Ρύθμιση για τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων: Τι προβλέπει – 8 ερωτήσεις και απαντήσεις

Λύση στην εκκρε­μό­τητα που αφορά τη δόμηση σε οικι­σμούς με λιγό­τε­ρους από 2.000 κατοί­κους έρχεται να δώσει το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας με νομο­θε­τική ρύθμιση που παρέχει πολε­ο­δο­μική ασφά­λεια στους εν λόγω οικι­σμούς και παρου­σιά­στηκε σήμερα σε σύσκεψη που είχε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης με τον υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας Σταύρο Παπα­σταύ­ρου και τον Υφυ­πουργό Νίκο Ταγαρά.

Μέσα από 8 ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις το υπουρ­γείο εξηγεί επα­κρι­βώς τι προ­βλέ­πει η νομο­θε­τική ρύθμιση σχετικά με τους οικι­σμούς κάτω των 2.000 κατοί­κων.

Σημειώ­νε­ται ότι με τη νέα ρύθμιση, η οποία θα κατα­τε­θεί εντός της ημέρας στη Βουλή, ουσια­στικά δια­τη­ρού­νται τα υφι­στά­μενα όρια σε περισ­σό­τε­ρους από 9 στους 10 μικρούς οικι­σμούς, προ­στα­τεύ­ο­ντας τόσο τα περιου­σιακά δικαιώ­ματα των ιδιο­κτη­τών όσο και τη δημο­γρα­φική προ­ο­πτική της περι­φέ­ρειας.

Η ρύθμιση προ­βλέ­πει δύο νέα πολε­ο­δο­μικά εργα­λεία. Το πρώτο, η Ζώνη Ανά­πτυ­ξης Οικι­σμού, αφορά κοι­νό­τη­τες με πλη­θυ­σμό έως 700 κατοί­κους, που απο­τε­λούν την πολύ μεγάλη πλειο­ψη­φία, και δια­σφα­λί­ζει τη δυνα­τό­τητα δόμησης έως τα σημε­ρινά όρια. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, κατο­χυ­ρώ­νο­νται πολε­ο­δο­μικά όλα τα χωριά της επι­κρά­τειας και συνο­λικά περίπου το 93% των οικι­σμών κάτω των 2.000 κατοί­κων.

Το δεύτερο εργα­λείο, η Περιοχή Ελέγχου Χρήσεων, θα καλύ­πτει οικι­σμούς με 701 έως 2.000 κατοί­κους και προ­βλέ­πει ευνοϊ­κό­τε­ρες πρό­νοιες σε σύγκριση με την εκτός σχεδίου δόμηση.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως σε περίπου 150 οικι­σμούς, στο Ρέθυμνο και το Πήλιο, το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας ακύρωσε τα όρια που είχαν θεσμο­θε­τη­θεί παλαιό­τερα με απο­φά­σεις Νομαρ­χών. Το γεγονός αυτό αφενός οδήγησε σε οικο­δο­μική αδρά­νεια, καθώς εκεί δεν εκδό­θηκε ούτε μία οικο­δο­μική άδεια, αφε­τέ­ρου έθεσε εν δυνάμει σε αμφι­σβή­τηση την οριο­θέ­τηση και των υπό­λοι­πων οικι­σμών της χώρας, που δεν είναι θεσμο­θε­τη­μέ­νοι με Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα.

Ακο­λου­θούν περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες σε μορφή ερω­το­α­πα­ντή­σεων:

1.    Ποιο πρό­βλημα έχει προ­κύ­ψει με τους οικι­σμούς; 

Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας ακύρωσε -με μια σειρά απο­φά­σεών του το 2017, το 2019 και το 2022-, τα όρια οικι­σμών στο Λασίθι, το Πήλιο και την Πάρο, τα οποία είχαν καθο­ρι­στεί με απο­φά­σεις Νομαρ­χών. Συγκε­κρι­μένα, το ΣτΕ έκρινε αναρ­μό­διους τους Νομάρ­χες και ανε­παρκή τα κρι­τή­ρια οριο­θέ­τη­σης που ακο­λού­θη­σαν.Οι απο­φά­σεις αυτές αφ’ ενός οδή­γη­σαν τους συγκε­κρι­μέ­νους οικι­σμούς σε οικο­δο­μική αδρά­νεια, καθώς εκεί δεν εκδό­θηκε ούτε μία οικο­δο­μική άδεια επί σειρά ετών και ως σήμερα, αφ’ ετέρου έθεσε εν δυνάμει σε αμφι­σβή­τηση την οριο­θέ­τηση και των υπό­λοι­πων, 12.000 οικι­σμών κάτω των 2.000 κατοί­κων σε ολό­κληρη την ελλη­νική Επι­κρά­τεια, που δεν είναι θεσμο­θε­τη­μέ­νοι με Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα, αλλά με απο­φά­σεις Νομαρ­χών.

2.    Τι προ­έ­βλεπε το Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα (ΠΔ) που πρό­τεινε το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας;

Το ΠΔ καθό­ρισε τα κρι­τή­ρια και τη μεθο­δο­λο­γία για την οριο­θέ­τηση των οικι­σμών προ του 1983 και κάτω των 2.000 κατοί­κων. Αυτά οφεί­λουν να λαμ­βά­νουν υπόψη οι μελε­τη­τές κατά την οριο­θέ­τηση των οικι­σμών, είτε κατά την εκπό­νηση Τοπικών και Ειδικών Πολε­ο­δο­μι­κών Σχεδίων, είτε με αυτο­τε­λείς μελέτες οριο­θέ­τη­σης ανά την επι­κρά­τεια. Για πρώτη φορά ενο­ποι­ή­θηκε, επι­και­ρο­ποι­ή­θηκε και κατέστη συνε­κτική η απο­σπα­σμα­τική νομο­θε­σία που ίσχυε, από τη μία για τους οικι­σμούς προ του 1923 και από την άλλη για τους οικι­σμούς κάτω των 2.000 κατοί­κων. Για τον λόγο αυτό, το νέο ΠΔ απο­κα­τέ­στησε την αξία των ιδιο­κτη­σιών και εμπέ­δωσε την ασφά­λεια δικαίου στους οικι­σμούς της χώρας μας. Εξάλλου, η υπο­γραφή του ΠΔ ήταν απο­λύ­τως ανα­γκαία, προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρούν χωρίς καθυ­στέ­ρηση οι μελέτες και να εξα­σφα­λι­στεί η υλο­ποί­ηση του εμβλη­μα­τι­κού προ­γράμ­μα­τος «Κων­στα­ντί­νος Δοξιά­δης».

3.    Το ΠΔ αφορά όλους τους οικι­σμούς της χώρας; 

Όχι, από το πεδίο εφαρ­μο­γής του ΠΔ εξαι­ρού­νται: i) οι οικι­σμοί άνω των 2000 κατοί­κων, ii) οι νέοι οικι­σμοί μετά το 1983, iii) οι παρα­λια­κοί οικι­σμοί που εντάσ­σο­νται σε Ζώνες Οικι­στι­κού Ελέγχου (ΖΟΕ), σε συγκε­κρι­μέ­νες περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες όπως η Αττική, η Εύβοια, η Κοριν­θία, η Θεσ­σα­λο­νίκη, η Πιερία και η Χαλ­κι­δική.

4.    Ποιο είναι το ζήτημα που ανέκυψε κατά την επε­ξερ­γα­σία του ΠΔ στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας;

Το ζήτημα ανέκυψε κατόπιν της απόρ­ρι­ψης από το ΣτΕ της Ζώνης Γ (στα εξω­τε­ρικά όρια του οικι­σμού που είχαν οριο­θε­τη­θεί) και αφο­ρούσε απο­κλει­στικά και μόνο αδόμητα ακίνητα στη Ζώνη αυτή, των οικι­σμών κάτω των 2.000 κατοί­κων και μόνον τις περι­πτώ­σεις στις οποίες οι νομαρ­χια­κές απο­φά­σεις οριο­θέ­τη­σης δεν πλη­ρού­σαν τα απαι­τού­μενα επι­στη­μο­νικά κρι­τή­ρια.

5.    Ποια είναι η λύση που προ­κρί­νει το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας; 

Το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας έρχεται να επι­λύ­σει αυτή την εκκρε­μό­τητα, με την εισα­γωγή δύο νέων πολε­ο­δο­μι­κών εργα­λείων: i. τη Ζώνη Ανά­πτυ­ξης Οικι­σμού και ii. την Περιοχή Ειδικών Χρήσεων, με γνώμονα τη δημο­γρα­φική πρό­κληση που αντι­με­τω­πί­ζουν αυτοί οι οικι­σμοί, την προ­στα­σία εμπράγ­μα­των δικαιω­μά­των που έχουν απο­κτη­θεί καλό­πι­στα, καθώς και τη στα­θε­ρό­τητα της σχέσης κράτους-πολίτη. Με τα δύο αυτά εργα­λεία, επι­λύ­ουμε την κανο­νι­στική ασάφεια, ενι­σχύ­ουμε την προ­ο­πτική των μικρών οικι­σμών, με σεβασμό στην ταυ­τό­τητα και την ιστο­ρική κλη­ρο­νο­μιά  του κάθε τόπου, για μια Ελλάδα χωρο­τα­ξικά ασφαλή, ανα­πτυ­ξιακά ισχυρή με προ­τε­ραιό­τητα στην απο­κέ­ντρωση και στήριξη του δημο­γρα­φι­κού.

6. Τι προ­βλέ­πουν τα δύο νέα πολε­ο­δο­μικά εργα­λεία; 

Η Ζώνη Ανά­πτυ­ξης Οικι­σμού (Ζ.Α.Ο.) είναι ένα νέο πολε­ο­δο­μικό εργα­λείο για την υπο­στή­ριξη και ενί­σχυση του περι­φε­ρεια­κού δικτύου οικι­σμών, στο πλαίσιο της αντι­με­τώ­πι­σης του δημο­γρα­φι­κού και ενί­σχυ­σης της απο­κέ­ντρω­σης. Βρί­σκε­ται εντός οικι­σμού και προ­σο­μοιά­ζει στη Ζώνη Β1 αυτού. Αφορά οικι­σμούς μέχρι και 700 κατοί­κους. Μέσω του εργα­λείου αυτού, προ­βλέ­πε­ται η δυνα­τό­τητα, κατά την οριο­θέ­τηση των οικι­σμών στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος «Κων­στα­ντί­νος Δοξιά­δης» να διευ­ρύ­νε­ται το όριό τους πέραν της Ζώνης Β1, έως το σημε­ρινό όριο του οικι­σμού, κατόπιν ειδικής τεκ­μη­ρί­ω­σης. Στη Ζ.Α.Ο. άρτια θα θεω­ρού­νται τα οικό­πεδα με ελά­χι­στο εμβαδόν αρτιό­τη­τας από 500 τ.μ. έως 2.000 τ.μ. και πρόσωπο ελά­χι­στου μήκους 10 μ. σε κοι­νό­χρη­στη οδό. Το εμβαδόν αρτιό­τη­τας και το ελά­χι­στο μήκος προ­σώ­που σε κοι­νό­χρη­στη οδό εξει­δι­κεύ­ο­νται με το ΠΔ οριο­θέ­τη­σης του οικι­σμού. Για τα λοιπά μεγέθη, όρους και περιο­ρι­σμούς δόμησης, ισχύουν τα ορι­ζό­μενα για την ζώνη Β1. Επι­τρε­πό­με­νες χρήσεις γης μπορούν να είναι αυτές που επι­τρέ­πο­νται στις Ζώνες Β και Β1, κατόπιν τεκ­μη­ρί­ω­σης.

Η Περιοχή Ειδικών Χρήσεων (Π.Ε.Χ). απο­τε­λεί ένα πολε­ο­δο­μικό εργα­λείο που αφορά στους οικι­σμούς με πλη­θυ­σμό 701 – 2000 κατοί­κους. Στους οικι­σμούς αυτούς, εισά­γε­ται η δυνα­τό­τητα κατά την οριο­θέ­τησή τους στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος «Κων­στα­ντί­νος Δοξιά­δης» να καθο­ρί­ζε­ται ως Π.Ε.Χ. η περιοχή εκείνη που εκτεί­νε­ται πέραν της Ζώνης Β1 και φτάνει έως το σημε­ρινό όριο του οικι­σμού. Στην Π.Ε.Χ., άρτια θα θεω­ρού­νται τα γήπεδα με ελά­χι­στο εμβαδόν αρτιό­τη­τας από 2.000 τ.μ. έως 4.000 τ.μ. και πρόσωπο ελά­χι­στου μήκους 15 μ. σε κοι­νό­χρη­στη οδό. Επι­τρε­πό­με­νες χρήσεις γης μπορούν να είναι αυτές που επι­τρέ­πο­νται στις Ζώνες Β και Β1, κατόπιν τεκ­μη­ρί­ω­σης, με βάση τα ειδι­κό­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά της περιο­χής αυτής, ώστε να απο­φεύ­γο­νται πιθανές μεταξύ τους συγκρού­σεις και η ανε­ξέ­λεγ­κτη κατα­νά­λωση φυσικών πόρων.

7. Για ποιο λόγο το Υπουρ­γείο εισάγει αυτή τη ρύθμιση τώρα;

Η άμεση υπο­γραφή του ΠΔ υπήρξε ανα­γκαία  προ­ϋ­πό­θεση προ­κει­μέ­νου να δοθούν οι απαι­τού­με­νες κατευ­θύν­σεις στους μελε­τη­τές των Τοπικών και Ειδικών Πολε­ο­δο­μι­κών Σχεδίων και, με τον τρόπο αυτό, να δια­σφα­λι­στεί η υλο­ποί­ηση του εμβλη­μα­τι­κού προ­γράμ­μα­τος «Κων­στα­ντί­νος Δοξιά­δης», της μεγα­λύ­τε­ρης μεταρ­ρύθ­μι­σης οργά­νω­σης του χώρου από κατα­βο­λής του ελλη­νι­κού κράτους. Κατά την εκπό­νηση των Τοπικών Πολε­ο­δο­μι­κών Σχεδίων (Τ.Π.Σ) και των Ειδικών Πολε­δο­μι­κών Σχεδίων (Ε.Π.Σ.), οι μελε­τη­τές ξεκι­νούν από τον πυρήνα του οικι­σμού και επε­κτεί­νουν στα­διακά τη μελέτη τους προς τις εξω­τε­ρι­κές ζώνες των οικι­σμών. Συνεπώς, οποια­δή­ποτε καθυ­στέ­ρηση στην έγκριση του ΠΔ θα έθετε σε κίνδυνο όλο το πρό­γραμμα «Κων­στα­ντί­νος Δοξιά­δης», που απο­τε­λεί ορόσημο του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας. Παράλ­ληλα, εισά­γε­ται με γνώμονα την απο­κέ­ντρωση και την αντα­πό­κριση στη δημο­γρα­φική πρό­κληση.

8. Αυτή η νομο­θε­τική παρέμ­βαση είναι απο­σπα­σμα­τική ή μέρος μίας ευρύ­τε­ρης πολε­ο­δο­μι­κής μεταρ­ρύθ­μι­σης;

Αυτή τη στιγμή στη χώρα μας συντε­λεί­ται ουσια­στική πολε­ο­δο­μική μεταρ­ρύθ­μιση, που είχε να γίνει πάνω από 100 χρόνια. Το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας προχωρά στην κωδι­κο­ποί­ηση της πολε­ο­δο­μι­κής νομο­θε­σίας και εκπονεί το εμβλη­μα­τικό πρό­γραμμα πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού «Κων­στα­ντί­νος Δοξιά­δης» για όλη την Επι­κρά­τεια. Για πρώτη φορά μπαίνει τάξη στον χώρο με σαφείς κανόνες, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό που αγγίζει το ένα δισε­κα­τομ­μύ­ριο ευρώ και αφορά πόρους του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας. Περι­λαμ­βά­νει:

227 Τοπικά Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια για 731 Δημο­τι­κές Ενό­τη­τες

18 Ειδικά Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια για 99 Δημο­τι­κές Ενό­τη­τες

12 Αυτο­τε­λείς Μελέτες Οριο­θέ­τη­σης Οικι­σμών

Αυτο­τελή Μελέτη για Ζώνες Υπο­δο­χής Συντε­λε­στή Δόμησης (Ζ.Υ.Σ.) και

Αυτο­τελή Μελέτη Χαρα­κτη­ρι­σμού Δημο­τι­κών Οδών.

Πηγή: skai.gr