Έρευνα: Πιθανότητα αύξησης των καταστροφικών πλημμυρών στην Ελλάδα

Τα τελευ­ταία χρόνια, δεδο­μέ­νων των κιν­δύ­νων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και των κατα­στρο­φι­κών πλημ­μυ­ρών τόσο στο εξω­τε­ρικό (π.χ. Γερ­μα­νία Ιούλιος 2021 – 220 νεκροί) όσο και στη χώρα μας (πλημ­μύρα Μάνδρας Νοέμ­βριος 2017 – 25 νεκροί), οι επι­στή­μο­νες ανα­ρω­τιού­νται πόσο πιθανό είναι να συμβεί ξανά στο μέλλον ένα ακραίο πλημ­μυ­ρικό γεγονός.

Η εκτί­μηση που προ­κύ­πτει από μια νέα ελλη­νική μελέτη είναι ότι, με βάση τη δια­χρο­νική τάση, όσο περνάνε τα χρόνια, τέτοια περι­στα­τικά πιθανώς θα είναι συχνό­τερα στην Ελλάδα και στην ευρύ­τερη περιοχή. Κατά τα τελευ­ταία 140 χρόνια η Ελλάδα είναι τέταρτη σε σοβαρές και φονικές πλημ­μύ­ρες στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο με 12 συμ­βά­ντα, πίσω από την Ιταλία (51), την Τουρκία (35) και την Αίγυπτο (14). Γενι­κό­τερα πάντως στα Βαλ­κά­νια συμ­βαί­νουν σπα­νιό­τερα σοβαρές πλημ­μύ­ρες σε σχέση με την Ιταλία και την Τουρκία.

Η έρευνα, που αφορά τις χώρες της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα, δημο­σιεύ­θηκε πρό­σφατα στο περιο­δικό Water από τους Δρα Μιχάλη Διακάκη (συνερ­γάτη ερευ­νητή στο Τμήμα Γεω­λο­γίας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του ΕΚΠΑ), Δρα Κατε­ρίνα Παπα­γιαν­νάκη (Ειδική Λει­τουρ­γική Επι­στή­μονα στο Ινστι­τούτο Ερευνών Περι­βάλ­λο­ντος και Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών) και Μελέτη Φού­σκαρη (μετα­πτυ­χιακό φοιτητή στο ΕΚΠΑ-Τμήμα Γεω­λο­γίας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος). Οι ερευ­νη­τές επι­ση­μαί­νουν ότι παρά τις προ­ό­δους στην τεχνο­λο­γία και στη δια­χεί­ριση του κιν­δύ­νου, κατα­στρο­φι­κές πλημ­μύ­ρες με πολλά ανθρώ­πινα θύματα συμ­βαί­νουν με ανη­συ­χη­τικό ρυθμό διεθνώς, ενώ η Νότια Ευρώπη και η Ανα­το­λική Μεσό­γειος δεν απο­τε­λούν εξαί­ρεση.

Οι ερευ­νη­τές μελέ­τη­σαν τις κατα­στρο­φι­κές πλημ­μύ­ρες των τελευ­ταίων 140 ετών, εντο­πί­ζο­ντας στο διά­στημα 14 δεκα­ε­τιών (1882-2021) συνο­λικά 132 γεγο­νότα που προ­κά­λε­σαν από 10 έως και 598 θανά­τους σε 13 χώρες στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο (Ελλάδα, Ιταλία, Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βουλ­γα­ρία, Κροατία, Μαυ­ρο­βού­νιο, Βόρεια Μακε­δο­νία, Τουρκία, Λίβανο, Ισραήλ, Αίγυπτο, Λιβύη).

Τα ευρή­ματα της έρευνας δεί­χνουν ότι οι πλημ­μύ­ρες με πολλά θύματα δεν είναι ασυ­νή­θι­στες στην περιοχή και εμφα­νί­ζο­νται με την παρα­κάτω συχνό­τητα:

– Μία φορά ανά ενάμισι έτος συμ­βά­ντα με πάνω από 10 θανά­τους,

– Μία φορά ανά σχεδόν τρία έτη συμ­βά­ντα με πάνω από 22 θανά­τους,

– Μία φορά ανά εννέα έτη πλημ­μύ­ρες με περισ­σό­τε­ρους από 82 θανά­τους.

Ειδι­κό­τερα στη χώρα μας και στα Βαλ­κά­νια, πλημ­μύ­ρες με περισ­σό­τε­ρους από 10 θανά­τους εμφα­νί­ζο­νται μία φορά στα 6,5 χρόνια (5% πιθα­νό­τητα ανά ένα τυχαίο έτος), ενώ πλημ­μύ­ρες με περισ­σό­τε­ρους από 22 θανά­τους εμφα­νί­ζο­νται με συχνό­τητα μία φορά στα 12 χρόνια. Η πλειο­νό­τητα των πλημ­μυ­ρών στην Ελλάδα και στις γει­το­νι­κές χώρες συμ­βαί­νει μεταξύ Οκτωβρίου-Νοεμβρίου (αλλά και το καλο­καίρι), ενώ στις νοτιό­τε­ρες χώρες κυρίως μεταξύ Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου.

Επι­πρό­σθετα η μελέτη δια­πί­στωσε μια σημα­ντική δια­χρο­νική αύξηση στα ακραία πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα με πολλά θύματα. Ειδι­κό­τερα, τα ακραία γεγο­νότα πλημ­μυ­ρών με πάνω από 10 θύματα που έχουν κατα­γρα­φεί στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου κατά την περίοδο 1987-2021, είναι σχεδόν διπλά­σια από την περίοδο 1952-1986 και σχεδόν τρι­πλά­σια από την περίοδο 1917-1951.

«Τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας», σύμφωνα με τους ερευ­νη­τές, «δεί­χνουν ότι η περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου παρου­σιά­ζει μια σημα­ντική έξαρση ακραίων πλημ­μυ­ρών με πολυά­ριθμα θύματα και εκτε­τα­μέ­νες επι­πτώ­σεις στις υπο­δο­μές, στις περιου­σίες και στην κοινωνικο-οικονομική δρα­στη­ριό­τητα».

Όπως τόνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δρ. Δια­κά­κης, «τα ευρή­ματα ανα­δει­κνύ­ουν τη σημασία του μακρο­πρό­θε­σμου σχε­δια­σμού από την πολι­τεία για την πρόληψη και την μείωση των αρνη­τι­κών επι­πτώ­σεων των έντονων φαι­νο­μέ­νων, καθώς και της έγκαι­ρης και συστη­μα­τι­κής ενη­μέ­ρω­σης των πολιτών για τους και­ρι­κούς κιν­δύ­νους και τα μέτρα αυτο­προ­στα­σίας».