Εκτός… σχεδίου η εκτός σχεδίου δόμηση- Μετά τις πλημμύρες η κυβέρνηση βάζει στο συρτάρι τη σχετική ρύθμιση

Οι πλημ­μύ­ρες στη Θεσ­σα­λία φαί­νε­ται ότι απο­μά­κρυ­ναν ορι­στικά το ενδε­χό­μενο να συμπε­ρι­λη­φθεί ρύθμιση για την εκτός σχεδίου δόμηση στα επερ­χό­μενα σχέδια νόμου. Σε αυτό συνέ­τει­ναν και οι δια­δο­χι­κές απο­φά­σεις του ΣτΕ, κάποιες από τις οποίες μέσα στο καλο­καίρι, οι οποίες αφο­ρού­σαν συγκε­κρι­μένα θέματα, όπως ο χρόνος πρώτης εφαρ­μο­γής της υπο­χρέ­ω­σης για «πρόσωπο» σε κοι­νό­χρη­στο δρόμο, οι αγρο­τι­κοί δρόμοι και οι δου­λείες διόδου. Πάντως η φημο­λο­γία ήταν έντονη αυτές τις ημέρες, με απο­τέ­λε­σμα 12 περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις να εκδώ­σουν κοινή ανα­κοί­νωση, καλώ­ντας την κυβέρ­νηση να καταρ­γή­σει άμεσα την εκτός σχεδίου και τα ειδικά αδειο­δο­τικά μοντέλα οικι­στι­κών «επεν­δύ­σεων» στην ύπαιθρο.

Το ΣτΕ

Μετά μια σειρά απο­φά­σεων του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας την τελευ­ταία διετία, οι οποίες «έσφιξαν τα λουριά» γύρω από την εκτός σχεδίου δόμηση (τα οποία είχαν χαλα­ρώ­σει οι υπη­ρε­σίες δόμησης), το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος ξεκί­νησε να επε­ξερ­γά­ζε­ται ρύθμιση ώστε να επανα-διευρύνει τη δυνα­τό­τητα δόμησης σε εκτός σχεδίου περιο­χές. Οπως ανέφερε στην «Κ» ο υφυ­πουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος Νίκος Ταγαράς (βλ. «Κ» 11.8.2023, «”Κλειδί” το 1977 για τη νέα ρύθμιση»), οι άξονες που διε­ρευ­νώ­νται είναι δύο: η κύρωση –με κάποια κρι­τή­ρια– ως «κοι­νό­χρη­στου» του οδικού δικτύου που υπήρχε το 1977 βάσει αερο­φω­το­γρα­φιών (ώστε να διευ­ρυν­θεί η δυνα­τό­τητα δόμησης με βάση «πρόσωπο» σε κοι­νό­χρη­στη οδό). Και να συν­δε­θεί η «ηλικία» του οικο­πέ­δου με το δικαί­ωμα δόμησης εκτός σχεδίου, με το να επι­τρα­πεί η δόμηση στα οικό­πεδα χωρίς «πρόσωπο» που «δημιουρ­γή­θη­καν» πριν από το 2003.

Σύμφωνα με πηγές του υπουρ­γείου, η ρύθμιση ήταν έτοιμη από το Πάσχα, αλλά η κατά­θεσή της ανα­βαλ­λό­ταν συνεχώς λόγω νεό­τε­ρων απο­φά­σεων του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (όπως αυτές για τη Χαλκίδα και την Αρτα). Στις απο­φά­σεις αυτές το ανώτατο ακυ­ρω­τικό δικα­στή­ριο επέ­κτεινε την επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία του κατά της εκτός σχεδίου δόμησης: για παρά­δειγμα, στην απόφαση για τη Χαλκίδα (992/2023, βλ. «Κ» 30.6.23) το ΣτΕ υπέ­δειξε ότι οποια­δή­ποτε ρύθμιση πολε­ο­δο­μι­κού περιε­χο­μέ­νου θα πρέπει να συνο­δεύ­ε­ται από ειδική επι­στη­μο­νική μελέτη που θα εκτιμά τις επι­πτώ­σεις της.

Τον δρα­στικό περιο­ρι­σμό της ζητούν με κοινή ανα­κοί­νωσή τους 12 περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», η ρύθμιση είχε ετοι­μα­στεί ώστε να συμπε­ρι­λη­φθεί στο πρώτο σχέδιο νόμου του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος το φθι­νό­πωρο. Ομως μετά τις πλημ­μύ­ρες επι­κρά­τησε η λογική και η πιθα­νό­τητα αυτή απο­κλεί­στηκε. Πάντως προχθές 12 περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις (ΕΛΛΕΤ, Ελλη­νική Εται­ρεία Προ­στα­σίας της Φύσης, WWF, Ελλη­νική Ορνι­θο­λο­γική Εται­ρεία, Greenpeace, Αρκτού­ρος, Αρχέλων, Medasset, Καλ­λι­στώ, ΑΝΙΜΑ, Εται­ρεία Προ­στα­σίας Πρεσπών, Οικο­λο­γική Εται­ρεία Ανα­κύ­κλω­σης) εξέ­δω­σαν κοινή ανα­κοί­νωση, καλώ­ντας την κυβέρ­νηση να εγκα­τα­λεί­ψει κάθε τέτοια προ­σπά­θεια. «Είναι σαφές ότι η εκτός σχεδίου δόμηση, εκτός από την περι­βαλ­λο­ντική υπο­βάθ­μιση που προ­κα­λεί, αυξάνει και την τρω­τό­τητα του φυσικού και ανθρω­πο­γε­νούς περι­βάλ­λο­ντος σε φυσικές κατα­στρο­φές και γενι­κό­τερα στις συνέ­πειες της κλι­μα­τι­κής κρίσης», ανα­φέ­ρουν.

«Η δρα­στική δια­σφά­λιση του φυσικού πλούτου της χώρας προ­ϋ­πο­θέ­τει τον άμεσο και δρα­στικό περιο­ρι­σμό της δόμησης εκτός σχεδίου, σε συμ­μόρ­φωση και με τις απο­φά­σεις του ΣτΕ. Οι συνυ­πο­γρά­φου­σες περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις κρίνουν άμεση και απα­ραί­τητη την κατάρ­γηση της ακα­τα­νό­η­της δυνα­τό­τη­τας της εκτός σχεδίου δόμησης και τη βελ­τί­ωση των ειδικών αδειο­δο­τι­κών καθε­στώ­των για οικι­στική ανά­πτυξη στην ύπαιθρο, βάσει των αρχών της αει­φο­ρίας, της συνταγ­μα­τι­κής επι­τα­γής για συνει­σφορά της ιδιο­κτη­σίας στην πολε­ο­δο­μική ενερ­γο­ποί­ηση και του ορθο­λο­γι­κού χωρικού σχε­δια­σμού».

Μαζί με τη ρύθμιση για την ενί­σχυση της εκτός σχεδίου δόμησης, το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος προ­ε­τοι­μά­ζει ρύθμιση για την επα­να­φορά της δυνα­τό­τη­τας νομι­μο­ποί­η­σης των αυθαι­ρέ­των «κατη­γο­ρίας 5» (χωρίς οικο­δο­μική άδεια ή με πολύ μεγάλες πολε­ο­δο­μι­κές αυθαι­ρε­σίες). Ως επι­χεί­ρημα τίθεται το γεγονός ότι εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν πολλά τέτοια κτίρια, κάτι που οδηγεί σε αδιέ­ξοδο τον πολε­ο­δο­μικό σχε­δια­σμό.

Από την άλλη πλευρά, η «κατη­γο­ρία 5» όπως έχει απο­κα­λυ­φθεί πολ­λά­κις τα τελευ­ταία χρόνια (πρό­σφατα στη Μύκονο) έχει λει­τουρ­γή­σει ως «κερ­κό­πορτα» για τη νομι­μο­ποί­ηση κάθε είδους παρα­νο­μίας, ενώ δημιουρ­γεί την αίσθηση της εσαεί νομι­μο­ποί­η­σης. Το υπουρ­γείο σκο­πεύει να απα­ντή­σει στο φαι­νό­μενο αυτό κάνο­ντας υπο­χρε­ω­τικό τον έλεγχο όλων των δηλώ­σεων από ελεγκτή δόμησης.

Ευκο­λό­τερη η αλλαγή μηχα­νι­κού

Ειδική ρύθμιση, με την οποία θα διευ­κο­λύ­νο­νται τα «δια­ζύ­για» πολιτών-μηχανικών προωθεί το υπουρ­γείο. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, σε πολυ­νο­μο­σχέ­διο που θα κατα­τε­θεί το επόμενο διά­στημα στη Βουλή θα περι­λαμ­βά­νε­ται ρύθμιση για την αλλαγή του επι­βλέ­πο­ντος μηχα­νι­κού, στην κατεύ­θυνση της προ­στα­σίας του πολίτη. Οπως προ­ω­θεί­ται, αν ο μηχα­νι­κός παραι­τη­θεί ή αντι­κα­τα­στα­θεί, αλλά δεν θέλει να υπο­βά­λει δήλωση για την περαί­ωση των εργα­σιών που επέ­βλεψε, ούτε δήλωση στην αρμόδια Υπη­ρε­σία Δόμησης (ΥΔΟΜ), τότε δημιουρ­γεί­ται μια εναλ­λα­κτική λύση. Την πρόοδο των εργα­σιών πιστο­ποιεί ιδιώτης ελεγ­κτής δόμησης, ή ο νέος μηχα­νι­κός, υπο­βάλ­λο­ντας τεχνική έκθεση. Αν ο απο­χω­ρών μηχα­νι­κός αρνεί­ται να παρα­λά­βει την αμοιβή του (και αυτό εμπο­δί­ζει το να «κλείσει» η υπόθεση), τότε αυτή μπορεί να κατα­τί­θε­ται στο Ταμείο Παρα­κα­τα­θη­κών και Δανείων και κατόπιν μια βεβαί­ωση της πράξης αυτής στην ΥΔΟΜ. Η ρύθμιση αυτή είναι ιδιαί­τερα σημα­ντική καθώς σήμερα είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολο για έναν πολίτη να απαλ­λα­χθεί από έναν κακό μηχα­νικό, ή να βρει λύση αν ο μηχα­νι­κός εγκα­τα­λεί­ψει για οποιο­δή­ποτε λόγο το έργο.

Πηγή kathimerini.gr

Γιώργος Λιάλιος