Μήνυμα Κομισιόν σε Τουρκία: Όποιος απειλεί μέλος – κράτος της ΕΕ αποκλείεται από την ευρωάμυνα

Η συμ­με­τοχή μιας τρίτης χώρας μπορεί να απο­κλει­στεί, αν η εν λόγω τρίτη χώρα θέτει άμεση απειλή στην άμυνα ή την ασφά­λεια ενός κράτους-μέλους της ΕΕ, ξεκα­θά­ρισε ο εκπρό­σω­πος Τύπου της Κομι­σιόν Τομάς Ρενιέ σε δηλώ­σεις του, απα­ντώ­ντας σε δημο­σιο­γρά­φους.

Συγκε­κρι­μένα, ανα­φο­ρικά με τη δυνα­τό­τητα συμ­με­το­χής τρίτων χωρών στο ευρω­παϊκό μέσο SAFE, ο εκπρό­σω­πος της Επι­τρο­πής για θέματα άμυνας, Τομάς Ρενιέ, τόνισε ότι η Επι­τροπή έχει λάβει σοβαρά υπόψη τις επι­φυ­λά­ξεις που έχουν δια­τυ­πώ­σει ορι­σμένα κράτη-μέλη.

«Λάβαμε ήδη σοβαρά υπόψη τις ανη­συ­χίες που εγεί­ρουν κάποια κράτη-μέλη, όταν προ­τεί­ναμε το SAFE. Το ‘Αρθρο 16 είναι σαφές. Η συμ­με­τοχή μιας τρίτης χώρας μπορεί να απο­κλει­στεί, αν η εν λόγω τρίτη χώρα θέτει άμεση απειλή στην άμυνα ή την ασφά­λεια ενός κράτους-μέλους της ΕΕ ή σε ολό­κληρη την ΕΕ», είπε ο Τομάς Ρενιέ.

Ο Τομάς Ρενιέ ανα­φέρ­θηκε επίσης στη ρήτρα δια­σφά­λι­σης που διέπει το SAFE. Όπως εξήγησε, μέχρι το 65% των συστα­τι­κών ενός προ­ϊ­ό­ντος κοινής προ­μή­θειας πρέπει να προ­έρ­χε­ται από χώρες της ΕΕ, της ΕΖΕΣ/ΕΟΧ ή την Ουκρα­νία. Όλες οι τρίτες χώρες μπορούν να συμ­με­τά­σχουν σε ένα ποσοστό όχι μεγα­λύ­τερο από το 35% των συστα­τι­κών του προ­ϊ­ό­ντος.

SAFE: Πώς θα λει­τουρ­γή­σει για την ασφά­λεια στην ΕΕ – Η συμ­με­τοχή των τρίτων χωρών

Εγκρί­θηκε από το Συμ­βού­λιο Γενικών Υπο­θέ­σεων της ΕΕ την Τρίτη (27/05) ο κανο­νι­σμός για τη σύσταση του μέσου Δράσης για την Ασφά­λεια για την Ευρώπη, το λεγό­μενο «SAFE».

Καταρ­χάς, η Πολω­νική Προ­ε­δρία του Συμ­βου­λίου της ΕΕ χαι­ρέ­τισε την έγκριση του κανο­νι­σμού ως «επι­τυ­χία» για ολό­κληρη την ΕΕ.

Από την πλευρά του, ο Πολωνός υπουρ­γός Ευρω­παϊ­κών Υπο­θέ­σεων Άνταμ Σλάπκα δήλωσε: «Υιο­θε­τή­σαμε το πρώτο μεγάλης κλί­μα­κας πρό­γραμμα αμυ­ντι­κών επεν­δύ­σεων σε επίπεδο ΕΕ, αξίας 150 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ».

«Αυτό δεν απο­τε­λεί μόνο επι­τυ­χία της Προ­ε­δρίας, αλλά ολό­κλη­ρης της ΕΕ. Πρό­κει­ται για ένα πρω­το­φα­νές μέσο που θα ενι­σχύ­σει τις αμυ­ντι­κές μας δυνα­τό­τη­τες και θα υπο­στη­ρί­ξει την αμυ­ντική μας βιο­μη­χα­νία. Όσο περισ­σό­τερο επεν­δύ­ουμε στην ασφά­λεια και την άμυνά μας, τόσο καλύ­τερα απο­τρέ­πουμε όσους θέλουν να μας βλάψουν», πρό­σθεσε.

Σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση του Συμ­βου­λίου της ΕΕ, το «SAFE» είναι ένα νέο χρη­μα­το­δο­τικό μέσο της ΕΕ που θα υπο­στη­ρί­ξει τα κράτη μέλη που επι­θυ­μούν να επεν­δύ­σουν στην αμυ­ντική βιο­μη­χα­νική παρα­γωγή μέσω κοινών προ­μη­θειών, εστιά­ζο­ντας σε δυνα­τό­τη­τες προ­τε­ραιό­τη­τας.

Θα χρη­μα­το­δο­τή­σει επεί­γου­σες και μεγάλης κλί­μα­κας επεν­δύ­σεις στην ευρω­παϊκή αμυ­ντική τεχνο­λο­γική και βιο­μη­χα­νική βάση (EDTIB).

Στόχος είναι η ενί­σχυση της παρα­γω­γι­κής ικα­νό­τη­τας, η δια­σφά­λιση της δια­θε­σι­μό­τη­τας αμυ­ντι­κού εξο­πλι­σμού όταν χρειά­ζε­ται και η αντι­με­τώ­πιση των υφι­στά­με­νων κενών σε δυνα­τό­τη­τες, ενι­σχύ­ο­ντας τη συνο­λική αμυ­ντική ετοι­μό­τητα της ΕΕ.

Επι­πλέον, το SAFE θα επι­τρέ­ψει στην ΕΕ να υπο­στη­ρί­ξει περαι­τέρω την Ουκρα­νία συν­δέ­ο­ντας την αμυ­ντική της βιο­μη­χα­νία.

Πώς λει­τουρ­γεί το SAFE

Μέσω του SAFE, η ΕΕ θα παρά­σχει έως και 150 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ, τα οποία θα εκτα­μιευ­θούν στα ενδια­φε­ρό­μενα κράτη μέλη κατόπιν αιτή­μα­τος και βάσει εθνικών σχεδίων. Οι εκτα­μιεύ­σεις θα λάβουν τη μορφή χαμη­λό­το­κων δανείων μακράς διάρ­κειας, τα οποία θα απο­πλη­ρω­θούν από τα δικαιούχα κράτη μέλη.

Για να δια­σφα­λι­στούν οι οικο­νο­μίες κλί­μα­κας και η δια­λει­τουρ­γι­κό­τητα και να μειωθεί ο πιθανός κατα­κερ­μα­τι­σμός του EDTIB, τα δικαιούχα κράτη μέλη θα πρέπει, κατ’ αρχήν, να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν κοινές προ­μή­θειες που θα αφορούν του­λά­χι­στον δύο συμ­με­τέ­χου­σες χώρες για να λάβουν τα δάνεια.

Αντι­δρώ­ντας στην τρέ­χουσα γεω­πο­λι­τική κατά­σταση και την επεί­γουσα ανάγκη για μαζικές επεν­δύ­σεις σε αμυ­ντικό εξο­πλι­σμό, το SAFE θα επι­τρέ­ψει επίσης προ­μή­θειες που θα αφορούν μόνο ένα κράτος μέλος για περιο­ρι­σμένο χρονικό διά­στημα.

Συμ­με­τοχή και τρίτων χωρών

Το SAFE ανοίγει ένα νέο κεφά­λαιο στη συνερ­γα­σία με τρίτες χώρες. Η Ουκρα­νία και οι χώρες ΕΟΧ-ΕΖΕΣ θα αντι­με­τω­πί­ζο­νται με τους ίδιους όρους με τα κράτη μέλη.

Όχι μόνο θα μπορούν να συμ­με­τέ­χουν σε κοινές προ­μή­θειες, αλλά θα είναι επίσης δυνατή η αγορά από τις βιο­μη­χα­νίες τους.

Το SAFE θα επι­τρέ­ψει επίσης στις υπό ένταξη χώρες, στις υπο­ψή­φιες χώρες, στις δυνάμει υπο­ψή­φιες χώρες και στις χώρες που έχουν υπο­γρά­ψει Εται­ρική Σχέση Ασφά­λειας και ‘Αμυνας με την ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασί­λειο, να συμ­με­τά­σχουν σε κοινές προ­μή­θειες.

Ταυ­τό­χρονα, το SAFE προ­σφέ­ρει τη δυνα­τό­τητα σύναψης πρό­σθε­της διμε­ρούς ή πολυ­με­ρούς συμ­φω­νίας με τρίτα κράτη, βάσει της οποίας θα μπο­ρού­σαν να ανοί­ξουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις επι­λε­ξι­μό­τη­τας.

Επι­λέ­ξι­μες δράσεις

Οι επι­λέ­ξι­μες δράσεις που χρη­μα­το­δο­τού­νται μέσω του SAFE θα σχε­τί­ζο­νται με τον πρώτο κατά­λογο τομέων προ­τε­ραιό­τη­τας που προσ­διο­ρί­στη­καν από το Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο στις 6 Μαρτίου 2025 και θα χωρι­στούν σε δύο κατη­γο­ρίες αμυ­ντι­κών προ­ϊ­ό­ντων:

Η πρώτη κατη­γο­ρία περι­λαμ­βά­νει: Πυρο­μα­χικά και πυραύ­λους, συστή­ματα πυρο­βο­λι­κού, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των δυνα­το­τή­των επι­θέ­σεων βαθιάς ακρί­βειας, δυνα­τό­τη­τες επί­γειας μάχης με τα συστή­ματα υπο­στή­ρι­ξής τους, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του εξο­πλι­σμού στρα­τιω­τών και των όπλων πεζικού, προ­στα­σία κρί­σι­μων υπο­δο­μών, κυβερ­νο­α­σφά­λεια, στρα­τιω­τική κινη­τι­κό­τητα συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της αντι­κι­νη­τι­κό­τη­τας

Τα αμυ­ντικά προ­ϊ­ό­ντα που ανήκουν στη δεύτερη κατη­γο­ρία θα υπό­κει­νται σε αυστη­ρό­τε­ρους όρους επι­λε­ξι­μό­τη­τας, απαι­τώ­ντας από τους εργο­λά­βους να έχουν την ικα­νό­τητα να απο­φα­σί­ζουν για τον ορισμό, την προ­σαρ­μογή και την εξέλιξη του σχε­δια­σμού του αμυ­ντι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Η κατη­γο­ρία 2 περι­λαμ­βά­νει: συστή­ματα αερο­πο­ρι­κής και πυραυ­λι­κής άμυνας, θαλάσ­σιες επι­φα­νεια­κές και υπο­βρύ­χιες δυνα­τό­τη­τες, μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη, συστή­ματα κατά των μη επαν­δρω­μέ­νων αερο­σκα­φών και στρα­τη­γικά συστή­ματα διευ­κό­λυν­σης (στρα­τη­γική αερο­με­τα­φορά, ανε­φο­δια­σμός αέρος-αέρος και συστή­ματα C4ISTAR, καθώς και δια­στη­μικά στοι­χεία και υπη­ρε­σίες, τεχνητή νοη­μο­σύνη και ηλε­κτρο­νι­κός πόλεμος).

Και για τις δύο κατη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων, οι συμ­βά­σεις προ­μη­θειών θα πρέπει να δια­σφα­λί­ζουν ότι το κόστος των εξαρ­τη­μά­των που προ­έρ­χο­νται εκτός ΕΕ, κρατών ΕΟΧ-ΕΖΕΣ και Ουκρα­νίας δεν υπερ­βαί­νει το 35% του εκτι­μώ­με­νου κόστους των εξαρ­τη­μά­των του τελικού προ­ϊ­ό­ντος.

Η ΕΕ έχει δεσμευ­τεί να ενι­σχύ­σει και να εμβα­θύ­νει περαι­τέρω τη δια­τλα­ντική συνερ­γα­σία και δέσμευση στον τομέα της ασφά­λειας και της άμυνας, καθώς και τη συμπλη­ρω­μα­τι­κό­τητα με το ΝΑΤΟ. Σε αυτό το πλαίσιο, το SAFE θα προ­σπα­θή­σει να ενι­σχύ­σει τη δια­λει­τουρ­γι­κό­τητα, να συνε­χί­σει τη βιο­μη­χα­νική συνερ­γα­σία και να δια­σφα­λί­σει την αμοι­βαία πρό­σβαση σε τεχνο­λο­γίες αιχμής με αξιό­πι­στους εταί­ρους.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το SAFE είναι ο πρώτος πυλώνας της Λευκής Βίβλου για την ευρω­παϊκή άμυνα και το σχέδιο ετοι­μό­τη­τας ως το 2030 «ReArm Europe», που παρου­σί­ασε η Επι­τροπή το Μάρτιο του 2025.

Το σχέδιο αυτό προ­βλέ­πει τη μόχλευση άνω των 800 δισ. ευρώ σε αμυ­ντι­κές δαπάνες.

Οι άλλοι πυλώνες είναι: η ενί­σχυση της εθνικής χρη­μα­το­δό­τη­σης για την άμυνα μέσω της ενερ­γο­ποί­η­σης της ρήτρας εθνικής δια­φυ­γής του Συμ­φώ­νου Στα­θε­ρό­τη­τας και Ανά­πτυ­ξης, η αύξηση της ευε­λι­ξίας των μέσων της ΕΕ, όπως τα ταμεία συνοχής, ώστε να επι­τρέ­πο­νται μεγα­λύ­τε­ρες αμυ­ντι­κές επεν­δύ­σεις, η συμπλή­ρωση της δημό­σιας χρη­μα­το­δό­τη­σης με συνει­σφο­ρές από την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων και η κινη­το­ποί­ηση ιδιω­τι­κών κεφα­λαίων.

Το SAFE θα τεθεί σε ισχύ την επόμενη ημέρα από τη δημο­σί­ευσή του στην Επίσημη Εφη­με­ρίδα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, δηλαδή στις 29 Μαΐου 2025.

Πηγή: liberal.gr