Ωρολογιακή βόμβα τα ετοιμόρροπα κτήρια της Ρόδου

Ωρο­λο­για­κή βόμβα είναι τα εκα­το­ντά­δες ετοι­μόρ­ρο­πα κτή­ρια που είναι διά­σπαρ­τα στο νησί της Ρόδου, με τα πε­ρισ­σό­τε­ρα να εντο­πί­ζο­νται στην Παλιά Πόλη.

Η κα­κο­και­ρία «Bora» πέρα από τις τε­ρά­στιες ζη­μιές που προ­κά­λε­σε σε σπί­τια, επι­χει­ρή­σεις και υπο­δο­μές, ανέ­δει­ξε την ανα­γκαιό­τη­τα της μέ­ρι­μνας για τα ετοι­μόρ­ρο­πα κτή­ρια στη Ρόδο.

Το βράδυ της πε­ρα­σμέ­νης Τρί­της κα­τέρ­ρευ­σε ετοι­μόρ­ρο­πο κτί­σμα στην οδό Σω­τή­ρος, το οποίο κα­τα­πλά­κω­σε σταθ­μευ­μέ­νο αυ­το­κί­νη­το. Μά­λι­στα οι πε­ρί­οι­κοι επα­νει­λημ­μέ­νως στα τε­λευ­ταία χρό­νια είχαν επι­ση­μά­νει τον κίν­δυ­νο της κα­τάρ­ρευ­σης του κτί­σμα­τος, χωρίς όμως να υπάρ­ξει αντα­πό­κρι­ση.

Η κα­τάρ­ρευ­ση του κτί­σμα­τος στην οδό Σω­τή­ρος, ως συ­νέ­πεια των έντο­νων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, φέρ­νει και πάλι στην επι­φά­νεια το σο­βα­ρό­τα­το πρό­βλη­μα με τα ετοι­μόρ­ρο­πα κτή­ρια στα νησιά ως απο­τέ­λε­σμα της εγκα­τά­λει­ψης είτε από ιδιώ­τες είτε από το δη­μό­σιο.

Τόσο στην πόλη της Ρόδου, όσο και στην Με­σαιω­νι­κή Πόλη, αλλά και σε άλλες πε­ριο­χές όπως είναι η Κρε­μα­στή υπάρ­χουν εκα­το­ντά­δες ετοι­μόρ­ρο­πα κτή­ρια που έχουν κα­τα­στεί «φο­νι­κές πα­γί­δες» με το πέ­ρα­σμα του χρό­νου, και κιν­δυ­νεύ­ουν να κα­ταρ­ρεύ­σουν ανά πάσα στιγ­μή σαν χάρ­τι­νοι πύρ­γοι με απρό­βλε­πτες συ­νέ­πειες.

Ιδιαι­τέ­ρως μετά από την εκ­δή­λω­ση ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, ο κίν­δυ­νος αυ­ξά­νε­ται, αφού πα­ρα­τη­μέ­να στον χρόνο και στην εγκα­τά­λει­ψη με­τα­τρέ­πο­νται σε ερεί­πια που εγκυ­μο­νούν κιν­δύ­νους.

Η ανη­συ­χία εντεί­νε­ται καθώς πολλά από τα ετοι­μόρ­ρο­πα κτή­ρια, κυ­ρί­ως της Με­σαιω­νι­κής Πόλης, εφά­πτο­νται σε κα­τοι­κί­ες ή κα­τα­στή­μα­τα, ή βρί­σκο­νται σε κε­ντρι­κούς δρό­μους απ΄ό­που κα­θη­με­ρι­νά περ­νούν κά­τοι­κοι και επι­σκέ­πτες.

Την έντο­νη ανη­συ­χία τους εκ­φρά­ζουν και οι κά­τοι­κοι πέριξ της οδού Μεγ. Κων­στα­ντί­νου καθώς η φθορά του χρό­νου έχει κα­τα­στή­σει άκρως επι­κίν­δυ­νο το γνω­στό εγκα­τα­λειμ­μέ­νο οί­κη­μα επί της οδού, σε κε­ντρι­κό ση­μείο, που ανά πάσα στιγ­μή μπο­ρεί να εξε­λι­χθεί σε φο­νι­κή πα­γί­δα.

Πολλά ετοι­μόρ­ρο­πα κτή­ρια έχουν κα­τα­γρα­φεί επί­σης στα Μα­ρά­σια, στην πε­ριο­χή των Αγίων Αναρ­γύ­ρων, ενώ αρ­κε­τά είναι διά­σπαρ­τα σε όλο το νησί με το με­γα­λύ­τε­ρο ωστό­σο πρό­βλη­μα να εντο­πί­ζε­ται στην Με­σαιω­νι­κή Πόλη, όπου και θα πρέ­πει σε συ­νερ­γα­σία με την Αρ­χαιο­λο­γία να γίνει ολο­κλη­ρω­μέ­νη πα­ρέμ­βα­ση, προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί -όπως λένε κά­τοι­κοι και επαγ­γελ­μα­τί­ες- κα­τάρ­ρευ­ση ανά πάσα στιγ­μή, που μπο­ρεί να κο­στί­σει ακόμα και αν­θρώ­πι­νες ζωές.

Η κα­θυ­στέ­ρη­ση που πα­ρα­τη­ρεί­ται αφορά στο γε­γο­νός ότι τα πε­ρισ­σό­τε­ρα ετοι­μόρ­ρο­πα κτή­ρια ανή­κουν σε ιδιώ­τες που δεν λαμ­βά­νουν τα απα­ραί­τη­τα μέτρα ή δεν μπο­ρούν να εντο­πι­στούν, κι αυτό κα­θι­στά ακόμα δυ­σκο­λό­τε­ρη τη δια­δι­κα­σία της κα­τε­δά­φι­σης, καθώς το δη­μό­σιο δεν μπο­ρεί να πα­ρέμ­βει σε αυτές τις πε­ρι­πτώ­σεις.

Η ίδια κα­τά­στα­ση επι­κρα­τεί και σε πολλά μικρά νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου όπου εγκα­τα­λειμ­μέ­να κτή­ρια μέσα σε οι­κι­σμούς, ακόμα και σε κε­ντρι­κά ση­μεία προ­κα­λούν φόβο σε διερ­χό­με­νους και στους πε­ρί­οι­κους, αφού μέρα με την ημέρα η κα­τά­στα­ση γί­νε­ται όλο και πιο επι­κίν­δυ­νη.

Να ση­μειω­θεί ότι, ήδη από τον Μάρ­τιο του 2021, ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Ν. Αι­γαί­ου κ. Γ. Χα­τζη­μάρ­κος, ζή­τη­σε και έγινε απο­δε­κτή από το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος με νο­μο­θε­τι­κή πα­ρέμ­βα­ση, η θε­σμο­θέ­τη­ση τριών Ει­δι­κών Επι­τρο­πών Επι­κιν­δύ­νως Ετοι­μόρ­ρο­πων ( Ε.ΕΠ.ΕΤ.) σε Σύρο, Ρόδο και Μυ­τι­λή­νη, στο πλαί­σιο πρω­το­βου­λί­ας για την απο­τε­λε­σμα­τι­κή δια­χεί­ρι­ση των επι­κιν­δύ­νως ετοι­μόρ­ρο­πων κτη­ρί­ων που είχε ανα­λη­φθεί από τα υπουρ­γεία Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού και Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας με απο­κλει­στι­κό αντι­κεί­με­νο την αυ­το­ψία και τη λήψη από­φα­σης για την κα­τε­δά­φι­ση όσων κτι­σμά­των κρί­νο­νται ότι είναι επι­κιν­δύ­νως ετοι­μόρ­ρο­πα.

Ει­δι­κό­τε­ρα για ολό­κλη­ρο τον χώρο του Αι­γαί­ου η αρ­χι­κή τρο­πο­λο­γία προ­έ­βλε­πε μια Ει­δι­κή Επι­τρο­πή στην έδρα της απο­κε­ντρω­μέ­νης διοί­κη­σης Αι­γαί­ου, για την οποί­αν ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης επε­σή­μα­νε ότι είναι αν­θρω­πί­νως αδύ­να­το να κα­τα­φέ­ρει να κα­λύ­ψει τις ανά­γκες ολό­κλη­ρου του Αι­γαί­ου πε­λά­γους.

Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι τον πε­ρα­σμέ­νο Ια­νουά­ριο το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος εξέ­δω­σε εγκύ­κλιο για «fast track» κα­τε­δα­φί­σεις των επι­κιν­δύ­νως ετοι­μόρ­ρο­πων κα­τα­σκευών και κτη­ρί­ων δί­νο­ντας εντο­λή στις Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις για τη λει­τουρ­γία των επτα­με­λών Ει­δι­κών Επι­τρο­πών Επι­κιν­δύ­νως Ετοι­μόρ­ρο­πων (ΕΕΠΕΤ) στις πε­ριο­χές όλης της χώρας.

Οι απο­φά­σεις των ΕΕΠΕΤ είναι αμε­τά­κλη­τες, λαμ­βά­νο­νται αμέ­σως μέτρα προ­στα­σί­ας του κοι­νού και οι κα­τε­δα­φί­σεις γί­νο­νται το αρ­γό­τε­ρο εντός τριών ημε­ρών.

Με το νόμο 4787/2021 θε­σμο­θε­τή­θη­καν οι Ει­δι­κές Επι­τρο­πές Επι­κιν­δύ­νως Ετοι­μόρ­ρο­πων, «οι οποί­ες είναι επτα­με­λείς και απο­τε­λού­νται από πο­λι­τι­κούς μη­χα­νι­κούς και αρ­χι­τέ­κτο­νες, δη­μο­σί­ους υπαλ­λή­λους και ιδιώ­τες και υπο­κα­θι­στούν τις τρι­με­λείς επι­τρο­πές της παρ. 2 του άρ­θρου 7 του π.δ 13.04.29 ασκώ­ντας πα­ράλ­λη­λα την αρ­μο­διό­τη­τα των συμ­βου­λί­ων αρ­χι­τε­κτο­νι­κής του άρ­θρου 7 του ν.4495/17 και την έγκρι­ση των υπη­ρε­σιών και ορ­γά­νων του υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, ως προς την αξιο­λό­γη­ση της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής και πο­λι­τι­στι­κής αξίας των πι­θα­νο­λο­γού­με­νων επι­κιν­δύ­νως ετοι­μορ­ρό­πων», όπως ση­μειώ­νε­ται στην εγκύ­κλιο του ΥΠΕΝ.

Τε­χνι­κοί πα­ρά­γο­ντες επι­ση­μαί­νουν ότι τρία χρό­νια μετά οι επι­τρο­πές αυτές δεν έχουν συ­στα­θεί σε όλες τις πε­ριο­χές – στη Ρόδο έχει συ­στα­θεί- και ακόμα κι αν έχουν συ­στα­θεί, δεν λει­τουρ­γούν με την ανα­γκαία τα­χύ­τη­τα.

Η εγκύ­κλιος του ΥΠΕΝ δίνει εντο­λή στις απο­κε­ντρω­μέ­νες διοι­κή­σεις της χώρας «να με­ρι­μνούν για την εύ­ρυθ­μη λει­τουρ­γία των ΕΕΠΕΤ και τη διευ­κό­λυν­ση του έργου τους, συ­γκρο­τώ­ντας σε πε­ρί­πτω­ση νη­σιω­τι­κό­τη­τας πε­ρισ­σό­τε­ρες επι­τρο­πές εντός της χω­ρι­κής τους αρ­μο­διό­τη­τας, προ­κει­μέ­νου να τη­ρού­νται οι ορι­ζό­με­νοι σύ­ντο­μοι χρό­νοι ενερ­γειών».

Ση­μειώ­νε­ται ότι ακόμη και αν οι ΕΕΠΕΤ κι­νη­θούν γρή­γο­ρα η κα­τε­δά­φι­ση μπο­ρεί και πάλι να κα­θυ­στε­ρή­σει εξαι­τί­ας κω­λυ­σιερ­γί­ας ή αδυ­να­μί­ας των δήμων. Από το αντι­κεί­με­νο των επι­τρο­πών αυτών εξαι­ρού­νται τα δια­τη­ρη­τέα και τα μνη­μεία, που σε αρ­κε­τές πό­λεις απο­τε­λούν το με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό των ετοι­μόρ­ρο­πων.

Σχε­τι­κά η εγκύ­κλιος του ΥΠΕΝ ανα­φέ­ρει ότι: «Εφό­σον από την έκ­θε­ση της Ε.ΕΠ.ΕΤ. προ­κύ­πτει ότι το εξε­τα­σθέν κτί­σμα δια­θέ­τει αξιό­λο­γα στοι­χεία που χρή­ζουν ει­δι­κής προ­στα­σί­ας στο πλαί­σιο του άρ­θρου 6 του ν.4067/12 ή του ν.4858/21, η ΥΔΟΜ απο­στέλ­λει την έκ­θε­ση και το φω­το­γρα­φι­κό υλικό της Ε.ΕΠ.ΕΤ. στο ΥΠΕΝ ή το ΥΠΠΟ αντί­στοι­χα για τις τυχόν δικές τους ενέρ­γειες, με τη δια­δι­κα­σία άρσης του κιν­δύ­νου να συ­νε­χί­ζε­ται κα­νο­νι­κά και να ανα­στέλ­λε­ται μόνον εφό­σον προ­χω­ρή­σουν οι ισχύ­ου­σες δια­δι­κα­σί­ες χα­ρα­κτη­ρι­σμού».