Ε.Ξ.Ρ.: Επιστολή στους αρμόδιους υπουργούς αναφορικά με το σ/ν με τον τίτλο: «Όροι αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας στις παραθαλάσσιες περιοχές και άλλες διατάξεις»

Επι­στολή απέ­στειλε η Ένωση Ξενο­δό­χων Ρόδου την 13/02/2024, προς τον Υπουργό Εθνικής Οικο­νο­μίας & Οικο­νο­μι­κών – κύριο Κωστή Χατζη­δάκη, τον Υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος & Ενέρ­γειας – κύριο Θεόδωρο Σκυ­λα­κάκη και την Υπουργό Του­ρι­σμού – κυρία Όλγα Κεφα­λο­γιάννη, ανα­φο­ρικά με το Σχέδιο Νόμου του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών με τίτλο: «Όροι αξιο­ποί­η­σης της δημό­σιας περιου­σίας στις παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές και άλλες δια­τά­ξεις».

Ανα­λυ­τικά η επι­στολή

Αξιό­τι­μοι,

Σχετικά με το υπό δια­βού­λευση Σχέδιο Νόμου του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών με τίτλο: «Όροι αξιο­ποί­η­σης της δημό­σιας περιου­σίας στις παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές και άλλες δια­τά­ξεις», παρα­κα­λούμε για την προσοχή σας για το ειδικό καθε­στώς που για ιστο­ρι­κούς λόγους διέπει την αντί­στοιχη σχετική νομο­θε­σία της Ρόδου «περί αιγια­λού και παρα­λίας» και η οποία την δια­φο­ρο­ποιεί από την νομο­θε­σία που ισχύει στην υπό­λοιπη Ελλάδα σε τρόπο που κρί­νο­νται αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές που απέχουν από­σταση ακόμα και άνω των 100 μέτρων από την ακτο­γραμμή! Ταυ­τό­χρονα το Δημόσιο στε­ρεί­ται περιου­σία αξίας εκα­το­ντά­δων εκα­τομ­μυ­ρίων.

Συγκε­κρι­μένα στην Ρόδο, Κω και Λακκί Λέρου με το Ιταλικό Κανο­νι­στικό Διά­ταγμα  132/1929 τέθηκε σε ισχύ το Κτη­μα­το­λό­γιο το οποίο σε αντί­θεση με την υπό­λοιπη Ελλάδα όπου ο Αιγια­λός και η Παραλία καθο­ρί­ζο­νται  από το άρθρο 1 του ν. 2971   ΦΕΚ Α’ 285/19.12.2001, προ­βλέ­πει τα εξής:

Άρθρο 2 του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κανο­νι­σμού Δωδε­κα­νή­σου (κανο­νι­στικό δ/γμα 132/1929), που δια­τη­ρή­θηκε σε ισχύ με το άρθρο 8 παρά­γρα­φος 2 του ν. 510/1947 (Α΄ 298): «Τα δημόσια κτήματα ανή­κου­σιν εις την Κυβέρ­νη­σιν της Κτήσεως και υπο­διαι­ρού­νται εις κτήματα κοινής χρήσεως και εις κτήματα περιου­σιακά (ιδιό­κτητα του Δημο­σίου)».

Στο δε  άρθρο 3 του Κανο­νι­σμού ορί­ζε­ται ότι:

«Απο­τε­λούσι μέρος των κτη­μά­των κοινής χρήσεως: α) Ο αιγια­λός μέχρι του ορίου του μεγί­στου συνή­θους χει­με­ρίου κύματος επί πλέον δε, έξω των αστικών κέντρων, μία ζώνη εκ 12 μέτρων από του τοιού­του ορίου, και αι θαλάσ­σιαι παρα­λίαι (spiagia) μέχρι των ορίων πάσης άλλης ιδιο­κτη­σίας δημο­σίας ή ιδιω­τι­κής» (άρθρο 3 περί­πτωση α΄)».

Σε πλεί­στες όμως περι­πτώ­σεις «τα όρια των άλλων ιδιο­κτη­σιών» βρί­σκο­νται σε από­σταση ακόμα και 500 μέτρων από την ακτο­γραμμή! Αυτό οφεί­λε­ται σε διά­φο­ρους λόγους κύριοι από τους οποίους είναι οι ακό­λου­θοι:

α. Οι Ιταλοί κατα­κτη­τές δεν είχαν ολο­κλη­ρώ­σει την κτη­μα­το­γρά­φηση όλων των ιδιω­τι­κών μερίδων διότι οι τότε φτωχοί και αγράμ­μα­τοι αγρότες δεν είχαν ούτε την γνώση ούτε την βούληση, ούτε τα μέσα για  να προ­σέλ­θουν και να συμ­με­τά­σχουν σε αυτή την δια­δι­κα­σία συνερ­γα­σίας με τους Ιταλούς υπαλ­λή­λους. Πολλοί δε αρνή­θη­καν την συνερ­γα­σία και για λόγους εθνι­κούς. Το απο­τέ­λε­σμα αυτό είναι εμφανές όχι μόνο στις παρα­λια­κές εκτά­σεις αλλά και στον χερσαίο χώρο όπου χιλιά­δες ακίνητα και εκτά­σεις χωρίς δασικό χαρα­κτήρα έχουν κατα­γρα­φεί ως «δημό­σιες» δηλαδή ως ανή­κου­σες στο τότε Ιταλικό Δημόσιο. Έτσι εξη­γεί­ται και το γεγονός ότι μέχρι σήμερα από το σύνολο της ιδιω­τι­κής περιου­σίας του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου ποσοστό που προ­σεγ­γί­ζει το 60%  βρί­σκε­ται στην Δωδε­κά­νησο και ειδικά στην Ρόδο και Κω.

β. Οι παρα­λια­κές εκτά­σεις -ειδικά οι αμμώδεις- ήταν στρα­τη­γι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος για την ανά­πτυξη οχυ­ρω­μα­τι­κών έργων και τοπο­θέ­τη­σης ναρκών για την προ­στα­σία έναντι απο­βά­σεων. Αυτό εξηγεί και το παρά­δοξο ότι ενώ υπάρ­χουν κτη­μα­τι­κές μερίδες δημό­σιες που φθάνουν μέχρι την θάλασσα σε περιο­χές που δεν είναι αμμώ­δεις, αντί­θετα στις αμμώ­δεις ακτο­γραμ­μές οι ανα­γνω­ρι­σμέ­νες ιδιο­κτη­σίες κατα­γρά­φη­καν σε βάθος 300, 400, 500 μέτρων από την ακτο­γραμμή  με απο­τέ­λε­σμα όλη η επι­φά­νεια του χερ­σαίου παρά­κτιου χώρου να κρί­νε­ται ως δήθεν «θαλάσ­σια παραλία».

Στο υπό δια­βού­λευση ν/σχ στο άρθρο 3 ορί­ζε­ται ότι:

α) Αιγια­λός: η ζώνη ξηράς που βρέ­χε­ται από τη θάλασσα κατά τις μεγα­λύ­τε­ρες και συνή­θεις ανα­βά­σεις των κυμάτων.

β) Δια­κριτό τμήμα αιγια­λού..

γ) Παραλία: η ζώνη της ξηράς, συνε­χό­μενη προς τον αιγιαλό, η οποία ορί­ζε­ται με σκοπό τη δια­τή­ρηση και προ­στα­σία των ακτών από τη διά­βρωση και προς εξυ­πη­ρέ­τηση της επι­κοι­νω­νίας της ξηράς με τη θάλασσα και αντί­στροφα, η οποία δεν μπορεί να εκτεί­νε­ται περισ­σό­τερο από πενήντα (50) μέτρα από την οριο­γραμμή του αιγια­λού.

δ) Προ­στα­τευό­με­νος αιγια­λός και παραλία..

ε) Παλαιός αιγια­λός: η ζώνη ξηράς, η οποία προ­κύ­πτει από τη μετα­τό­πιση της ακτο­γραμ­μής προς τη θάλασσα, οφεί­λε­ται σε φυσικά αίτια (φυσικές προ­σχώ­σεις) ή νόμιμα τεχνικά έργα και προσ­διο­ρί­ζε­ται από τη νέα γραμμή του αιγια­λού και το όριο του παλαιό­τερα υφι­στά­με­νου αιγια­λού.

Tο δε υπό δια­βού­λευση νομο­σχέ­διο άρθρο 3, ορί­ζε­ται ότι:

Στην περί­πτωση του Κτημ. Καν. Δωδ/σου η ανωτέρω παρά­γρα­φος (α) εφαρ­μό­ζε­ται ομοίως όπως είναι δια­τυ­πω­μένη στο σχέδιο νόμου και η παρά­γρα­φος (γ), εφαρ­μό­ζε­ται κατ΄α­να­λο­γία προ­σθέ­το­ντας ζώνη παρα­λίας πλάτους 12 μέτρων όπως προ­βλέ­πει ο Κτη­μα­το­λο­γι­κός Κανο­νι­σμός Δωδ/σου. Έτσι λοιπόν έχουν καθο­ρι­στεί (με αντί­στοιχα ΦΕΚ) σε μεγάλες εκτά­σεις του νησιού, ο αιγια­λός και η παραλία, δηλαδή ο κοι­νό­χρη­στος χώρος όπως ακριβώς επι­βάλ­λει ο νομο­θέ­της και σε όλη την  Ελλάδα.

Επο­μέ­νως η πέραν του καθο­ρι­σθέ­ντος κοι­νό­χρη­στου χώρου περιοχή αυτο­δι­καίως πρέπει να χαρα­κτη­ρι­σθεί ως παλαιός αιγια­λός, δηλαδή δημόσιο κτήμα που ανήκει στην ιδιω­τική περιου­σία του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου. Διότι όπως προ­α­να­φέρ­θηκε άλλοι ήταν οι ιστο­ρι­κοί λόγοι που δεν κτη­μα­το­γρα­φή­θη­καν ως κτη­μα­το­λο­γι­κές μερίδες οι περιο­χές αυτές.

Είναι λοιπόν παρά­λογο να χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ως κοι­νό­χρη­στη η έκταση πέραν της καθο­ρι­σθεί­σας κατά νόμο ζώνης παρα­λίας και να εκτεί­νε­ται στον χερσαίο χώρο μέχρι τα όρια των μερίδων που σκόπιμα κατα­γρά­φη­καν σε τόσο υπερ­βο­λικό βάθος. Οι εκτά­σεις αυτές πέραν από την καθο­ρι­σμένη γραμμή της παρα­λίας όπως και στην υπό­λοιπη Ελλάδα πρέπει να περιέλ­θουν στην περιου­σία του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου ως δημόσια κτήματα εξαι­ρου­μέ­νων βέβαια ιδιω­τι­κών κτι­σμά­των προ του 1948 και μερίδων οικο­δο­μών που είναι ήδη κατα­γε­γραμ­μέ­νες ως νησίδες εντός των εν λόγω περιο­χών.

Επι­πρό­σθετα μετά την ισχύ του Νόμου 4934/2022 (ΦΕΚ 100 Α΄- 23.5.22) που προ­βλέ­πει την κατάρ­γηση του Κτημ. Καν. Δωδ/σου και την μετά­πτωση (ένταξη) του στο Εθνικό Κτη­μα­το­λό­γιο, παρέλ­κει πλέον ο λόγος ύπαρξης του άρθρου 26 του Ν.2971/01 με το οποίο δια­τη­ρού­ντο οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του άρθρου 8 του Ν.510/47 των οποίων ο λόγος ύπαρξης αιτιο­λο­γή­θηκε ανωτέρω.

Είναι επο­μέ­νως και αντι­συ­νταγ­μα­τική η ειδική μετα­χεί­ριση της Δωδε­κα­νη­σια­κής περιου­σίας εις βάρος του Δημο­σίου και των ιδιωτών δια­τη­ρώ­ντας ένα ειδικό στρεβλό καθε­στώς από την εποχή της Ιτα­λο­κρα­τίας,  το οποίο δημιουρ­γή­θηκε για ειδι­κούς λόγους που προ­α­να­φέ­ραμε.

Εξ άλλου μετά από πλέον των 75 ετών από την ενσω­μά­τωση της Δωδε­κα­νή­σου είναι παρά­λογο η μόνη διάταξη που παρα­μέ­νει σε ισχύ να είναι η συγκε­κρι­μένη του ΚΚΔ, όταν μάλιστα όλες οι ευερ­γε­τι­κές δια­τά­ξεις που ίσχυαν (ειδικό δασμο­λό­γιο, ειδικός φόρος κατα­νά­λω­σης, Οργα­νι­σμός Δημό­σιας Περιου­σίας Δωδε­κα­νή­σου κλπ) έχουν καταρ­γη­θεί με την αιτιο­λο­γία της ανάγκης νομο­θε­τι­κής εξο­μοί­ω­σης του ενιαίου εθνικού χώρου.

Για τους πιο πάνω ιστο­ρι­κούς και ουσια­στι­κούς λόγους και λόγω της μετά­πτω­σης του Κτ. Καν. Δωδ/σου στο Εθνικό Κτη­μα­το­λό­γιο, παρα­κα­λούμε να προ­βλε­φθεί στις δια­τά­ξεις του παρό­ντος νομο­σχε­δίου η κατάρ­γηση του άρθρου 26 του ν.2971/01 και ο χαρα­κτη­ρι­σμός της περιο­χής πέραν της οριο­θε­τη­μέ­νης γραμμής αιγια­λού και παρα­λίας (spiagia) ως παλαιού αιγια­λού.

Με τιμή,

Ιωάννης Παπα­βα­σι­λείου                                     Κων­στα­ντί­νος Καλ­λιου­δά­κης

Πρό­ε­δρος                                                          Γενικός Γραμ­μα­τέας ΕΞΡ