Γραφείο προϋπολογισμού της Βουλής: Χωρίς σχέδιο για την επόμενη μέρα βαδίζει η Ελλάδα

Σκληρή κριτική από το γραφείο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Βουλής. Δεν υπάρχει εθνικό σχέδιο για τη μετα-μνημονιακή εποχή. Σε λάθος βάση γίνεται η συζή­τηση. Συνεχή «μπρος πίσω» σε κρί­σι­μες μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Ασαφείς και οι θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ.

Η κυβέρ­νηση βαδίζει για την επόμενη μέρα χωρίς σχέδιο, υπο­στη­ρί­ζει το Γραφείο Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Βουλής στην τρι­μη­νιαία έκθεσή του. Στέ­κε­ται ιδιαί­τερα στη ρευστή κατά­σταση που έχει δια­μορ­φω­θεί στην οικο­νο­μία. «H τελευ­ταία αξιο­λό­γηση της πορείας του ελλη­νι­κού προ­γράμ­μα­τος προ­σαρ­μο­γής δεν έχει ακόμα ολο­κλη­ρω­θεί. Η τρόικα θα επι­στρέ­ψει στην Αθήνα το Νοέμ­βριο (…) Σύμφωνα με ορι­σμέ­νες εκτι­μή­σεις έχουν συσ­σω­ρευ­θεί εκα­το­ντά­δες εκκρε­μείς υπο­χρε­ώ­σεις της ελλη­νι­κής πλευράς. Η ελλη­νική κυβέρ­νηση δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται άλλη μια φορά όχι τόσο τους όρους οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής (αυτοί έχουν κατα­γρα­φεί στο συμ­φω­νη­μένο πρό­γραμμα προ­σαρ­μο­γής, δηλαδή στο δεύτερο «μνη­μό­νιο») όσο το αν, πώς ή σε ποιο βαθμό μπορούν να εφαρ­μο­σθούν, να τρο­πο­ποι­η­θούν ή να ανα­κλη­θούν».

Όπως σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά σε άλλο σημείο της έκθεσης, «ακόμα και φαι­νο­με­νικά ανώδυνα μέτρα όπως η κατα­γραφή του αριθμού των απα­σχο­λού­με­νων στο Δημόσιο ή η εκτί­μηση των οικο­νο­μι­κών επι­πτώ­σεων άλλων μέτρων γίνο­νται υπό την εξω­τε­ρική πίεση των δανει­στών. Η διαρκής δια­πραγ­μά­τευση για σημα­ντικά και ασή­μα­ντα θέματα ανέ­δειξε και τα προ­βλή­ματα των τυπικών και άτυπων θεσμών δια­κυ­βέρ­νη­σης».

Εκεί όμως που ασκεί ιδιαί­τερα σκληρή κριτική είναι στο γεγονός ότι δεν έχει κατα­στρω­θεί ακόμα το πλήρες σχέδιο για την επόμενη μέρα:

* Δεν έχει ακόμα δια­μορ­φω­θεί ένα εθνικό πρό­γραμμα για την εποχή μετά το τρέχον «μνη­μό­νιο» (που τελειώ­νει το 2014). Όσα έχουν αναγ­γελ­θεί έως τώρα για ένα τέτοιο σχέδιο επα­να­λαμ­βά­νουν γενι­κούς στόχους (αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας, εξω­στρέ­φειας κ.λπ.) χωρίς να συνο­δεύ­ο­νται από συγκε­κρι­μένα μέτρα, χρο­νο­δια­γράμ­ματα, αιτιο­λο­γή­σεις. «Ας σημειω­θεί ότι είμαστε η τελευ­ταία από τις χώρες που στη­ρί­χθη­καν από ΕΕ και ΔΝΤ που ακόμα δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται διάφορα ζητή­ματα του προ­γράμ­μα­τος προ­σαρ­μο­γής και δεν έχει δια­μορ­φώ­σει στρα­τη­γική για την περίοδο μετά το ‘μνημόνιο’».

Η έκθεση συνε­χί­ζει τονί­ζο­ντας ότι στη δημόσια συζή­τηση κυριαρ­χεί από πλευράς τόσο της κυβέρ­νη­σης όσο και της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης το ζήτημα του «τέλους του μνη­μο­νίου». Με τον τρόπο που τίθεται το θέμα (α) δίνεται η εντύ­πωση ότι από το 2015 η ελλη­νική οικο­νο­μική πολι­τική δεν θα υπό­κει­ται σε κάποιες δεσμεύ­σεις, (β) προ­κα­λού­νται ανε­δα­φι­κές προσ­δο­κίες για ικα­νο­ποί­ηση πάσης φύσης απαι­τή­σεων και (γ) τρο­φο­δο­τεί­ται η εντύ­πωση πως ό,τι έγινε ως τώρα ήταν λάθος.

Όπως ανα­φέ­ρει, οι πρώτες ανα­κοι­νώ­σεις για το ανα­πτυ­ξιακό σχέδιο περιέ­χουν έως τώρα μόνο τις γενικές κατευ­θύν­σεις. Π.χ. ο υπουρ­γός οικο­νο­μίας Γκίκας Χαρ­δού­βε­λης έγραφε σε άρθρο του ότι «ο κεντρι­κός άξονας του σχεδίου αυτού δεν μπορεί να είναι άλλος από την ενί­σχυση της εξω­στρέ­φειας της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και της ελκυ­στι­κό­τη­τας της Ελλάδας ως τόπου διε­ξα­γω­γής επεν­δύ­σεων». Συμπλή­ρωνε ότι προς τον σκοπό αυτό πρέπει να γίνουν μεταρ­ρυθ­μί­σεις π.χ. «η φορο­λο­γική πολι­τική πρέπει πραγ­μα­τικά να στη­ρί­ζει την οικο­νο­μία […] και όχι να είναι προϊόν πελα­τεια­κών διευ­θε­τή­σεων». Το άρθρο αυτό έδωσε συνέ­χεια σε προη­γού­με­νες συνα­φείς ανα­κοι­νώ­σεις του πρω­θυ­πουρ­γού. Και ενώ η κυβέρ­νηση ανα­γνω­ρί­ζει ότι είναι αδύνατη η επι­στροφή στο προη­γού­μενο πρότυπο ανά­πτυ­ξης, δεν απο­σα­φη­νί­ζει με ποια ακόμα συγκε­κρι­μένα μέτρα, μεταρ­ρυθ­μί­σεις και χρο­νο­δια­γράμ­ματα θα δια­μορ­φω­θούν οι συν­θή­κες για εξω­στρεφή ανά­πτυξη.

Ανα­κάμ­πτει η οικο­νο­μία αλλά…

Η ελλη­νική οικο­νο­μία ανα­μέ­νε­ται να ανα­κάμ­ψει ως το τέλος του έτους μετά από έξι συνεχή χρόνια ύφεσης. Μια σειρά από δείκτες στον τομέα της κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης, όμως, όπως για παρά­δειγμα, η ανεργία των νέων, η φτώχεια, η ανι­σό­τητα η εισο­δη­μα­τική εξα­θλί­ωση δια­φό­ρων ομάδων του πλη­θυ­σμού κ.λπ. φανε­ρώ­νουν ότι η επι­τευ­χθείσα μακρο­οι­κο­νο­μική ισορ­ρο­πία είναι εύθραυ­στη, καθώς τα κοι­νω­νικά προ­βλή­ματα, εάν δεν θερα­πευ­τούν έγκαιρα, θα απει­λή­σουν την όποια οικο­νο­μική πρόοδο.

«Κατά την εκτί­μησή μας η οικο­νο­μία πρέπει να δια­νύ­σει πολύ δρόμο ακόμα για να περάσει σε δια­τη­ρή­σι­μους ρυθμούς ανά­πτυ­ξης και ικα­νο­ποι­η­τική μείωση της ανερ­γίας».

Να μην υπο­τι­μούμε την προ­σαρ­μογή που επι­τεύ­χθηκε

Η δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή που συντε­λέ­στηκε είναι μεγάλη (αν και για πολλούς υπερ­βο­λική ή έγινε με λάθος τρόπο). Παρά το μεγάλο οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό κόστος (και την προ­χει­ρό­τητα στο σχε­δια­σμό και την εφαρ­μογή), το απο­τέ­λε­σμα δεν πρέπει να υπο­τι­μη­θεί. Θα συμ­βάλ­λει στις δύσκο­λες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις κυρίως με τους εταί­ρους στην Ευρω­ζώνη, τον ESM και την ΕΚΤ.

Όμως, την εικόνα συσκό­τι­σαν οι αλλε­πάλ­λη­λες φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις και αστο­χίες που δεν εντάσ­σο­νταν σε ένα συνο­λικό σχέδιο ανα­μόρ­φω­σης του φορο­λο­γι­κού συστή­μα­τος (π.χ. στον ΕΝΦΙΑ που υπο­λο­γί­σθηκε με βάση εξω­πραγ­μα­τι­κές αντι­κει­με­νι­κές αξίες και επι­βα­ρύ­νει ακόμα και την πρώτη κατοι­κία) και πολι­τι­κοί δισταγ­μοί σε άλλους κρί­σι­μους τομείς με απο­τέ­λε­σμα π.χ. να μην αντι­με­τω­πί­ζε­ται απο­τε­λε­σμα­τικά η φορο­δια­φυγή στα πετρε­λαιοειδή.

Όπως σημειώ­νε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά πλέον «οι αβε­βαιό­τη­τες οφεί­λο­νται στις εκκρε­μό­τη­τες της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, στην πορεία των φορο­λο­γι­κών εσόδων (π.χ. αν θα επι­τευ­χθεί η είσπραξη του 25% των νέων ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών των ιδιωτών προς το Δημόσιο) και στην κατά­σταση του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος. Το ζήτημα είναι ότι οι σχε­δια­σμοί και ανα­σχε­δια­σμοί δεν έχουν τέλος, τρο­φο­δο­τώ­ντας τη γενι­κό­τερη αβε­βαιό­τητα, που με τη σειρά της εμπο­δί­ζει την ανά­πτυξη».

Οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις

Αναμ­φί­βολα, σε ορι­σμέ­νους τομείς υπάρχει πρόοδος, σημειώ­νει η έκθεση. Η σημασία των σχε­τι­κών μέτρων για την υπέρ­βαση των αγκυ­λώ­σεων του παρελ­θό­ντος επίσης δεν πρέπει να υπο­τι­μά­ται. Εδώ ανήκουν, ανάμεσα σε άλλα, η πιλο­τική εφαρ­μογή πολι­τι­κών ελά­χι­στου εγγυ­η­μέ­νου εισο­δή­μα­τος, οι δια­δι­κα­σίες αντι­κα­τά­στα­σης του απα­ξιω­μέ­νου συστή­μα­τος αξιο­λό­γη­σης υπαλ­λή­λων, οι απλο­ποι­ή­σεις στην αδειο­δό­τηση επι­χει­ρή­σεων και στις δια­δι­κα­σίες εξα­γω­γών, ο συμ­ψη­φι­σμός ΦΠΑ ανάμεσα σε κράτος και ιδιώτες κ.λπ.

Παρά ταύτα, στον τομέα των μεταρ­ρυθ­μί­σεων που έχουν και άμεσες δημο­σιο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις το τοπίο είναι ασαφές και ευμε­τά­βλητο. «Η εντύ­πωση που έχουμε είναι ενός εργο­τα­ξίου όπου το έργο προ­χω­ρεί χωρίς απο­σα­φη­νι­σμένο σχέδιο ή είναι υπό συνεχή δια­πραγ­μά­τευση και δεν τελειώ­νει ποτέ».

Δια­πι­στώ­νουμε ότι πολλοί από τους εκά­στοτε ψηφι­ζό­με­νους κανόνες:

* Δεν εφαρ­μό­ζο­νται πλήρως, με απο­τέ­λε­σμα να μη είναι δυνατή η εκτί­μηση της επί­πτω­σής τους στις εισπρά­ξεις του κράτους (υπο­λει­τουρ­γία του συστή­μα­τος εισροών-εκροών στα πρα­τή­ρια) ή στις δαπάνες (βλ. σχέδιο ΑΘΗΝΑ του 2013 που τελικά δεν απέδωσε τις εξοι­κο­νο­μή­σεις που είχαν προ­βλε­φθεί στο «μνη­μό­νιο» ύψους € 70 εκατ.),

* Σχε­διά­ζο­νται και ανα­σχε­διά­ζο­νται συνεχώς (ΕΝΦΙΑ),

* Απο­φα­σί­ζο­νται προ­κει­μέ­νου να τακτο­ποι­η­θεί κάποια ομάδα σε βάρος γενικών αρχών και κανόνων,

* Απο­δει­κνύ­ο­νται εκ των υστέρων ανε­παρ­κείς (όπως η μεταρ­ρύθ­μιση του ασφα­λι­στι­κού), ενώ άλλες απο­φά­σεις ανα­βάλ­λο­νται συνεχώς («συν­δι­κα­λι­στι­κός νόμος»), ή δεν εντάσ­σο­νται σε μια λογική σειρά (οι αξιο­λο­γή­σεις υπαλ­λή­λων πριν από την εφαρ­μογή οργα­νο­γραμ­μά­των και κανο­νι­σμών με σαφείς περι­γρα­φές έργου κλπ), είναι δηλαδή πρω­θύ­στε­ρες.

* Οι ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις υπο­φέ­ρουν από τη συνεχή ανα­βλη­τι­κό­τητα σε μεγάλο αριθμό δια­γω­νι­σμών, σε συν­δυα­σμό με αρνη­τι­κές δικα­στι­κές απο­φά­σεις με τις οποίες ανα­τρέ­πο­νται χρο­νο­δια­γράμ­ματα.

Η πολι­τική στα­θε­ρό­τητα και οι «ασά­φειες» του ΣΥΡΙΖΑ

Το ενδε­χό­μενο εθνικών εκλογών με αφορμή την εκλογή Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας ωθεί τη χώρα σε μια μακρά προ­ε­κλο­γική περίοδο. Ανε­ξάρ­τητα από αυτό, οι δισταγ­μοί και οι ανα­κο­λου­θίες στη μεταρ­ρυθ­μι­στική πολι­τική της κυβέρ­νη­σης, η ανυ­παρ­ξία συντε­ταγ­μέ­νης ανα­πτυ­ξια­κής πολι­τι­κής και η ασάφεια των θέσεων της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης δε συμ­βά­λουν στη δημιουρ­γία κλί­μα­τος στα­θε­ρό­τη­τας στην οικο­νο­μική πολι­τική. Έτσι θα απο­θαρ­ρύ­νο­νται σοβαρές επεν­δύ­σεις που κατά κανόνα χρειά­ζο­νται σταθερό και άρα προ­βλέ­ψιμο πολι­τικό περι­βάλ­λον.

euro2day.gr