Πόρισμα της ΝΔ για τα Τέμπη– «Αν είχε τηρηθεί ο Κανονισμός Κίνησης το δυστύχημα δεν θα είχε συμβεί»

«Εάν είχαν τηρηθεί απα­ρέ­γκλιτα οι κανόνες του Γενικού Κανο­νι­σμού Κινή­σεως το δυστύ­χημα δεν θα είχε συμβεί» τονίζει στο πόρισμά της η κοι­νο­βου­λευ­τική πλειο­ψη­φία στην εξε­τα­στική επι­τροπή «για τη διε­ρεύ­νηση του εγκλή­μα­τος των Τεμπών»

«Το βασικό συμπέ­ρα­σμα που προ­κύ­πτει από το σύνολο των δεδο­μέ­νων είναι ότι ο Γενικός Κανο­νι­σμός Κινή­σεως παρα­βιά­στηκε επτά φορές με απο­τέ­λε­σμα να σημειω­θεί το τραγικό δυστύ­χημα» επι­ση­μαί­νουν οι βου­λευ­τές της ΝΔ στο πόρισμά τους που κατέ­θε­σαν σήμερα στην εξε­τα­στική επι­τροπή.

«Όπως επι­βε­βαιώ­θηκε από όλους τους μάρ­τυ­ρες που κατέ­θε­σαν ενώπιων της Επι­τρο­πής, εάν είχαν τηρηθεί απα­ρέ­γκλιτα οι κανόνες του Γενικού Κανο­νι­σμού Κινή­σεως το δυστύ­χημα δεν θα είχε συμβεί. Στο πόρισμα τονί­ζε­ται ρητά ότι δεν υπήρξε η παρα­μι­κρή προ­σπά­θεια συγκά­λυ­ψης ενώ οι επι­χει­ρη­σια­κές παρεμ­βά­σεις στο χώρο της μοι­ραίας σύγκρου­σης έγιναν με απόφαση των αρμό­διων επι­χει­ρη­σια­κών συλ­λο­γι­κών οργάνων με γνώμονα την ανάγκη μετα­κί­νη­σης των κατε­στραμ­μέ­νων συρμών. Για το θέμα διε­ξά­γε­ται παράλ­ληλα έρευνα της Δικαιο­σύ­νης για τις επεμ­βά­σεις των φορέων» ανα­φέ­ρει η κοι­νο­βου­λευ­τική πλειο­ψη­φία.

Ανα­λυ­τικά τα συμπε­ρά­σματα για τις παρα­βιά­σεις των κανόνων, τη λει­τουρ­γία των αυτο­μα­το­ποι­η­μέ­νων συστη­μά­των δια­χεί­ρι­σης κυκλο­φο­ρίας και την εκτέ­λεση των συμ­βά­σεων για σιδη­ρο­δρο­μικά έργα είναι τα ακό­λουθα:

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

1. Ο Γενικός Κανο­νι­σμός Κινή­σεως παρα­βιά­στηκε 7 φορές, με απο­τέ­λε­σμα το τραγικό δυστύ­χημα των Τεμπών:

i. ο σταθ­μάρ­χης Λάρισας ΔΕΝ χρη­σι­μο­ποί­ησε τον απο­λύ­τως λει­τουρ­γικό πίνακα τηλε­χει­ρι­σμού για να κάνει αυτό­ματη χάραξη δια­δρο­μής, αλλά έβαλε τη μοιραία αμα­ξο­στοι­χία ανάποδα στη γραμμή καθόδου

ii. ο σταθ­μάρ­χης Λάρισας ΔΕΝ παρα­κο­λου­θούσε τον πίνακα τηλε­χει­ρι­σμού, όπου ήταν συνεχώς ευκρι­νής η εσφαλ­μένη αλλαγή τροχιάς

iii. ο σταθ­μάρ­χης Λάρισας ΔΕΝ ενη­μέ­ρωσε τον μηχα­νο­δηγό με την παρά­δοση σε αυτόν του εντύπου 1001, το οποίο απαι­τεί­ται σε κάθε περί­πτωση ανω­μα­λίας ή κιν­δύ­νου στην γραμμή

iv. οι μηχα­νο­δη­γοί της μοι­ραίας αμα­ξο­στοι­χίας IC62 εισήλ­θαν σε γραμμή καθόδου ΧΩΡΙΣ έντυπο 1001

v. οι μηχα­νο­δη­γοί ΔΕΝ ακι­νη­το­ποί­η­σαν το τρένο ως όφειλαν

vi. οι μηχα­νο­δη­γοί ΔΕΝ επι­κοι­νώ­νη­σαν με τον σταθ­μάρχη Λάρισας για να διευ­κρι­νί­σουν ότι η αμα­ξο­στοι­χία έχει μπει ανάποδα στη γραμμή καθόδου

vii. οι μηχα­νο­δη­γοί ΔΕΝ έκαναν αναγ­γε­λία ανα­φο­ρικά με τη θέση της αμα­ξο­στοι­χίας καθώς περ­νού­σαν από τους ενδιά­με­σους σταθ­μούς

Όπως επι­βε­βαιώ­θηκε από όλους τους μάρ­τυ­ρες που κατέ­θε­σαν ενώπιον της Επι­τρο­πής, εάν είχαν τηρηθεί απα­ρέ­γκλιτα οι κανόνες του Γενικού Κανο­νι­σμού Κινή­σεως (ΓΚΚ) από όλα τα εμπλε­κό­μενα μέρη, το δυστύ­χημα δεν θα είχε συμβεί. Μάλιστα, έστω μία από αυτές τις παρα­βιά­σεις του ΓΚΚ αν δεν είχε συμβεί, θα μπο­ρούσε να απο­σο­βή­σει το δυστύ­χημα.

Σημειω­τέον ότι ο ΓΚΚ του ΟΣΕ, ο οποίος εφόσον τηρεί­ται πιστά εγγυά­ται την ασφαλή κυκλο­φο­ρία στο σιδη­ρο­δρο­μικό δίκτυο, είναι νομικά δεσμευ­τι­κός και χαρα­κτη­ρί­στηκε από ειδι­κούς που κατέ­θε­σαν στην Επι­τροπή ως «ο ΚΟΚ του σιδη­ρο­δρό­μου», «οι 10 Εντολές του Μωυσή», ακόμα και «Ευαγ­γέ­λιο» για το σιδη­ρό­δρομο.

2. Τα αυτο­μα­το­ποι­η­μένα συστή­ματα δια­χεί­ρι­σης κυκλο­φο­ρίας -που σήμερα χρη­σι­μο­ποιού­νται σε μικρό μέρος του ευρω­παϊ­κού δικτύου- ανα­βαθ­μί­ζουν την ασφά­λεια αλλά δεν εκμη­δε­νί­ζουν τον κίνδυνο.

Τα συστή­ματα αυτά (σημα­το­δό­τηση, τηλε­διοί­κηση, ETCS, GSMR) συμ­βά­λουν στην ασφα­λέ­στερη λει­τουρ­γία του σιδη­ρο­δρο­μι­κού δικτύου. Βέβαια δεν εκμη­δε­νί­ζουν τον κίνδυνο, άλλωστε οι χει­ρι­στές τους είναι άνθρω­ποι. Όλα μαζί, συν­δυα­στικά, όπως προ­βλέ­πε­ται από το ERTMS, δηλαδή το ευρω­παϊκό σύστημα δια­χεί­ρι­σης της κυκλο­φο­ρίας των τραίνων, προ­σεγ­γί­ζουν πολύ μεγάλο βαθμό ασφά­λειας και απο­φυ­γής ατυ­χη­μά­των, εφόσον ταυ­τό­χρονα τηρεί­ται πιστά ο Γενικός Κανο­νι­σμός Κίνησης.

Η εφαρ­μογή του ERTMS θα είναι υπο­χρε­ω­τική στις ευρω­παϊ­κές χώρες από το 2030. Μικρό ποσοστό των σιδη­ρο­δρο­μι­κών συστη­μά­των στις χώρες της ΕΕ εφαρ­μό­ζουν σήμερα στο σύνολο του το ERTMS. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι το ETCS, το πιο απο­τε­λε­σμα­τικό σύστημα, που παρέχει τη δυνα­τό­τητα αυτό­μα­της ακι­νη­το­ποί­η­σης του τραίνου, είναι σε λει­τουρ­γία μόνο στο 14% των ευρω­παϊ­κών σιδη­ρο­δρό­μων.

Επο­μέ­νως, με βάση το ισχύον ευρω­παϊκό και εθνικό νομο­θε­τικό πλαίσιο, η λει­τουρ­γία του σιδη­ρο­δρό­μου χωρίς τα προ­α­να­φε­ρό­μενα συστή­ματα θεω­ρεί­ται επι­τρε­πτή και ασφαλής, εφόσον τηρεί­ται ο ΓΚΚ, όπως κατέ­θεσε το σύνολο σχεδόν των μαρ­τύ­ρων που εξε­τά­στη­καν.

3. Η εκτέ­λεση των συμ­βά­σεων για την εγκα­τά­σταση συστη­μά­των δια­χεί­ρι­σης κυκλο­φο­ρίας στο ελλη­νικό σιδη­ρο­δρο­μικό δίκτυο υπήρξε για μεγάλη χρονική περίοδο προ­βλη­μα­τική.

Από το 1985 έως το 2001 εγκα­τα­στά­θη­καν συστή­ματα που δεν τέθηκαν ποτέ ενιαία σε λει­τουρ­γία, η ανάταξή τους προ­βλέ­φθηκε με τη Σύμβαση 717 το 2014, ενώ άλλα συστή­ματα προ­βλέ­φθη­καν με συμ­βά­σεις του 2006 και του 2007, που η ολο­κλή­ρωσή τους καθυ­στέ­ρησε.

4. Η διά­σπαση του ΟΣΕ το 1996 με τη δημιουρ­γία των θυγα­τρι­κών του εται­ρειών ΕΡΓΟΣΕ, ΤΡΑΙΝΟΣΕ και ΓΑΙΑΟΣΕ, συνέ­τεινε στην προ­βλη­μα­τι­κό­τητα εκτέ­λε­σης των σιδη­ρο­δρο­μι­κών έργων.

Το πρό­βλημα επι­τά­θηκε με την «πώληση» το 2017 της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, με δυσμε­νέ­στα­τους για το Ελλη­νικό Δημόσιο όρους, στον κρατικό ιταλικό σιδη­ρό­δρομο και στη συνέ­χεια με την πώληση το 2018 της ΕΕΣΣΤΥ στην ιδιω­τική πλέον ΤΡΑΙΝΟΣΕ, με εξίσου δυσμε­νείς όρους.

5. Η υλο­ποί­ηση των συμ­βά­σεων για τα αυτο­μα­το­ποι­η­μένα συστή­ματα επι­σπεύ­στηκε σημα­ντικά επί Υπουρ­γίας Καρα­μανλή, ενώ ειδικά το έργο της 717 θα είχε καθυ­στε­ρή­σει κατά πολύ ακόμα, αν δεν είχε δοθεί παρά­ταση αλλά είχε δια­λυ­θεί και επα­να­προ­κη­ρυ­χθεί.

Η σύμβαση 717/2014, για τα συστή­ματα σημα­το­δό­τη­σης και τηλε­διοί­κη­σης, ενώ έπρεπε να είχε ολο­κλη­ρω­θεί έως το 2016, είχε υλο­ποι­η­θεί μόνο σε ποσοστό 18%. Δόθηκε παρά­ταση με ανα­γνώ­ριση της απο­κλει­στι­κής υπαι­τιό­τη­τας της ΕΡΓΟΣΕ για τις καθυ­στε­ρή­σεις και στη συνέ­χεια, έως το 2019 χορη­γή­θη­καν άλλες 5 παρα­τά­σεις με συνυ­πευ­θυ­νό­τητα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου.

Μετά τον Ιούλιο του 2019 έγινε σημα­ντική προ­σπά­θεια να επι­λυ­θούν τα χρο­νί­ζο­ντα προ­βλή­ματα, με απο­τέ­λε­σμα την ολο­κλή­ρωση της 717 το Σεπτέμ­βριο 2023, παρά τα προ­βλή­ματα λόγω της παν­δη­μίας COVID, της παγκό­σμιας κρίσης και των καθυ­στε­ρή­σεων στην εφο­δια­στική αλυσίδα.

Σχετικά με τη χορή­γηση της 7ης παρά­τα­σης της Σύμ­βα­σης 717, μετά την αποδοχή σχε­τι­κής ένστα­σης από τον τότε Υπουργό Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών Κ. Καρα­μανλή, θεω­ρεί­ται απο­λύ­τως βέβαιο από την Επι­τροπή ότι αν η παρά­ταση αυτή δεν είχε δοθεί και η εργο­λα­βία είχε δια­λυ­θεί, το έργο της σύμ­βα­σης 717 δεν θα είχε ολο­κλη­ρω­θεί ακόμη έως σήμερα.

Οι υπό­λοι­πες χρο­νί­ζου­σες συμ­βά­σεις για τα αυτο­μα­το­ποι­η­μένα συστή­ματα -που εκκρε­μού­σαν υπό πολλές Κυβερνήσεις- προ­χώ­ρη­σαν απο­φα­σι­στικά την τελευ­ταία 4ετία με απο­τέ­λε­σμα σήμερα να έχουν όλες ολο­κλη­ρω­θεί στο μεγα­λύ­τερο μέρος τους. Συγκε­κρι­μένα το GSMR παρα­δό­θηκε τελικά το 2021 και το ETCS τον Δεκέμ­βριο του 2023. Εκκρε­μεί το GSMR και το ETCS επί των συρμών, όπου απαι­τού­νται ενέρ­γειες της Hellenic Train, της ΓΑΙΑΟΣΕ και της ΡΑΣ.

Όλες οι απο­φά­σεις της πολι­τι­κής ηγεσίας ελή­φθη­σαν με την τήρηση των προ­βλε­πο­μέ­νων δια­δι­κα­σιών με ειση­γή­σεις των αρμο­δίων υπη­ρε­σιών και με κρι­τή­ριο το δημόσιο συμ­φέ­ρον.

6. Οι μηχα­νι­σμοί ελέγχου ασφα­λείας των σιδη­ρο­δρο­μι­κών μετα­φο­ρών πρέπει να ενι­σχυ­θούν. Η ΡΑΣ απο­τε­λεί τον πυλώνα ασφά­λειας τόσο κατά την κοι­νο­τική όσο και την εθνική νομο­θε­σία στα ζητή­ματα ασφά­λειας του σιδη­ρο­δρό­μου. Εφόσον είχε δια­πι­στώ­σει πολύ σοβαρά κενά ή ελλεί­ψεις μπο­ρούσε να προ­χω­ρή­σει ακόμη και σε ανα­στολή της λει­τουρ­γίας του σιδη­ρο­δρό­μου.

Επι­πλέον, η Hellenic Train, εφόσον δεν διεκ­δι­κούσε απλώς υψη­λό­τε­ρες απο­ζη­μιώ­σεις αλλά είχε πράγ­ματι δια­πι­στώ­σει σοβαρά ζητή­ματα ασφά­λειας λόγω της κατά­στα­σης της υπο­δο­μής και μη ολο­κλή­ρω­σης των συστη­μά­των, θα έπρεπε να είχε προ­χω­ρή­σει σε άμεση ανα­στολή δρο­μο­λο­γίων.

Σε σχέση δε με τους Εθνι­κούς Κανόνες Ασφα­λείας η Επι­τροπή δια­πί­στωσε ότι η χώρα δια­θέ­τει κανόνες εν ισχύ στον τομέα της ασφά­λειας, με σημα­ντι­κό­τερο το Γενικό Κανο­νι­σμό Κίνησης, δηλαδή τον κανο­νι­σμό που παρα­βιά­στηκε τη νύχτα του μοι­ραίου δυστυ­χή­μα­τος.

Σχετικά με τους Εθνι­κούς Κανόνες Ασφα­λείας η Επι­τροπή δια­πί­στωσε ότι η χωρα δια­θέ­τει κανόνες εν ισχύ στον τομέα της ασφά­λειας, με σημα­ντι­κό­τερο το Γενικό Κανο­νι­σμό Κίνησης, δηλαδή τον κανο­νι­σμό που παρα­βιά­στηκε τη νύχτα του μοι­ραίου δυστυ­χή­μα­τος.

7. Ο ΟΣΕ πρέπει να ενι­σχυ­θεί, τόσο χρη­μα­το­δο­τικά όσο και με ανθρώ­πινο δυνα­μικό.

Ο ΟΣΕ έχει υπάρξει εδώ και πολλά χρόνια ένας από τους μεγα­λύ­τε­ρους «ασθε­νείς» του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου. Οι δε μνη­μο­νια­κές πολι­τι­κές από το 2010 και μετά τον απο­δυ­νά­μω­σαν, αφού έχασε πάνω από τους μισούς του εργα­ζο­μέ­νους. Τα μέτρα που ελή­φθη­σαν από το 2019 και μετά για αύξηση της χρη­μα­το­δό­τη­σης και των εργα­ζο­μέ­νων πρέπει να συνε­χι­στούν με μεγα­λύ­τερη ένταση.

8. Τα αίτια του δυστυ­χή­μα­τος πρέπει να διε­ρευ­νη­θούν ψύχραιμα, μακριά από πολι­τική εκμε­τάλ­λευση, για να απο­δο­θεί δικαιο­σύνη, όπως επι­θυ­μεί η ελλη­νική κοι­νω­νία.

Οι ευθύνες όλων των άμεσα εμπλε­κο­μέ­νων στο τραγικό δυστύ­χημα, καθώς και των προ­σώ­πων που κατεί­χαν υπεύ­θυ­νες θέσεις στους αρμό­διους οργα­νι­σμούς και εται­ρείες, ελέγ­χο­νται ήδη από την τακτική δικαιο­σύνη. Η ανάλυση από την Επι­τροπή δεν ανέ­δειξε πράξεις ή παρα­λεί­ψεις πολι­τι­κών προ­σώ­πων που να συν­δέ­ο­νται με το δυστύ­χημα. Η πολι­τική ευθύνη, αντι­κει­με­νικά ανα­λή­φθηκε από τον τότε Υπουργό Κ. Καρα­μανλή με την άμεση παραί­τησή του την ημέρα του τρα­γι­κού δυστυ­χή­μα­τος, πράξη που εκτός των άλλων διευ­κό­λυνε τον έλεγχο της υπό­θε­σης.

9. Δεν υπήρξε προ­σπά­θεια συγκά­λυ­ψης με παρεμ­βά­σεις στον χώρο της μοι­ραίας σύγκρου­σης.

Οι επι­χει­ρη­σια­κές παρεμ­βά­σεις στο χώρο έγιναν με απόφαση των αρμο­δίων επι­χει­ρη­σια­κών συλ­λο­γι­κών οργάνων με γνώμονα την ανάγκη μετα­κί­νη­σης των κατε­στραμ­μέ­νων συρμών με βαρέως τύπου μηχα­νή­ματα, τα οποία έπρεπε να επι­χει­ρούν σε ασφαλές και σταθερό έδαφος. Πάντως, διε­ξά­γε­ται και έρευνα της δικαιο­σύ­νης για τις επεμ­βά­σεις των αρμο­δίων οργάνων.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ