Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Ρόδου : Σημαντική φθινοπωρινή έκθεση

Στις 14 Οκτω­βρίου 2014 εγκαι­νιά­ζε­ται στο Μουσείο Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης του Δήμου Ρόδου, η ανα­δρο­μική έκθεση: Ναυσικά Πάστρα 1921-2011, Τα σχέδια, τα γλυπτά και τα Θεω­ρη­τικά Κείμενα, με την παρου­σί­αση του συνο­λι­κού της έργου από το 1957 μέχρι τις αρχές των χρόνων 2000.

Η έκθεση πραγ­μα­το­ποιεί­ται στη συνέ­χεια της ομώ­νυ­μης έκθεσης στο Κρατικό Μουσείο Σύγ­χρο­νης Τέχνης στη Θεσ­σα­λο­νίκη

Η Ναυσικά Πάστρα γεν­νή­θηκε στην Καλα­μάτα το 1921 και τίμησε με το έργο της την πόλη της κατα­γω­γής της και την πατρίδα της σε δεκάδες εκθέ­σεων και δημο­σιεύ­σεων σε ευρω­παϊκά κέντρα. Στο διά­στημα του δεύ­τε­ρου παγκο­σμίου πολέμου εργά­στηκε ως εθε­λό­ντρια νοσο­κό­μος στον Ελλη­νικό Ερυθρό Σταυρό και τιμή­θηκε με παρά­σημο, μετά τον πόλεμο, το 1949, τόσο από τον Ελλη­νικό Ερυθρό Σταυρό όσο και από το Υπουρ­γείο Στρα­τιω­τι­κών, για την συνει­σφορά της στην πατρίδα. Το 1957 παρα­κο­λού­θησε το σεμι­νά­ριο γλυ­πτι­κής του Ewald Mataré στo Salzburg της Αυστρίας και από τον ίδιο χρόνο σπού­δασε γλυ­πτική στην Akademie der Bildenden Künste, στη Βιέννη, στο εργα­στή­ριο του καθη­γητή Fritz Wotruba από όπου και απο­φοί­τησε το 1962. Από το 1967 έως το 1973 παρα­κο­λού­θησε το σεμι­νά­ριο “Κοι­νω­νιο­λο­γίας της Τέχνης” του καθη­γητή Jean Cassou στην École Pratique des Hautes Études, στο Παρίσι, όπου και παρέ­μεινε μόνιμα εγκα­τε­στη­μένη μέχρι το 1984.

Η εργασία της Ναυ­σι­κάς Πάστρα ορί­ζε­ται από μαθη­μα­τι­κές σχέσεις και εκτυ­λί­χθηκε ως η λογική ανά­πτυξη ενός συλ­λο­γι­σμού. Αρχικά, από το 1957 έως το 1963 στη Βιέννη δημιούρ­γησε σε πηλό, γλυπτά μελέτης της ανθρώ­πι­νης φιγού­ρας ως προς τους εσω­τε­ρι­κούς νόμους της ισορ­ρο­πίας του σώματος μέσα στο χώρο και τα μετέ­φερε στη συνέ­χεια, σε γύψο, σε τσι­μέ­ντο και σε μπρού­τζο. Η εργασία αυτή παρου­σιά­στηκε το 1963 στην πρώτη της ατομική έκθεση στην γκαλερί Würthle της Βιέννης. Εγκα­τε­στη­μένη στο Παρίσι, από τα τέλη του 1963, εργά­στηκε μέχρι το 1968 στη βαθ­μιαία απλο­ποί­ηση των παρα­στα­τι­κών μορφών του ανθρώ­πι­νου σώματος, δια­τη­ρώ­ντας ως αντι­κεί­μενο της εργα­σίας, αυτές καθε­αυ­τές τις σχέσεις μεταξύ τους, των όγκων-μορφών ως προς το χώρο. Αυτή την ενδιά­μεση περίοδο πραγ­μα­το­ποί­ησε ένα μεγάλο αριθμό από σχέδια και μακέτες “περι­βάλ­λο­ντος” και πει­ρα­μα­τί­στηκε σε και­νούρ­για υλικά όπως ο πολυ­ε­στέ­ρας. Η σειρά εργα­σιών Ανα­λο­γικά 1 (1968-1976), αντι­προ­σω­πεύει την ακραία κατά­ληξη της απλο­ποί­η­σης των μορφών στην εργασία της με τελικό όριο τις βασικές έννοιες του τετρα­γώ­νου και του κύκλου, των οποίων η ανάλυση των ιδιο­τή­των καθο­δή­γησε και την επα­κό­λουθη σύνθεσή τους μεταξύ τους, μέσω της δια­το­μής τους.

Η διατομή του τετρα­γώ­νου και του κύκλου έδωσε τη μορφή “Σύνε­κτρον”, για την οποία πήρε δίπλωμα ευρε­σι­τε­χνίας το 1970 στη Γαλλία, στη Γερ­μα­νία, στην Ιταλία και στην Ελλάδα. Στη συνέ­χεια, η εκ νέου σύνθεση της μορφής “Σύνε­κτρον”, με το τετρά­γωνο και με τον κύκλο από τα οποία προήλθε, προ­κά­λεσε την επόμενη μορφή-γλυπτό, “Τετράγωνο-κύκλος-Σύνεκτρον”, του οποίου η εκδοχή, ως μακέτα περι­βάλ­λο­ντος 500 τ.μ., βρα­βεύ­θηκε το 1974, σε δημόσιο δια­γω­νι­σμό του Δήμου Μοntreuil του Παρι­σιού μεταξύ 100 υπο­ψη­φίων καλ­λι­τε­χνών. Λίγο μετά, το 1976, το

γαλλικό Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού χρη­μα­το­δό­τησε ως παραγ­γε­λία αυτό το έργο-γλυπτό για το Mirepoix, στο νότο της Γαλλίας, στο Lycée Polyvalent, ως “γλυπτό-περιβάλλον” σε πέτρα εμβαδού 68 τ.μ. Αυτή η σειρά των εργα­σιών, σε σχέδια και σε μέταλλο, εξετέθη με την ονο­μα­σία Ανα­λο­γικά 1.

Με την ίδια πάντοτε μέθοδο της επα­γω­γι­κής ανά­πτυ­ξης των σχέσεων του τετρα­γώ­νου και του κύκλου και των δια­το­μών τους, δια­μορ­φώ­θηκε το επόμενο στάδιο της εργα­σίας (Ανα­λο­γικά 2, 1979-1982), όπου η Ναυσικά προ­σέ­θεσε στις δύο προη­γού­με­νες γλυ­πτι­κές δια­στά­σεις στην επι­φά­νεια, του τετρα­γώ­νου και του κύκλου, ένα τρίτο εξω­τε­ρικό και νοητό περι­φε­ρό­μενο κινητό σημείο που προσ­διο­ρί­ζει τις εκά­στοτε σχέσεις τους με το χώρο: η συνέ­πεια ήταν τα επόμενα γλυπτά (οι “Συναρ­τή­σεις”), να σηκω­θούν από το επίπεδο και να μετα­βλη­θούν σε γλυπτά χώρου.

Η εργασία της Ναυ­σι­κάς στο διά­στημα τριάντα περίπου χρόνων από τα πρώτα της μαθη­μα­τικά γλυπτά της δεκα­ε­τίας 1960, χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από τη συστη­μα­τική και από την έμμονη επε­ξερ­γα­σία ενός συγκε­κρι­μέ­νου και του ίδιου πάντοτε προ­βλή­μα­τος το οποίο είναι η συνεχής μετα­βλη­τό­τητα του χώρου. Αυτή προ­κύ­πτει στο έργο της ως μια μορφή που τρο­πο­ποιεί­ται συνεχώς από την εκά­στοτε μετα­βολή των δια­φο­ρε­τι­κών συσχε­τι­σμών των οργα­νώ­σεων του ίδιου του χώρου, μεταξύ τους. Οι συσχε­τι­σμοί αλλά­ζουν, οι μορφές επίσης αλλά­ζουν, αλλά το σύστημα των σχέσεων παρα­μέ­νει το ίδιο. Προ­έ­κυ­ψαν γλυπτά τα οποία ήταν ταυ­τό­χρονα οι υλο­ποι­η­μέ­νες ανα­λύ­σεις της εκά­στοτε φάσης του εκά­στοτε προ­βλή­μα­τος. Το έργο της Πάστρα εμφα­νί­ζε­ται ως μια συνεχής ανάλυση και δια­τύ­πωση της μεθόδου του, η οποία είναι η ίδια, στο κάθε φορά επόμενο, αντι­κεί­μενο επε­ξερ­γα­σίας.

΄Εργα της έχουν απο­κτη­θεί από το Ελλη­νικό και από το Γαλλικό Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, την Εθνική Πινα­κο­θήκη, το ΄Ιδρυμα Ζωής και Γιάννη Σπυ­ρό­που­λου, το Μουσείο Γου­λαν­δρή της Άνδρου, το Τελ­λό­γλειο ΄Ιδρυμα Θεσ­σα­λο­νί­κης, τo Μουσείo της Helm (Πολωνία), τη Συλλογή C. Ruppert, Constructivist art in Europe after 1945 (Municipal Art Gallery Würzburg, Γερ­μα­νία), το Museum of Modern Art του Hünfeld (Γερ­μα­νία), το Mondriaanhuis Art Foundation, Amersfoort (Ολλαν­δία), τα Musées d’Art Contemporain του Montbéliard, στη Γαλλία. Εργο της επίσης υπάρχει στη Συλλογή του Μου­σείου Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης του Δήμου Ρόδου, στη Συλλογή Εμφιε­ζό­γλου στην Αθήνα, στο Μακε­δο­νικό Μουσείο Σύγ­χρο­νης Τέχνης στη Θεσ­σα­λο­νίκη, -και σε άλλους δημό­σιους θεσμούς. Τα τελευ­ταία χρόνια έργα της είναι εγκα­τε­στη­μένα στον τρίτο όροφο του κτηρίου της Commission, στις Βρυ­ξέλ­λες και ανήκουν στη συλλογή της. Έχει πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ένας πολύ μεγάλος αριθμός δημο­σιεύ­σεων για την εργασία της στον ελλη­νικό και στον ευρω­παϊκό, στον γενικό και στον ειδι­κευ­μένο τύπο. Επίσης, έχουν εκδοθεί εργα­σίες της από τις αριθ­μη­μέ­νες συλ­λε­κτι­κές εκδό­σεις Blank Page του Λον­δί­νου και Mesure Art International του Βελγίου.

Η ανα­δρο­μική έκθεση της Ναυσικά Πάστρα στο Μουσείο Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης του Δήμου Ρόδου δεν είναι η πρώτη της συνερ­γα­σία με την Ρόδο. Το 2000 και το 2002 είχε λάβει μέρος στα συνέ­δρια στην Ρόδο, του Δικτύου FAM των Γυναι­κών Δημιουρ­γών της Μεσο­γείου και το 2004 στην έκθεση του ίδιου Δικτύου των Γυναι­κών Δημιουρ­γών, στην Τουρκία.

Με την ευκαι­ρία της έκθεσης εκδό­θηκε ογκώδης κατά­λο­γος (456 σελίδες) που περι­λαμ­βά­νει τους χαι­ρε­τι­σμούς της Υφυ­πουρ­γού Πολι­τι­σμού ΄Αντζελας Γκε­ρέ­κου, η οποία και θα εγκαι­νιά­σει την έκθεση, του Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργου Χατζη­μάρ­κου, του Δημάρ­χου της Ρόδου Φώτη Χατζη­διά­κου, του Προ­έ­δρου του Μου­σείου Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης Ρόδου δρ. Νικoλάου Φρόνα του Συμ­βού­λου του Πρω­θυ­πουρ­γού καθη­γητή Δημο­σθένη Δαββέτα, της Προ­έ­δρου της Καλ­λι­τε­χνι­κής Επι­τρο­πής του Μου­σείου, Αθηνάς Σχινά και του τέως Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη Μαχαι­ρίδη.

Την επι­μέ­λεια της έκθεσης έχει η κα. Αθηνά Σχινά κρι­τι­κός και ιστο­ρι­κός τέχνης.

Η έκθεση θα διαρ­κέ­σει από τις 14 Οκτω­βρίου έως τις 17 Δεκεμ­βρίου 2014 και συν­διορ­γα­νώ­νε­ται από το Μουσείο Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης Ρόδου και την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου.