Μεταναστευτικό: Ελλάδα – Γερμανία χαμένες στη μετάφραση

Τομή για τη δια­χεί­ριση του μετα­να­στευ­τι­κού στη Γερ­μα­νία θεωρούν στελέχη τού υπό δια­μόρ­φωση κυβερ­νη­τι­κού συνα­σπι­σμού την απόφαση ομο­σπον­δια­κού διοι­κη­τι­κού δικα­στη­ρίου στη Λειψία, που θεω­ρη­τικά ανάβει το πράσινο φως για μαζικές απε­λά­σεις στην Ελλάδα, κάτι που θα μπο­ρούσε να προ­κα­λέ­σει τριβές στις διμε­ρείς σχέσεις Αθήνας – Βερο­λί­νου.

Την ίδια ώρα ο υπουρ­γός Μετα­νά­στευ­σης Μάκης Βορίδης τονίζει στην «Κ» ότι «δεν μπορεί να μιλάμε για επι­στρο­φές, γιατί αυτό επη­ρε­ά­ζει την αρχή της ισο­κα­τα­νο­μής στο πλαίσιο της ευρω­παϊ­κής αλλη­λεγ­γύης. Πώς θα γίνουν επι­στρο­φές αν δεν υπάρξει ισο­κα­τα­νομή;» δεί­χνο­ντας εμμέσως μια οδό συνεν­νό­η­σης.

Η απόφαση αφορά την προ­σφυγή στη γερ­μα­νική Δικαιο­σύνη δύο ανδρών, ενός 32χρονου από τη Σομαλία και ενός 34χρονου από τη Λωρίδα της Γάζας, οι οποίοι είχαν λάβει προ­σφυ­γικό καθε­στώς (άσυλο) στην Ελλάδα το 2017 και 2018 αντι­στοί­χως. Οι δύο κατέ­θε­σαν εκ νέου αίτημα ασύλου στη Γερ­μα­νία με την αιτιο­λο­γία ότι οι συν­θή­κες προ­στα­σίας των προ­σφύ­γων στην Ελλάδα δεν είναι επαρ­κείς και δεν υπάρχει σεβα­σμός στα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα.

Ωστόσο, το ομο­σπον­διακό διοι­κη­τικό δικα­στή­ριο της Γερ­μα­νίας με έδρα στη Λειψία απέρ­ριψε το αίτημά τους και απο­φά­σισε ότι θα πρέπει να επι­στρέ­ψουν στην Ελλάδα.

«Βρείτε δικη­γόρο»: Τα αμε­ρι­κα­νικά πανε­πι­στή­μια συμ­βου­λεύ­ουν φοι­τη­τές που απει­λού­νται με απέλαση

Σημειώ­νε­ται ότι το 2024 περίπου 40.000 άτομα ανα­γνω­ρί­στη­καν ως πρό­σφυ­γες στην Ελλάδα, ενώ το πρώτο τρίμηνο του 2025 έλαβαν άσυλο 5.629 άτομα. Οι ανα­γνω­ρι­σμέ­νοι πρό­σφυ­γες σε ένα συγκε­κρι­μένο κράτος-μέλος έχουν δικαί­ωμα να ταξι­δέ­ψουν σε άλλο κράτος-μέλος για 90 ημέρες, ωστόσο τόπος δια­μο­νής τους είναι υπο­χρε­ω­τικά το κράτος όπου κατέ­θε­σαν για πρώτη φορά αίτημα ασύλου και ανα­γνω­ρί­στη­καν ως πρό­σφυ­γες.

Καθώς η Ελλάδα είναι πρώτη χώρα υπο­δο­χής εξαι­τίας της γεω­γρα­φι­κής της θέσης για τους αιτού­ντες άσυλο στην Ε.Ε., δέχεται μεγάλο αριθμό αιτή­σεων ασύλου και εκδίδει ανάλογο αριθμό απο­φά­σεων. Μεγάλος αριθμός προ­σφύ­γων που έχει λάβει άσυλο στην Ελλάδα, αξιο­ποιώ­ντας τη δυνα­τό­τητα μετα­κί­νη­σης σε άλλες χώρες της Ε.Ε. για 90 ημέρες επι­χει­ρεί να παρα­μεί­νει. Πρώτη χώρα στις προ­τι­μή­σεις των προ­σφύ­γων είναι η Γερ­μα­νία, κυρίως λόγω των αυξη­μέ­νων επι­δο­μά­των που προ­σφέ­ρει.

Το «τρί­πτυχο» της από­φα­σης – Κρι­τή­ριο για την απόφαση του ομο­σπον­δια­κού διοι­κη­τι­κού δικα­στη­ρίου της Λειψίας ήταν κατά πόσον οι μετα­νά­στες στην Ελλάδα έχουν «ψωμί, κρεβάτι και σαπούνι» στη διάθεσή τους.

Δημο­σιο­γρα­φι­κές πλη­ρο­φο­ρίες στο Βερο­λίνο εκτι­μούν ότι η δικα­στική ετυ­μη­γο­ρία θα μπο­ρούσε να αφορά 40.000-45.000 νέους, υγιείς άνδρες, που έχουν τη δυνα­τό­τητα να εργα­στούν στην Ελλάδα. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το παρά­δειγμα του Σλέσβιχ Χολ­στάιν, που ανα­κοί­νωσε ότι 736 άνθρω­ποι είναι πιθανό να εμπί­πτουν στη συγκε­κρι­μένη κατη­γο­ρία, ενώ από το 2019 μόλις τρία άτομα είχαν απε­λα­θεί από το συγκε­κρι­μένο κρα­τί­διο της Γερ­μα­νίας λόγω των επι­φυ­λά­ξεων για τις συν­θή­κες φιλο­ξε­νίας προ­σφύ­γων στη χώρα μας.

Σύμφωνα με την Ομο­σπον­διακή Υπη­ρε­σία Μετα­νά­στευ­σης και Προ­σφύ­γων (BAMF), μόνο το 2024 υπέ­βα­λαν αίτηση ασύλου στη Γερ­μα­νία 25.112 άτομα, παρότι είχαν προη­γου­μέ­νως ανα­γνω­ρι­στεί ως πρό­σφυ­γες στην Ελλάδα. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι από το 2020 σχεδόν 100.000 άνθρω­ποι κατέ­θε­σαν δεύτερη αίτηση ασύλου στη Γερ­μα­νία, ενώ είχαν ήδη εξα­σφα­λί­σει προ­στα­σία στην Ελλάδα.

Οι διμε­ρείς σχέσεις

«Θα υπάρξει αναμ­φί­βολα ένταση μεταξύ των δύο χωρών, ενα­πό­κει­ται στους Φρί­ντριχ Μερτς και Κυριάκο Μητσο­τάκη να βρουν μια λύση», σχο­λιά­ζει Γερ­μα­νός συνά­δελ­φος που καλύ­πτει το μετα­να­στευ­τικό για την εφη­με­ρίδα με τη μεγα­λύ­τερη κυκλο­φο­ρία στη χώρα. Το ζήτημα των δευ­τε­ρο­γε­νών ροών ανέ­κα­θεν δηλη­τη­ρί­αζε τις διμε­ρείς σχέσεις κι είχε τεθεί επα­νει­λημ­μένα στις επαφές του απερ­χό­με­νου καγκε­λα­ρίου Ολαφ Σολτς τόσο με τον Ελληνα πρω­θυ­πουργό όσο και με την τέως Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας Κατε­ρίνα Σακελ­λα­ρο­πού­λου.

Ειδικά ο Χρι­στια­νο­δη­μο­κρά­της εν αναμονή καγκε­λά­ριος Μερτς, ο οποίος βλέπει την ακρο­δε­ξιά Εναλ­λα­κτική για τη Γερ­μα­νία (AfD) να καλ­πά­ζει στις δημο­σκο­πή­σεις, θα κληθεί να δώσει δια­πι­στευ­τή­ρια σκληρής μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής για να ανα­χαι­τί­σει την επιρροή του ξενο­φο­βι­κού σχη­μα­τι­σμού. Μια πρό­γευση είχε απο­τε­λέ­σει η προ­ε­κλο­γική του συνερ­γα­σία με την AfD πάνω σε κείμενο πέντε σημείων για την αντι­με­τώ­πιση του μετα­να­στευ­τι­κού.

Η απόφαση της περα­σμέ­νης Τετάρ­της εκτι­μά­ται πως θα έχει σοβαρές πολι­τι­κές συνέ­πειες, αφού στις τάξεις της συντη­ρη­τι­κής παρά­τα­ξης του εν αναμονή καγκε­λα­ρίου πολλοί τη θεω­ρού­σαν «προ­ϋ­πό­θεση» για να μπο­ρέ­σει να υλο­ποι­η­θεί το πρό­γραμμα της επό­με­νης κυβέρ­νη­σης του Βερο­λί­νου για το μετα­να­στευ­τικό. Κρι­τή­ριο για την απόφαση της Λειψίας ήταν κατά πόσον οι μετα­νά­στες στην Ελλάδα έχουν «ψωμί, κρεβάτι και σαπούνι» στη διάθεσή τους, όπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανέφερε ο προ­ε­δρεύων δικα­στής Ρόμπερτ Κέλερ.

Σύμφωνα με τους ομο­σπον­δια­κούς δικα­στές, μετά την επι­στροφή τους στην Ελλάδα οι άνθρω­ποι καλού­νται να αντι­με­τω­πί­σουν έναν λαβύ­ρινθο γρα­φειο­κρα­τίας. Ομως, είναι δυνατόν να βρουν κατά­λυμα και μπορούν επίσης να βρουν πρό­σβαση σε τρόφιμα και εργασία.

Ο σοσιαλ­δη­μο­κρά­της βου­λευ­τής, αρμό­διος του κόμ­μα­τος για θέματα εσω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, Ντιρκ Βίζε, θεωρεί θετική εξέλιξη τη σαφή­νεια που κομίζει η απόφαση. Μιλώ­ντας στην «Κ» απο­φεύ­γει να καθο­ρί­σει τον αριθμό των προ­σφύ­γων που θα μπο­ρούσε να αφορά η εξέλιξη και απορ­ρί­πτει κατη­γο­ρη­μα­τικά το ενδε­χό­μενο μαζικών απε­λά­σεων στη χώρα μας. «Ο αριθμός θα αυξηθεί αλλά όλα θα γίνουν με βάση τις αρχές του κράτους δικαίου», εξηγεί. «Το σημα­ντικό είναι ότι θα ανα­κου­φι­στούν κρα­τί­δια και κοι­νό­τη­τες που αυτή τη στιγμή σηκώ­νουν μεγάλο βάρος».

Το «κλειδί» για λύση – «Υπάρ­χουν αρκετά περί­πλοκα νομικά ζητή­ματα. Πάντως, η λύση στο θέμα των επι­στρο­φών βρί­σκε­ται στη δημιουρ­γία ενός ευρω­παϊ­κού συστή­μα­τος», τονίζει στην «Κ» ο Μάκης Βορίδης.

«Θα αυξηθεί σίγουρα ο αριθμός όσων απορ­ρί­φθη­καν οι αιτή­σεις ασύλου στη Γερ­μα­νία και στους οποίους το Βερο­λίνο θα πει: πρέπει να επι­στρέ­ψετε στην Ελλάδα. Γιατί η υπη­ρε­σία μετα­νά­στευ­σης θα έχει πλέον τη δυνα­τό­τητα, ύστερα από αυτή τη δικα­στική απόφαση, να απε­λαύ­νει νέους, υγιείς άνδρες που μπορούν να εργα­στούν στην Ελλάδα. Συνεπώς θα απορ­ρί­πτο­νται περισ­σό­τε­ρες αιτή­σεις και θα υπο­χρε­ώ­νο­νται οι αιτού­ντες άσυλο να γυρί­σουν στην Ελλάδα.

Ωστόσο, άλλο ζήτημα είναι κατά πόσο θα αυξη­θούν οι απε­λά­σεις, γιατί κάθε απέλαση γίνεται σε συνεν­νό­ηση με την Ελλάδα. Κι επειδή η Ελλάδα δεν θα απο­δε­χθεί περισ­σό­τε­ρες απε­λά­σεις, είναι αμφί­βολο αν θα γίνουν. Πέρυσι είχαμε μια ελαφρά αύξηση. Θα έλεγα λοιπόν ότι αυξά­νε­ται η πίεση για περισ­σό­τε­ρες απε­λά­σεις, χωρίς αυτό να σημαί­νει όμως ότι όντως θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν μαζικές απε­λά­σεις», λέει ο Αντρέας Μαϊ­ερ­χέ­φερ, εκπρό­σω­πος της μεγα­λύ­τε­ρης φιλο­με­τα­να­στευ­τι­κής οργά­νω­σης ProAsyl, η οποία ιδρύ­θηκε το 1986 από προ­τε­στά­ντη ιερέα και έχει ετήσιο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό σχεδόν 6 εκατ. ευρώ.

Γερ­μα­νι­κές διπλω­μα­τι­κές πηγές στην Αθήνα εκτι­μούν ότι η απόφαση αφορά περισ­σό­τερο το μέλλον παρά το παρελ­θόν. Θεωρούν δηλαδή ότι μετά τη δικα­στική απόφαση θα μπο­ρού­σαν να απο­θαρ­ρυν­θούν οι δια­κι­νη­τές και οι αιτού­ντες άσυλο και να απο­φα­σί­σουν ότι δεν αξίζει τον κόπο να επι­χει­ρή­σουν να ταξι­δέ­ψουν στη Γερ­μα­νία, αφού το πιθα­νό­τερο είναι ότι θα υπο­χρε­ω­θούν να επι­στρέ­ψουν στην Ελλάδα.

«Η ετυ­μη­γο­ρία αλλάζει όντως τους όρους του παι­χνι­διού (game changer), με την έννοια ότι μέχρι τώρα 1.000-2.000 άνθρω­ποι έφταναν κάθε μήνα από την Ελλάδα, έχοντας τη βεβαιό­τητα ότι το γερ­μα­νικό κράτος θα ανεχθεί την παρα­μονή τους επειδή η Ελλάδα δεν έχει την ικα­νό­τητα να τους παρέχει την απα­ραί­τητη προ­στα­σία. Κάτι που παρε­μπι­πτό­ντως είναι προ­σβλη­τικό και για τη χώρα σας, που έχει ανα­κάμ­ψει πλήρως από την οικο­νο­μική κρίση.

Ερχεται λοιπόν η απόφαση του διοι­κη­τι­κού δικα­στη­ρίου και αλλάζει αυτό το σκε­πτικό, αφού θεωρεί ότι οι ενή­λι­κοι, μη ευά­λω­τοι και ικανοί να εργα­στούν αιτού­ντες άσυλο μπορούν κάλ­λι­στα να ζήσουν στην Ελλάδα».

Μετα­να­στευ­τικό: Είναι η Τυνησία «ασφαλής χώρα προ­έ­λευ­σης»;

Οι ίδιες πηγές επι­φυ­λάσ­σο­νται πάντως να περι­γρά­ψουν τις ακρι­βείς συνέ­πειες της από­φα­σης γιατί θα πρέπει πρώτα να εκδοθεί το ανα­λυ­τικό σκε­πτικό της, που χρειά­ζε­ται 4-6 εβδο­μά­δες προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στω­θεί ποιες κατη­γο­ρίες προ­σφύ­γων ή αιτού­ντων άσυλο αφορά. Τότε η υπη­ρε­σία μετα­νά­στευ­σης θα μπο­ρούσε σε συνερ­γα­σία με τα κρα­τί­δια ώστε να καταρ­τί­σει συγκε­κρι­μέ­νους κατα­λό­γους για όσους θα μπο­ρού­σαν να απε­λα­θούν στη χώρα μας.

Περί­πλοκα ζητή­ματα

Οσον αφορά την ελλη­νική πλευρά, το υπουρ­γείο Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου τηρεί στάση ανα­μο­νής. Πηγές του υπουρ­γείου σημεί­ω­ναν στην «Κ» με νόημα ότι είναι «άλλο η υποδοχή και άλλο η αποδοχή. Μπορεί η Γερ­μα­νία να κάνει αίτημα επι­στρο­φής μετα­να­στών, αλλά πρέπει κι εμείς να το απο­δε­χθούμε για να επι­στρέ­ψουν. Οπως κι εμείς κάνουμε αιτή­ματα για οικο­γε­νεια­κές επα­νε­νώ­σεις ώστε να μετα­βούν στη Γερ­μα­νία άτομα που βρί­σκο­νται στην Ελλάδα αλλά έχουν συγ­γε­νείς εκεί, αλλά δεν γίνο­νται απο­δε­κτά».

Ο ίδιος ο υπουρ­γός Μάκης Βορίδης μιλώ­ντας στην «Κ» επι­ση­μαί­νει ότι τα ζητή­ματα επι­στρο­φών χρειά­ζε­ται να συζη­τη­θούν στο πλαίσιο του νέου Ευρω­παϊ­κού Συμ­φώ­νου για τη Μετα­νά­στευση που υιο­θε­τή­θηκε από τον Μάιο του 2024 και τυπικά θα ξεκι­νή­σει να εφαρ­μό­ζε­ται σε ένα χρόνο.

«Σ’ εμάς δεν έχει φτάσει κάποιο αίτημα», τονίζει ο κ. Βορίδης όσον αφορά την απόφαση. «Υπάρ­χουν αρκετά περί­πλοκα νομικά ζητή­ματα για το συγκε­κρι­μένο θέμα. Θα εξηγήσω περισ­σό­τερα όταν έρθει η ώρα και όταν πρέπει.

«Βρείτε δικη­γόρο»: Τα αμε­ρι­κα­νικά πανε­πι­στή­μια συμ­βου­λεύ­ουν φοι­τη­τές που απει­λού­νται με απέλαση

Πάντως, η λύση στα ζητή­ματα των επι­στρο­φών βρί­σκε­ται στη δημιουρ­γία ενός ευρω­παϊ­κού συστή­μα­τος που πρέπει να οδηγεί τους παρά­νο­μους μετα­νά­στες στις χώρες κατα­γω­γής τους και όχι να συζη­τάμε για τις δευ­τε­ρο­γε­νείς επι­στρο­φές, δηλαδή τις επι­στρο­φές μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε. Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή είναι η δεύτερη χώρα μετά την Κύπρο σε αιτή­ματα ασύλου ανά κάτοικο, λόγω του ότι είναι χώρα υπο­δο­χής.

Δεν μπορεί λοιπόν να μιλάμε για επι­στρο­φές, γιατί αυτό επη­ρε­ά­ζει την αρχή της ισο­κα­τα­νο­μής στο πλαίσιο της ευρω­παϊ­κής αλλη­λεγ­γύης. Πώς θα γίνουν επι­στρο­φές αν δεν υπάρξει ισο­κα­τα­νομή;».

Πηγή: kathimerini.gr