Ποιος θα κρίνει πόσο «αντέχει» ένα νησί σύμφωνα με νομοθετικό κείμενο του υπουργείου Περιβάλλοντος;

Η εκτί­μηση της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας μιας περιο­χής, δηλαδή της «χωρη­τι­κό­τη­τάς» της να δεχθεί περαι­τέρω οικι­στική, του­ρι­στική ή άλλη ανά­πτυξη, απα­σχο­λεί την επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα σε όλο τον κόσμο εδώ και δεκα­ε­τίες. Στην Ελλάδα έχει τεθεί μόνο περι­στα­σιακά, κυρίως μέσω της νομο­λο­γίας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, με την πρώτη απόφαση να ανά­γε­ται στο 1997 (αφο­ρούσε τη χωρο­θέ­τηση ενα­έ­ριας γραμμής υψηλής τάσης στις Κυκλά­δες). Τα τελευ­ταία χρόνια πολλές του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις έχουν «κοπεί» από το ΣτΕ, με το επι­χεί­ρημα ότι δεν έχει εκτι­μη­θεί η φέρουσα ικα­νό­τητα της περιο­χής· οι «αντοχές» της στην ανά­πτυξη χωρίς να εξα­ντλη­θούν οι πόροι της, να αλλοιω­θεί η φυσιο­γνω­μία της και το τοπίο, να υπο­βαθ­μι­στεί η ζωή των κατοί­κων.

Ποιος είναι ο καταλ­λη­λό­τε­ρος να κρίνει αν ένα νησί μπορεί να δεχθεί περαι­τέρω του­ρι­στική επι­βά­ρυνση; Ενας επεν­δυ­τής που ενδια­φέ­ρε­ται να επεν­δύ­σει εκεί, σύμφωνα με όσα προ­βλέ­πει το νομο­θε­τικό κείμενο που προ­ε­τοί­μασε κλειστή ομάδα στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και βάσει του οποίου οι μελέτες φέρου­σας ικα­νό­τη­τας για κάθε περιοχή θα προ­ε­τοι­μά­ζο­νται από τον υπο­ψή­φιο επεν­δυτή και θα εντάσ­σο­νται στη δια­δι­κα­σία περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης μιας επέν­δυ­σης. Και θα χωρί­ζουν μια περιοχή σε λιγό­τερο ή περισ­σό­τερο ανε­πτυγ­μέ­νες ζώνες. Ολα δεί­χνουν ότι στόχος του υπουρ­γείου είναι να παρα­καμ­φθούν οι αντιρ­ρή­σεις του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, που «κόβει» του­ρι­στι­κές και ενερ­γεια­κές επεν­δύ­σεις επειδή δεν έχει προη­γου­μέ­νως εκτι­μη­θεί πόσο αντέχει κάθε περιοχή.

Προχθές η Ελλη­νική Εται­ρεία Δικαίου Περι­βάλ­λο­ντος διορ­γά­νωσε ημερίδα με θέμα την εκτί­μηση της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας. Στην ημερίδα παρευ­ρέθη και ο γενικός γραμ­μα­τέας Χωρικού Σχε­δια­σμού Ευθύμης Μπα­κο­γιάν­νης, ο οποίος ανα­κοί­νωσε ότι υπάρχει ήδη έτοιμο κείμενο για την εκτί­μησή της. Αντί­θετα με ό,τι θα περί­μενε κανείς (λόγω της κρι­σι­μό­τη­τας του θέματος), ο τρόπος καθο­ρι­σμού της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας δεν ήταν το απο­τέ­λε­σμα εκτε­τα­μέ­νου δια­λό­γου με την ακα­δη­μαϊκή κοι­νό­τητα και την κοι­νω­νία των πολιτών, αλλά καθο­ρί­στηκε από μια κλειστή ομάδα εργα­σίας. Οπως ανέφερε ο κ. Μπα­κο­γιάν­νης, η ομάδα αυτή καταρ­τί­ζε­ται από δύο ακα­δη­μαϊ­κούς (τους Χάρη Κοκκώση και Κώστα Σερράο), δύο πρώην υπαλ­λή­λους του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, δύο ιδιώτες μελε­τη­τές και τη νομική σύμ­βουλό του.

Ποια είναι τα βασικά σημεία του (σχεδίου) προ­ε­δρι­κού δια­τάγ­μα­τος; Κατ’ αρχάς, όπως ανα­κοί­νωσε ο κ. Μπα­κο­γιάν­νης, η μελέτη φέρου­σας ικα­νό­τη­τας θα εκπο­νεί­ται από τον ενδια­φε­ρό­μενο επεν­δυτή και θα απο­τε­λεί μέρος της Στρα­τη­γι­κής Μελέτης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΣΜΠΕ). «Δεν θα απο­τε­λεί αυτο­τελή και κύρια μελέτη, όπως λ.χ. η μελέτη γεω­λο­γι­κής καταλ­λη­λό­τη­τας, που εγκρί­νε­ται αυτο­τε­λώς, αλλά θα ενσω­μα­τώ­νε­ται στη ΣΜΠΕ, θα έχει δημο­σιό­τητα μέσω αυτής και θα ενσω­μα­τώ­νε­ται στο σχέδιο προ­ε­δρι­κού δια­τάγ­μα­τος της επέν­δυ­σης», ανέφερε.

Η μελέτη θα περι­λαμ­βά­νει πέντε στάδια:

• Στο πρώτο στάδιο θα καθο­ρί­ζε­ται η περιοχή μελέτης. «Με τη μεθο­δο­λο­γία που προ­τεί­νουμε θα ορί­ζο­νται η κάλυψη της μελέτης φέρου­σας ικα­νό­τη­τας σε σχέση τα γεω­γρα­φικά χαρα­κτη­ρι­στικά της παρέμ­βα­σης», ανέφερε ο κ. Μπα­κο­γιάν­νης. Αν αφορά μικρό νησί, σημεί­ωσε, τότε λόγω της νομο­λο­γίας του ΣτΕ θα καλύ­πτει όλη την έκτασή του. Ειδάλ­λως θα απο­φα­σί­ζε­ται αν θα αφορά ολό­κληρη την έκταση ενός δήμου ή θα γίνεται σε επίπεδο δημο­τι­κής ενό­τη­τας.

Το νομο­θε­τικό κείμενο προ­ε­τοί­μασε μια κλειστή ομάδα εργα­σίας στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και θα δοθεί σε δια­βού­λευση σε ένα μήνα.

• Το δεύτερο στάδιο θα αφορά τον καθο­ρι­σμό των παρα­μέ­τρων επιρ­ροής στην περιοχή μελέτης. Τέτοιες παρά­με­τροι, που θα καθο­ρί­ζο­νται με ανα­λυ­τικό παράρ­τημα, είναι ο πραγ­μα­τι­κός πλη­θυ­σμός, ο πλη­θυ­σμός των επι­σκε­πτών, το μοντέλο ανά­πτυ­ξης της περιο­χής, η δόμηση και η αστι­κο­ποί­ηση, οι κρί­σι­μες υπο­δο­μές (νερό, από­βλητα, δρόμοι κ.ά.) και, τέλος, το φυσικό και πολι­τι­στικό περι­βάλ­λον και το τοπίο.

• Το τρίτο στάδιο θα είναι η ίδια η εκτί­μηση της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας. Θα περι­λαμ­βά­νει τέσ­σε­ρις κατη­γο­ρίες ζωνών: τις ζώνες με περι­θώ­ρια ανά­πτυ­ξης εντός των απο­δε­κτών ορίων βιω­σι­μό­τη­τας, τις ανε­πτυγ­μέ­νες ζώνες με ανάγκη εξι­σορ­ρό­πη­σης και δια­τή­ρη­σης της ανά­πτυ­ξης (χωρίς να είναι ανεκτές οι απο­κλί­σεις από τα όρια βιω­σι­μό­τη­τας), τις υπε­ρα­να­πτυγ­μέ­νες ζώνες που παρου­σιά­ζουν μεγάλες απο­κλί­σεις από τα όρια βιω­σι­μό­τη­τας και χρήζουν ειδικών περιο­ρι­στι­κών μέτρων και τις ζώνες που είναι υπο­βαθ­μι­σμέ­νες – προ­βλη­μα­τι­κές, που χρήζουν ειδικών δράσεων αλλαγής του ανα­πτυ­ξια­κού τους προ­σα­να­το­λι­σμού. Με άλλα λόγια, ο μελε­τη­τής θα μπορεί να χωρίζει ένα νησί σε ζώνες ανάλογα με τον βαθμό του­ρι­στι­κής ή οικι­στι­κής τους ανά­πτυ­ξης.

• Το τέταρτο στάδιο θα είναι τα μέτρα εξι­σορ­ρό­πη­σης, δια­τή­ρη­σης ή επα­να­φο­ράς της βιω­σι­μό­τη­τας. Η φέρουσα ικα­νό­τητα θα προ­τεί­νει συγκε­κρι­μένα μέτρα.

• Το πέμπτο στάδιο θα είναι το χρο­νο­διά­γραμμα – θα δίνεται ένα στάδιο εξι­σορ­ρό­πη­σης και επα­να­φο­ράς.

Οι ανα­κοι­νώ­σεις του κ. Μπα­κο­γιάννη προ­κά­λε­σαν το ενδια­φέ­ρον του ακρο­α­τη­ρίου. Αρκετοί ήταν αυτοί που ρώτησαν πώς μπορεί ο χει­ρι­σμός της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας ενός τόπου να γίνεται από έναν ιδιώτη. «Από τη στιγμή που δίνουμε το δικαί­ωμα σε έναν ιδιώτη να κατα­θέ­τει πολε­ο­δο­μι­κές ρυθ­μί­σεις (σ.σ. για παρά­δειγμα ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ, ΕΠΣ) θα πρέπει να του δίνουμε τη δυνα­τό­τητα να κάνει φέρουσα ικα­νό­τητα. Αλλωστε, το τελικό διά­ταγμα το υπο­γρά­φει ο υπουρ­γός, δηλαδή το κράτος», ανέφερε ο κ. Μπα­κο­γιάν­νης. «Θεωρώ ότι καμία μελέτη από αυτές που υπο­βάλ­λο­νται στο υπουρ­γείο δεν προ­χω­ράει ως έχει. Τις περισ­σό­τε­ρες φορές οι υπη­ρε­σια­κοί τούς αλλά­ζουν τα φώτα».

Πάντως το τελικό απο­τέ­λε­σμα, που σύμφωνα με τον κ. Μπα­κο­γιάννη θα δοθεί σε δια­βού­λευση για περίπου έναν μήνα, δεν εκφρά­ζει το σύνολο της ομάδας που το επε­ξερ­γά­στηκε. Ο τέως διευ­θυ­ντής πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού του ΥΠΕΝ, Σάκης Ψυχο­γιός, που ήταν μέλος της ομάδας, εκτιμά ότι η φέρουσα ικα­νό­τητα δεν μπορεί να υπο­λο­γί­ζε­ται από έναν υπο­ψή­φιο επεν­δυτή.

«Η φέρουσα ικα­νό­τητα πρέπει να είναι συστα­τικό της μελέτης του τοπικού πολε­ο­δο­μι­κού σχεδίου και να έχει το ίδιο επίπεδο ανα­φο­ράς», λέει στην «Κ». «Επι­πλέον, δεν μπορεί να είναι κομμάτι της ΣΜΠΕ. Η ΣΜΠΕ αφορά περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους, πάνω σε προ­κα­θο­ρι­σμέ­νες επι­λο­γές πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού».

Πηγή kathimerini.gr

Γιώργος Λιάλιος