Μεγάλο επιστημονικό συνέδριο στην Ρόδο το “Aeolus 2023”

Ένα κορυ­φαίο επι­στη­μο­νικό συνέ­δριο θα διε­ξα­χθεί στην Ρόδο, από τις 22 έως τις 26 Μαΐου 2023, στο ξενο­δο­χείο Rodos Palace.

Πρό­κει­ται για το συνέ­δριο Aeolus 2023, το οποίο πραγ­μα­το­ποιεί­ται με συν­διορ­γα­νω­τές:

• τον Δια­στη­μικό Οργα­νι­σμό της Ευρώπης (ESA), με επι­κε­φα­λής τον Tommaso Parrinello

• το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών (ΕΑΑ), με επι­κε­φα­λής τον Βασίλη Αμοι­ρίδη

• Την Raymetrics S.A., με επι­κε­φα­λής τον Νίκο Κόντο

Λίγα λόγια για τον

δορυ­φόρο Αίολο

Ο Αίολος είναι μία και­νο­τόμα δορυ­φο­ρική απο­στολή, που όπως προ­δί­δει το όνομά της, ως στόχο έχει την παρα­κο­λού­θηση των ανέμων.

Ο Αίολος είναι ο πρώτος δορυ­φό­ρος που κατά­φερε να μετρά τον άνεμο από το διά­στημα.

Ο Αίολος, μας βοηθά να κατα­λά­βουμε καλύ­τερα τους ανέμους και επο­μέ­νως να κάνουμε πιο ακρι­βείς μετε­ω­ρο­λο­γι­κές προ­γνώ­σεις.

Μας επι­τρέ­πει να παρα­κο­λου­θούμε τον άνεμο σε όλο τον πλανήτη ακόμα και εκεί που δεν υπάρ­χουν μετε­ω­ρο­λο­γι­κοί σταθμοί. Πάνω από ωκε­α­νούς, πάνω από τροπικά δάση και σε μεγάλα ύψη έως την στρα­τό­σφαιρα (μέχρι και 30 χλμ. ύψος από την επι­φά­νεια της γης).

Ο Αίολος έχει χαρα­κτη­ρι­στεί ως μια από τις πιο επι­τυ­χη­μέ­νες δορυ­φο­ρι­κές απο­στο­λές που έχει υλο­ποι­ή­σει ποτέ ο Δια­στη­μι­κός Οργα­νι­σμός της Ευρώπης (ESA). Ως ερευ­νη­τική απο­στολή, σχε­διά­στηκε για να επι­δεί­ξει μια νέα δια­στη­μική τεχνο­λο­γία, αλλά έγινε αμέσως ένας από τους επι­τυ­χη­μέ­νους δορυ­φό­ρους παρα­κο­λού­θη­σης της γήινης ατμό­σφαι­ρας με την υψη­λό­τερη επί­δραση.

-Πώς μετρά ο δορυ­φό­ρος τον άνεμο από το διά­στημα;

Με ένα όργανο γνωστό ως ALADIN, που είναι το πιο εξε­λιγ­μένο Doppler wind lidar στο διά­στημα. Πρό­κει­ται για ένα λέιζερ που εκτο­ξεύει παλμούς υπε­ριώ­δους φωτός προς την ατμό­σφαιρα της Γης.

Η ακτι­νο­βο­λία του λειζερ πέφτει πάνω στα μόρια αέρα και σκε­δά­ζε­ται. Κάποιο μέρος της ακτι­νο­βο­λίας αυτής ανα­κλά­ται πίσω στον δορυ­φόρο, ο οποίος την ανι­χνεύει με το τηλε­σκό­πιο που δια­θέ­τει. Χάρη στις ανε­παί­σθη­τες αλλαγές στη συχνό­τητα του φωτός που λαμ­βά­νε­ται πίσω, μπο­ρούμε να μετρή­σουμε πόσο γρήγορα αυτά τα σωμα­τί­δια απο­μα­κρύ­νο­νται από τον Αίολο – δηλαδή την ταχύ­τητα του ανέμου. Το ALADIN έχει εκπέμ­ψει πάνω από επτά δισε­κα­τομ­μύ­ρια παλμούς λέιζερ.

-Επιτυχίες και συνει­σφορά του Αίολου

Τα μοντέλα πρό­γνω­σης καιρού χρη­σι­μο­ποιούν δεδο­μένα από όργανα που εγκα­θί­στα­νται σε εμπο­ρικά αερο­σκάφη για να έχουμε μετρή­σεις πάνω από τους ωκε­α­νούς. Την περίοδο του Covid όμως, οι πτήσεις είχαν στα­μα­τή­σει και έτσι δεν υπήρχαν δεδο­μένα πάνω από τη θάλασσα. Ευτυχώς είχαμε τον Αίολο, τα δεδο­μένα του οποίου βοή­θη­σαν να λει­τουρ­γούν οι προ­γνώ­σεις με ικα­νο­ποι­η­τική ακρί­βεια την περίοδο του Covid.

Τον Μάρτιο του 2021, εξερ­ράγη για μία ακόμα φορά το ηφαί­στειο της Αίτνα. Οι άνεμοι μετέ­φε­ραν την τέφρα από την έκρηξη προς την Ελλάδα δυσχε­ραί­νο­ντας τις αερο­πο­ρι­κές πτήσεις πάνω από συγκε­κρι­μένα σημεία. Χάρη στον Αίολο και την ομάδα ερευ­νη­τών του Αστε­ρο­σκο­πείου αυτά τα σημεία ήταν δυνατό να προ­βλε­φθούν.

Μετά από πέντε χρόνια θεα­μα­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των, η απο­στολή του Αίολου τερ­μά­τισε τις δρα­στη­ριό­τη­τές της στις 30 Απρι­λίου 2023.

Η ESA προ­ε­τοι­μά­ζει την από­συρση της απο­στο­λής. Μέχρι τα τέλη Αυγού­στου 2023 ο Αίολος θα οδη­γη­θεί στον πύρινο θάνατό του!

Ταυ­τό­χρονα, η ESA προ­ε­τοι­μά­ζει τον απόγονο του Αίολου, την νέα απο­στολή Αίολος-2 .

Παράλ­ληλα με το συνέ­δριο θα διε­ξα­χθεί και ένα εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα, το Aeolus Edu

Υπεύ­θυ­νες για το εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα είναι οι κυρίες Πανα­γιώτα Αση­μα­κο­πού­λου ΕΚΠΑ & Μαρία Τσίχλα ΕΑΑ.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, η έρευνα εστιά­ζε­ται στην ανα­ζή­τηση τρόπων αξιο­ποί­η­σης των δεδο­μέ­νων και των υπη­ρε­σιών που μας προ­σφέ­ρουν οι δορυ­φό­ροι παρα­κο­λού­θη­σης της Γης, στην υπο­χρε­ω­τική εκπαί­δευση.

H οργα­νω­τική επι­τροπή του συνε­δρίου, προ­χώ­ρησε στο αίτημα να γίνουν εκπαι­δευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες για την προβολή και προ­ώ­θηση των αξιο­ση­μεί­ω­των επι­τευγ­μά­των της δορυ­φο­ρι­κής απο­στο­λής Αίολος.

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι οι έννοιες που σχε­τί­ζο­νται με τον άνεμο συν­δέ­ο­νται με πολυά­ριθμα θέματα της διδα­κτέας ύλης στην υπο­χρε­ω­τική εκπαί­δευση, απο­φα­σί­στηκε η ιδέα της δημιουρ­γίας ενός εκπαι­δευ­τι­κού προ­γράμ­μα­τος στο πλαίσιο του συνε­δρίου.

Το εκπαι­δευ­τικό υλικό και οι δρα­στη­ριό­τη­τες προ­ε­τοι­μά­στη­καν βάσει των παρα­κάτω θεμα­τι­κών αξόνων:

• Παρου­σί­αση της απο­στο­λής Αίολος.

• Γιατί η απο­στολή Αίολος είναι τόσο σημα­ντική (Παρέχει αδιά­λει­πτη παρα­τή­ρηση των παγκό­σμιων ανέμων ακόμα και στα πιο απρό­σιτα μέρη του πλανήτη).

• Πώς μετρού­σαμε τους ανέμους πριν από τον Αίολο (πρα­κτι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες με ανε­μό­με­τρα χειρός, σύγ­χρο­νης και παλαιάς τεχνο­λο­γίας , καθώς και περι­γραφή των ραδιο­βο­λί­δων και των αγκυ­ρο­βο­λη­μέ­νων πλω­τή­ρων που υπάρ­χουν στον ελλα­δικό θαλάσ­σιο χώρο)

• Γιατί φυσάει ο άνεμος; Τι προ­κα­λεί την δημιουρ­γία των ανέμων; (Πει­ρά­ματα με απλά υλικά: για την δημιουρ­γία σιφώνων – στρο­βί­λων και αερό­στα­των)

• Πώς μετράει ο Αίολος τον άνεμο από το διά­στημα; Ποιες πρω­το­πό­ρες τεχνο­λο­γίες χρη­σι­μο­ποιεί; Πώς είναι δυνατόν να μετράς τον άνεμο χρη­σι­μο­ποιώ­ντας το φως; (βασικές αρχές της τεχνο­λο­γίας λέιζερ και της τεχνο­λο­γίας Doppler lidar και πρα­κτι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες με λέιζερ για την επί­δειξη της σκέ­δα­σης του φωτός και δρα­στη­ριό­τη­τες με δια­πα­σών και άλλα όργανα για την επί­δειξη του φαι­νο­μέ­νου Doppler)

• Ιστο­ρίες επι­τυ­χίας του Αίολου (η συνει­σφορά του Αίολου στην εποχή του covid, η περί­πτωση του υπο­θα­λάσ­σιου ηφαι­στείου Hunga Tonga, η περί­πτωση της Αίτνα και ο αντί­κτυ­πος των παρα­τη­ρή­σεων του Αίολου για τα συστή­ματα έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης της αερο­πλο­ΐας)

• Γνω­ρί­στε τους επι­στή­μο­νες που έδωσαν ζωή στον Αίολο ( οι επι­στή­μο­νες θα συνα­ντή­σουν τους μαθητές και θα τους μοι­ρά­σουν δώρα)

Κατά τη διάρ­κεια του Απρι­λίου στάλ­θη­καν προ­σκλή­σεις σε επι­λεγ­μένα σχολεία. Υπήρξε μεγάλη αντα­πό­κριση και ως απο­τέ­λε­σμα περίπου 150 μαθητές της ΣΤ’ τάξης (12 ετών) θα συμ­με­τά­σχουν στο εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα “Aeolus Edu”, το οποίο θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί την Τετάρτη 24 Μαΐου στο Rodos Palace. Η προ­ο­πτική της εκπαι­δευ­τι­κής εκδή­λω­σης φαί­νε­ται να έχει δημιουρ­γή­σει ενθου­σια­σμό στην εκπαι­δευ­τική κοι­νό­τητα της Ρόδου.