Η λειψυδρία «στέγνωσε» τα νησιά

«Αυτή την στιγ­μή βρι­σκό­μα­στε αντι­μέ­τω­ποι σε μια πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νη κα­τά­στα­ση. Υπάρ­χει με­γά­λο πρό­βλη­μα στο Αι­γαίο, όσο και στο Ιόνιο. Συ­νερ­γα­ζό­μα­στε πολ­λοί δη­μό­σιοι και ιδιω­τι­κοί φο­ρείς και μέσα από το πρό­γραμ­μα «Ερευ­νώ & Και­νο­το­μώ» της Γραμ­μα­τεί­ας Έρευ­νας και Τε­χνο­λο­γί­ας, ετοι­μά­ζου­με μια φόρ­μου­λα βέλ­τι­στης εφαρ­μο­γής, δη­λα­δή ένα συν­δυα­σμό μο­νά­δων αφα­λά­τω­σης, απο­φυ­γή διαρ­ρο­ών για τη βέλ­τι­στη από­δο­ση, ώστε να κα­λυ­φθούν οι ανά­γκες των νη­σιών.

Εί­χα­με προ­χω­ρή­σει σε πι­λο­τι­κή εφαρ­μο­γή στους Φούρ­νους της Ικα­ρί­ας, κάτι αντί­στοι­χο δη­μιουρ­γού­με και για τα υπό­λοι­πα νησιά. Όμως, ως πρώτη ενέρ­γεια είναι η ακρι­βής κα­τα­γρα­φή του υδα­τι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος του κάθε νη­σιού, προ­κει­μέ­νου να προ­βλε­φθεί η ιδα­νι­κό­τε­ρη πρό­τα­ση για τη δια­σφά­λι­ση της επάρ­κειάς τους» δη­λώ­νει στη «δ» λέει ο κα­θη­γη­τής Κλι­μα­το­λο­γί­ας του τμή­μα­τος Γε­ω­λο­γί­ας και Γε­ω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του ΕΚΠΑ Πα­να­γιώ­της Νά­στος.

Τις συ­νέ­πειες της κλι­μα­τι­κής κρί­σης φαί­νε­ται πως βιώ­νει όλο και πιο έντο­να η νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα, η οποία φέτος είναι αντι­μέ­τω­πη με συν­θή­κες έντο­νης ξη­ρα­σί­ας και με μια σο­βα­ρή λει­ψυ­δρία να βρί­σκε­ται προ των πυλών. Η κα­τά­στα­ση επι­δει­νώ­νε­ται από τις αυ­ξα­νό­με­νες του­ρι­στι­κές πιέ­σεις, από τις πε­ριο­ρι­σμέ­νες βρο­χο­πτώ­σεις της φε­τι­νής χρο­νιάς, αλλά και τις υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες.

Στη Ρόδο λόγω του φράγ­μα­τος του Γα­δου­ρά είναι πολύ κα­λύ­τε­ρα τα πράγ­μα­τα, ενώ σε κα­τά­στα­ση συ­να­γερ­μού είναι αρ­κε­τά νησιά. Στη Λέρο υπο­λει­τουρ­γούν οι μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης, ενώ και οι γε­ω­τρή­σεις φαί­νε­ται να στε­ρεύ­ουν. Εξ’ ου και το νησί κη­ρύ­χθη­κε σε κα­τά­στα­ση εκτά­κτου ανά­γκης, επι­στρα­τεύ­ο­ντας υδρο­φό­ρα του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού που με­τέ­φε­ρε ήδη 600 κυ­βι­κά νερού από τη Ρόδο και βε­βαί­ως θα με­τα­φέ­ρει νέα πο­σό­τη­τα, όπως ανα­φέ­ρει ο δή­μαρ­χος Τι­μό­θε­ος Κωτ­τά­κης.

Στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο οι πο­σό­τη­τες δεν επαρ­κούν και ο Δήμος έχει βάλει στόχο την το­πο­θέ­τη­ση ενός νέου υδρα­γω­γεί­ου χω­ρη­τι­κό­τη­τας 420 κυ­βι­κών με χρη­μα­το­δό­τη­ση του Υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής, ενώ στο προ­σε­χές μέλ­λον θα γί­νουν προ­σπά­θειες για την επι­διόρ­θω­ση του πα­λαιού υδρα­γω­γεί­ου με χρη­μα­το­δό­τη­ση από ιδί­ους πό­ρους, όπως δη­λώ­νει ο δή­μαρ­χος Νίκος Ασβέ­στης.

Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και ο υπερ­του­ρι­σμός

«Αλ­λά­ζει το κλίμα μας και αυτό το βλέ­που­με. Έχου­με αύ­ξη­ση των θερ­μο­κρα­σιών, είναι πολύ πάνω από αυτό που έχου­με συ­νη­θί­σει την τε­λευ­ταία 15ετια, που ση­μαί­νει αύ­ξη­ση στη ζή­τη­ση και ταυ­τό­χρο­να με­γα­λύ­τε­ρη εξά­τμι­ση από τους επι­φα­νεια­κούς τα­μιευ­τή­ρες. Συν­δυα­στι­κά με το γε­γο­νός ότι έχου­με μια πα­ρα­τε­τα­μέ­νη ανομ­βρία, η μεί­ω­ση στις βρο­χο­πτώ­σεις το πε­ρα­σμέ­νο 12μηνο σε πολ­λές πε­ριο­χές της Ελ­λά­δας φτά­νει και το 50%, οδη­γεί στο απο­τέ­λε­σμα των μειω­μέ­νων απο­θε­μά­των στους τα­μιευ­τή­ρες και όλο το κλίμα που δια­φο­ρο­ποιεί­ται, οδη­γεί σε χα­μη­λές στάθ­μες στους υπό­γειους υδρο­φο­ρί­ες» ανα­φέ­ρει ο κ. Νά­στος.

Όπως λέει ο κα­θη­γη­τής: «Το πρό­βλη­μα του υπερ­του­ρι­σμού είναι μπρο­στά μας, έχου­με θέμα με τις υπο­δο­μές, οι μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης είναι συ­γκε­κρι­μέ­νης δυ­να­μι­κό­τη­τας. Αυτό που βιώ­νουν τα ελ­λη­νι­κά νησιά σή­με­ρα είναι κάτι το εξω­πραγ­μα­τι­κό, υπάρ­χει ανά­γκη να ελέγ­ξου­με τη ζή­τη­ση. Με­γά­λο πρό­βλη­μα υπάρ­χει στις Κυ­κλά­δες και σε νησιά των Δω­δε­κα­νή­σων. Το πρό­βλη­μα στην Ελ­λά­δα εντο­πί­ζε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο στα ανα­το­λι­κά και νο­τιο­α­να­το­λι­κά» το­νί­ζει ο κα­θη­γη­τής Κλι­μα­το­λο­γί­ας του ΕΚΠΑ.

Σχε­τι­κά με το πρό­βλη­μα που αντι­με­τω­πί­ζει η Πά­τμος, ο δή­μαρ­χος του νη­σιού, Νι­κή­τας Τσα­μπα­λά­κης, ση­μειώ­νει: «Χρό­νια τώρα η ανομ­βρία χτυ­πά­ει την πόρτα μας. Η πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή αλ­λα­γή είναι πα­σί­γνω­στη. Το­πο­θε­τή­θη­κε μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης 600 κυβ. στην πε­ριο­χή Πού­ντος του Φτέρη. Στην Πάτμο θα έχου­με μεν νερό, αλλά πρέ­πει να έχου­με και σύγ­χρο­νο δί­κτυο. Το δί­κτυο είναι πε­πα­λαιω­μέ­νο, με απο­τέ­λε­σμα να έχου­με αρ­κε­τές διαρ­ρο­ές κατά την πο­ρεία του νερού, ει­δι­κά στη Χώρα. Για αυτό προ­χω­ρή­σα­με στην αλ­λα­γή τμη­μά­των του δι­κτύ­ου ζη­τώ­ντας την κα­τα­νό­η­ση του κό­σμου. Στην πε­ριο­χή του Κά­μπου όμως εί­χα­με δια­χρο­νι­κά πρό­βλη­μα ύδρευ­σης. Θα πρέ­πει όλοι να κα­τα­νο­ή­σουν ότι το νερό είναι πο­λύ­τι­μο οπότε να πά­ψουν να κά­νουν σπα­τά­λες και πα­ρα­βά­σεις» ανα­φέ­ρει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Ο δή­μαρ­χος της Χάλ­κης Άγ­γε­λος Φρα­γκά­κης, δή­λω­σε στη «δ» ότι το νησί δεν αντι­με­τω­πί­ζει πρό­βλη­μα, καθώς έχει δύο μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης, η μία από το 2014 που προ­μη­θεύ­τη­κε από την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και πα­ρά­γει 600 κυ­βι­κά και μία δεύ­τε­ρη από το Πρό­γραμ­μα «Αντώ­νης Τρί­τσης», που πα­ρά­γει 300 κυ­βι­κά. «Το πρό­βλη­μα είναι με τις μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης το ρεύμα που πα­ρά­γε­ται και είναι με πολύ υψηλό κό­στος, αλλά εμείς το έχου­με λύσει, αφού το παίρ­νου­με από τα φω­το­βολ­ταϊ­κά», όπως εξή­γη­σε.

Ο Δήμος Νι­σύ­ρου πριν από ένα χρόνο είχε προ­μη­θευ­θεί μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης 600 κυ­βι­κών και χρειά­ζε­ται συ­ντη­ρή­σεις κι επι­σκευ­ές, όπως δή­λω­σε από την πλευ­ρά του ο Δή­μαρ­χος Χρι­στο­φής Κο­ρω­ναί­ος.

Πρό­βλη­μα και για τους αγρό­τες

Με­γά­λο πρό­βλη­μα φαί­νε­ται πως αντι­με­τω­πί­ζουν και οι αγρό­τες, οι οποί­οι προ­σπα­θούν να κά­νουν ορθή χρήση των υδά­τι­νων πόρων. «Προ­σπα­θού­με να κά­νου­με κι εμείς μια πιο ορ­θο­λο­γι­κή χρήση των νερών για την άρ­δευ­ση. Δεν έχει βρέ­ξει αρ­κε­τά τον χει­μώ­να, οπότε η στάθ­μη είναι πολύ χα­μη­λή στο Φράγ­μα της Απολ­λα­κιάς. Υπάρ­χουν σπαρ­τά τα οποία έχουν πλη­γεί και δε θα έχουν την αντί­στοι­χη πα­ρα­γω­γή με άλλες χρο­νιές. Γί­νε­ται μια πολύ προ­σε­κτι­κή δια­χεί­ρι­ση ώστε να υπάρ­χει νερό για τους πα­ρα­γω­γούς και να έχου­με πα­ρα­γω­γή πα­τά­τας και καρ­που­ζιού» δη­λώ­νει ο προ­έ­δρος του ΤΟΕΒ Τσα­μπί­κος Κα­ρα­γιάν­νης.

Η Με­σό­γειος στε­ρεύ­ει

Η επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα κρού­ει τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου, σχε­τι­κά με τις συν­θή­κες λει­ψυ­δρί­ας και ξη­ρα­σί­ας στη Με­σό­γειο. Ει­δι­κό­τε­ρα, στο μι­κρο­σκό­πιο τί­θε­νται οι πε­ριο­χές που κατά την του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο δέ­χο­νται με­γά­λο αριθ­μό επι­σκε­πτών με απο­τέ­λε­σμα η ζή­τη­ση για νερό να αυ­ξά­νε­ται ση­μα­ντι­κά. Σύμ­φω­να με έκ­θε­ση του Πα­γκό­σμιου Οι­κο­νο­μι­κού Φό­ρουμ, οι χώρες της Νο­τί­ου Με­σο­γεί­ου και ει­δι­κό­τε­ρα η πε­ριο­χή της Μέσης Ανα­το­λής και της Βό­ρειας Αφρι­κής (MENA) βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο αυτής της κρί­σης λει­ψυ­δρί­ας καθώς φι­λο­ξε­νεί 15 από τις 20 χώρες με τη με­γα­λύ­τε­ρη λει­ψυ­δρία στον κόσμο. Επι­πλέ­ον, έκ­θε­ση του JRC της Κο­μι­σιόν για την ξη­ρα­σία στη Με­σό­γειο που δη­μο­σιεύ­θη­κε τον φε­τι­νό Φε­βρουά­ριο σχε­τι­κά με τις συ­νε­χι­ζό­με­νες ξη­ρα­σί­ες και τις επι­πτώ­σεις τους στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή, ανέ­φε­ρε ότι οι μα­κρο­χρό­νιες θερ­μο­κρα­σί­ες άνω του μέσου όρου, οι θερ­μές πε­ρί­ο­δοι και οι ανε­παρ­κείς βρο­χο­πτώ­σεις έχουν οδη­γή­σει σε σο­βα­ρές συν­θή­κες ξη­ρα­σί­ας στην πε­ριο­χή της Με­σο­γεί­ου, επη­ρε­ά­ζο­ντας πο­λυά­ριθ­μες πε­ριο­χές στη νότια Ιτα­λία, τη νότια Ισπα­νία, τη Μάλτα, το Μα­ρό­κο, την Αλ­γε­ρία και την Τυ­νη­σία. Επι­πλέ­ον επε­σή­μα­νε ότι με βάση τις επο­χι­κές προ­βλέ­ψεις ανα­με­νό­ταν μία θερ­μό­τε­ρη άνοι­ξη στη νότια Ιτα­λία, την Ελ­λά­δα, τα νησιά της Με­σο­γεί­ου και τη βό­ρεια Αφρι­κή και προ­σέ­θε­τε ότι καθώς η σο­βα­ρό­τη­τα της ξη­ρα­σί­ας ανα­μέ­νε­ται να συ­νε­χι­στεί, αυ­ξά­νο­νται οι ανη­συ­χί­ες για τις επι­πτώ­σεις της στη γε­ωρ­γία, τα οι­κο­συ­στή­μα­τα, τη δια­θε­σι­μό­τη­τα πό­σι­μου νερού και την πα­ρα­γω­γή ενέρ­γειας.