70% της σύντα­ξης, ενώ δεν το δικαιού­ται. Υπάρχει μάλιστα και η περί­πτωση των συντα­ξιού­χων του ΟΓΑ, που η κατα­βολή της σύντα­ξης συνε­χί­στηκε για κάποια χρόνια και στη συνέ­χεια τα χρήματα ζητή­θη­καν να επι­στρα­φούν. Κάτι αντί­στοιχο ισχύει και για κάποιες περι­πτώ­σεις του Δημο­σίου, καθώς οι υπη­ρε­σίες είδαν πως η περι­κοπή δεν εφαρ­μό­ζε­ται στον ιδιω­τικό τομέα και έπαψαν να μειώ­νουν και τις συντά­ξεις χηρείας του Δημο­σίου, παρότι έχει παρέλ­θει τριετία.

Τι σχε­διά­ζε­ται

Τα τρία σενάρια που βρί­σκο­νται στο τραπέζι για τις συντά­ξεις χηρείας προ­βλέ­πουν τα εξής:

* Να περι­κο­πεί κατά 35% μόνο το τμήμα της εθνικής σύντα­ξης και όχι και το αντα­πο­δο­τικό τμήμα, δηλαδή όχι το σύνολο της σύντα­ξης χηρείας.

* Η επι­στροφή των αχρε­ω­στή­τως κατα­βλη­θέ­ντων ποσών για την περίοδο που δεν εφαρ­μό­στηκε ο νόμος να γίνει σε πολλές δόσεις.

* Στην περί­πτωση που μετά την τριετία ο συντα­ξιού­χος λόγω θανάτου παίρνει και δική του σύνταξη να μπορεί να επι­λέ­ξει τη μικρό­τερη από τις δύο συντά­ξεις που θα μειωθεί κατά 50%.

Οι περι­πτώ­σεις του πρώην ΟΓΑ

Στο μεταξύ, παρα­μέ­νει ανοιχτή μια άλλη σοβαρή εκκρε­μό­τητα: οι συντά­ξεις χηρείας του πρώην ΟΓΑ για θανά­τους που επήλθαν πριν από τις 13 Μαΐου 2016. Οι περι­πτώ­σεις αυτές εξαι­ρού­νται από τις ευνοϊ­κές ρυθ­μί­σεις του Ν. 4387/2016 και δεν δικαιού­νται κατώ­τατο όριο. Ως απο­τέ­λε­σμα, τα ποσά που κατα­βάλ­λο­νται είναι εξαι­ρε­τικά χαμηλά. Για παρά­δειγμα, αν ο θανών λάμβανε σύνταξη 300 ευρώ (200 ευρώ βασική και 100 ευρώ κύρια), ο επιζών σύζυγος εισπράτ­τει μόλις 50 ευρώ, εφόσον δεν έχει άλλη σύνταξη.

2. Ενιαίος Κανο­νι­σμός Παροχών. Εκκρε­μεί από το 2016 (μνη­μο­νιακή υπο­χρέ­ωση), με στόχο να εναρ­μο­νι­στούν οι παροχές σε χρήμα από Ταμείο σε Ταμείο και οι δια­φο­ρε­τι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις χορή­γη­σής τους. Οι απο­κλί­σεις στα ποσά που κατα­βάλ­λουν σήμερα τα Ταμεία για επι­δό­ματα μητρό­τη­τας, ασθέ­νειας, ατυ­χή­μα­τος και για έξοδα κηδείας είναι μεγάλες. Οπως προ­κύ­πτει από το πόρισμα της επι­τρο­πής που έχει συστα­θεί στο υπουρ­γείο Εργα­σίας, η δια­μόρ­φωση ενιαίων κανόνων θα επι­φέ­ρει και περι­κο­πές και απο­τε­λεί εκκρε­μό­τητα από την 1η Ιανουα­ρίου 2017, οπότε ενσω­μα­τώ­θη­καν όλα τα ασφα­λι­στικά ταμεία στον ΕΦΚΑ. Εμφαση θα δοθεί στις παροχές ασθέ­νειας, μητρό­τη­τας, εργα­τι­κού ατυ­χή­μα­τος, αλλά και ανα­πη­ρίας, όπως και στα έξοδα κηδείας. Με τον τρόπο αυτόν ανα­μέ­νε­ται να υπάρξει εξορ­θο­λο­γι­σμός των παροχών και να δημιουρ­γη­θεί ένας ενιαίος κανο­νι­σμός, από τους 88 που υπάρ­χουν σήμερα. Η εισή­γηση της επι­τρο­πής προς το υπουρ­γείο Εργα­σίας, ενόψει της εφαρ­μο­γής του νέου κανο­νι­σμού, είναι να ληφθούν ως βάση οι παροχές του ΙΚΑ και πάνω σε αυτές να γίνουν αυξο­μειώ­σεις στα επι­δό­ματα των υπό­λοι­πων φορέων. Θεω­ρεί­ται βέβαιο ότι τα επι­δό­ματα ασθέ­νειας θα είναι στα επίπεδα του ΙΚΑ.

3. Ταμεία Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ασφά­λι­σης (ΤΕΑ). Δέσμη μέτρων με στόχο να δοθούν κίνητρα για τη δημιουρ­γία Ταμείων Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ασφά­λι­σης (ΤΕΑ) προωθεί μέσω νομο­σχε­δίου το υπουρ­γείο Εργα­σίας. Το πεδίο των παρεμ­βά­σεων επι­κε­ντρώ­νε­ται τόσο στο ύψος των εισφο­ρών που μπορούν να κατα­τί­θε­νται σε κάποιο ΤΕΑ, υπό μορφή συντα­ξιο­δο­τι­κού κεφα­λαίου για επέν­δυση και απο­τα­μί­ευση, όσο και στο φορο­λο­γικό σκέλος. Το τελευ­ταίο μάλιστα απο­τε­λεί ίσως το μεγα­λύ­τερο «αγκάθι» στον κλάδο, που θεωρεί ότι υπήρξε άνιση μετα­χεί­ριση ανάμεσα στα προ­ϊ­ό­ντα που προ­σφέ­ρουν τα ΤΕΑ και στα Ομαδικά Ασφα­λι­στή­ρια Συντα­ξιο­δο­τικά Συμ­βό­λαια (ΟΑΣ). Σύμφωνα με τις προ­τά­σεις που έχουν κατα­τε­θεί στο υπουρ­γείο Εργα­σίας από τους φορείς, τα θέματα που συζη­τού­νται ότι χρήζουν παρέμ­βα­σης αφορούν:

* Τη διευ­κό­λυνση της φορη­τό­τη­τας των ασφα­λι­στι­κών δικαιω­μά­των μεταξύ των φορέων του δεύ­τε­ρου πυλώνα, δηλαδή την ανταλ­λαγή ασφα­λι­σμέ­νων μεταξύ ΤΕΑ και ομα­δι­κών συμ­βο­λαίων.

* Τη μείωση του κόστους λει­τουρ­γίας και δια­χεί­ρι­σης των ΤΕΑ μέσω ειδικών φορο­α­παλ­λα­γών.

* Τη δημιουρ­γία πλατ­φόρ­μας συντα­ξιο­δο­τι­κών πλη­ρο­φο­ριών που θα επι­τρέ­πει στους ενδια­φε­ρό­με­νους να ελέγ­χουν (και να συγκρί­νουν) ανά πάσα στιγμή τις συντα­ξιο­δο­τι­κές παροχές.

Πάντως μεγα­λύ­τερο «αγκάθι» παρα­μέ­νει το φορο­λο­γικό καθε­στώς, όπως αυτό δια­μορ­φώ­θηκε από τον προη­γού­μενο νόμο. Εκπρό­σω­ποι των ΤΕΑ εκτι­μούν ότι εξαι­τίας του νέου φορο­λο­γι­κού καθε­στώ­τος η αγορά των ΤΕΑ έχει «παγώσει».

Πηγή: in.gr