Γιάννης Ρώτας: Στην πρώτη γραμμή της ασφάλειας οι συνοριοφύλακες, με αβεβαιότητα για το μέλλον

Στη συ­νέ­ντευ­ξη που ακο­λου­θεί, ο πρό­ε­δρος των Συ­νο­ρια­κών Φυ­λά­κων Δω­δε­κα­νή­σου, Γιάν­νης Ρώτας, μιλά για την κα­τά­στα­ση που επι­κρα­τεί στα hotspot της Κω και της Λέρου, τις εξε­λί­ξεις στο με­τα­να­στευ­τι­κό ζή­τη­μα και τις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν κα­θη­με­ρι­νά οι συ­νο­ρια­κοί φύ­λα­κες στα νησιά μας. Ανα­λύ­ει τη διεκ­δί­κη­ση της μο­νι­μο­ποί­η­σης τους, το ρόλο τους στη φύ­λα­ξη των συ­νό­ρων και την ανά­γκη θε­σμι­κής ανα­γνώ­ρι­σης του έργου τους. Πα­ράλ­λη­λα, μοι­ρά­ζε­ται προ­σω­πι­κές εμπει­ρί­ες από δύ­σκο­λες και επι­κίν­δυ­νες κα­τα­στά­σεις, καθώς και τις συ­ναι­σθη­μα­τι­κές προ­κλή­σεις που συ­νο­δεύ­ουν τη δια­χεί­ρι­ση ευά­λω­των πλη­θυ­σμών.

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη:

• Πρό­ε­δρε απ’ ό,τι δια­πι­στώ­νου­με υπάρ­χει ύφεση στις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές στη χώρα μας, που φθά­νει το -36% τους πρώ­τους μήνες του 2025. Αυτό συμ­βαί­νει και στην πε­ριο­χή μας; Ποια είναι τα δε­δο­μέ­να τώρα στα δύο hotspot Κω και Λέρου;

Η ύφεση που πα­ρα­τη­ρεί­ται τον τε­λευ­ταίο καιρό στη χώρα μας, σε ό,τι έχει να κάνει με τις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές, αφορά κυ­ρί­ως στα χερ­σαία σύ­νο­ρα της Ελ­λη­νι­κής Επι­κρά­τειας. Στα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρά μας, οι ροές είναι συ­νε­χό­με­νες αλλά δια­χει­ρί­σι­μες. Αυτή τη στιγ­μή, για τις Κλει­στές Ελεγ­χό­με­νες Δομές Νήσων (Κ.Ε.Δ.Ν.) Κω και Λέρου, υπάρ­χει μία πολύ καλή δια­χεί­ρι­ση των δια­με­νό­ντων, αλλά και αυτών που ει­σέρ­χο­νται πα­ρα­νό­μως στη χώρα μας από την Ελ­λη­νι­κή Αστυ­νο­μία σε συ­νερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου και τον Διε­θνή Ορ­γα­νι­σμό Frontex, όπου μέσω τα­χύ­τα­των δια­δι­κα­σιών οι αι­τού­ντες άσυλο χαρ­το­γρα­φού­νται και εξα­κρι­βώ­νο­νται τα στοι­χεία τους από την ΕΛ.ΑΣ. σε συ­νερ­γα­σία με τον Frontex και στη συ­νέ­χεια κα­τα­γρά­φο­νται και ταυ­το­ποιού­νται από την Υπη­ρε­σία Πρώ­της Υπο­δο­χής του Υπουρ­γεί­ου Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου.

• Διεκ­δι­κεί­τε με σθε­να­ρό­τη­τα τη μο­νι­μο­ποί­η­σή σας οι συ­νο­ρια­κοί φύ­λα­κες. Έχου­με κά­ποια εξέ­λι­ξη στο θέμα αυτό; Το θέ­σα­τε προ ημε­ρών και στη συ­νά­ντη­σή σας με τον υπουρ­γό Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου, Μάκη Βο­ρί­δη, στην Κω.

Πολύ εύ­στο­χη η ερώ­τη­σή σας κυρία Πα­μπρή, εδώ αγ­γί­ζε­τε ένα πολύ με­γά­λο θέμα, ένα θέμα που αφορά όλους τους συ­να­δέλ­φους μου, συ­νο­ρια­κούς, φύ­λα­κες ορι­σμέ­νου χρό­νου.

Προς πλη­ρέ­στε­ρη κα­τα­νό­η­ση του θι­γό­με­νου θέ­μα­τος θα μου επι­τρέ­ψε­τε να επι­κοι­νω­νή­σω στους ανα­γνώ­στες σας, εν συ­ντο­μία, τι ακρι­βώς ση­μαί­νει συ­νο­ρια­κός φύ­λα­κας και ποιος ο ρόλος του στη φύ­λα­ξη των συ­νό­ρων μας.

Οι συ­νο­ρια­κοί φύ­λα­κες ορι­σμέ­νου χρό­νου απο­τε­λούν ιδιαί­τε­ρη κα­τη­γο­ρία αστυ­νο­μι­κού προ­σω­πι­κού, που προ­σλή­φθη­καν, οι πρώ­τοι πριν πε­ρί­που πέντε χρό­νια, και επι­χει­ρούν σε Υπη­ρε­σί­ες της Ελ­λη­νι­κής Αστυ­νο­μί­ας, οι οποί­ες έχουν απο­κλει­στι­κό σκοπό τη δια­σφά­λι­ση της χώρας από την πα­ρά­νο­μη εί­σο­δο με­τα­να­στών, τον εντο­πι­σμό και τη σύλ­λη­ψη δια­κι­νη­τών που επι­χει­ρούν να οδη­γή­σουν πα­ρά­νο­μα εντός της χώρας μας πα­ρά­νο­μους με­τα­νά­στες, αλλά και τη δια­χεί­ρι­ση των νο­μί­μως δια­με­νό­ντων εντός της χώρας, αλ­λο­δα­πών.

Με την πρό­σλη­ψη των νέων συ­νο­ρια­κών φυ­λά­κων, οι Υπη­ρε­σί­ες Συ­νο­ρια­κής Φύ­λα­ξης πρώ­της γραμ­μής, από τον Έβρο έως τα νησιά του Αι­γαί­ου, έχουν ανα­βαθ­μι­στεί τόσο σε αν­θρώ­πι­νο δυ­να­μι­κό όσο και στην ποιό­τη­τα πα­ρο­χής των υπη­ρε­σιών τους, εμπε­δώ­νο­ντας το αί­σθη­μα ασφα­λεί­ας στους πο­λί­τες της χώρας μας. Άρα λοι­πόν, η ανα­γκαιό­τη­τα της ύπαρ­ξης των συ­νο­ρια­κών φυ­λά­κων ορι­σμέ­νου χρό­νου, στον στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό της φύ­λα­ξης των συ­νό­ρων μας σε όλη την Ελ­λη­νι­κή Επι­κρά­τεια, έχει πα­γιω­θεί μέσα από τον επαγ­γελ­μα­τι­σμό μας και την εμπει­ρία που έχου­με απο­κτή­σει με την πά­ρο­δο των ετών.

Σε όλα τα προ­πα­ρα­τε­θέ­ντα θα πρέ­πει να συ­νυ­πο­λο­γί­σου­με πως σύμ­φω­να με με­λέ­τες δια­φό­ρων ει­δι­κών, το με­τα­να­στευ­τι­κό θα μας απα­σχο­λεί για πολ­λές δε­κα­ε­τί­ες ακόμα.

Παρά όμως την κα­θο­λι­κή ανα­γνώ­ρι­ση του προ­σφε­ρό­με­νου έργου των συ­νο­ρια­κών φυ­λά­κων από ολό­κλη­ρη την ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία, το κα­θε­στώς πρό­σλη­ψης όσων προ­σλή­φθη­καν για να στε­λε­χώ­σουν τις Υπη­ρε­σί­ες Συ­νο­ρια­κής Φύ­λα­ξης τόσο στα νησιά του Αι­γαί­ου, όσο και στην εν­δο­χώ­ρα, στην Ατ­τι­κή, στην Κό­ριν­θο, στη Δράμα, στην Ξάνθη και πρό­σφα­τα στην Κα­βά­λα και στη Ρο­δό­πη είναι αυτό της ετή­σιας σύμ­βα­σης ερ­γα­σί­ας ορι­σμέ­νου χρό­νου, που εφαρ­μό­σθη­κε για πρώτη φορά στην Ελ­λη­νι­κή Αστυ­νο­μία, χωρίς καμιά προ­ο­πτι­κή και εξα­σφα­λι­σμέ­νο μέλ­λον των ερ­γα­ζό­με­νων που εξυ­πη­ρε­τούν πά­γιες και διαρ­κείς ανά­γκες, με συ­νέ­πεια να ανα­κύ­πτουν τε­ρά­στια ζη­τή­μα­τα, καθώς δεν εφαρ­μό­ζο­νται στους συ­νο­ρια­κούς φύ­λα­κες ορι­σμέ­νου χρό­νου κε­κτη­μέ­να δι­καιώ­μα­τα που προ­κύ­πτουν από το νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο που διέ­πει τους λοι­πούς ερ­γα­ζό­με­νους στον ίδιο χώρο και στον ίδιο ορ­γα­νι­σμό, αν και έχου­με τις ίδιες υπη­ρε­σια­κές υπο­χρε­ώ­σεις και την ίδια επι­κιν­δυ­νό­τη­τα κατά την εκτέ­λε­ση των κα­θη­κό­ντων μας. Όλα αυτά τα θέ­σα­με προ ημε­ρών και στη συ­νά­ντη­σή μας με τον υπουρ­γό Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου, κ. Μάκη Βο­ρί­δη, αλλά δεν έχου­με μεί­νει μόνο σε αυτό.

Η Πα­νελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Συ­νο­ρια­κών Φυ­λά­κων, που είναι το δευ­τε­ρο­βάθ­μιο όρ­γα­νο που μας εκ­προ­σω­πεί, έχει μπεί σε μια δια­δι­κα­σία δια­βού­λευ­σης τόσο με την πο­λι­τι­κή μας ηγε­σία όσο και με τη φυ­σι­κή μας ηγε­σία, έτσι ώστε να θε­σμο­θε­τη­θεί άμεσα νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο που θα διέ­πει τους συ­νο­ρια­κούς φύ­λα­κες ορι­σμέ­νου χρό­νου, σ’ ένα πλαί­σιο ισό­τι­μης ερ­γα­σια­κής και επαγ­γελ­μα­τι­κής με­τα­χεί­ρι­σης. Ένα πλαί­σιο που θα προ­βλέ­πει και θα δια­σφα­λί­ζει το ερ­γα­σια­κό τους μέλ­λον, προσ­δί­δο­ντας τους ερ­γα­σια­κή ασφά­λεια και στα­θε­ρό­τη­τα. Έχου­με εμπι­στο­σύ­νη και πε­ρι­μέ­νου­με την ανά­λη­ψη πρω­το­βου­λιών της Πο­λι­τεί­ας προς αυτήν την κα­τεύ­θυν­ση.

Αυτό όμως που με βε­βαιό­τη­τα μπορώ να σας με­τα­φέ­ρω είναι πως εγώ και οι συ­νά­δελ­φοί μου θα αγω­νι­ζό­μα­στε κα­θη­με­ρι­νά, με μο­να­δι­κό σκοπό την ποιο­τι­κό­τε­ρη φύ­λα­ξη των συ­νό­ρων μας σε όλη την ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια παρά την ανα­σφά­λειά μας, που προ­κύ­πτει από την ερ­γα­σια­κή μας σχέση με το Δη­μό­σιο.

• Πόσοι υπη­ρε­τεί­τε στα Δω­δε­κά­νη­σα και σε ποια νησιά;

Στα Δω­δε­κά­νη­σα, είχαν αρ­χι­κά προ­σλη­φθεί δια­κό­σιοι εί­κο­σι (220) συ­νο­ρια­κοί φύ­λα­κες Ο.Χ. και συ­γκε­κρι­μέ­να εκατό (100) στην Κω, ογδό­ντα (80) στη Λέρο, δέκα (10) στην Κά­λυ­μνο, εί­κο­σι (20) στη Σύμη και δέκα (10) στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο. Όμως, κα­τα­λα­βαί­νε­τε ότι λόγω αυτής της ερ­γα­σια­κής ομη­ρεί­ας χρόνο με τον χρόνο αρ­κε­τοί συ­νά­δελ­φοί μου απο­χω­ρούν από το Σώμα της Ελ­λη­νι­κής Αστυ­νο­μί­ας.

• κ. Ρώτα τι σας οδή­γη­σε να επι­λέ­ξε­τε αυτό το επάγ­γελ­μα; Ποια είναι τα κύρια κα­θή­κο­ντα που εκτε­λεί­τε κα­θη­με­ρι­νά;

Να είμαι ει­λι­κρι­νής, οι σπου­δές μου είχαν εντε­λώς άλλη κα­τεύ­θυν­ση από αυτή που συ­νά­δει με την ΕΛ.ΑΣ. Ο λόγος οφεί­λε­ται στο ό,τι, κα­τά­γο­μαι από ένα νησί τη Νάξο, το οποίο αφε­νός μεν στη­ρί­ζε­ται στον πρω­το­γε­νή τομέα, αφε­τέ­ρου δε οι κά­τοι­κοί του ασχο­λού­νται με τον τομέα του του­ρι­σμού.

Για τον λόγο αυτό, επέ­λε­ξα να ασχο­λη­θώ με τα οι­κο­νο­μι­κά και συ­γκε­κρι­μέ­να με τη Σχολή Διοί­κη­σης και Οι­κο­νο­μί­ας του Τε­χνο­λο­γι­κού Εκ­παι­δευ­τι­κού Ιδρύ­μα­τος Κρή­της (πρώην Τ.Ε.Ι. Κρή­της) και την πα­ρού­σα πε­ρί­ο­δο τυγ­χά­νω υπο­ψή­φιος δι­πλω­μα­τού­χος του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής με θέμα τα «Προηγ­μέ­να Συ­στή­μα­τα Διοί­κη­σης». Αγαπώ όμως τους συ­ναν­θρώ­πους μου, και το γε­γο­νός ότι, με τις ελά­χι­στες δυ­νά­μεις μου, μπορώ να συμ­βάλ­λω στην εύ­ρυθ­μη λει­τουρ­γία της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τάς τους, στο να αι­σθά­νο­νται ασφα­λείς και κυ­ρί­ως οι κά­τοι­κοι των συ­νό­ρων μας, τα βή­μα­τά μου με οδή­γη­σαν στο σώμα της ΕΛ.ΑΣ. Θα σας με­τα­φέ­ρω όμως ακρι­βώς αυτό που αφου­γκρά­ζο­μαι από τους συ­να­δέλ­φους μου και συμ­φω­νώ από­λυ­τα μαζί τους. Κυρία Πα­μπρή ο συ­νο­ρια­κός φύ­λα­κας δεν είναι επάγ­γελ­μα.

Είναι λει­τούρ­γη­μα. Όλοι οι συ­νά­δελ­φοί μου αι­σθά­νο­νται πολύ τυ­χε­ροί που μας δό­θη­κε η δυ­να­τό­τη­τα στις δύ­σκο­λες επο­χές που δια­νύ­ου­με, να πα­λεύ­ου­με για την επι­βί­ω­σή μας αλλά και να αγω­νι­ζό­μα­στε για την ασφά­λεια των συ­νό­ρων μας σε όλη την Ελ­λη­νι­κή Επι­κρά­τεια. Οι αρ­μο­διό­τη­τες και τα κα­θή­κο­ντα ενός συ­νο­ριο­φύ­λα­κα έχουν κα­θο­ρι­στεί με την πρό­σλη­ψη των πρώ­των συ­νο­ρια­κών φυ­λά­κων το μα­κρι­νό 1999, και επι­και­ρο­ποι­ή­θη­καν το 2020 όταν προ­σλή­φθη­καν οι πρώ­τοι συ­νο­ρια­κοί φύ­λα­κες ορι­σμέ­νου χρό­νου. Ει­δι­κό­τε­ρα, έχου­με απο­στο­λή την απο­τρο­πή πα­ρά­νο­μης ει­σό­δου αλ­λο­δα­πών στη χώρα, τον εντο­πι­σμό και τη σύλ­λη­ψη των πα­ρα­νό­μως ερ­γα­ζο­μέ­νων ανά την επι­κρά­τεια και την πα­ρα­πο­μπή τους στη δι­καιο­σύ­νη ή την επα­να­προ­ώ­θη­σή τους, καθώς και τον εντο­πι­σμό και τη σύλ­λη­ψη προ­σώ­πων που διευ­κο­λύ­νουν την πα­ρά­νο­μη εί­σο­δο και ερ­γα­σία αλ­λο­δα­πών και την πα­ρα­πο­μπή τους στη δι­καιο­σύ­νη, σύμ­φω­να με τις κεί­με­νες δια­τά­ξεις.

Εδώ στην πε­ριο­χή μας, ασχο­λού­μα­στε επί­σης με την δια­χεί­ρι­ση του προ­σφυ­γο­με­τα­να­στευ­τι­κού και μέσα στις υφι­στά­με­νες δομές δια­σφα­λί­ζο­ντας την ασφά­λεια των ερ­γα­ζο­μέ­νων σε αυτές, καθώς επί­σης και των ωφε­λού­με­νων δια­με­νό­ντων αλ­λο­δα­πών. Κατά την άσκη­ση των ανα­τι­θε­μέ­νων σε εμάς κα­θη­κό­ντων έχου­με τις ίδιες εξου­σί­ες, κα­θή­κο­ντα και υπο­χρε­ώ­σεις με το αστυ­νο­μι­κό προ­σω­πι­κό, πλην αυτών που ανα­φέ­ρο­νται στην άσκη­ση των προ­α­να­κρι­τι­κών κα­θη­κό­ντων.

• Έχετε βιώ­σει επι­κίν­δυ­νες ή δύ­σκο­λες κα­τα­στά­σεις στα σύ­νο­ρα ή στα κέ­ντρα; Μπο­ρεί­τε να μας πε­ρι­γρά­ψε­τε μία από αυτές;

Μία ημέρα δε­χτή­κα­με ένα τη­λε­φώ­νη­μα από την επι­κε­φα­λής της βάρ­διας των security λόγω κά­ποιου δια­πλη­κτι­σμού σε μία από τις πτέ­ρυ­γες της Δομής.

Η αντί­δρα­σή μας ήταν άμεση, με­τα­βή­κα­με στο ση­μείο και εκεί δια­πι­στώ­σα­με δια­μέ­νο­ντες στη Δομή να δια­πλη­κτί­ζο­νται.

Προ­σπα­θή­σα­με να ηρε­μή­σου­με την κα­τά­στα­ση μέσω της ψυ­χραι­μί­ας μας και του επαγ­γελ­μα­τι­σμού μας. Στα ξαφ­νι­κά, μία με­ρί­δα ατό­μων που βρι­σκό­ταν σε μία ψυ­χο­λο­γι­κή αστά­θεια άρ­χι­σε να μας πε­ρι­κυ­κλώ­νει και ξε­κί­νη­σε να μας επι­τί­θε­ται. Αντι­δρά­σα­με αμέ­σως, μέσω της εκ­παί­δευ­σης που έχου­με λάβει για τέ­τοιου εί­δους πε­ρι­στα­τι­κά και προ­σπα­θή­σα­με να τους απο­φύ­γου­με. Στη συ­νέ­χεια, προ­βή­κα­με σε συλ­λή­ψεις και έπει­τα ανέ­λα­βε η Δι­καιο­σύ­νη.

• Πώς δια­χει­ρί­ζε­στε τις συ­ναι­σθη­μα­τι­κά φορ­τι­σμέ­νες κα­τα­στά­σεις, όπως η σύλ­λη­ψη με­τα­να­στών ή η αντι­με­τώ­πι­ση ατό­μων που ζη­τούν άσυλο; Φα­ντά­ζο­μαι ότι δεν είναι εύ­κο­λο όταν έχεις να κά­νεις με γυ­ναι­κό­παι­δα ή αν­θρώ­πους που αι­σθά­νο­νται ευ­γνω­μο­σύ­νη μετά από πε­ρι­στα­τι­κά διά­σω­σης;

Βρι­σκό­μα­στε σε μία Υπη­ρε­σία, η οποία έχει ως κύριο ρόλο τη φύ­λα­ξη των συ­νό­ρων, την ασφά­λεια του πο­λί­τη και στη συ­νέ­χεια την τό­νω­ση του αι­σθή­μα­τος ασφα­λεί­ας των αι­τού­ντων ασύ­λου που δια­μέ­νουν εντός των Δομών.

Το σύ­νο­λο των συ­να­δέλ­φων μου, λει­τουρ­γεί με γνώ­μο­να την ύψι­στη δια­τή­ρη­ση των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των. Είναι δύ­σκο­λο, να προ­σπα­θείς να συλ­λά­βεις άτομα που έχουν βιώ­σει κα­τα­στά­σεις πο­λέ­μου, όμως λόγω της ευ­συ­νει­δη­σί­ας και του επαγ­γελ­μα­τι­σμού που δια­κα­τέ­χει τους συ­νο­ρια­κούς φύ­λα­κες οφεί­λου­με να δια­τη­ρή­σου­με τον θεσμό μας υψηλά και να δια­τη­ρού­με τα σύ­νο­ρά μας ασφα­λή. Όσον αφορά στα γυ­ναι­κό­παι­δα ή τους αν­θρώ­πους που έχουν έρθει με τις οι­κο­γέ­νειές τους εδώ, πι­στέψ­τε με ότι το χα­μό­γε­λο που μας κά­νουν όταν ει­σέλ­θουν τις πύλες των Δομών είναι αρ­κε­τό για να λά­βου­με την ευ­γνω­μο­σύ­νη τους προς τις Ελ­λη­νι­κές Αρχές.