Γιώργος Τσούμας: «Για να αλλάξουν τα πράγματα πρέπει πρώτα απ’ όλα να ξεβολευτούμε, να τσαλακωθούμε λίγο από μόνοι μας»

Κύριε Τσούμα, η ακραία πόλωση τείνει να θολώσει το πολι­τικό δια­κύ­βευμα των ευρω­ε­κλο­γών. Θεω­ρείτε ότι αυτή η κατά­σταση που τρο­φο­δο­τεί­ται από όλες τις πλευρές θα συσπει­ρώ­σει το εκλο­γικό σώμα ή θα δούμε όπως ακού­γε­ται πρω­τό­γνωρα ποσοστά αποχής;

Όπως λέτε το πραγ­μα­τικό δια­κύ­βευμα είναι πως οι ευρω­ε­κλο­γές διε­ξά­γο­νται σε μια περίοδο πολι­τι­κής ανα­τα­ρα­χής για την Ευρω­παϊκή Ένωση. Ένας αυξα­νό­με­νος αριθμός ευρω­παίων πολι­τι­κών δεν ασπά­ζε­ται τη Δημο­κρα­τία, το κράτος δικαίου, τη διά­κριση των εξου­σιών και άλλες αξίες της ανοι­χτής κοι­νω­νίας. Μιλάμε για μια αρνη­τική συγκυ­ρία που απειλεί κεκτη­μένα κι επι­τεύ­ξεις της Ένωσης. Με απλά λόγια, αυτό το “εθνι­κι­στικό ντόμινο” που ελλο­χεύει απειλεί να απο­δυ­να­μώ­σει μια Ευρώπη που αναζητά τη νέα της ταυ­τό­τητα και θέση στο ταχαίως μεταλ­λασ­σό­μενο παγκό­σμιο τοπίο.

Τι σημαί­νει αυτό για εμάς; Αντί να ασχο­λού­μα­στε με κομ­μα­τι­κές κόντρες και μικρο­πο­λι­τική, πρέπει κοινός στόχος να είναι να βγά­λουμε τον κόσμο από το περι­θώ­ριο ώστε να πνί­ξουμε την τρο­φο­δό­τηση της ακρο­δε­ξιάς. Η κοι­νω­νική και οικο­νο­μική επα­νέ­νταξη απο­φορ­τί­ζει και απο­δυ­να­μώ­νει την πόλωση, τίποτα άλλο. Όσο λύνουμε προ­βλή­ματα ό κόσμος θα ακούει και θα ασχο­λεί­ται, όσο τρω­γό­μα­στε μόνοι μας, θα χαι­ρό­μα­στε και μόνοι μας.

Για αυτό για μένα, η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση είναι να πείσεις τους ψηφο­φό­ρους ότι έχει σημασία να ασχο­λη­θούν με τις ευρω­ε­κλο­γές. Οτι νοιά­ζο­νται, τους επη­ρε­ά­ζει. Οι νόμοι που εγκρί­νει το ΕΚ θέτουν τις προ­τε­ραιό­τη­τες που απα­ντούν σε άμεσες καθη­με­ρι­νές ανάγκες όλων. Ο πλη­θω­ρι­σμός, η ακρί­βεια (τα κατα­να­λω­τικά δικαιώ­ματα), η ασφά­λεια, το περι­βάλ­λον, η ισότητα, η ανεργία, η οικο­νο­μική ανά­πτυξη, το κράτος δικαίου. Όλα επί­καιρα εθνικά θέματα που έχουν και ευρω­παϊκή οπτική.

Είστε ένας άνθρω­πος, έντονα πολι­τι­κο­ποι­η­μέ­νος και επι­τυ­χη­μέ­νος στον τομέα σας. Τι είναι αυτό που σας κάνει να μπείτε σε αυτή τη δια­δι­κα­σία όπου η “τοξι­κό­τητα” περισ­σεύει;

Πράγ­ματι, ακούω συχνά πως για να απο­φα­σί­σει ένας σοβαρός (το τονίζω) άνθρω­πος να ασχο­λη­θεί με την πολι­τική στην Ελλάδα σήμερα, ή τρελός πρέπει να είναι ή… τρελός! Ε αυτό είναι τερά­στιο πρό­βλημα, και δε φτάνει να το ανα­γνω­ρί­ζουμε, πρέπει και να το αντι­με­τω­πί­σουμε. Ο δικός μου τρόπος είναι να “ρίξω” το κορμί μου στη μάχη. Στην τελική, προτιμώ να εκτεθώ άμεσα στην τοξι­κό­τητα, πολε­μώ­ντας την, παρά να την απο­φεύγω χτί­ζο­ντας τα τείχη και τα σιλό μου, και σα θεατής να τη βλέπω να “τρώει” το περι­βάλ­λον μου, τους γύρω μου, την κοι­νω­νία που ανήκω. Ίσως αυτό ακού­γε­ται λίγο “παπ­που­δί­στικο”. Δε με πει­ρά­ζει, είμαι παρα­δο­σια­κός ως προς το ό,τι θεωρώ ότι όλες και όλοι πρέπει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο να ασχο­λού­μα­στε με την πολι­τική. Δεν είμαι όμως παρα­δο­σια­κός πολι­τι­κός. Αυτό γιατί κρατώ ζωντανό ένα ρομα­ντι­σμό χρόνια, ένα όραμα που μου επι­τρέ­πει να απορ­ροφώ και να εξα­τμίζω την τοξι­κό­τητα. Αγαπώ αυτό που κάνω. Αυτό δε σημαί­νει πως είμαι αφελής ή αιθε­ρο­βά­μων. Ξέρω καλά το “παι­χνίδι”, τον κυνισμό που τρέφει και απαιτεί, τις θυσίες, τους συμ­βι­βα­σμούς. Κανείς δεν είπε ότι θα είναι εύκολο, αλλά κάπως αισθά­νο­μαι ότι για να αλλά­ξουν τα πράγ­ματα πρέπει πρώτα απ’όλα να ξεβο­λευ­τούμε, να τσα­λα­κω­θούμε λίγο από μόνοι μας.

Δεν συζη­τού­νται τα ουσια­στικά ζητή­ματα για την Ευρώπη και το μέλλον των νέων της αλλά βλέ­πουμε η προ­ε­κλο­γική εκστρα­τεία γίνεται σαν να έχουμε εθνικές εκλογές ξανά μετά από ένα χρόνο. Πώς το εξη­γείτε;

Αλήθεια είναι αυτό. Όμως πρώτον, δεν πρό­κει­ται για ελλη­νικό φαι­νό­μενο, αφού ισχύει και στις 27 χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, και δεύ­τε­ρον, είναι κάτι που συμ­βαί­νει και συζη­τάμε κάθε φορά στις ευρω­ε­κλο­γές. Συνεπώς δεν μπο­ρούμε να το ερμη­νεύ­ουμε με όρους κουλ­τού­ρας, εθνικών ιδιο­μορ­φιών ή/και κοι­νω­νι­κο­πο­λι­τι­κών συγκυ­ριών. Διεθνώς στην πολι­τική επι­στήμη οι ευρω­ε­κλο­γές θεω­ρού­νται δεύ­τε­ρης τάξης (second order) εθνικές εκλογές. Ιδιαί­τερα σήμερα που η έννοια του έθνους έχει ανα­κάμ­ψει ισχυ­ρό­τερη ως ταυ­το­τικό στοι­χείο στις εθνικές κοι­νω­νίες -όχι μόνο- της Ευρώπης μετά το φρενάρισμα- ή ως αντίδοτο- στην παγκο­σμιο­ποί­ηση. Κατά τη γνώμη μου, αυτό έχει ένα ενδια­φέ­ρον και μια αξία ως ερμη­νευ­τικό πλαίσιο. Δηλαδή, η παραλ­λη­λό­τητα μεταξύ των εθνικών και των ευρω­παϊ­κών εκλογών και η επί­δρασή της στον πολι­τικό λόγο και το περιε­χό­μενό του. Καθώς οδεύ­ουμε προς τις ευρω­ε­κλο­γές, το πρότυπο, ο στόχος, η ιδέα της Ευρώπης επα­να­προ­σεγ­γί­ζε­ται, ενώ παράλ­ληλα στην εκά­στοτε ευρω­παϊκή χώρα, επα­να­φέ­ρο­νται και επα­να­ξιο­λο­γού­νται οι δυνα­μι­κές και οι όροι της εσω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής σκηνής. Για αυτό και έχει καθο­ρι­στική σημασία για το απο­τέ­λε­σμα η χρονική τοπο­θέ­τησή τους απέ­να­ντι στον εθνικό εκλο­γικό κύκλο, αλλά αυτό είναι άλλη – και μάλιστα μεγάλη- συζή­τηση. Αυτό που θέλω να πω απλά είναι πως δεν πρέπει σε καμία περί­πτωση να δια­χω­ρί­ζουμε τα δύο, να τα βλέ­πουμε απο­μο­νω­μένα. Οι ευρω­ε­κλο­γές δεν είναι απλά rematch των εθνικών εκλογών που κατα­γρά­φουν μια σειρά εθνικών συσχε­τι­σμών ανε­ξάρ­τητα, από την πορεία και το μέλλον της Ευρώπης. Εδώ έρχεται και κολλάει η κρι­σι­μό­τητα που σας ανέφερα πριν: άλλο το μέλλον της κάθε χώρας και της Ευρώπης που αναζητά η Ακρο­δε­ξιά και οι αντιευ­ρω­παϊ­στές, κι άλλο αυτό που αναζητά η πολι­τική οικο­γέ­νεια των Ευρω­παίων Σοσια­λι­στών.

Νομίζω ότι το κλειδί βρί­σκε­ται σε αυτό που απο­κα­λείτε “ουσιώδη” ζητή­ματα και όπως πάντα στην ισορ­ρο­πία. Εξη­γού­μαι, οι προ­τε­ραιό­τη­τες του σήμερα όπως η ακρί­βεια, η ενερ­γειακή αυτο­νο­μία, η ασφά­λεια, η περι­βα­ντολ­λο­γική κρίση ή/και η ανά­πτυξη της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης, πρέπει να συζη­τού­νται με εθνι­κούς όρους ώστε να είναι κοντά στους πολίτες, μικραί­νο­ντας την από­στασή τους από το πολι­τικό σύστημα ενώ ταυ­τό­χρονα να τοπο­θε­τού­νται σε ένα ευρω­παϊκό πλαίσιο που υπο­γραμ­μί­ζει την αλλη­λε­ξάρ­τηση από την ΕΕ. Οπότε ναι, δεν είναι απα­ραί­τητα λάθος, μάλλον είναι ανα­πό­φευ­κτο, να υπάρχει “εθνι­κο­ποί­ηση” των ευρω­παϊ­κών ζητη­μά­των και της συζή­τη­σης, απλώς ιδανικά, κι αυτό είναι νομίζω το πρό­βλημα το οποίο υπαι­νίσ­σε­στε, δεν πρέπει η σημασία τους να επι­κα­λύ­πτε­ται από μικρο­πο­λι­τι­κές κόντρες και ζητή­ματα εθνικής πολι­τι­κής επι­και­ρό­τη­τας. Το τι δρόμο θα τρα­βή­ξει η Ευρώπη στο σταυ­ρο­δρόμι που ανα­φέ­ραμε πριν, έχει και καθο­ρι­στική επί­δραση στην πορεία της χώρας μας και κάθε μέλους. . Αυτό πρέπει τοσο να το ανα­γνω­ρί­σει ο κόσμος όσο κι εμεις να το συμπε­ρι­λά­βουμε στη συζή­τηση των θεμάτων.

Είναι ρεα­λι­στι­κός κι εφικτός ο στόχος που έχει τεθεί από την ηγεσία δεδο­μέ­νων των δημο­σκο­πή­σεων που σας θέλουν στην τρίτη θέση πίσω από τον ΣΥΡΙΖΑ;

Φυσικά αλλιώς δε θα είχε τεθεί. Μέχρι τη μέρα των εκλογών οι κάλπες είναι άδειες. Η ενί­σχυση του ΠΑΣΟΚ και η ανά­δειξή του ως ισχυρή εναλ­λα­κτική λύση απέ­να­ντι στη ΝΔ του κ. Μητσο­τάκη, είναι μια πρό­κληση και ένα στοί­χημα που θα το κερ­δί­σουμε, μαζί με τους προ­ο­δευ­τι­κούς πολίτες. Απο­τε­λεί συλ­λο­γική ευθύνη της παρά­τα­ξης και ατομική ευθύνη του καθενός από εμάς, να δώσουμε νικη­φόρα αυτή την κρίσιμη πολι­τική και εκλο­γική μάχη. Κόντρα σε «θεούς και δαί­μο­νες» που απερ­γά­ζο­νται και προ­ω­θούν σενάρια διο­χέ­τευ­σης της δυσα­ρέ­σκειας του κόσμου απέ­να­ντι στην κυβέρ­νηση, σε επι­λο­γές «μπρου­τάλ» ή lifestyle λαϊ­κι­σμού, που δεν απο­τε­λούν παρά σωσίβια για να απο­φευ­χθεί το πολι­τικό ναυάγιο του κ. Μητσο­τάκη. Σε αυτή την ευθύνη οφεί­λουμε να αντα­πο­κρι­θούμε στο ακέραιο.