Χριστίνα Κόζα: «Η μουσική είναι οι ρίζες μας που ανθίζουν μέσα στον χρόνο»

Πώς ξεκί­νησε, κα Κόζα, η σχέση σας με τη μουσική; Υπήρξε κάποιος άνθρω­πος που σας ενέ­πνευσε να ασχο­λη­θείτε επαγ­γελ­μα­τικά με το τρα­γούδι; Ποια ήταν τα πρώτα σας ακού­σματα και πώς σας επη­ρέ­α­σαν;

Η σχέση μου με τη μουσική κα Παμπρή, ξεκί­νησε μέσα από το οικο­γε­νειακό μου περι­βάλ­λον και συνε­χί­στηκε με τους δασκά­λους μου, που μου έμαθαν να αγαπώ και να σέβομαι τη μουσική. Υπήρξαν αρκετοί άνθρω­ποι – κυρίως οι δάσκα­λοί μου – που με παρό­τρυ­ναν να ασχο­ληθώ επαγ­γελ­μα­τικά με το τρα­γούδι. Παρ’ όλα αυτά, εγώ τότε δεν το έβλεπα ως επαγ­γελ­μα­τική πορεία, καθώς είχα δια­φο­ρε­τικά όνειρα για την κατάρ­τισή μου. Όμως, όπως λέει και η παροι­μία, το πεπρω­μένο φυγείν αδύ­να­τον.

Τα πρώτα μου μουσικά ακού­σματα προ­έρ­χο­νταν από τον τόπο μου. Άκουγα συχνά τη γιαγιά μου να τρα­γουδά παρα­δο­σιακά τρα­γού­δια, και ως παιδί τα μάθαινα κι εγώ και τα τρα­γου­δούσα μαζί της. Αυτές οι στιγμές με σημά­δε­ψαν.

Τι σημαί­νει για εσάς η παρα­δο­σιακή μουσική και πώς αντιδρά το κοινό – ειδικά οι νεό­τε­ρες γενιές – στα παρα­δο­σιακά τρα­γού­δια;

Για μένα, η παρα­δο­σιακή μουσική είναι κάτι δια­χρο­νικό. Είναι ανε­ξί­τηλα μουσικά χρώματα που αντέ­χουν στους αιώνες και μας ομορ­φαί­νουν τη ζωή, φέρ­νο­ντας μαζί τους μνήμες, ιστο­ρίες, ήθη και έθιμα μιας άλλης εποχής. Είναι οι ρίζες που κρατούν το δέντρο ζωντανό και το βοηθούν να ανθίζει – χωρίς αυτές, μαραί­νε­ται.

Γι’ αυτό πιστεύω πως κάθε τόπος πρέπει να κρατά γερά τις μου­σι­κές και πολι­τι­σμι­κές του ρίζες. Η νέα γενιά, παρ’ όλη την τεχνο­λο­γική εξέλιξη και τις αλλαγές της εποχής, δείχνει όλο και μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον για την παρά­δοση, ιδιαί­τερα όταν έχει την ευκαι­ρία να την ανα­κα­λύ­ψει ουσια­στικά.

Ποια είναι η δική σας προ­σέγ­γιση κα Κόζα όταν ερμη­νεύ­ετε ένα παρα­δο­σιακό τρα­γούδι; Προ­σπα­θείτε να παρα­μεί­νετε αυστηρά πιστή στην παρά­δοση ή δίνετε και μια προ­σω­πική πινελιά;

Όταν ερμη­νεύω ένα παρα­δο­σιακό τρα­γούδι κα Παμπρή, προ­σπαθώ να το αποδώσω όσο το δυνατόν πιο πιστά στην αυθε­ντική του μορφή. Θεωρώ χρέος μου να το παρα­δώσω στην επόμενη γενιά, έτσι όπως το παρέ­λαβα. Η μόνη μου «πινελιά» είναι το συναί­σθημα – αυτό που προ­σθέτω εγώ ως ερμη­νεύ­τρια μέσα από τη φωνή και την ψυχή μου.

Υπάρ­χουν συγκε­κρι­μένα μέρη ή τοπικές παρα­δό­σεις που αγαπάτε ιδιαί­τερα να ερμη­νεύ­ετε;

Νιώθω πάντα ιδιαί­τερη χαρά όταν συμ­με­τέχω σε τοπικές εκδη­λώ­σεις του τόπου μου, που ανα­δει­κνύ­ουν τις παρα­δό­σεις μας – όπως το εθι­μο­τυ­πικό ενός Aρχαγγελίτικου γάμου, τα κάλαντα, τα θρη­σκευ­τικά τρα­γού­δια ή ακόμα και τα τρα­γού­δια που μοι­ρα­ζό­μα­στε σε παρέες. Είναι στιγμές ζωντα­νές, αυθε­ντι­κές, που με γεμί­ζουν συγκί­νηση και υπε­ρη­φά­νεια.

Ο Αρχάγ­γε­λος είναι κοιτίδα του ελλη­νι­κού πολι­τι­σμού, όπως είχε πει ο μεγάλος μου­σι­κο­λό­γος Μπο Μποβύ. Νιώθετε πως μέσα από τη μουσική σας κρατάτε ζωντα­νές τις ρίζες και τις παρα­δό­σεις του τόπου σας;

Αναμ­φί­βολα, ο Αρχάγ­γε­λος απο­τε­λεί κοιτίδα πολι­τι­σμού. Νιώθω βαθιά περη­φά­νια που κατά­γο­μαι από έναν τέτοιο τόπο και ακόμη μεγα­λύ­τερη συγκί­νηση που μέσα από τη μουσική μου – είτε στην Ελλάδα είτε στο εξω­τε­ρικό – μπορώ να μετα­φέρω και να κρατώ ζωντα­νές τις ρίζες, τις παρα­δό­σεις και τον πολι­τι­σμικό πλούτο του χωριού μας.

Υπάρχει κάποιος καλ­λι­τέ­χνης, από οποιο­δή­ποτε είδος μου­σι­κής, με τον οποίο θα θέλατε να συνερ­γα­στείτε;

Κάθε σπου­δαίος μου­σι­κός, συν­θέ­της ή ερμη­νευ­τής που αφήνει το στίγμα του στον καλ­λι­τε­χνικό χώρο απο­τε­λεί για μένα μια ξεχω­ρι­στή ευκαι­ρία έμπνευ­σης και δημιουρ­γίας. Νιώθω ευλο­γη­μένη, γιατί αρκετές από τις συνερ­γα­σίες που ονει­ρεύ­τηκα έγιναν πραγ­μα­τι­κό­τητα – και συνε­χί­ζουν να προ­κύ­πτουν, συχνά με τρόπο ανα­πά­ντεχο.