Πυρκαγιές: Nησιά ανοχύρωτα στον πόλεμο με τις φλόγες

Οι ελλεί­ψεις, οι καθυ­στε­ρή­σεις και οι αντι­κει­με­νι­κές δυσκο­λίες της δασο­πυ­ρό­σβε­σης στη νησιω­τική Ελλάδα – Τι λένε οι δήμαρ­χοι και γιατί ανη­συ­χούν

Νησιά ανο­χύ­ρωτα απέ­να­ντι στον κίνδυνο εκδή­λω­σης πυρ­κα­γιάς, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας το πρό­βλημα της υπο­στε­λέ­χω­σης της Πυρο­σβε­στι­κής ή ακόμη και την πλήρη ανυ­παρ­ξία κλι­μα­κίου. Σε μια αντι­πυ­ρική περίοδο, μάλιστα, που έχει χαρα­κτη­ρι­στεί από τις πλέον δυσκο­λό­τε­ρες εξαι­τίας του άνυδρου και ζεστού χειμώνα.

Η πρό­σφατη φωτιά στη Σέριφο, στα τέλη του περα­σμέ­νου μήνα, άφησε πίσω της καμένες εκτά­σεις, ενώ το πύρινο μέτωπο των περίπου 15 χιλιο­μέ­τρων έκαψε σπίτια, απο­θή­κες, εκκλη­σίες, ενώ σοβαρές ζημιές υπέ­στη­σαν τα δίκτυα του νερού. Τη μάχη με τις φλόγες έδιναν από τις πρώτες κιόλας στιγμές οι δύο πυρο­σβέ­στες και οι δύο επο­χι­κοί, η εθε­λο­ντική ομάδα πολι­τι­κής προ­στα­σίας του δήμου, καθώς και η νεολαία του νησιού που έσπευσε να βοη­θή­σει.

Οπως εξηγεί στο «Βήμα» ο δήμαρ­χος του νησιού Κων­στα­ντί­νος Ρεβίν­θης, ύστερα από ώρες ήρθε μια πρώτη βοήθεια από τη Σύρο και αργό­τερα μια πιο μεγάλη από τον Πειραιά.

«Δεν ξέρω αν είναι εφικτό να υπάρχει σε κάθε νησί μόνιμα μεγάλος αριθμός πυρο­σβε­στών. Εάν το κράτος μπορεί, θα πρέπει όμως να το κάνει καθώς στα νησιά η έννοια της άμεσης επέμ­βα­σης χάνεται».

Ούτε ένας πυρο­σβέ­στης

Πολύ πιο δύσκολα είναι τα πράγ­ματα στην Αστυ­πά­λαια, όπου πάνω στο νησί δεν υπάρχει ούτε ένας πυρο­σβέ­στης, ενώ δεν υπάρχει καν οργα­νική θέση για πυρο­σβε­στικό κλι­μά­κιο. Η πυρο­σβε­στική κάλυψη του νησιού γίνεται από τον Σύν­δε­σμο Εθε­λο­ντών Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, που αριθμεί 10 εθε­λο­ντές και έχουν ένα πυρο­σβε­στικό όχημα.

«Αυτό σημαί­νει πως στην περί­πτωση που ξεσπά­σει πυρ­κα­γιά, αυτοί που θα τρέξουν είναι οι εθε­λο­ντές και η υδρο­φόρα του δήμου. Κανένας πυρο­σβέ­στης, κανένα πυρο­σβε­στικό κλι­μά­κιο. Και για να έρθει βοήθεια, θα χρεια­στούν του­λά­χι­στον τρεις ώρες, όση είναι η από­σταση που χωρίζει την Αστυ­πά­λαια με τα γει­το­νικά νησιά που έχουν κλι­μά­κιο της Πυρο­σβε­στι­κής και μόνο στην περί­πτωση που υπάρχει ακτο­πλοϊκή σύνδεση. Δια­φο­ρε­τικά, μετά από 10 ώρες θα μπο­ρούσε να φτάσει πεζο­πόρο τμήμα με οχήματα» καταγ­γέλ­λει ο δήμαρ­χος Αστυ­πά­λαιας Νίκος Κομη­νέας.

Την ίδια στιγμή, δεν υπάρ­χουν άνθρω­ποι πάνω στο νησί που να γνω­ρί­ζουν πώς θα πρέπει να δράσουν σε αντί­στοι­χες κατα­στά­σεις.

«Και όταν έκανα αίτημα, προ­κει­μέ­νου να δημιουρ­γη­θεί πυρο­σβε­στικό κλι­μά­κιο, έλαβα την απά­ντηση ότι θα πρέπει να βρω χώρο να μένουν τα μέλη του κλι­μα­κίου. Ενας δήμος δεν μπορεί να υπο­κα­θι­στά το κράτος, να χρη­μα­το­δο­τεί ουσια­στικά τους δασκά­λους, τους για­τρούς και τα σώματα ασφα­λείας για να έρθουν στο νησί».

Η αγωνία όταν ανε­βαί­νει ο δείκτης επι­κιν­δυ­νό­τη­τας

Ακόμη και νησιά, όμως, που είναι πιο… τυχερά στο κομμάτι της πυρο­σβε­στι­κής κάλυψης, αισθά­νο­νται ανα­σφά­λεια όταν ο δείκτης επι­κιν­δυ­νό­τη­τας ανε­βαί­νει από το 3 και φτάνει το 4, ακόμη και το 5.

Ποτέ δεν είναι αρκετή για ένα νησί η πυρο­σβε­στική δύναμη που δια­θέ­τει, λέει ο δήμαρ­χος Ανδρου Θεο­δό­σης Σου­σού­δης.

«Πάντα θα χρειά­ζε­ται ενί­σχυση – ειδικά τώρα που η κλι­μα­τική αλλαγή μάς φέρνει αντι­μέ­τω­πους με πρω­τό­γνω­ρους κιν­δύ­νους. Η Ανδρος είναι αλήθεια πως δια­θέ­τει μια καλά οργα­νω­μένη και εξο­πλι­σμένη Πυρο­σβε­στική Υπη­ρε­σία. Επίσης, έχουμε τον Σύλλογο Εθε­λο­ντών Δασο­πυ­ρο­σβε­στών, από τους καλύ­τε­ρους στην Ελλάδα. Εχουμε οργα­νώ­σει την πολι­τική προ­στα­σία σαν δήμος, έχοντας χαρ­το­γρα­φή­σει τις ανάγκες και έχοντας κάνει συμ­βά­σεις με ιδιώτες χωμα­τουρ­γούς και κατό­χους οχη­μά­των υδρο­φό­ρων».

Αυτό, όπως εξηγεί, φάνηκε στην πρό­σφατη, πολύ επι­κίν­δυνη, φωτιά που ξέσπασε σε μια κατα­πρά­σινη περιοχή του νησιού, πολύ κοντά σε σπίτια τεσ­σά­ρων οικι­σμών. «Ευτυχώς, η πυρ­κα­γιά ελέγ­χθηκε γρήγορα και με τις μικρό­τε­ρες δυνατές ζημιές. Ομως λόγω των μεγάλων χιλιο­με­τρι­κών απο­στά­σεων και του φυσικού πλούτου του νησιού μας με άφθονο πράσινο και βλά­στηση, η πυρο­σβε­στική μας δύναμη χρειά­ζε­ται ενί­σχυση».

Η μείωση των δυνά­μεων

Με το δάσος στη Σκιάθο να είναι πυκνό και τις περιο­χές αρκετά δύσβα­τες, οι πυρο­σβε­στι­κές δυνά­μεις είναι ανα­γκαίες. Η δύναμη, ωστόσο, εφέτος – μια ιδιαί­τερα δύσκολη χρονιά – μειώ­θηκε στα 20 άτομα. Σε αυτά προ­στί­θε­νται η εθε­λο­ντική ομάδα αλλά και τα εννέα άτομα του επο­χι­κού κλι­μα­κίου στις Κου­κου­να­ριές, το οποίο συστά­θηκε το 2021 και συν­δρά­μει από Μάιο έως Οκτώ­βριο.

«Ως δήμος, γνω­ρί­ζο­ντας αυτά τα δεδο­μένα, έχουμε κάνει μια σειρά κινή­σεων για να μπο­ρέ­σουμε να είμαστε όσο πιο προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι γίνεται στο ενδε­χό­μενο πυρ­κα­γιάς. Μόλις πριν από έναν μήνα ολο­κλη­ρώ­σαμε το πιο μεγάλο πρό­γραμμα καθα­ρι­σμού δασών στο νησί, με τον καθο­ρι­σμό αντι­πυ­ρι­κών ζωνών μήκους 60 μέτρων, ενώ έχουμε και δεξα­με­νές σε δύσβα­τες περιο­χές» σημειώ­νει ο δήμαρ­χος Σκιάθου Θοδωρής Τζούμας.

Η δύναμη αυτή σε ένα νησί όπως η Σκιάθος είναι ικανή να αντι­με­τω­πί­σει τη φωτιά το πρώτο διά­στημα.

«Τα εναέρια μέσα είναι αυτά που σώζουν την κατά­σταση, καθώς ακόμη και οι ενι­σχύ­σεις σε πεζο­πόρα τμήματα και μηχα­νή­ματα θα κάνουν κάποιες ώρες μέχρι να έρθουν από τον Βόλο. Αυτός είναι και ο λόγος που πρό­σφατα κάναμε αίτημα στο υπουρ­γείο Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας ζητώ­ντας ένα εναέριο να κάνει βάρδια στο αερο­δρό­μιό μας, σε μέρες που ο κίν­δυ­νος εκδή­λω­σης πυρ­κα­γιάς είναι αυξη­μέ­νος. Ωστόσο, δεν έγινε δεκτό προ­σώ­ρας, βάσει του επι­χει­ρη­σια­κού σχε­δια­σμού που είναι σε ισχύ».

Το παρά­δειγμα της Γαλλίας

Στο μεταξύ, με δεδο­μένο ότι εφέτος θα είναι ίσως από τις δυσκο­λό­τε­ρες αντι­πυ­ρι­κές περιό­δους, τίθεται για ακόμη μια φορά το ερώτημα γιατί η Δασική Υπη­ρε­σία, αυτή που γνω­ρί­ζει όσο κανένας το δάσος και τα περά­σματά του, δεν συμ­με­τέ­χει στα επι­χει­ρη­σιακά σχέδια κατά­σβε­σης.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως το 1998 έγινε μετα­φορά των αρμο­διο­τή­των στην Πυρο­σβε­στική, με τη Δασική Υπη­ρε­σία να χάνει στην πράξη τόσο τον ρόλο της πρό­λη­ψης όσο και αυτόν της επι­τή­ρη­σης και της φύλαξης των δασών.

Χώρες όπως η Γαλλία, η Κύπρος, η Ρου­μα­νία δίνουν στις δικές τους Δασικές Υπη­ρε­σίες τον πρώτο λόγο στον συντο­νι­σμό σε περί­πτωση πυρ­κα­γιάς. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως στη Γαλλία, όπου υπάρ­χουν 16 εκα­τομ­μύ­ρια εκτάρια δάσους, το Εθνικό Δασικό Γραφείο, η αντί­στοιχη Δασική Υπη­ρε­σία, που απα­σχο­λεί 9.500 άτομα, έχει τον πρω­ταρ­χικό ρόλο στην κατά­σβεση και κατα­πο­λέ­μηση των δασικών πυρ­κα­γιών.

Η μέση, δε, έκταση των δασών της Γαλλίας που έχουν καεί ετησίως τα τελευ­ταία 10 χρόνια είναι περίπου 160.000 στρέμ­ματα, ενώ στη χώρα μας, με μόλις 3,3 εκα­τομ­μύ­ρια εκτάρια δάσους, ο αριθμός των καμένων στρεμ­μά­των είναι του­λά­χι­στον τετρα­πλά­σιος.

Πηγή: tovima.gr