«Πυροτέχνημα» οι κανόνες για τα γιοτ

Η πυρ­κα­γιά της Υδρας ανα­δει­κνύει τα «παρά­θυρα» και τη σύγχυση στους όρους για τις θαλα­μη­γούς και τα σκάφη ανα­ψυ­χής. Η «Κ» ανα­ζή­τησε τις απα­ντή­σεις

Μπορούν ή όχι οι επι­βά­τες ενός σκάφους να κάνουν χρήση πυρο­τε­χνη­μά­των, όπως στην περί­πτωση της θαλα­μη­γού «Περ­σε­φόνη 1» στην Υδρα, με τη γνωστή κατά­ληξη; Σε τι από­σταση από την ακτή επι­τρέ­πε­ται να αγκυ­ρο­βο­λή­σει ένα ιδιω­τικό σκάφος ανα­ψυ­χής; Πότε και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις μπορεί ένα σκάφος, ιδιω­τικό ή επαγ­γελ­μα­τικό, να μετα­φέ­ρει επι­βά­τες στη στεριά κάνο­ντας χρήση βοη­θη­τι­κής βάρκας; Τα παρα­πάνω ερω­τή­ματα προ­έ­κυ­ψαν με αφορμή το πρό­σφατο συμβάν στον όρμο Μπίστι, με το πλήρωμα και τους μισθω­τές της θαλα­μη­γού να αντι­με­τω­πί­ζουν κακουρ­γη­μα­τι­κές διώξεις για εμπρη­σμό και ηθική αυτουρ­γία σε εμπρη­σμό αντί­στοιχα.

Η «Κ» ανα­ζή­τησε απα­ντή­σεις στα ερω­τή­ματα αυτά, όπως και σε ορι­σμένα ακόμη ζητή­ματα που αφορούν τους κανόνες που πρέπει να ακο­λου­θούν οι επι­βαί­νο­ντες σε ιδιω­τικά και επαγ­γελ­μα­τικά σκάφη ώστε να υπάρχει ευταξία και ασφά­λεια στη θάλασσα. Λόγω κατα­κερ­μα­τι­σμού αρμο­διο­τή­των, δεν υπάρχει ένας φορέας ή μια υπη­ρε­σία που μπορεί να δώσει απα­ντή­σεις στο σύνολο των ερω­τή­σεων που αφορούν θέματα λιμε­νι­κής αστυ­νό­μευ­σης. Aλλοι κανόνες ισχύουν για τα μικρά σκάφη ανα­ψυ­χής και άλλοι για τα μεγα­λύ­τερα. Aλλη διεύ­θυνση του Λιμε­νι­κού είναι αρμόδια για τον έλεγχο των επαγ­γελ­μα­τι­κών και άλλη για των ιδιω­τι­κών σκαφών, ενώ κάποια ζητή­ματα ρυθ­μί­ζο­νται επί τη βάσει κανόνων που καθο­ρί­ζο­νται από τα κατά τόπους λιμε­ναρ­χεία. Σήμερα, πάντως, η «Κ» επι­χει­ρεί να περι­γρά­ψει ορι­σμέ­νους γενι­κούς κανόνες με τη συν­δρομή στε­λε­χών Διεύ­θυν­σης Λιμε­νι­κής Αστυ­νο­μίας, του αρχη­γείου του Λιμε­νι­κού Σώματος.

Ερευνα για την Υδρα ζητεί η εισαγ­γε­λέας

1. Σε τι από­σταση από την ακτή μπορεί να αγκυ­ρο­βο­λή­σει ένα σκάφος;

Σύμφωνα με αξιω­μα­τι­κούς της Διεύ­θυν­σης Λιμε­νι­κής Αστυ­νο­μίας, δεν υπάρχει ένας γενικός, ορι­ζό­ντιος κανο­νι­σμός που να ρυθ­μί­ζει το συγκε­κρι­μένο ζήτημα. Oπως μάλιστα εξηγούν, είναι οι κατά τόπους λιμε­νι­κές αρχές αυτές που καθο­ρί­ζουν τα σημεία στα οποία επι­τρέ­πε­ται η αγκυ­ρο­βο­λία, ανάλογα με τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της κάθε περιο­χής. «Είναι καλό ο χει­ρι­στής ενός σκάφους να επι­κοι­νω­νεί με τα κατά τόπους λιμε­ναρ­χεία ζητώ­ντας οδηγίες», λένε χαρα­κτη­ρι­στικά. Eμμέσως πάντως, η απά­ντηση στο παρα­πάνω ερώτημα προ­κύ­πτει από τον γενικό κανο­νι­σμό λιμένος. Τι προ­βλέ­πει αυτός; Στις οργα­νω­μέ­νες παρα­λίες, ένα σκάφος δεν μπορεί να πλη­σιά­σει σε από­σταση μικρό­τερη των 100 μέτρων από το σημείο όπου έχουν τοπο­θε­τη­θεί σημα­δού­ρες (σημα­ντή­ρες) για την ασφά­λεια των λουο­μέ­νων. Σε όλες τις άλλες περι­πτώ­σεις, το μίνι­μουμ της επι­τρε­πό­με­νης από­στα­σης για την κίνηση των σκαφών ανα­ψυ­χής και επο­μέ­νως την αγκυ­ρο­βο­λία τους είναι τα 200 μέτρα από το σύνηθες σημείο όπου φτάνουν οι κολυμ­βη­τές. Αξίζει να σημειω­θεί ότι με βάση τις κατα­θέ­σεις αυτο­πτών μαρ­τύ­ρων που έχουν συμπε­ρι­λη­φθεί στον δικα­στικό φάκελο για την υπόθεση της Yδρας, το «Περ­σε­φόνη 1» βρι­σκό­ταν αγκυ­ρο­βο­λη­μένο σε από­σταση 350 μέτρων από την ακτή. Στοι­χείο, ωστόσο, που δια­ψεύ­δε­ται από τα στίγ­ματα της θαλα­μη­γού, όπως αυτά απο­τυ­πώ­θη­καν στην εφαρ­μογή Marine Traffic.

2. Μπορούν τα μικρά βοη­θη­τικά σκάφη (tender) θαλα­μη­γών να απο­βι­βά­ζουν άτομα στην ακτή;

Αξιω­μα­τι­κοί της Διεύ­θυν­σης Λιμε­νι­κής Αστυ­νο­μίας εξηγούν ότι η μετα­φορά προ­σώ­πων και αντι­κει­μέ­νων από και προς το λιμάνι ή την ακτή θεω­ρεί­ται «λεμ­βου­χική εργασία». Σύμφωνα με τον γενικό κανο­νι­σμό, οι λεμ­βου­χι­κές εργα­σίες εκτε­λού­νται από ειδικά σκάφη, γνωστά ως λάντζες. Σε περί­πτωση, ωστόσο, που δεν υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μες λάντζες, τότε η μετα­φορά μπορεί να γίνει με άλλα «εξαρ­τή­ματα» του σκάφους, άλλα ιδιω­τικά σκάφη, ρυμουλκά κ.ά. Ο ίδιος δηλαδή κανο­νι­σμός που θέτει ένα ιδιαί­τερα αυστηρό πλαίσιο για τις λεγό­με­νες λεμ­βου­χι­κές εργα­σίες περιέ­χει το παρά­θυρο για την παρά­καμψή του. Μάλιστα, τα στελέχη της Διεύ­θυν­σης Λιμε­νι­κής Αστυ­νο­μίας επι­ση­μαί­νουν ότι πατώ­ντας πάνω στη συγκε­κρι­μένη αναφορά ακόμη και τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια χρη­σι­μο­ποιούν tenders για τη μετα­φορά των του­ρι­στών από το πλοίο στην ακτή. Σημειώ­νε­ται ότι εάν το βοη­θη­τικό σκάφος είναι δηλω­μένο ως «σωστικό μέσο», η χρήση του για τη μετα­φορά επι­βα­τών απα­γο­ρεύ­ε­ται. Σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση, μπορεί να βγει στην ακτή μόνον εφόσον δεξιά και αρι­στερά δεν υπάρ­χουν λουό­με­νοι σε από­σταση 30 μέτρων και υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι κινεί­ται με ταχύ­τητα μεταξύ ενός και τριών κόμβων. Στην περί­πτωση του «Περ­σε­φόνη 1» και της φωτιάς στην Yδρα, ναυ­τι­κός από παρα­κεί­μενο σκάφος που υπήρξε αυτό­πτης μάρ­τυ­ρας των γεγο­νό­των περιέ­γραψε σε κατά­θεσή του ότι «εκείνη τη χρονική στιγμή ένα φου­σκωτό σκάφος βρι­σκό­ταν στο σημείο και κατευ­θυ­νό­ταν με μεγάλη ταχύ­τητα από την ακτή προς τη θαλα­μηγό». Από την πλευρά του, ο κυβερ­νή­της της θαλα­μη­γού στο απο­λο­γη­τικό υπό­μνημά του απά­ντησε ότι «τα δύο μικρά βοη­θη­τικά σκάφη της θαλα­μη­γού ουδόλως δύνα­νται να προ­σεγ­γί­σουν μεγάλες ταχύ­τη­τες».

3. Μπορεί ένα σκάφος να δέσει πρυ­μά­τσα, όπου θέλει; Υπάρ­χουν περιο­ρι­σμοί, όπως για παρά­δειγμα η από­σταση του σκάφους από την ακτή;

Σύμφωνα με τους ισχύ­ο­ντες κανόνες, η πρυ­μνο­δέ­τηση, η χρήση δηλαδή σχοι­νιού για την πρόσ­δεση της πρύμνης ενός σκάφους στην ξηρά, επι­τρέ­πε­ται μόνο στα σημεία όπου υπάρ­χουν τοπο­θε­τη­μέ­νες δέστρες. Σε κάθε άλλη περί­πτωση, όπως η ιδιαί­τερα προ­σφι­λής πρόσ­δεση σχοι­νιού στα βράχια απα­γο­ρεύ­ε­ται, όπως ξεκα­θα­ρί­ζουν τα στελέχη της Διεύ­θυν­σης Λιμε­νι­κής Αστυ­νο­μίας. Υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, άλλωστε, μπορεί να συνιστά ακόμη και παρα­κώ­λυση συγκοι­νω­νιών και, φυσικά, να θέτει σε κίνδυνο την ασφά­λεια λουο­μέ­νων ή και χει­ρι­στών θαλάσ­σιων μέσων ανα­ψυ­χής (jet ski κ.ο.κ.).

4. Επι­τρέ­πε­ται η χρήση πυρο­τε­χνη­μά­των; Και εάν ναι, υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις;

Η καύση πυρο­τε­χνη­μά­των για ιδιω­τι­κές εκδη­λώ­σεις πάνω σε σκάφη ή ακόμη και στο λιμάνι (σ.σ. ζώνη λιμένα, όπως περι­γρά­φε­ται στα επίσημα έγγραφα) απα­γο­ρεύ­ε­ται ρητά. Η απα­γό­ρευση μάλιστα είναι γενική, ισχύει δηλαδή χωρίς εξαι­ρέ­σεις, και ο ενδια­φε­ρό­με­νος δεν μπορεί να ζητήσει και να λάβει ειδική άδεια για κάτι τέτοιο. Υπόψη της «Κ» τέθηκε έγγραφο της Διεύ­θυν­σης Λιμε­νι­κής Αστυ­νο­μίας με ημε­ρο­μη­νία 25 Απρι­λίου 2024 και τίτλο «Καύση ειδών πυρο­τε­χνίας». Σ’ αυτό ανα­φέ­ρε­ται ότι χρήση πυρο­τε­χνη­μά­των μπορεί να γίνει μόνο κατά τη διάρ­κεια «επί­ση­μων τελετών» και προσ­διο­ρί­ζει ότι επί­ση­μες τελετές νοού­νται οι «εκδη­λώ­σεις για τη διά­κριση εθνικών αθλη­τι­κών ομάδων σε ολυ­μπια­κούς, παγκό­σμιους, ευρω­παϊ­κούς αγώνες ή πρω­τα­θλή­ματα, στα εγκαί­νια ή την απο­πε­ρά­τωση έργων υπο­δο­μής μεγάλης εθνικής σημα­σίας και όχι για τελετές γάμων, βαπτί­σεων και ιδιω­τι­κών εκδη­λώ­σεων». Στην περί­πτωση του «Περ­σε­φόνη 1», δεν έχει πλήρως απο­σα­φη­νι­στεί εάν τα πυρο­τε­χνή­ματα πυρο­δο­τή­θη­καν από τη θαλα­μηγό ή όχι. Υπάρ­χουν, όμως, ισχυρές ενδεί­ξεις πως αυτό συνέβη στην ακτή, όπου εξάλλου την Τετάρτη κατά τη διάρ­κεια αυτο­ψίας βρέ­θη­καν υπο­λείμ­ματα κρο­τί­δων.

5. Πού και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις επι­τρέ­πε­ται η χρήση και η ενοι­κί­αση jet ski;

Οι κανόνες που διέπουν τη χρήση των jet ski ή ατο­μι­κών σκαφών όπως ανα­φέ­ρο­νται στον γενικό κανο­νι­σμό λιμένων επι­τρέ­πε­ται μόνον από άτομα που είναι εφο­δια­σμένα με άδεια χει­ρι­στή ταχυ­πλόου, ανε­ξάρ­τητα από τον τύπο κατα­σκευής ή την ταχύ­τητα που ανα­πτύσ­σουν. Η κυκλο­φο­ρία τους απα­γο­ρεύ­ε­ται σε μιαν από­σταση που κυμαί­νε­ται από 200 έως 500 μέτρα από την ακτή ανάλογα με την ύπαρξη ή μη λουο­μέ­νων. Ανάμεσα στις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη μίσθωση των jet ski είναι να υπάρχει δυνα­τό­τητα οπτικού ελέγχου μισθωτή – εκμι­σθωτή, ο χει­ρι­στής να φοράει σωσίβιο, ενώ απα­γο­ρεύ­ε­ται η χρήση τους για την έλξη ατόμων (θαλάσ­σιο σκι) καθώς και κατά τις ώρες κοινής ησυχίας μεταξύ 2 και 5 μ.μ. σε κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές.

6. Ποιος ελέγχει την τήρηση των μέτρων ασφα­λείας και τον αριθμό των επι­βα­τών στα ημε­ρό­πλοια;

Ως ημε­ρό­πλοια χαρα­κτη­ρί­ζο­νται τα μικρά σκάφη ή του­ρι­στικά πλοία ανα­ψυ­χής που πραγ­μα­το­ποιούν ημε­ρή­σια ταξίδια σε νησιά και παρα­θε­ρι­στι­κές περιο­χές. Ο αριθμός των επι­βα­τών και οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις ασφα­λείας καθο­ρί­ζο­νται από την άδεια λει­τουρ­γίας κάθε ημε­ρό­πλοιου. Η ευθύνη για την τήρησή τους –επι­ση­μαί­νουν στην «Κ» στελέχη του Λιμε­νι­κού– βαραί­νει αρχικά τον κυβερ­νήτη ενός τέτοιου πλοίου και εν συνε­χεία την τοπική λιμε­νική αρχή. Το τοπικό λιμε­ναρ­χείο, δηλαδή, έχει ευθύνη να διε­νερ­γεί ελέγ­χους, προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στώ­νει εάν σε ένα ημε­ρό­πλοιο δεν υπάρ­χουν υπε­ρά­ριθ­μοι, εάν υπάρ­χουν τα ανα­γκαία σωστικά μέσα κ.ο.κ.

7. Επι­τρέ­πε­ται σε ιδιώτες να οριο­θε­τούν χώρους με σημα­δού­ρες;

Η οριο­θέ­τηση μιας παρα­λίας με τη χρήση σημα­δου­ρών απο­τε­λεί προ­νό­μιο του κράτους. Εάν ένας ιδιώτης απο­κλεί­σει αυθαί­ρετα με σημα­δού­ρες την πρό­σβαση λουο­μέ­νων σε ένα σημείο της ακτής, δια­πράτ­τει παρα­νο­μία. Μόνον κατόπιν αιτή­μα­τος στο Λιμε­νικό και με τη σύμφωνη γνώμη του επι­κε­φα­λής της τοπικής λιμε­νι­κής αρχής, μπορεί να τοπο­θε­τή­σει σημα­δού­ρες πλησίον της ακτής, όπως διευ­κρι­νί­ζουν στην «Κ» αξιω­μα­τού­χοι της Διεύ­θυν­σης Λιμε­νι­κής Αστυ­νο­μίας του Λιμε­νι­κού. Η χρήση των σημα­δου­ρών αφορά οριο­θέ­τηση του χώρου στον οποίο μπορούν να κινού­νται οι λουό­με­νοι και όχι στην πρόσ­δεση – αγκυ­ρο­βο­λία σκαφών. Και αυτό διότι η συγκε­κρι­μένη δια­δι­κα­σία διέ­πε­ται –τυπικά του­λά­χι­στον– από τους κανόνες που ανα­φέρ­θη­καν σε προη­γού­μενη απά­ντηση και αφορούν το πού επι­τρέ­πε­ται και σε τι από­σταση από την ακτή η αγκυ­ρο­βό­ληση σκαφών και η προ­σέγ­γισή τους σε αυτήν.

8. Ποιος έχει την εθύνη για τη δια­χεί­ριση των λυμάτων;

Η απόρ­ριψη λυμάτων και απο­βλή­των από σκάφη στη θάλασσα απα­γο­ρεύ­ε­ται ρητά. Οτι­δή­ποτε «ξένο» πέσει στη θάλασσα θεω­ρεί­ται ρύπανση και τιμω­ρεί­ται αυστηρά. Οι ιδιο­κτή­τες σκαφών οφεί­λουν να δια­χει­ρί­ζο­νται τα λύματα και τα από­βλητα με τη συν­δρομή ειδικών εται­ρειών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στα κατά τόπους λιμάνια και είναι συμ­βε­βλη­μέ­νες με τις τοπικές λιμε­νι­κές αρχές.

Πηγή kathimerini.gr