Νικητιάδης προς Θεοδωρικάκο: Αναπάντητα ερωτήματα για τα πρόστιμα αισχροκέρδειας και τις αστοχίες των νόμων της Ν.Δ.

Τις σοβαρές νομο­θε­τι­κές ελλεί­ψεις σε επίπεδο εξει­δί­κευ­σης στους νόμους της Ν.Δ. για την επιβολή προ­στί­μων για αθέμιτη κερ­δο­φο­ρία, που άφησαν «ανοιχτό παρά­θυρο» για την ακύρωση τους από τη δικαιο­σύνη, επα­να­φέ­ρει στη Βουλή ο Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου και υπεύ­θυ­νος του ΚΤΕ Ανά­πτυ­ξης του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Νικη­τιά­δης, με νέα του Ερώτηση προς τον Υπουργό Ανά­πτυ­ξης κ. Τάκη Θεο­δω­ρι­κάκο.  Η νέα Ερώτηση κρίθηκε σκόπιμο να κατα­τε­θεί καθώς το Υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης αδια­φο­ρώ­ντας για την ακρί­βεια που μαστί­ζει τα Ελλη­νικά νοι­κο­κυ­ριά δεν απά­ντησε ποτέ ούτε εντός του χρο­νι­κού ορίου που προ­βλέ­πει ο Κανο­νι­σμός της Βουλής, ούτε εκ των υστέρων, στην αντί­στοιχη ερώτηση του κ. Νικη­τιάδη που κατα­τέ­θηκε το Νοέμ­βριο του 2024.

Συμ­φώ­νως με το κείμενο της νέας Ερώ­τη­σης του κ. Νικη­τιάδη ο Νόμος 4818/2021, που θεσπί­στηκε για την αντι­με­τώ­πιση της αθέ­μι­της κερ­δο­φο­ρίας σε βασικά αγαθά και υπη­ρε­σίες πρώτης ανάγκης -διατροφή, δια­βί­ωση, μετα­κί­νηση, ασφάλεια- παρου­σί­αζε σοβαρές ελλεί­ψεις σε επίπεδο εξει­δί­κευ­σης και παρέ­μεινε επί μακρόν ασαφής ως προς τα είδη στα οποία εφαρ­μο­ζό­ταν ο περιο­ρι­σμός περι­θω­ρίου κέρδους.

Η ασάφεια αυτή είχε ως απο­τέ­λε­σμα το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Θεσ­σα­λο­νί­κης να κρίνει την επίμαχη διάταξη αόριστη, ακυ­ρώ­νο­ντας πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν βάσει αυτής, ακριβώς λόγω της έλλει­ψης σαφούς προσ­διο­ρι­σμού των προ­στα­τευό­με­νων προ­ϊ­ό­ντων. Η προ­βλε­πό­μενη Υπουρ­γική Απόφαση 27585/2022 που υπο­τί­θε­ται θα εξει­δί­κευε τον Νόμο και θα διόρ­θωνε τη στρέ­βλωση, δεν περι­λάμ­βανε τα βασικά αγαθά που εντάσ­σο­νταν στο ρυθ­μι­στικό πεδίο, όπως ανα­φέ­ρε­ται στην ερώτηση.

Η διόρ­θωση αυτής της αορι­στίας επι­χει­ρή­θηκε μόλις δύο χρόνια μετά, τον Μάρτιο του 2023, με νέα Υπουρ­γική Απόφαση. Ωστόσο, και αυτή δεν απο­σα­φή­νισε πλήρως τα προ­στα­τευό­μενα προ­ϊ­ό­ντα που σχε­τί­ζο­νται με την υγεία και την ασφά­λεια του κατα­να­λωτή, αφή­νο­ντας «ευρύ πεδίο για την εμφά­νιση φαι­νο­μέ­νων αισχρο­κέρ­δειας».

Ο κ. Νικη­τιά­δης υπο­γραμ­μί­ζει στην ερώτηση του πως ακόμη και με τη θέσπιση του Ν. 5045/2023 – που υπο­τί­θε­ται διεύ­ρυνε την προ­στα­σία σε είδη όπως σχολικά, προ­ϊ­ό­ντα θέρ­μαν­σης και ζεστού νερού – η εξει­δί­κευση ήταν περιο­ρι­στική και το ρυθ­μι­στικό πλαίσιο παρα­μέ­νει ελλιπές. «Η Κυβέρ­νηση εμφα­νί­ζε­ται ως πολέ­μιος της αισχρο­κέρ­δειας, την ώρα που η ίδια η νομο­θε­τική της προ­σέγ­γιση γεννά εύλογα ερω­τή­ματα για τη σκο­πι­μό­τητα και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των μέτρων που εφαρ­μό­ζει», τονίζει χαρα­κτη­ρι­στικά ο Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου.

Ο κ. Νικη­τιά­δης ερωτά τον Υπ. Ανά­πτυ­ξης κ. Τάκη Θεο­δω­ρι­κάκο :

·        Έχει φέρει απο­τε­λέ­σματα και ποια, η ρύθμιση αυτή; Ποιο είναι το ποσοστό μείωσης των τιμών εκεί όπου επι­βλή­θη­καν πρό­στιμα;

·        Γιατί υπήρξε καθυ­στέ­ρηση ως προς την εξει­δί­κευση των βασικών ειδών ανάγκης, με συνέ­πεια ο Νόμος να είναι ανοι­κτός σε παρα­βιά­σεις και τα φαι­νό­μενα αισχρο­κέρ­δειας να παρα­μεί­νουν ατι­μώ­ρητα;

·        Μήπως η αδυ­να­μία σας να συγκε­κρι­με­νο­ποι­ή­σετε τον πίνακα με τα βασικά είδη οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι η νομική βάση της ρύθ­μι­σης βρί­σκε­ται σε αντί­θεση με το δίκαιο του αντα­γω­νι­σμού; Ποια είναι η άποψη της Επι­τρο­πής Αντα­γω­νι­σμού για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της συγκε­κρι­μέ­νης ρύθ­μι­σης;

·        Σε τι ποσό ανέρ­χο­νται οι απαι­τή­σεις από πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν στο πλαίσιο των παρα­πάνω ρυθ­μί­σεων για το διά­στημα από τη δημο­σί­ευση του Ν. 4818/2021 μέχρι την Υπουρ­γική Απόφαση του 2023 που απο­σα­φη­νί­ζει τα βασικά είδη που εμπί­πτουν στους περιο­ρι­σμούς;

·        Τι γίνεται με τα πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν στο χρονικό διά­στημα που μεσο­λά­βησε ανάμεσα στις δύο υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις; Πόσα έχουν εισπρα­χθεί, πόσα είναι τα ληξι­πρό­θε­σμα και τι μέτρα έχετε λάβει για την είσπραξη τους;

·        Γιατί δεν έχουν απο­σα­φη­νι­στεί ακόμη και σήμερα τα βασικά ή απα­ραί­τητα είδη για την υγεία και την ασφά­λεια του κατα­να­λωτή;

·        Ποια είναι τα μέτρα που θα λάβει για να δια­σφα­λί­σει τη νομι­μό­τητα και το κύρος των προ­στί­μων που θα επι­βάλ­λο­νται, του­λά­χι­στον από άποψη νομικής βάσης, ώστε να απο­φευ­χθεί η τυχόν δικα­στική ακύρωση των πράξεων επι­βο­λής προ­στί­μων;

·        Τι θα κάνει με τις δικα­στι­κές απο­φά­σεις και τα πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν στο πλαίσιο της παρα­πάνω νομο­θε­σίας; Υπάρχει σχέδιο για την άσκηση των κατάλ­λη­λων δικο­νο­μι­κών και δικα­στι­κών ενερ­γειών από πλευράς του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, κατά των συγκε­κρι­μέ­νων και μελ­λο­ντι­κών ανά­λο­γων δικα­στι­κών απο­φά­σεων;

Το κείμενο της ερώ­τη­σης είναι το ακό­λουθο:

Κύριε Υπουργέ,

Στις 18 Νοεμ­βρίου του 2024 κατέ­θεσα την υπ. αρ. 1653 ερώτηση με θέμα «Πρό­στιμα για αθέμιτη κερ­δο­φο­ρία».

Η εν λόγω ερώτηση αφο­ρούσε τα πρό­στιμα που έχουν επι­βλη­θεί σε σειρά εται­ρειών με βάση το αρθ. 58 του ν. 4818/2021 περί αθέ­μι­της κερ­δο­φο­ρίας και μια πρό­σφατη απόφαση του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Θεσ­σα­λο­νί­κης που ακύρωνε τα πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν σε όσες εται­ρείες είχαν παραβεί τις πρό­νοιες του νόμου, λόγω της ασά­φειας της διά­τα­ξης.

Στη συγκε­κρι­μένη ερώτηση δεν απα­ντή­σατε ποτέ εντός του χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος που προ­βλέ­πει ο κανο­νι­σμός της Βουλής ενώ απα­ξιώ­σατε να απα­ντή­σετε έστω και καθυ­στε­ρη­μένα.

Είτε απα­ξιώ­νε­ται, είτε απο­κρύ­πτε­ται κρί­σι­μες πτυχές του ζητή­μα­τος, σήμερα επιλέγω να κατα­θέσω εκ νέου και αυτού­σια την ερώτηση ανα­μέ­νο­ντας αυτή τη φορά απά­ντηση σας.

Με τον Ν. 4818/2021 και συγκε­κρι­μένα με το άρθρο 58, η Κυβέρ­νηση επι­χεί­ρησε να θέσει φραγ­μούς, όπως υπο­σχό­ταν, στα φαι­νό­μενα αθέ­μι­της κερ­δο­φο­ρίας σε απα­ραί­τητα είδη ανάγκης για «τη δια­τροφή, τη δια­βί­ωση, τη μετα­κί­νηση και την ασφά­λεια του κατα­να­λωτή». Η ισχύς της παρα­πάνω ρύθ­μι­σης, παρα­τά­θηκε δια­δο­χικά μέχρι τις 30-06-2023. Ήδη με τον Ν. 5045/2023, που κατά το πλεί­στον απηχεί ρυθ­μί­σεις παρό­μοιες με του Ν. 4818/2021, ισχύουν αντί­στοι­χοι περιο­ρι­σμοί μέχρι τις 31-12-2024 (σημ. το μέτρο παρα­τά­θηκε μέχρι 30 Ιουνίου όπου και έληξε).

Εντού­τοις, πρό­σφατα με απόφαση του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Θεσ­σα­λο­νί­κης κρίθηκε ότι οι δια­τά­ξεις του Ν. 4818/2021 είναι αόρι­στες και τα πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν με βάση αυτές είναι άκυρα. Ειδι­κό­τερα κρίθηκε ότι ο Ν. 4818/2021 δεν προσ­διό­ριζε με σαφή­νεια τα βασικά είδη ανάγκης, στα οποία εφαρ­μό­ζε­ται ο περιο­ρι­σμός του περι­θω­ρίου κέδρους που επι­τρέ­πε­ται να απο­κτη­θεί. Ανάλογη αορι­στία υπήρξε και στην Υπ. Απόφαση 27585/2022 (ΦΕΚ Β’ 1145/2022) που θεω­ρη­τικά θα εξει­δί­κευε τις πρό­νοιες του νόμου και θα διευ­κρί­νιζε τα βασικά είδη, παρά ταύτα όμως ο αρμό­διος Υπουρ­γός απέφυγε επι­με­λώς να συμπε­ρι­λά­βει τα βασικά αγαθά και υπη­ρε­σίες που αφο­ρούσε η εν λόγω ρύθμιση.  Η αορι­στία αυτή επέ­τρεπε στην πράξη στα super market να μην εφαρ­μό­ζουν τους περιο­ρι­σμούς του Νόμου.

Ερω­τη­μα­τικά προ­κα­λεί το γεγονός ο Υπουρ­γός Ανά­πτυ­ξης, κινή­θηκε ώστε να «διορ­θώ­σει» τον Ν. 4818/2021 δύο χρόνια μετά την αρχική του ψήφιση, τον Μάρτιο 2023, με την Υπ. Απόφαση 23838/2023. Δηλαδή, επί δύο (2) ολό­κληρα χρόνια, ο Ν. 4818/2021 ήταν ανοι­κτός σε παρα­βιά­σεις. Ωστόσο, και πάλι δεν προσ­διο­ρί­στη­καν με σαφή­νεια τα προ­στα­τευό­μενα προ­ϊ­ό­ντα που αφορούν την υγεία και την ασφά­λεια του κατα­να­λωτή, με συνέ­πεια να προ­κύ­πτει και πάλι ζήτημα αορι­στίας και να ανα­κύ­πτει κίν­δυ­νος να μείνουν ατι­μώ­ρητα τα φαι­νό­μενα αισχρο­κέρ­δειας ως προς αντί­στοιχα προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες.

Υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι με τον νεότερο Ν. 5045/2023, διευ­ρύν­θηκε φαι­νο­με­νικά το πεδίο των «προ­στα­τευό­με­νων» προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών, και σε αυτά που αφορούν τη θέρ­μανση, την παρα­γωγή ζεστού νερού χρήσης και τα σχολικά είδη, πλην όμως η εξει­δί­κευση των ειδών στην οικεία Υπουρ­γική Απόφαση είναι ιδιαί­τερα περιο­ρι­στική και αφήνει ευρύ πεδίο για φαι­νό­μενα αισχρο­κέρ­δειας.

 

Δεδο­μέ­νου ότι αυτή η «δημιουρ­γική ασάφεια» για σχεδόν δύο χρόνια καθώς και η σχετική απόφαση του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Θεσ­σα­λο­νί­κης δημιουρ­γούν ερω­τη­μα­τικά για το αν, εν τέλει, όλα τα πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν στο διά­στημα από τη ψήφιση του Ν. 4818/2021, μέχρι τη διευ­κρι­νι­στική Υπουρ­γική Απόφαση του 2023, θα εισπρα­χθούν.

Δεδο­μέ­νου ότι η Κυβέρ­νηση από τη μία εμφα­νί­ζε­ται ως πολέ­μιος της αισχρο­κέρ­δειας, από την άλλη νομο­θε­τεί με τρόπο που δημιουρ­γεί εύλογα ερω­τή­ματα για το εάν πράγ­ματι θέλει να κυνη­γή­σει όσους αισχρο­κερ­δούν ή απλά να που­λή­σει «καθρε­φτά­κια στους ιθα­γε­νείς» και να βάλει πλάτη σε συγκε­κρι­μένα συμ­φέ­ρο­ντα που αισχρο­κερ­δούν εις βάρος των πολιτών.

Ερω­τά­ται ο Υπουρ­γός:

1.  Έχει φέρει απο­τε­λέ­σματα και ποια, η ρύθμιση αυτή; Ποιο είναι το ποσοστό μείωσης των τιμών εκεί όπου επι­βλή­θη­καν πρό­στιμα;

2.  Γιατί υπήρξε καθυ­στέ­ρηση ως προς την εξει­δί­κευση των βασικών ειδών ανάγκης, με συνέ­πεια ο Νόμος να είναι ανοι­κτός σε παρα­βιά­σεις και τα φαι­νό­μενα αισχρο­κέρ­δειας να παρα­μεί­νουν ατι­μώ­ρητα;

3.  Μήπως η αδυ­να­μία σας να συγκε­κρι­με­νο­ποι­ή­σετε τον πίνακα με τα βασικά είδη οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι η νομική βάση της ρύθ­μι­σης βρί­σκε­ται σε αντί­θεση με το δίκαιο του αντα­γω­νι­σμού; Ποια είναι η άποψη της Επι­τρο­πής Αντα­γω­νι­σμού για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της συγκε­κρι­μέ­νης ρύθ­μι­σης;

4.  Σε τι ποσό ανέρ­χο­νται οι απαι­τή­σεις από πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν στο πλαίσιο των παρα­πάνω ρυθ­μί­σεων για το διά­στημα από τη δημο­σί­ευση του Ν. 4818/2021 μέχρι την Υπουρ­γική Απόφαση του 2023 που απο­σα­φη­νί­ζει τα βασικά είδη που εμπί­πτουν στους περιο­ρι­σμούς;

5.  Τι γίνεται με τα πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν στο χρονικό διά­στημα που μεσο­λά­βησε ανάμεσα στις δύο υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις; Πόσα έχουν εισπρα­χθεί, πόσα είναι τα ληξι­πρό­θε­σμα και τι μέτρα έχετε λάβει για την είσπραξη τους;

6.  Γιατί δεν έχουν απο­σα­φη­νι­στεί ακόμη και σήμερα τα βασικά ή απα­ραί­τητα είδη για την υγεία και την ασφά­λεια του κατα­να­λωτή;

7.  Ποια είναι τα μέτρα που θα λάβετε για να δια­σφα­λί­σετε τη νομι­μό­τητα και το κύρος των προ­στί­μων που θα επι­βάλ­λο­νται, του­λά­χι­στον από άποψη νομικής βάσης, ώστε να απο­φευ­χθεί η τυχόν δικα­στική ακύρωση των πράξεων επι­βο­λής προ­στί­μων;

8. Τι θα κάνετε με τις δικα­στι­κές απο­φά­σεις και τα πρό­στιμα που επι­βλή­θη­καν στο πλαίσιο της παρα­πάνω νομο­θε­σίας; Υπάρχει σχέδιο για την άσκηση των κατάλ­λη­λων δικο­νο­μι­κών και δικα­στι­κών ενερ­γειών από πλευράς του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, κατά των συγκε­κρι­μέ­νων και μελ­λο­ντι­κών ανά­λο­γων δικα­στι­κών απο­φά­σεων;

 

 

 

Ο ερωτών Βου­λευ­τής

Γιώργος Νικη­τιά­δης