Κρίνεται η αίτηση ακύρωσης της «Στήριξις Τεχνική Α.Ε.» κατά Δήμου Ρόδου και Ελληνικού Δημοσίου για «Παλαί ντε Σπορ»

• Η δίκη στη μετα­βα­τική έδρα Ρόδου του Γ’ Τρι­με­λούς Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πει­ραιώς μπορεί να ανα­δια­τά­ξει το νομικό τοπίο γύρω από την υπο­κα­τά­σταση του ανα­δό­χου, την ανά­κληση δημο­τι­κών απο­φά­σεων και το απο­τύ­πωμα του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου σε δημό­σιες συμ­βά­σεις

Ενα έργο–σύμβολο που δεν υλο­ποι­ή­θηκε ποτέ, παρα­τε­τα­μέ­νες διοι­κη­τι­κές παλι­νω­δίες και μια διαμάχη που δια­τρέ­χει σχεδόν δύο δεκα­ε­τίες συν­θέ­τουν το σκηνικό της δίκης της 26ης Σεπτεμ­βρίου 2025.

Την ημέρα εκείνη, το Γ’ Τρι­με­λές Διοι­κη­τικό Εφετείο Πει­ραιώς, συνε­δριά­ζο­ντας με μετα­βα­τική έδρα στη Ρόδο, θα εξε­τά­σει τη δεύτερη αίτηση ακύ­ρω­σης της «Στή­ρι­ξις Τεχνική Α.Ε.» κατά του Δήμου Ρόδου και του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, με αίτημα την ακύρωση ή μεταρ­ρύθ­μιση της από­φα­σης 151/2021 του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου Ρόδου και κάθε συνα­φούς πράξης, καθώς και κατά της τυχόν σιω­πη­ρής ή ρητής απόρ­ρι­ψης της ένστα­σης που έχει απευ­θύ­νει προς τον αρμόδιο υπουργό Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών.

Η υπόθεση φέρει αριθμό κατά­θε­σης ΑΓΠΡ536/2022 και θα κριθεί υπό το βάρος προη­γού­με­νων απο­φά­σεων, μεταξύ των οποίων και η Α76/23.1.2023 του ίδιου δικα­στη­ρίου που απέρ­ριψε κατ’ ουσίαν αγωγή της εται­ρείας για την ίδια υπόθεση.

Το χρονικό ενός έργου που έμεινε στα χαρτιά

Η δια­δρομή του «Παλαί ντε Σπορ» ξεκινά θεσμικά το 2006, όταν το δημο­τικό συμ­βού­λιο Ρόδου απο­φα­σί­ζει την προ­κή­ρυξη διε­θνούς δημό­σιου δια­γω­νι­σμού για την κατα­σκευή κλει­στού γυμνα­στη­ρίου, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό υπη­ρε­σίας 7.351.622 ευρώ, ανα­θε­ώ­ρηση και ΦΠΑ.

Ακο­λου­θεί η κατα­κύ­ρωση του απο­τε­λέ­σμα­τος, με απόφαση 452/29.10.2007 της Δημαρ­χια­κής Επι­τρο­πής, στην κοι­νο­πρα­ξία «Ηλιο­χώρα Α.Ε. – Τοπιο­κα­τα­σκευή Α.Ε.», και η υπο­γραφή της σύμ­βα­σης στις 25.7.2008, αξίας 9.256.894,55 ευρώ συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ.

Ο συμ­βα­τι­κός χρόνος εκτέ­λε­σης ορί­ζε­ται σε 18 μήνες από την έγκριση της μελέτης εφαρ­μο­γής, με πρό­βλεψη τετρά­μη­νης δοκι­μα­στι­κής λει­τουρ­γίας. Παρά την τυπική εκκί­νηση, το εργο­τά­ξιο δεν «στή­νε­ται» ποτέ ουσια­στικά, με την ανάδοχο να επι­κα­λεί­ται εμπόδια που δεν οφεί­λο­νται σε υπαι­τιό­τητά της και να κινεί δια­δι­κα­σίες λύσης της σύμ­βα­σης ήδη από το 2009.

Στα επόμενα χρόνια, ο Δήμος επι­λέ­γει να κρα­τή­σει «ανοιχτή» τη σύμβαση ανα­ζη­τώ­ντας εναλ­λα­κτική χωρο­θέ­τηση, χωρίς όμως να εξα­σφα­λί­σει τις απαι­τού­με­νες εγκρί­σεις. Το 2012, η ανά­δο­χος κατα­θέ­τει όχληση για απο­ζη­μί­ωση λόγω υπε­ρη­με­ρίας του κυρίου του έργου και νέα αίτηση διά­λυ­σης της σύμ­βα­σης, ενώ συντάσ­σει τελική επι­μέ­τρηση με δαπάνες που φτάνουν τις 690.205 ευρώ για τεχνι­κούς φακέ­λους, προ­με­λέ­τες και ορι­στι­κές μελέτες.

Η αλλη­λου­χία αυτή απο­τυ­πώ­νε­ται στο σκε­πτικό της μετα­γε­νέ­στε­ρης από­φα­σης Α76/23.1.2023, που περι­γρά­φει την αδυ­να­μία εκκί­νη­σης, την κλι­μά­κωση των αιτη­μά­των και την τελική «απο­διάρ­θρωση» του έργου σε επίπεδο συμ­βα­τι­κών σχέσεων.

Η υπο­κα­τά­σταση του 2015 και η δια­χεί­ριση της «δια­λυ­θεί­σας» σύμ­βα­σης

Στις 21.01.2015, η αρχική ανά­δο­χος ζητά την υπο­κα­τά­στασή της από τη «Στή­ρι­ξις Τεχνική Α.Ε.» κατ’ άρθρο 65 του ν. 3669/2008, χωρίς απαλ­λαγή της από τις ευθύνες έναντι του κυρίου του έργου. Το δημο­τικό συμ­βού­λιο εγκρί­νει την υπο­κα­τά­σταση με την απόφαση 60/18.02.2015, η οποία επι­κυ­ρώ­νε­ται διοι­κη­τικά από την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου την 15.04.2015.

Έκτοτε, η «Στή­ρι­ξις» ως εκδο­χέας ζητεί τη συγκρό­τηση Επι­τρο­πής Προ­σω­ρι­νής και Ορι­στι­κής Παρα­λα­βής, η οποία πράγ­ματι συγκρο­τεί­ται και συντάσ­σει πρω­τό­κολλο στις 5.10.2018. Στο πρω­τό­κολλο αυτό προσ­διο­ρί­ζο­νται δύο πυλώνες απο­ζη­μί­ω­σης: ποσοστό 5% κατ’ άρθρο 64 του ν. 3669/2008 επί του εργο­λα­βι­κού ανταλ­λάγ­μα­τος και ποσό λόγω υπε­ρη­με­ρίας κατ’ άρθρο 36 παρ. 11 του ίδιου νόμου. Το δημο­τικό συμ­βού­λιο εγκρί­νει μερικώς το πρω­τό­κολλο με την 1302/27.11.2018, μειώ­νο­ντας τα ποσά σε 240.939,47 ευρώ πλέον ΦΠΑ και 16.000 ευρώ αντί­στοιχα.

Ακο­λου­θούν οι τυπικές κινή­σεις εκκα­θά­ρι­σης: ανάληψη υπο­χρέ­ω­σης στις 21.12.2018 ύψους 318.604,94 ευρώ (με ΦΠΑ), υποβολή τιμο­λο­γίου από την εται­ρεία στις 24.12.2018 και παρα­λαβή «άνευ επι­φυ­λά­ξεως» από τον Δήμο. Παρά ταύτα, η πληρωμή δεν εκτε­λεί­ται και η εται­ρεία προ­σφεύ­γει στο Διοι­κη­τικό Εφετείο.

Το «βέτο» του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου και η  ανα­στροφή πορείας

Καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας στάθηκε η Πράξη Αρνή­σεως Θεώ­ρη­σης Χρη­μα­τι­κού Εντάλ­μα­τος 2/05.06.2019 από τον Επί­τροπο του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου στη Ρόδο, με την οποία επι­στρά­φηκε αθε­ώ­ρητο το ένταλμα 55/2019. Η αιτιο­λο­γία ήταν ότι η επίμαχη σύμβαση είχε αυτο­δι­καίως δια­λυ­θεί ήδη από το 2012, άρα δεν ήταν νόμιμη η μετα­γε­νέ­στερη υπο­κα­τά­σταση και δεν μπο­ρούσε να κατα­βλη­θεί η εντελ­λό­μενη δαπάνη στη «Στή­ρι­ξις». Η ίδια πράξη και σχετικό έγγραφο είχαν επι­ση­μά­νει ζήτημα νομι­μό­τη­τας όχι μόνο στην απόφαση 1302/2018 (έγκριση πρω­το­κόλ­λου παρα­λα­βής και απο­ζη­μί­ω­σης), αλλά και στην 60/2015, δηλαδή την ίδια την απόφαση που είχε δεχθεί την υπο­κα­τά­σταση «επί δια­λυ­θεί­σας σύμ­βα­σης». Το 2019, η προ­σφυγή ενώπιον της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου κατά της 1302/2018 απορ­ρί­πτε­ται για τυπι­κούς λόγους, χωρίς να κλείσει τη συζή­τηση επί της ουσίας.

Η κορύ­φωση έρχεται στις 30.07.2021, όταν το δημο­τικό συμ­βού­λιο απο­φα­σί­ζει με την 151/2021 την ανά­κληση των 60/2015 και 1302/2018, επι­κα­λού­μενο σύμφωνα με τη νομική του υπη­ρε­σία τις αρχές της νομι­μό­τη­τας, της χρηστής διοί­κη­σης, της προ­στα­σίας του δημο­σίου και δημο­σιο­νο­μι­κού συμ­φέ­ρο­ντος και της δια­φά­νειας. Η απόφαση αυτή αλλάζει το νομικό έρεισμα των αξιώ­σεων της «Στή­ρι­ξις», καθώς χωρίς την απόφαση υπο­κα­τά­στα­σης οι αξιώ­σεις «επι­στρέ­φουν» στην αρχική ανάδοχο, του­λά­χι­στον κατά την κρίση που ακο­λού­θησε το δικα­στή­ριο.

Η απόφαση Α76/23.1.2023: γιατί απορ­ρί­φθηκε η αγωγή

Με την απόφαση Α76/23.1.2023, το Στ’ Τρι­με­λές Τμήμα του Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πει­ραιώς απορ­ρί­πτει την αγωγή της «Στή­ρι­ξις» κατά του Δήμου Ρόδου για την κατα­βολή 318.604,94 ευρώ, κρί­νο­ντας ότι μετά την ανά­κληση της υπο­κα­τά­στα­σης η αξίωση είχε απο­λέ­σει το νόμιμο έρεισμά της και ότι μονα­δι­κός φορέας των αξιώ­σεων που απορ­ρέ­ουν από τη σύμβαση παρα­μέ­νει η αρχική ανά­δο­χος.

Το δικα­στή­ριο απορ­ρί­πτει και την επι­κου­ρική βάση περί αδι­καιο­λό­γη­του πλου­τι­σμού, δεχό­μενο ότι η μη κατα­βολή του ποσού στην ενά­γουσα δεν καθιστά τον Δήμο αδι­καιο­λο­γή­τως πλου­σιό­τερο, αφού δεν υφί­στα­ται νόμιμος δεσμός μεταξύ τους μετά την ανά­κληση. Η καθα­ρο­γραφή και ανάρ­τηση της από­φα­σης τον Μάρτιο του 2023 επι­βε­βαί­ωσε την ανάλυση αυτή.

Τι θα κριθεί στις 26 Σεπτεμ­βρίου 2025

Η νέα, δεύτερη αίτηση ακύ­ρω­σης της «Στή­ρι­ξις Τεχνική Α.Ε.» στρέ­φε­ται κατά του Δήμου Ρόδου και του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, ζητώ­ντας την ακύρωση της 151/2021 και «κάθε άλλης συνα­φούς, προ­γε­νέ­στε­ρης ή μετα­γε­νέ­στε­ρης πράξης», ενώ περι­λαμ­βά­νει ρητά και την προ­σβολή της τυχόν «σιω­πη­ρής απόρ­ρι­ψης» από τον υπουργό Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών της ασκη­θεί­σας ένστα­σης.

Η «σιωπηρή απόρ­ριψη» είναι το νομικό απο­τέ­λε­σμα που παρά­γε­ται όταν η διοί­κηση δεν απαντά εμπρό­θε­σμα σε ένσταση ή αίτηση, ισο­δυ­να­μώ­ντας με αρνη­τική πράξη που μπορεί να προ­σβλη­θεί. Η δίκη θα διε­ξα­χθεί ενώπιον του Γ’ Τρι­με­λούς Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πει­ραιώς, με μετα­βα­τική έδρα Ρόδου, και απο­τε­λεί την πρώτη ουσια­στική δικα­στική κρίση για το εάν η ανά­κληση του 2021 ήταν σύννομη και επαρκώς αιτιο­λο­γη­μένη.

Τα νομικά αντι­κεί­μενα: υπο­κα­τά­σταση, δια­λυ­θείσα σύμβαση και ο ρόλος της επο­πτείας

Κεντρικό ερώτημα είναι αν η υπο­κα­τά­σταση του 2015 ήταν δυνατή ως προς σύμβαση που η διοί­κηση και το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο θεωρούν «αυτο­δι­καίως δια­λυ­θείσα» ήδη από το 2012. Αν γίνει δεκτό ότι η διάλυση παρή­γαγε πλήρη έννομα απο­τε­λέ­σματα πριν από την υπο­κα­τά­σταση, τότε η 60/2015 στε­ρεί­ται νομικού ερεί­σμα­τος και, συνα­κό­λουθα, οι μετα­γε­νέ­στε­ρες πράξεις (πρω­τό­κολλο παρα­λα­βής και μερική έγκριση – 1302/2018) ανα­τρέ­πο­νται. Αντι­θέ­τως, εάν το δικα­στή­ριο κρίνει ότι η διάλυση δεν είχε ολο­κλη­ρω­θεί κατά νόμο ή ότι η υπο­κα­τά­σταση μπο­ρούσε να λάβει χώρα υπό το ισχύον πλαίσιο του ν. 3669/2008, τότε ανοίγει εκ νέου ο δρόμος για διεκ­δι­κή­σεις της εκδο­χέως εται­ρείας με βάση τα άρθρα 64 και 36 παρ. 11 (τεκ­μαι­ρό­μενο όφελος και απο­ζη­μί­ωση υπε­ρη­με­ρίας).

Στο ενδιά­μεσο, ο έλεγχος νομι­μό­τη­τας από την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση το 2019 που απέρ­ριψε προ­σφυγή κατά της 1302/2018 για τυπι­κούς λόγους δεν έλυσε το ουσια­στικό ζήτημα, αφή­νο­ντας χώρο για τη μετα­γε­νέ­στερη ανα­κλη­τική κρίση του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου το 2021.

Οι θέσεις των πλευρών και η θεσμική  «γεω­με­τρία»

Από τη μια πλευρά, ο Δήμος Ρόδου, υιο­θε­τώ­ντας την εισή­γηση της νομικής του υπη­ρε­σίας, προ­έ­βαλε το 2021 ότι η ανά­κληση υπα­γο­ρεύ­τηκε από την ανάγκη τήρησης των αρχών της νομι­μό­τη­τας, της χρηστής διοί­κη­σης, της προ­στα­σίας του δημο­σίου και δημο­σιο­νο­μι­κού συμ­φέ­ρο­ντος και της δια­φά­νειας. Από την άλλη, η «Στή­ρι­ξις» υπο­στη­ρί­ζει ότι είχε ακο­λου­θή­σει πλήρως τη νόμιμη οδό, ότι η υπο­κα­τά­σταση εγκρί­θηκε δεόντως και ότι ο Δήμος είχε προβεί σε ενέρ­γειες εκκα­θά­ρι­σης και παρα­λα­βής, γεν­νώ­ντας νόμιμη προσ­δο­κία για την κατα­βολή της απο­ζη­μί­ω­σης. Η αντι­δι­κία εκτεί­νε­ται και στο πεδίο του δημο­σιο­νο­μι­κού ελέγχου: η άρνηση θεώ­ρη­σης εντάλ­μα­τος από τον Επί­τροπο δεν είναι «απόφαση επί της ουσίας» δικα­στη­ρίου, αλλά επε­νερ­γεί στην πράξη ως φραγμός στην εκτέ­λεση πλη­ρω­μής, μετα­φέ­ρο­ντας τη σύγκρουση από το λογι­στικό στο ακυ­ρω­τικό πεδίο.