Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού: 1 στις 8 γυναίκες θα νοσήσει

Μία στις οκτώ γυναί­κες κάποια στιγμή θα δια­γνω­σθεί με καρκίνο του μαστού, ενώ κάθε χρόνο 4.500 γυναί­κες στη χώρα μας προ­σβάλ­λο­νται από την νόσο. Αν και η μέση ηλικία διά­γνω­σης είναι τα 62 έτη, περίπου το 10% των ασθενών δια­γι­γνώ­σκο­νται πριν από τα 45. Αυτό σημαί­νει ότι ένα μεγάλο μέρος των ασθενών είναι προ εμμη­νο­παυ­σια­κές, σε ανα­πα­ρα­γω­γική ηλικία και επαγ­γελ­μα­τικά ενεργές. Ωστόσο, το 66% των περι­πτώ­σεων δια­γι­γνώ­σκε­ται σε πρώιμο στάδιο, όπου η νόσος περιο­ρί­ζε­ται στο μαστό και η πρό­γνωση είναι εξαι­ρε­τική. Τα τελευ­ταία χρόνια πολλές εξε­λί­ξεις έχουν αλλάξει το θερα­πευ­τικό τοπίο και την πρό­γνωση του πρώιμου καρ­κί­νου του μαστού.

Τις σημα­ντι­κό­τε­ρες θερα­πευ­τι­κές εξε­λί­ξεις συνο­ψί­ζουν με αφορμή τον Μήνα Πρό­λη­ψης και Ενη­μέ­ρω­σης για τη νόσο οι Ιατροί της Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής (Νοσο­κο­μείο Αλε­ξάν­δρα) της Ιατρι­κής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Αγγε­λική Ανδρι­κο­πού­λου, Δρ. Μαρία Καπα­ρέ­λου (Παθο­λό­γος – Ογκο­λό­γος), Θεοδώρα Ψαλ­το­πού­λου (Παθο­λό­γος, Καθη­γή­τρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρι­κής) και Θάνος Δημό­που­λος (τ. Πρύ­τα­νης ΕΚΠΑ, Καθη­γη­τής Θερα­πευ­τι­κής – Ογκο­λο­γίας – Αιμα­το­λο­γίας, Διευ­θυ­ντής Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής).

Αποφυγή χημειο­θε­ρα­πείας στον ορμο­νο­ευαί­σθητο καρκίνο

Αρχικά πολλές γυναί­κες πλέον με ορμο­νο­ευαί­σθητο καρκίνο του μαστού δηλαδή με νόσο που εκφρά­ζει τους οιστρο­γο­νι­κούς ή/και τους προ­γε­στε­ρο­νι­κούς υπο­δο­χείς δύνα­νται να απο­φύ­γουν τη χημειο­θε­ρα­πεία. Αυτό γίνεται μετά την ευρεία εφαρ­μογή γονι­δια­κών πάνελ («γονι­δια­κών υπο­γρα­φών») που μελε­τούν την έκφραση γονι­δίων στον όγκο και έχουν είτε θετικό είτε αρνη­τικό προ­γνω­στικό ρόλο. Τέτοια πάνελ είναι το Oncotype, το MammaPrint και το Endopredict. Μετά από κάποιες μελέτες η χρήση του Oncotype στις γυναί­κες με πρώιμο ορμο­νο­ευαί­σθητο HER2-αρνητικό καρκίνο του μαστού έχει συμ­βάλ­λει στην αποφυγή της θερα­πείας σε ένα μεγάλο ποσοστό.

Ειδι­κό­τερα, οι μετεμ­μη­νο­παυ­σια­κές γυναί­κες με πρώιμο καρκίνο του μαστού, όγκους έως 5 cm και έως 3 διη­θη­μέ­νους λεμ­φα­δέ­νες (Ν1) με σκορ κάτω από 25 δύνα­νται να απο­φύ­γουν τη χημειο­θε­ρα­πεία και να λάβουν μόνο ενδο­κρι­νική θερα­πεία. Αντί­στοιχα στις προ­εμ­μη­νο­παυ­σια­κές γυναί­κες, οι γυναί­κες με όγκους έως 5 cm, χωρίς θετι­κούς λεμ­φα­δέ­νες και σκορ κάτω από 20, μπορούν να απο­φύ­γουν τη χημειο­θε­ρα­πεία στο μεγα­λύ­τερο ποσοστό και μόνο οι ασθε­νείς με σκορ πάνω από 20 και με θετι­κούς λεμ­φα­δέ­νες πρέπει οπωσ­δή­ποτε να υπο­βλη­θούν σε χημειο­θε­ρα­πεία.

Το MammaPrint, αντί­στοιχα, είναι ένα άλλο γονι­διακό πάνελ που χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε μετεμ­μη­νο­παυ­σια­κές γυναί­κες υψηλού κλι­νι­κού ρίσκου. Στις γυναί­κες αυτές που φέρουν χαμηλό MammaPrint σκορ, μπορεί να απο­φευ­χθεί η χορή­γηση χημειο­θε­ρα­πείας.

Με βάση τις εξε­λί­ξεις αυτές το θερα­πευ­τικό πλάνο άλλαξε προς την αποφυγή χημειο­θε­ρα­πείας στις 30% των ασθενών συγκρι­τικά με την αρχική εκτί­μηση. Για τις γυναί­κες υψηλού κλι­νι­κού ρίσκου με ορμο­νο­ευαί­σθητο HER2-αρνητικό καρκίνο του μαστού, δύο νέα φάρμακα στην επι­κου­ρική θερα­πεία μετά το χει­ρουρ­γείο έχουν μειώσει ακόμη περισ­σό­τερο τον κίνδυνο υπο­τρο­πής. Πρό­κει­ται για τους ανα­στο­λείς των κυκλινο-εξαρτώμενων κινασών 4 και 6 (CDK4 και CDK6) αμπε­μα­σι­κλί­μπη (abemaciclib) και ριμπο­σι­κλί­μπη (ribociclib). Η μελέτη MonarchE συνε­χί­ζει ακόμη και στα 5 έτη να δείχνει όφελος από την επι­κου­ρική χορή­γηση της αμπε­μα­σι­κλί­μπης, μειώ­νο­ντας τον κίνδυνο υπο­τρο­πής κατά 32% και αυξά­νο­ντας κατά 7.6% το ποσοστό των ασθενών που δεν έχουν υπο­τρο­πιά­σει στα 5 έτη. Αντί­στοιχα, η μελέτη NATALEE συνε­χί­ζει στα 4 έτη να δείχνει όφελος από την επι­κου­ρική χορή­γηση της ριμπο­σι­κλί­μπης. Με βάση τα ανα­νε­ω­μένα δεδο­μένα που ανα­κοι­νώ­θη­καν στο φετινό συνέ­δριο ESMO 2024, η χορή­γηση της ριμπο­σι­κλί­μπης μειώνει τον κίνδυνο υπο­τρο­πής κατά 28.5% σε ασθε­νείς με στάδιο ΙΙ και ΙΙΙ πρώιμο ορμο­νο­ευαί­σθητο καρκίνο μαστού. Ακόμη και σε ασθε­νείς χωρίς θετι­κούς λεμ­φα­δέ­νες, το όφελος ήταν σημα­ντικό από την χορή­γηση της ριμπο­σι­κλί­μπης (απόλυτο όφελος 5.1% στα 4 έτη).

Νέα φάρμακα για τον κλη­ρο­νο­μικό καρκίνο

Παράλ­ληλα, νέα φάρμακα που έχουν πλέον έγκριση στην επι­κου­ρική θερα­πεία είναι οι ανα­στο­λείς των PARP πρω­τεϊ­νών. Συγκε­κρι­μένα, περίπου το 5-10% των ασθενών με καρκίνο μαστού φέρουν κλη­ρο­νο­μι­κές μεταλ­λά­ξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2.

Αυτό το ποσοστό αυξά­νε­ται στο 10% στις γυναί­κες με διά­γνωση κάτω των 35 ετών και αυξά­νε­ται ακόμη περισ­σό­τερο σε ασθε­νείς με θετικό οικο­γε­νειακό ιστο­ρικό, αμφο­τε­ρό­πλευρο καρκίνο μαστού ή σύγ­χρονη/μετά­χρονη διά­γνωση καρ­κί­νου ωοθηκών. Η μελέτη OlympiA έδειξε όφελος από την επι­κου­ρική χορή­γηση του PARP ανα­στο­λέα ολα­πα­ρί­μπη (olaparib) σε ασθε­νείς με υψηλού κιν­δύ­νου με ορμο­νο­ευαί­σθητο και τριπλά αρνη­τικό καρκίνο μαστού που φέρουν μεταλ­λά­ξεις στα γονίδια BRCA1/2. Συγκε­κρι­μένα, η χορή­γηση της ολα­πα­ρί­μπης για 1 έτος μειώνει τον κίνδυνο θανάτου κατά 32%.

Μείωση υπο­τρο­πών σε HER2 – θετικό καρκίνο

Περίπου 20% των ασθενών με καρκίνο του μαστού εκφρά­ζουν το γονίδιο HER2. Η ύπαρξη αυτού του γονι­δίου σε έναν όγκο απο­τε­λεί αυξη­τικό παρά­γο­ντα πολ­λα­πλα­σια­σμού των κυτ­τά­ρων του καθώς και παρά­γο­ντα αυξη­μέ­νης μετα­στα­τι­κής ικα­νό­τη­τας. Και γι’ αυτές τις ασθε­νείς, οι εξε­λί­ξεις είναι πολλές συγκρι­τικά με την παλαιό­τερη κλινική πρα­κτική. Οι ασθε­νείς με όγκους μεγέ­θους μεγα­λύ­τε­ρους από 2cm (Τ2) ή με λεμ­φα­δέ­νες πρέπει να λαμ­βά­νουν νεο­ε­πι­κου­ρική χημειο­θε­ρα­πεία σε συν­δυα­σμό με θερα­πεία στο­χεύ­ουσα τον HER2 υπο­δο­χέα και μετά να οδη­γού­νται στο χει­ρουρ­γείο. Πλέον ο μέγι­στος στόχος είναι η εξά­λειψη της νόσου καθώς οι ασθε­νείς που το επι­τυγ­χά­νουν έχουν και καλύ­τερη πρό­γνωση. Σε ασθε­νείς με HER2-θετικό πρώιμο καρκίνο μαστού αυτό συμ­βαί­νει σε ποσοστό 40-60%, με υψη­λό­τερα ποσοστά σε όσες δεν εκφρά­ζουν ορμο­νι­κούς υπο­δο­χείς. Πλέον, στην επι­κου­ρική θερα­πεία των ασθενών που δεν επι­τυγ­χά­νουν πλήρη αντα­πό­κριση έχει εγκρι­θεί η επι­κου­ρική θερα­πεία με ένα συζευγ­μένο αντίσωμα-φάρμακο, το οποίο περιέ­χει το HER2-στοχεύον αντί­σωμα τρα­στου­ζου­μά­μπη, συν­δε­δε­μένο με έναν ανα­στο­λέα μικρο­σω­λη­νί­σκων, το DM1. Πρό­κει­ται για την τρα­στου­ζου­μά­μπη εμταν­σίνη που έδειξε συνε­χι­ζό­μενο όφελος ως προς την υπο­τροπή (46%), καθώς μειώνει το ποσοστό των ασθενών που έχουν υπο­τρο­πιά­σει στα 8.4 έτη από 32.2% σε 19.7%. Συνεπώς, πλέον η καθιε­ρω­μένη πρα­κτική της επι­κου­ρι­κής χορή­γη­σης τρα­στου­ζου­μά­μπης με περ­του­ζου­μά­μπη για ένα έτος αλλάζει και αντι­κα­θί­στα­ται από την τρα­στου­ζου­μά­μπη εμταν­σίνη στις ασθε­νείς που δεν έχουν επι­τύ­χει πλήρη αντα­πό­κριση στην νεο­ε­πι­κου­ρική θερα­πεία.

Εξε­λί­ξεις στον τριπλά αρνη­τικό καρκίνο μαστού

Τα τελευ­ταία έτη έχει αλλάξει και η πρα­κτική για τον τριπλά αρνη­τικό καρκίνο μαστού. Οι ασθε­νείς με όγκους >2 cm (Τ2) ή με θετι­κούς λεμ­φα­δέ­νες λαμ­βά­νουν πλέον νεο­ε­πι­κου­ρική χημειο­θε­ρα­πεία, σε συν­δυα­σμό με ανο­σο­θε­ρα­πεία με πεμπρο­λι­ζου­μά­μπη. Στο κορυ­φαίο ογκο­λο­γικό συνέ­δριο ESMO 2024, προ μηνός, ανα­κοι­νώ­θη­καν τα ανα­νε­ω­μένα δεδο­μένα της μελέτης KEYNOTE-522. Σύμφωνα με αυτά, ο συν­δυα­σμός της ανο­σο­θε­ρα­πείας με πεμπρο­λι­ζου­μά­μπη με χημειο­θε­ρα­πεία με ανθρα­κυ­κλίνη και ταξάνη μείωσε τον κίνδυνο θανάτου κατά 34% αλλά και αύξησε το ποσοστό πλήρους αντα­πό­κρι­σης από 51.2% σε 64.8%. Πλέον, η νεο­ε­πι­κου­ρική χημειο­θε­ρα­πεία με ανο­σο­θε­ρα­πεία έχει καθιε­ρω­θεί στον τριπλά αρνη­τικό καρκίνο μαστού. Στις περι­πτώ­σεις εκείνες που έχει επι­τευ­χθεί πλήρης αντα­πό­κριση της νόσου οι ασθε­νείς λαμ­βά­νουν άλλους 9 κύκλους ανο­σο­θε­ρα­πείας με πεμπρο­λι­ζου­μά­μπη επι­κου­ρικά. Στις περι­πτώ­σεις που δεν υπάρχει πλήρης αντα­πό­κριση, χορη­γεί­ται επι­κου­ρική χημειο­θε­ρα­πεία με καπε­σι­τα­βίνη για 6 μήνες βάσει της μελέτης CREATE-X. Ωστόσο, ειδική κατη­γο­ρία είναι οι ασθε­νείς που φέρουν μεταλ­λά­ξεις στα γονίδια BRCA1/2 που απο­τε­λούν το 15 – 25% των ασθενών με τριπλά αρνη­τικό καρκίνο μαστού. Αυτές οι ασθε­νείς θα λάβουν επι­κου­ρική θερα­πεία με ολα­πα­ρί­μπη βάσει της μελέτης Olympia.

«Το θερα­πευ­τικό τοπίο του πρώιμου καρ­κί­νου μαστού έχει αλλάξει δρα­μα­τικά τα τελευ­ταία χρόνια και θα συνε­χί­σει να αλλάζει με την υιο­θέ­τηση νέων φαρ­μά­κων», υπο­γραμ­μί­ζουν οι ειδικοί.

Πηγή: insider.gr