Η πρώτη γυναίκα δύτρια «αποκτά» το δικό της άγαλμα στη Σύμη

Στη μνήμη της Ευγε­νίας Μαστο­ρί­δου της πρώτης γυναίκας- δύτριας πρό­κει­ται να στηθεί άγαλμα στο λιμάνι της Σύμης.

Η Ευγενία Μαστο­ρί­δου ήταν η πρώτη γυναίκα που βούτηξε με σκά­φαν­δρο στο λιμάνι της Σύμης για να πείσει τους σφουγ­γα­ρά­δες να το χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν στις κατα­δύ­σεις τους, αφού μέχρι τότε οι σφουγ­γα­ρά­δες έκαναν γυμνοί τις κατα­δύ­σεις για να βγάλουν τα σφουγ­γά­ρια από τους βυθούς κρα­τώ­ντας την αναπνοή τους.

Το άγαλμα που κατα­σκευά­στηκε από τον Καλύ­μνιο γλύπτη, Σακελ­λάρη Κου­τούζη με δαπάνες του Συμια­κού Αλέ­ξαν­δρου Κόκ­κι­νου, βρί­σκε­ται στο νησί.

Τα απο­κα­λυ­πτή­ρια του όπως επε­σή­μανε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο δήμαρ­χος Σύμης Λευ­τέ­ρης Παπα­κα­λο­δού­κας προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται για τον Αύγου­στο, στο πλαίσιο των εκδη­λώ­σεων του φεστι­βάλ Σύμης που πραγ­μα­το­ποιού­νται κάθε καλο­καίρι στο νησί.

Ο δύτης με σκά­φαν­δρο είχε τη δυνα­τό­τητα να παρα­μέ­νει στο βυθό περισ­σό­τερη ώρα από ό,τι ένας γυμνός δύτης.

Η Ευγενία προ­κει­μέ­νου να πάρουν θάρρος και να χρη­σι­μο­ποιούν το σκά­φαν­δρο οι δύτες που μέχρι τότε βου­τού­σαν γυμνοί, φόρεσε το σκά­φαν­δρο εξού και η ονο­μα­σία «φόρεμα», και βούτηξε μέσα στο λιμάνι της Σύμης το 1863, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δήμαρ­χος της Συμης.

Σύμφωνα με τα ιστο­ρικά στοι­χεία, ήταν ο Φώτης Μαστο­ρί­δης, σύζυγος της Ευγε­νίας από τη Σύμη που έφερε το πρώτο σκά­φαν­δρο έφερε στην Ελλάδα, το 1862.

Ο Μαστο­ρί­δης δεν ήταν δύτης, όμως εργα­ζό­ταν ως καπε­τά­νιος με τους Άγγλους στην ανέλ­κυση ναυα­γίων στις Ανα­το­λι­κές Ινδίες και την Κεϋλάνη. Οι Άγγλοι τού έκαναν δώρο ένα πλήρες σκά­φαν­δρο με τον εξο­πλι­σμό του. Τη στολή αυτή πήγε στη Σύμη το 1862 και προ­σπά­θησε να πείσει τους σφουγ­γα­ρά­δες να τη χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν στην αλιεία των σφουγ­γα­ριών, καθώς η χρήση της -λόγω της δυνα­τό­τη­τας μεγα­λύ­τε­ρης παρα­μο­νής του δύτη στο βυθό- εξα­σφά­λιζε την αλίευση μεγα­λύ­τε­ρων ποσο­τή­των .

Επειδή όμως οι δύτες παρέ­με­ναν δύσπι­στοι -αφού υπήρχε ο σχε­τι­κός, λόγω άγνοιας, φόβος- έκανε μια επί­δειξη στο λιμάνι της Σύμης με πρώτο δύτη τη γυναίκα του.

Το 1863 άρχισε να χρη­σι­μο­ποιεί­ται ευρέως από τους σφουγ­γα­ρά­δες της Σύμης. Το 1864 άρχισαν να χρη­σι­μο­ποιού­νται σκά­φαν­δρα από σπογ­γα­λιείς της Καλύ­μνου, της Χάλκης και του Καστε­λό­ρι­ζου, ενώ το 1866 χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν από Υδραί­ους και Αιγι­νή­τες.

Η χρήση του σκά­φαν­δρου που έγινε όμως την εποχή εκείνη, χωρίς γνώσεις για τους κιν­δύ­νους που υπήρχαν – οι οποίοι σχε­τί­ζο­νταν με τη δια­δι­κα­σία της απο­συ­μπί­ε­σης – είχε ως συνέ­πεια από το 1866 μέχρι το 1915 να κατα­γρα­φούν -σε κατα­δύ­σεις με χρήση σκάφανδρου- εκα­το­ντά­δες θάνατοι και χιλιά­δες περι­στα­τικά παρα­λύ­σεων λόγω της «ασθέ­νειας των δυτών» στα σπογ­γα­λιευ­τικά νησιά του Αιγαίου. Το ίδιο διά­στημα σημειώ­θη­καν μόλις 10 θάνατοι γυμνών δυτών.

Ωστόσο, ο αντα­γω­νι­σμός μεταξύ δυτών με σκά­φαν­δρα («μηχα­νι­κοί» όπως λέγο­νταν) και δυτών με ελεύ­θερη κατά­δυση (γυμνών βου­τη­χτά­δων) παρέ­μενε άνισος, κάτι που προ­κά­λεσε πολλά επει­σό­δια στη Σύμη και την Κάλυμνο με απο­τέ­λε­σμα να κατα­στρα­φούν πολλά σκά­φαν­δρα. Το 1866 απα­γο­ρεύ­τηκε η χρήση σκά­φαν­δρου όμως η απα­γό­ρευση δεν κράτησε πολύ.

Παράλ­ληλα, το 1865 οι Γάλλοι Rouquavrol και Denavorouze κατα­σκεύ­α­σαν το πρώτο ημιαυ­τό­νομο σκά­φαν­δρο, το απο­κα­λού­μενο και ως «αερο­φόρο».

Ήταν ένα νέο είδος σκά­φαν­δρου που λάμβανε αέρα υπό πίεση από την επι­φά­νεια, είχε όμως μια φιάλη -ένα είδος ντε­πό­ζι­του στη ράχη του- το οποίο γέμιζε με πεπιε­σμένο αέρα και έδινε τη δυνα­τό­τητα στον δύτη, οποια­δή­ποτε στιγμή επι­θυ­μούσε, να δια­κό­ψει την επαφή με την επι­φά­νεια, να αφήσει το σωλήνα και να δράσει ως αυτο­δύ­της.