Το νέο νομοσχέδιο για τη Δικαιοσύνη – Αυτές είναι οι αλλαγές που παρουσίασε ο Γ. Φλωρίδης

Ο περιο­ρι­σμός της μικρο­με­σαίας εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας, με ταυ­τό­χρονη κατα­πο­λέ­μηση της ατι­μω­ρη­σίας, αλλά και η επι­τά­χυνση της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας είναι ο στόχος της 7ης κατά σειρά τρο­πο­ποί­η­σης των Ποι­νι­κών Κωδίκων από το 2019, που παρου­σί­ασε σήμερα ο υπουρ­γός Δικαιο­σύ­νης, Γιώργος Φλω­ρί­δης.

Όπως ανα­φέρ­θηκε σε συνέ­ντευξη του υπουρ­γού στο πλαίσιο των προ­γραμ­μα­τι­κών θέσεων της κυβέρ­νη­σης για τη Δικαιο­σύνη, η προ­ω­θού­μενη νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία επι­κε­ντρώ­νε­ται στην ανάγκη καίριων σημεια­κών παρεμ­βά­σεων και ειδι­κό­τερα:

Α. Στη δέσμευση για τον περιο­ρι­σμό της κυρί­αρ­χης μικρο­με­σαίας εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας, με ταυ­τό­χρονη κατα­πο­λέ­μηση της ατι­μω­ρη­σίας/

Β. Στην επι­τά­χυνση της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας, ως βασικού μέρους του μεγάλου στόχου για ταχύ­τερη απονομή της ελλη­νι­κής δικαιο­σύ­νης.

Για τον λόγο αυτό, το νομο­σχέ­διο προωθεί “την αντι­με­τώ­πιση της μικρο­με­σαίας εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας, που ταλα­νί­ζει σήμερα την ελλη­νική κοι­νω­νία οξύ­νο­ντας την ανα­σφά­λεια των πολιτών και προ­κρί­νει ως σημείο κλειδί την έκτιση των ποινών”.

Σύμφωνα με τις δια­πι­στώ­σεις του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, το πρό­βλημα εντο­πί­ζε­ται κατά βάση στο ποινικό έλλειμμα ως προς τη μη εκτέ­λεση των ποινών, “διότι ειδικά για τα μικρο­με­σαία αδι­κή­ματα, οι προ­βλε­πό­με­νες ποινές μέχρι τριών ετών, κατά κανόνα δεν εκτί­ο­νται. Εξ αιτίας αυτής της κατά­στα­σης, ανα­πτύσ­σε­ται και το κύριο μέρος του δια­βρω­τι­κού αισθή­μα­τος της ατι­μω­ρη­σίας που κυριαρ­χεί σήμερα στην ελλη­νική κοι­νω­νία”.

“Τέλος” στην ατι­μω­ρη­σία

Μία λοιπόν από τις βασικές αλλαγές που επέρ­χο­νται είναι πως “η κατα­πο­λέ­μηση της ατι­μω­ρη­σίας, έχει κανόνα την έκτιση των ποινών και εξαί­ρεση την ανα­στολή τους. Οι ποινές θα εκτί­ο­νται είτε μερικά είτε συνο­λικά”.

Παράλ­ληλα, και σε ό,τι αφορά την επι­τά­χυνση της ποι­νι­κής δίκης, “το νομο­σχέ­διο ανάμεσα σε άλλα προ­τεί­νει συγκε­κρι­μέ­νες δράσεις, όπως η παρα­πο­μπή απευ­θείας στο ακρο­α­τή­ριο του ποι­νι­κού δικα­στη­ρίου από τον εισαγ­γε­λέα, σε αρκετές περι­πτώ­σεις χωρίς να απαι­τεί­ται βού­λευμα, η αύξηση των μονο­με­λών συν­θέ­σεων των δικα­στη­ρίων αντί τρι­με­λών, η αξιο­ποί­ηση του θεσμού της ποι­νι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης και πριν την άσκηση δίωξης. Ταυ­τό­χρονα, παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα και στον εισαγ­γε­λέα να κοι­νο­ποι­ή­σει πρόταση ποι­νι­κής μετα­χεί­ρι­σης προς τον διω­κό­μενο, η οποία μπορεί να οδη­γή­σει σε ποινική δια­πραγ­μά­τευση”.

Η κατα­πο­λέ­μηση της δικο­μα­νίας

Βάσει του νομο­σχε­δίου, ειδικό κεφά­λαιο στην ανα­μόρ­φωση των κωδίκων κατα­λαμ­βά­νει η κατα­πο­λέ­μηση της δικο­μα­νίας, η οποία χαρα­κτη­ρί­ζει την κοι­νω­νία μας. “Απο­τε­λεί δια­χρο­νική παθο­γέ­νεια η σώρευση χιλιά­δων υπο­θέ­σεων που είναι προ­φα­νώς και προ­δή­λως αβά­σι­μες. Η χωρίς λόγο απα­σχό­ληση και ταλαι­πω­ρία ελεγ­κτι­κών, δικα­στι­κών αρχών και πολιτών θα συνε­πά­γε­ται κόστος για όποιον την προ­κα­λεί αβα­σά­νι­στα και αυθαί­ρετα. Θα υφί­στα­ται την επιβολή χρη­μα­τι­κής ποινής με όρους εξόδων δικα­στι­κής δαπάνης”.

Και όπως τονί­στηκε κατά τη συνέ­ντευξη, “το νέο πλέγμα μέτρων, της συντό­μευ­σης, της προ­δι­κα­σίας της ποι­νι­κής δίκης, της καθιέ­ρω­σης ολι­γο­με­λών συν­θέ­σεων των ποι­νι­κών δικα­στη­ρίων, της ενί­σχυ­σης του θεσμού της ποι­νι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης και της κατα­πο­λέ­μη­σης της δικο­μα­νίας, απο­τε­λεί το βασικό συστα­τικό επι­τά­χυν­σης της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας, που θα εντα­χθεί απο­δο­τικά στη γενι­κό­τερη μεταρ­ρύθ­μιση ταχείας απο­νο­μής του δικαίου στη χώρα μας”.

Οι τρο­πο­ποι­ή­σεις του Ποι­νι­κού Κώδικα και του Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας

Στο νομο­σχέ­διο προ­ω­θού­νται δια­τά­ξεις που δια­σφα­λί­ζουν:

– Την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη εξυ­πη­ρέ­τηση τόσο της πρό­λη­ψης του εγκλή­μα­τος όσο και του σωφρο­νι­στι­κού χαρα­κτήρα της ποινής μέσω της έκτισής της, προ­σφέ­ρο­ντας παράλ­ληλα εναλ­λα­κτι­κούς τρόπους μετα­τρο­πής της σε κοι­νω­φελή εργασία ή χρη­μα­τική ποινή.

– Ποινές φυλά­κι­σης έως ένα έτος θα μπορούν να ανα­στα­λούν, αν οι αμε­τά­κλη­τες κατα­δί­κες στο ποινικό μητρώο δεν υπερ­βαί­νουν το ένα έτος.

– Ποινές φυλά­κι­σης άνω του ενός έτους και μέχρι δύο έτη, θα εκτί­ο­νται πρω­τί­στως με εναλ­λα­κτι­κούς τρόπους έκτισης ήτοι μετα­τρο­πής σε χρη­μα­τική ποινή ή σε κοι­νω­φελή εργασία. Για τον λόγο αυτό έχει προ­βλε­φθεί η σύσταση και η λει­τουρ­γία πλατ­φόρ­μας για την ένταξη άνω των χιλίων πεντα­κο­σίων φορέων που έχουν εκδη­λώ­σει ενδια­φέ­ρον για τον θεσμό της κοι­νω­φε­λούς εργα­σίας.

– Ποινές φυλά­κι­σης μέχρι τρία έτη θα μπορούν να εκτι­θούν μερικώς σε σωφρο­νι­στικό κατά­στημα (από 30 ημέρες μέχρι 6 μήνες) με ανα­στολή του υπο­λοί­που της ποινής.

– Ποινές φυλά­κι­σης άνω των 3 ετών θα εκτί­ο­νται πραγ­μα­τικά σε σωφρο­νι­στικό κατά­στημα.

Εξορ­θο­λο­γι­σμός κυρώ­σεων για σοβαρά εγκλή­ματα

Οι ανα­θε­ω­ρη­μέ­νοι Κώδικες θα προ­βλέ­πουν μεταξύ άλλων την επιβολή αυστη­ρό­τε­ρων κυρώ­σεων για σοβαρά εγκλή­ματα, όπως:

– Τον εξορ­θο­λο­γι­σμό των ποι­νι­κών κυρώ­σεων, ειδικά σε σοβαρά εγκλή­ματα με μεί­ζο­νες εθνικές και κοι­νω­νι­κές προ­ε­κτά­σεις.

– Απο­κα­θί­στα­ται η δογ­μα­τική βάση του ποι­νι­κού συστή­μα­τος ώστε όλα τα κακουρ­γή­ματα, όπως και αυτά που έχουν οικο­νο­μικό αντι­κεί­μενο (απάτη, υπε­ξαί­ρεση, τοκο­γλυ­φία, απιστία), να διώ­κο­νται αυτε­πάγ­γελτα.

– Η μέγιστη ποινή της πρό­σκαι­ρης κάθειρ­ξης αυξά­νε­ται από τα 15 στα 20 έτη για όλα τα κακουρ­γή­ματα.

– Ειδικά για τα αδι­κή­ματα επι­δεί­νω­σης της κλι­μα­τι­κής κρίσης αυστη­ρο­ποιεί­ται η ποινική κύρωση για την εξ αμε­λείας πρό­κληση δασικής πυρ­κα­γιάς (από πλαίσιο ποινής 1-5 σε πλαίσιο 3-5 έτη), προ­βλέ­πο­νται υψηλές χρη­μα­τι­κές ποινές μέχρι του ποσού των 200.000 ευρώ για όλες τις περι­πτώ­σεις εμπρη­σμού δάσους, ενώ προ­στί­θε­ται η υπο­χρέ­ωση τους δικα­στη­ρίου να επι­βάλ­λει την άμεση εκτέ­λεση της ποινής σε σωφρο­νι­στικό κατά­στημα χωρίς δυνα­τό­τητα μετα­τρο­πής ή ανα­στο­λής, αλλά και η επιβολή δήμευ­σης περιου­σια­κών στοι­χείων του κατα­δι­κα­σθέ­ντος, ανάλογη με την προ­κλη­θείσα βλάβη, για εμπρη­σμό δάσους. Νομο­θε­τεί­ται το αξιό­ποινο των προ­πα­ρα­σκευα­στι­κών πράξεων εμπρη­σμού δάσους (κατοχή εμπρη­στι­κών υλών ή άλλων αντι­κει­μέ­νων που κατα­δει­κνύ­ουν προ­ε­τοι­μα­σία για διά­πραξη δασικού εμπρη­σμού). Παράλ­ληλα, τα κακουρ­γή­ματα εμπρη­σμού δάσους, όπως και όλα τα κοινώς επι­κίν­δυνα, αλλά και τα εγκλή­ματα κατά των συγκοι­νω­νιών θα εισά­γο­νται άμεσα προς εκδί­καση μετά την ανά­κριση, χωρίς την τήρηση της ενδιά­με­σης δια­δι­κα­σίας των δικα­στι­κών συμ­βου­λίων.

– Στις περι­πτώ­σεις της υπό όρους από­λυ­σης, το δικα­στικό συμ­βού­λιο οφείλει να εξε­τά­ζει ουσια­στικά κρι­τή­ρια που συν­δέ­ο­νται με τη βαρύ­τητα του εγκλή­μα­τος, τα ατομικά και κοι­νω­νικά χαρα­κτη­ρι­στικά του κατα­δι­κα­σθέ­ντος καθώς και την τρέ­χουσα στάση του απέ­να­ντι στο έγκλημα ή στα εγκλή­ματα που διέ­πραξε.

– Την απε­μπλοκή των ποι­νι­κών υπο­θέ­σεων από άσκοπες δικο­νο­μι­κές ενέρ­γειες με σκοπό την επι­τά­χυνση των δια­δι­κα­σιών επε­ξερ­γα­σίας και εκδί­κα­σης υπο­θέ­σεων και απο­νο­μής της ποι­νι­κής δικαιο­σύ­νης. Η αρχειο­θέ­τηση προ­δή­λως αβά­σι­μων μηνύ­σεων θα γίνεται με συνο­πτική αιτιο­λο­γία.

– Ο αριθμός των ανα­βο­λών στις ποι­νι­κές δίκες από κάθε αιτία περιο­ρί­ζε­ται σε μία ανε­ξαρ­τή­τως αριθμού δια­δί­κων.

– Την πρό­βλεψη κυρώ­σεων για την προ­στα­σία της ποι­νι­κής δικαιο­σύ­νης από εκεί­νους που, με κατα­χρη­στική και παρελ­κυ­στική άσκηση των δικαιω­μά­των τους, παρα­κω­λύ­ουν την ταχύ­τητα απο­νο­μής της. Αύξηση του ποσού των επι­βλη­τέων εξόδων προς εκεί­νους που εκ δόλου υπο­βάλ­λουν ανα­λη­θείς ή ανα­κρι­βείς μηνύ­σεις. Πρό­βλεψη παρα­βό­λου 100 ευρώ για τα αμιγώς κατ’ έγκληση αδι­κή­ματα με ειδική πρό­βλεψη εξαί­ρε­σης από την υπο­χρέ­ωση για οικο­νο­μικά ασθε­νείς και ειδικές κατη­γο­ρίες παθό­ντων (π.χ θύματα ρατσι­στι­κής βίας).

– Την ενί­σχυση της αρμο­διό­τη­τας ολι­γο­με­λών δικα­στι­κών συν­θέ­σεων και την περι­στολή της ενδιά­με­σης δια­δι­κα­σίας των δικα­στι­κών συμ­βου­λίων, με σκοπό την απο­δέ­σμευση αριθμού δικα­στών από πολυ­με­λείς συν­θέ­σεις και απο­τέ­λε­σμα την επι­τά­χυνση της ποι­νι­κής δίκης μέσω της παράλ­λη­λης διε­ξα­γω­γής περισ­σό­τε­ρων δικών.

– Όλα τα πλημ­με­λή­ματα θα δικά­ζο­νται από το μονο­με­λές πλημ­με­λειο­δι­κείο πλην εκείνων που αφορούν τα υπη­ρε­σιακά εγκλή­ματα (παρά­βαση καθή­κο­ντος κ.λπ.) και την ανθρω­πο­κτο­νία εξ αμε­λείας, τα οποία θα δικά­ζο­νται από τρι­με­λείς συν­θέ­σεις.

– Ενι­σχύ­ε­ται η αρμο­διό­τητα του Μονο­με­λούς Εφε­τείου. Καταρ­γεί­ται το πολυ­πρό­σωπο Πεντα­με­λές Εφετείο Κακουρ­γη­μά­των του οποίου την αρμο­διό­τητα (εκδί­καση κατ’ έφεση του Τρι­με­λούς Εφε­τείου Κακουρ­γη­μά­των) θα ασκεί Τρι­με­λές Εφετείο στο οποίο θα προ­ε­δρεύει Πρό­ε­δρος Εφετών αρχαιό­τε­ρος από τον πρω­το­δί­κως δικά­σα­ντα και θα παρί­στα­ται Εισαγ­γε­λέας Εφετών.

– Τη διευ­κό­λυνση των προ­ϋ­πο­θέ­σεων υπα­γω­γής των υπο­θέ­σεων σε εξω­δι­κα­στι­κούς θεσμούς, όπως της ποι­νι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης. Πλέον ο κατη­γο­ρού­με­νος, παρα­δε­χό­με­νος την ενοχή του, θα μπορεί να αιτηθεί την υπαγωγή σε ποινική δια­πραγ­μά­τευση από το στάδιο της προ­δι­κα­σίας, θα του παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα υπο­βο­λής αιτή­μα­τος σε προ­θε­σμία μετά την επίδοση του εισα­γω­γι­κού της δίκης εγγρά­φου και, κυρίως, θα μπορεί ο εισαγ­γε­λέας, αν κρίνει πως η υπόθεση μπορεί να υπαχθεί σε δια­πραγ­μά­τευση, να καλεί προς τούτο τον κατη­γο­ρού­μενο.

Η αντι­με­τώ­πιση της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας

Με το υπό δια­βού­λευση νομο­σχέ­διο ορί­ζε­ται η προ­στα­σία του θεσμού της οικο­γέ­νειας, της ανη­λι­κό­τη­τας και των θυμάτων, κυρίως γυναι­κών, που πλήτ­το­νται με αυξα­νό­μενη ένταση από συμπε­ρι­φο­ρές ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας.

Σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις προ­βλέ­πε­ται η δημιουρ­γία κατάλ­λη­λου υπο­στη­ρι­κτι­κού περι­βάλ­λο­ντος για τα θύματα με την ενί­σχυση των δημο­σίων και ιδιω­τι­κών δομών που τους παρέ­χουν οικο­νο­μική και ψυχο­λο­γική στήριξη.

Όπως ανα­φέρ­θηκε περι­λαμ­βά­νε­ται “η συμπε­ρί­ληψη στο προ­στα­τευ­τικό πλαίσιο της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, κάθε μορφής βίας ή απειλής σε βάρος προ­σώ­που που δέχεται τις υπη­ρε­σίες φορέα παροχής κοι­νω­νι­κής μέρι­μνας στον οποίο ο δράστης εργά­ζε­ται”.

Την ίδια στιγμή, θεσπί­ζε­ται η ειδική υπο­χρέ­ωση καταγ­γε­λίας για τους επαγ­γελ­μα­τίες που αντι­λαμ­βά­νο­νται κατά την εκτέ­λεση των καθη­κό­ντων τους περι­στα­τικά ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας. “Οι επαγ­γελ­μα­τίες που θα ανα­φέ­ρουν τέτοια περι­στα­τικά (δάσκα­λοι, καθη­γη­τές, γιατροί, νοση­λευ­τές, κοι­νω­νι­κοί λει­τουρ­γοί, ψυχο­λό­γοι κλπ), θα προ­στα­τεύ­ο­νται απόλυτα από τις σε βάρος τους κακό­βου­λες μηνύ­σεις, ανα­φο­ρές και πει­θαρ­χι­κές διώξεις” επι­ση­μάν­θηκε.

Με το νομο­σχέ­διο εμπλου­τί­ζο­νται και τα υφι­στά­μενα δικο­νο­μικά μέσα κατα­να­γκα­σμού που χρη­σι­μο­ποιούν οι δικα­στι­κές και εισαγ­γε­λι­κές αρχές για την προ­στα­σία του θύματος και την πρόληψη υπο­τρο­πής του δράστη.

Πηγή capital.gr