Υπογράφηκε η 2η στην ιστορία Προγραμματική Σύμβαση Πολιτισμικής Ανάπτυξης για τη Μεσαιωνική πόλη της Ρόδου μεταξύ του ΥΠΠΟΑ, του Δήμου Ρόδου, της ΠΝΑι και του ΟΔΑΠ!

Υπο­γρά­φηκε σήμερα στο Δημαρ­χιακό Μέγαρο της Ρόδου, έπειτα από τριάντα εννέα (39) έτη, η 2η στην ιστορία της Ρόδου Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση Πολι­τι­σμι­κής Ανά­πτυ­ξης για την Προ­στα­σία και Ανά­δειξη της Μεσαιω­νι­κής πόλης Ρόδου.

Ο Δήμαρ­χος Ρόδου Αντώνης Β. Καμπου­ρά­κης και ο αρμό­διος Αντι­δή­μαρ­χος Πολι­τι­στι­κών Μνη­μείων και Υπη­ρε­σίας Δόμησης Δρ. Στέ­φα­νος Ι. Δράκος, υπο­δέ­χθη­καν στο Δημαρ­χείο της Ρόδου την Υπουργό Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη, την Πρόεδρο του ΟΔΑΠ Νικο­λέτα Διβάρη-Βαλάκου και τον Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γεώργιο Χατζη­μάρκο, για την υπο­γραφή της Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης Πολι­τι­σμι­κής Ανά­πτυ­ξης του άρθρου 100 του N.3852/2010 όπως ισχύει με τίτλο: «Προ­στα­σία και Ανά­δειξη της Μεσαιω­νι­κής πόλης Ρόδου».

Η Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση δεκα­ε­τούς (10) αρχικής διάρ­κειας με δυνα­τό­τητα παρά­τα­σης, έχει αρχικό εκτι­μώ­μενο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό έργων, μελετών, υπη­ρε­σιών και προ­μη­θειών, εξήντα τριών εκα­τομ­μυ­ρίων πεντα­κο­σίων εβδο­μή­ντα έξι χιλιά­δων δια­κο­σίων σαράντα τεσ­σά­ρων ευρώ και τριάντα λεπτών (63.576.244,30€) συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ 24%.

Η Μεσαιω­νική πόλη του Δήμου Ρόδου, Νομού Δωδε­κα­νή­σου, Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, απο­τε­λεί εξέχον μνημείο παγκό­σμιας κλη­ρο­νο­μιάς και έχει εγγρα­φεί από το έτος 1988 στον Κατά­λογο των Μνη­μείων Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO. Απο­τε­λεί ένα μονα­δικό μεσαιω­νικό οικι­στικό σύνολο, που δια­σώ­ζε­ται σχεδόν ακέραιο με τις οχυ­ρώ­σεις, την πολε­ο­δο­μική οργά­νωση, τα δημόσια κτήρια, τους ναούς και τις οικίες. Το έτος 1993, με την ίδρυση του Οργα­νι­σμού Πόλεων Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς (OWHC), ενός διε­θνούς μη κερ­δο­σκο­πι­κού και μη κυβερ­νη­τι­κού οργα­νι­σμού, η Ρόδος συμπε­ρι­λή­φθηκε σε αυτόν ανα­δει­κνύ­ο­ντας περαι­τέρω την εξέ­χουσα ανα­γνώ­ριση της Μεσαιω­νι­κής πόλης. Το 1948, με την ενσω­μά­τωση της Ρόδου, μαζί με τα υπό­λοιπα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου, στο ελλη­νικό κράτος, εκδί­δε­ται η πρώτη απόφαση του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού για την προ­στα­σία της Μεσαιω­νι­κής πόλης της Ρόδου (Ε.Γ.Δ.Δ 10/23.9.48) και ακο­λου­θούν οι κηρύ­ξεις για την προ­στα­σία της ως ιστο­ρι­κού δια­τη­ρη­τέου μνη­μείου και αρχαιο­λο­γι­κού χώρου.

Η μέριμνα του ελλη­νι­κού κράτους για την απο­κα­τά­σταση και ανά­δειξη του μνη­μείου ήταν συνεχής και στις 28 Σεπτεμ­βρίου έτους 1984, υπο­γρά­φηκε η πρώτη Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση μεταξύ Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού και του Δήμου Ρόδου για τη Μεσαιω­νική πόλη διάρ­κειας είκοσι (20) ετών. Σήμερα, 07η Απρι­λίου έτους 2023, τριάντα εννέα (39) έτη μετά, υπο­γρά­φηκε στο Δημαρ­χιακό Μέγαρο της Ρόδου, νέα Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση, η οποία στο­χεύει:

α) στη διαρκή, αδιά­κοπη και αγαστή συνερ­γα­σία των συμ­βαλ­λό­με­νων μερών με την παράλ­ληλη ανά­πτυξη ισχυρής και αδιάρ­ρη­κτης σύμπρα­ξης μεταξύ τους, η οποία θα συν­δρά­μει στην επι­τά­χυνση των δια­δι­κα­σιών εκτέ­λε­σης των περι­γρα­φό­με­νων Μελετών, Έργων, Δράσεων, Υπη­ρε­σιών κτλ.,

β) στον καθο­ρι­σμό ενός κοινού, ενιαίου, συνε­κτι­κού πλαι­σίου δράσης, βάσει του οποίου τίθε­νται επι­μέ­ρους στόχοι και καθο­λι­κοί σκοποί, οι οποίοι συμ­φω­νεί­ται να υλο­ποι­η­θούν,

γ) στον καθο­ρι­σμό και προσ­διο­ρι­σμό των μέσων, τρόπων και δια­δι­κα­σιών υλο­ποί­η­σης των όσων περι­γρά­φο­νται στην παρούσα,

δ) στη διάθεση συγκε­κρι­μέ­νων και προ­δια­γε­γραμ­μέ­νων χρη­μα­τι­κών πόρων που θα εξα­σφα­λί­ζουν την εκτέ­λεση των Μελετών, Έργων, Δράσεων, Υπη­ρε­σιών κτλ., δια­σφα­λί­ζο­ντας την ανα­πτυ­ξιακή τροχιά της περιο­χής,

ε) στη συντή­ρηση, προ­στα­σία και ανά­δειξη του μνη­μείου της Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO και

ζ) στην αξιο­ποί­ηση των σύγ­χρο­νων τεχνο­λο­γιών και της και­νο­τό­μας ανά­πτυ­ξης, με σκοπό την οικο­νο­μική της ευη­με­ρία, τη στήριξη του ενεργού οικι­σμού της και κυρίως τη βιώσιμη και

αειφόρο ανά­πτυξη, βάσει των Διεθνών Συμ­βά­σεων και των προ­στα­τευ­τι­κών δια­τά­ξεων του ν. 4858/2021.

Τα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη μετέ­χουν στη σύναψη της Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης Πολι­τι­σμι­κής Ανά­πτυ­ξης για την υλο­ποί­ηση του έργου: «Προ­στα­σία και Ανά­δειξη της Μεσαιω­νι­κής πόλης Ρόδου», ως κάτωθι:

Το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού απο­τε­λεί τον θεσμικό φορέα για την προ­στα­σία και ανά­δειξη του πολι­τι­στι­κού απο­θέ­μα­τος της Μεσαιω­νι­κής πόλης της Ρόδου, βάσει του ν. 4858/2021. Ως αρμό­διος φορέας προ­στα­σίας του μνη­μείου έχει αντι­κεί­μενο την απο­κά­λυψη, κατα­γραφή και τεκ­μη­ρί­ωση των μνη­μείων μέχρι τη συντή­ρηση, φύλαξη, ανά­δειξη και την ένταξή τους στη σύγ­χρονη κοι­νω­νική ζωή. Είναι αρμόδιο για τη μελέτη, τον προ­γραμ­μα­τι­σμό, τη δια­χεί­ριση και την εκτέ­λεση οιου­δή­ποτε αρχαιο­λο­γι­κού έργου, την επι­στη­μο­νική μελέτη και δημο­σί­ευση των αρχαιο­τή­των, τη δια­χεί­ριση των μνη­μείων των αρχαιο­λο­γι­κών χώρων, των Μου­σείων και των Συλ­λο­γών που ανήκουν στο κράτος, καθώς και για την εν γένει μέριμνα εφαρ­μο­γής της ισχύ­ου­σας νομο­θε­σίας περί προ­στα­σίας των αρχαιο­τή­των.

Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου είναι βασικός πυλώνας ανα­πτυ­ξια­κού προ­γραμ­μα­τι­σμού σε περι­φε­ρειακό επίπεδο με αρμο­διό­τη­τες σχε­δί­α­σης, προ­γραμ­μα­τι­σμού, αλλά και υλο­ποί­η­σης πολι­τι­κών. Φέρει – μεταξύ άλλων – αρμο­διό­τη­τες προ­γραμ­μα­τι­σμού και ανά­πτυ­ξης, φυσικών πόρων και ενέρ­γειας, απα­σχό­λη­σης, εμπο­ρίου και του­ρι­σμού, χωρο­τα­ξίας και περι­βάλ­λο­ντος, καθώς και διοι­κη­τι­κής μέρι­μνας. Απο­τε­λεί μία από τις Περι­φέ­ρειας της Ελλάδας, που δύναται να υλο­ποι­ή­σει συγκε­κρι­μένο πρό­γραμμα που περι­λαμ­βά­νει έργα και δράσης που εντάσ­σο­νται στο Εται­ρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανά­πτυ­ξης (ΕΣΠΑ) και χρη­μα­το­δο­τού­νται από το Ευρω­παϊκό Ταμείο Περι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης (ΕΤΠΑ) και το Ευρω­παϊκό Κοι­νω­νικό Ταμείο (ΕΚΤ), σύμφωνα με τις αρχές της αει­φό­ρου ανά­πτυ­ξης και προ­στα­σίας της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Ο Δήμος Ρόδου, ως θεμα­το­φύ­λα­κας της ανα­πτυ­ξια­κής πολι­τι­κής της Ρόδου, σχε­διά­ζει, προ­γραμ­μα­τί­ζει και υλο­ποιεί πολι­τι­κές που έχουν ως στόχο την ανα­βάθ­μιση των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών προς τους μόνι­μους κατοί­κους της Μεσαιω­νι­κής πόλης, των συν­θη­κών δια­βί­ω­σής τους, αλλά και της συγκρά­τη­σης και ανά­πτυ­ξης του πλη­θυ­σμού εντός των τειχών. Μεριμνά για την αύξηση του οφέλους των δρα­στη­ριο­ποιού­ντων στη Μεσαιω­νική πόλη, τη βελ­τι­στο­ποί­ηση των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών προς τους επι­σκέ­πτες, καθώς και το σχε­δια­σμό, προ­γραμ­μα­τι­σμό και υλο­ποί­ηση μελετών, έργων, υπη­ρε­σιών δράσεων κτλ., σε μνημεία ή μνη­μεια­κές/ιστο­ρι­κές περιο­χές που βρί­σκο­νται στη χωρική αρμο­διό­τητά του ή/και ιδιο­κτη­σίας του, συντάσ­σει μελέτες, επι­βλέ­πει, εκτελεί και παρα­λαμ­βά­νει κάθε έργο, όπως κτη­ριακά, ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γικά, υδραυ­λικά, δια­μόρ­φω­σης κοι­νο­χρή­στων χώρων και υπαί­θριου εξο­πλι­σμού της Μεσαιω­νι­κής πόλης, κατόπιν έγκρι­σης των σχε­τι­κών μελετών από τα αρμόδια όργανα του ΥΠΠΟΑ. Υλο­ποιεί εν γένει προ­γράμ­ματα, για τη συνο­λική και ολο­κλη­ρω­μένη προ­στα­σία και ανα­βάθ­μιση του φυσικού, αρχι­τε­κτο­νι­κού και πολι­τι­στι­κού περι­βάλ­λο­ντος και των συν­θη­κών δια­βί­ω­σης, στο πλαίσιο των εθνικών και ευρω­παϊ­κών πολι­τι­κών.

Ο Οργα­νι­σμός Δια­χεί­ρι­σης και Ανά­πτυ­ξης Πολι­τι­στι­κών Πόρων (ΟΔΑΠ), σύμφωνα με τον ν.4761/2020 (Α΄ 248), έχει ως στρα­τη­γι­κούς σκοπούς την ανα­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών στους επι­σκέ­πτες των αρχαιο­λο­γι­κών χώρων, ιστο­ρι­κών τόπων, μνη­μείων και μου­σείων, την αύξηση των οικο­νο­μι­κών πόρων που προ­έρ­χο­νται από τις επι­σκέ­ψεις στους άνω χώρους, την παροχή υπη­ρε­σιών προς τους επι­σκέ­πτες και την αξιο­ποί­ηση της ακί­νη­της περιου­σίας, καθώς και τη διάθεση των οικο­νο­μι­κών πόρων για την υπο­στή­ριξη του έργου του ΥΠΠΟΑ. Ο ΟΔΑΠ είναι αρμό­διος για την αξιο­ποί­ηση ακι­νή­των τα οποία ανήκουν κατά κυριό­τητα ή δια­χεί­ριση στο ΥΠΠΟΑ ή στον ίδιο. Η αξιο­ποί­ηση της ακί­νη­της περιου­σίας γίνεται με σκοπό την ανά­δειξη και προβολή της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, την παροχή υπη­ρε­σιών και προ­ϊ­ό­ντων υψηλής ποιό­τη­τας και την εξα­σφά­λιση εσόδων.

Η Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση Πολι­τι­σμι­κής Ανά­πτυ­ξης, απαρ­τί­ζε­ται από το βασικό κείμενο αυτής, τα χρο­νο­δια­γράμ­ματα όσων περι­λαμ­βά­νο­νται σε αυτήν και τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Η Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση αρχικής δεκα­ε­τούς (10) διάρ­κειας, χωρί­ζε­ται σε τρία (3) μέρη. Το πρώτο μέρος αφορά σε: «Μελέτες Ανα­πλά­σεων, Κανο­νι­στι­κές Δια­τά­ξεις, Συγκοι­νω­νια­κές Μελέτες και Μελέτες Αξιο­ποί­η­σης Ακι­νή­των του Δημο­σίου», το δεύτερο μέρος αφορά σε: «Μελέτες Έργων» και το τρίτο μέρος περι­λαμ­βά­νει: α) έργα, β) υπη­ρε­σίες και γ) προ­μή­θειες.

Στις μελέτες που περι­λαμ­βά­νο­νται στη Σύμβαση ενδει­κτικά ανα­φέ­ρο­νται οι:

Ø Ανα­θε­ώ­ρηση Κανο­νι­στι­κών Δια­τά­ξεων Μεσαιω­νι­κής πόλης Ρόδου,

Ø Πολε­ο­δο­μική Μελέτη Μεσαιω­νι­κής πόλης Ρόδου (Β΄ Φάση),

Ø Πρό­γραμμα αξιο­ποί­η­σης ακι­νή­των δια­χεί­ρι­σης ΟΔΑΠ στη Μεσαιω­νική πόλη της Ρόδου,

Ø Ανά­πλαση τμή­μα­τος του Ιστο­ρι­κού Κέντρου νήσου Ρόδου και

Ø Μελέτη Απο­κα­τά­στα­σης και ανά­δει­ξης του Κατα­λα­νι­κού Αρχο­ντι­κού (ΒΚ 1485) στην οδό Σιμίου 1.

Στα έργα που περι­λαμ­βά­νο­νται στη Σύμβαση ενδει­κτικά ανα­φέ­ρο­νται τα κάτωθι:

Ø Δια­χεί­ριση δικτύου ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης,

Ø Υπόγεια δίκτυα Μεσαιω­νι­κής πόλης Ρόδου,

Ø Υπόγεια δίκτυα δημο­τι­κού φωτι­σμού Ρόδου,

Ø Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας,

Ø Άμεσα μέτρα προ­στα­σίας και άρσης ετοι­μορ­ρο­πίας σε Μεσαιω­νική πόλη,

Ø Ανά­πλαση τεσ­σά­ρων (4) πλα­τειών στη Μεσαιω­νική πόλη Ρόδου,

Ø Απο­κα­τά­σταση του κτηρίου που στε­γά­ζε­ται το Κέντρο Υγείας στη Μεσαιω­νική πόλη και εκσυγ­χρο­νι­σμός/δημιουρ­γία σύγ­χρο­νης δομής υγείας,

Ø Απο­κα­τά­σταση, εκσυγ­χρο­νι­σμός και επα­να­λει­τουρ­γία Δημο­τι­κών Λουτρών Μεσαιω­νι­κής πόλης νήσου Ρόδου,

Ø Ανά­δειξη, δια­μόρ­φωση του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου των αρχαίων Νεωρίων και των Μεσαιω­νι­κών Κήπων του Παλα­τιού του Μεγάλου Μαγί­στρου και δημιουρ­γίας υπαί­θριας γλυ­πτο­θή­κης στη Μεσαιω­νική πόλη της Ρόδου και στην αρχαία ακρό­πολη Ρόδου και

Ø Δια­μόρ­φωση υπαί­θριου μου­σείου στο Μώλο των Μύλων του μεσαιω­νι­κού λιμα­νιού της πόλης της Ρόδου: α) Απο­κα­τά­σταση και ανά­δειξη των δια­χρο­νι­κών οχυ­ρω­μα­τι­κών κατα­σκευών του Μώλου των Μύλων και β) Δια­μόρ­φωση του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου των Μύλων ως υπαί­θριου μου­σείου.

Η Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση, προ­βλέ­πει επίσης, την απα­σχό­ληση προ­σω­πι­κού (των συμ­βαλ­λό­με­νων μερών) απο­κλει­στικά για τις ανάγκες του συγκε­κρι­μέ­νου Έργου και την παρα­χώ­ρηση της χρήσης εγκα­τα­στά­σεων, μηχα­νη­μά­των και μέσων του Δήμου Ρόδου, της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού.

Ο Αντι­δή­μαρ­χος Πολι­τι­στι­κών Μνη­μείων και Υπη­ρε­σίας Δόμησης

Δρ. Στέ­φα­νος Ι. Δράκος Δρ.

Πολι­τι­κός Μηχα­νι­κός ΑΠΘ