«Πλαστική απειλή στις ωραίες ακτές μας»

Η μό­λυν­ση των πα­ρα­λιών και της θά­λασ­σας από τα πλα­στι­κά. ’Ένας ορα­τός-αό­ρα­τος κίν­δυ­νος.

Το όμορ­φο σκη­νι­κό των πα­ρα­λιών μας, το χα­λούν ,συχνά τα συσ­σω­ρευ­μέ­να σκου­πί­δια από πλα­στι­κές σα­κού­λες, μπου­κά­λια, πλα­στι­κές συ­σκευα­σί­ες, απο­τσί­γα­ρα. Μειώ­θη­κε η αυ­ξή­θη­κε η πα­ρου­σία των σκου­πι­διών στις πα­ρα­λί­ες μας;. Δυ­στυ­χώς συμ­βαί­νει το δεύ­τε­ρο, υπάρ­χει μια αυ­ξη­τι­κή συσ­σώ­ρευ­ση και όλοι έχου­με την ευ­θύ­νη μας.

Μπο­ρεί να Βλέ­που­με μια πα­ρα­λία επι­φα­νεια­κά κα­θα­ρή, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα όμως μπο­ρεί η αμ­μου­διά να είναι γε­μά­τη με μι­κρο­σκο­πι­κές ίνες πλα­στι­κού!

Μια νέα «αό­ρα­τη» ρύ­παν­ση, η οποία προ­κα­λεί­ται από τα εκα­τομ­μύ­ρια τό­νους

πλα­στι­κού που πε­τά­γο­νται ανε­ξέ­λεγ­κτα πα­ντού, απει­λεί το θα­λάσ­σιο οι­κο­σύ­στη­μα αλλά ίσως και την υγεία του αν­θρώ­που.

Χι­λιά­δες τόνοι πλα­στι­κού «τα­ξι­δεύ­ουν» στο Αι­γαίο και κα­τα­λή­γουν στις ακτές. Εκτός όμως από την ορατή αυτή συσ­σώ­ρευ­ση στις πα­ρα­λί­ες, κα­τα­γρά­φε­ται πλέον και είναι με­τρή­σι­μη η απο­σύν­θε­ση των υλι­κών, η οποία δη­μιουρ­γεί εκα­τομ­μύ­ρια μι­κρο­πλα­στι­κά (microplastics) που απει­λούν το οι­κο­σύ­στη­μα.

Η ρύ­παν­ση των πα­ρα­λιών, από κάθε εί­δους πλα­στι­κά ,απο­τε­λεί μό­νι­μο κίν­δυ­νο για τα οι­κο­συ­στή­μα­τα, και την υγεία τόσο των θα­λάσ­σιων ειδών όσο και των αν­θρώ­πων.

Σύμ­φω­να, με υπάρ­χου­σα έρευ­να του Ιν­στι­τού­του «ΑΡ­ΧΙ­ΠΕ­ΛΑ­ΓΟΣ» στο International Committee for the Scientific Exploration of the Mediterranean (CIESM), 2013]

«…Οι υψη­λό­τε­ρες συ­γκε­ντρώ­σεις μι­κρο­σκο­πι­κών ινών πλα­στι­κού, πα­ρου­σιά­στη­καν πρώτα στη Ρόδο (75 μι­κρο­σκο­πι­κές ίνες πλα­στι­κού ανά 50 ml άμμου), μετά στην Ατ­τι­κή (70) και στην Ικα­ρία (65) κλπ κλπ.

«Συ­γκε­ντρώ­θη­καν και ανα­λύ­θη­καν δείγ­μα­τα από 110 πα­ρα­λί­ες της Ελ­λά­δας, (με­τα­ξύ των οποί­ων και της Ρόδου) και εξή­χθη­σαν πολύ χρή­σι­μα συ­μπε­ρά­σμα­τα για τις επι­πτώ­σεις του πλα­στι­κού στα θα­λάσ­σια και σε χερ­σαία οι­κο­συ­στή­μα­τα και κατ’ επέ­κτα­ση στην αν­θρώ­πι­νη υγεία.

Τα απο­τε­λέ­σμα­τα απέ­δει­ξαν ότι η δια­σπο­ρά των μι­κρο­σκο­πι­κών ινών πλα­στι­κού οφεί­λε­ται κυ­ρί­ως στην πα­ρα­τε­τα­μέ­νη πα­ρου­σία των σκου­πι­διών στις πα­ρα­λί­ες».

Η προ­έ­λευ­ση αυτών των πλα­στι­κών είναι γνω­στή και σί­γου­ρα δεν προ­έρ­χε­ται μόνο από τα σκου­πί­δια που ενα­πο­θέ­τει ο εγ­χώ­ριος και ξένος του­ρι­σμός στις ελ­λη­νι­κές πα­ρα­λί­ες. Προ­έρ­χο­νται από τις εκα­το­ντά­δες πα­ρά­νο­μες χω­μα­τε­ρές που λει­τουρ­γούν στις “πίσω αυλές” των πα­ρά­κτιων πε­ριο­χών, οι οποί­ες τρο­φο­δο­τούν με πλα­στι­κό δη­λη­τή­ριο το φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον.

Αό­ρα­τα πλα­στι­κά πνί­γουν τις ακτές μας. Τα πλα­στι­κά, θρυμ­μα­τί­ζο­νται σε πο­λυά­ριθ­μα μικρά και μι­κρο­σκο­πι­κά κομ­μά­τια, ίσως και αό­ρα­τα, τα οποία κα­τα­λή­γουν να πλέ­ουν στην επι­φά­νεια της θά­λασ­σας. Τα μι­κρο­πλα­στι­κά (μι­κρο­σκο­πι­κές ίνες) ενα­πο­τί­θε­νται σε πα­ρα­λια­κά ιζή­μα­τα, συσ­σω­ρεύ­ο­νται και απο­τε­λούν μία αυ­ξα­νό­με­νη απει­λή για την υγεία αν­θρώ­πων και των οι­κο­συ­στη­μά­των. Η δια­σπο­ρά των μι­κρο­πλα­στι­κών είναι τόσο με­γά­λη που θε­ω­ρεί­ται πλέον ότι όλα τα ψάρια, ή όλοι οι ορ­γα­νι­σμοί που τρέ­φο­νται με ψάρια (συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και του αν­θρώ­που), πε­ριέ­χουν σε κά­ποιο βαθμό μι­κρο­πλα­στι­κές ίνες στο σω­μα­τι­κό τους ιστό.

«Είναι κα­μπα­νά­κι κιν­δύ­νου καθώς δεν μπο­ρού­με να γνω­ρί­ζου­με τι εί­δους μι­κρο­ορ­γα­νι­σμοί εγκλω­βί­ζο­νται σε αυτές τις μι­κρο­σκο­πι­κές ίνες και ούτε ξέ­ρου­με ποια το­ξι­κά από­βλη­τα με­τα­φέ­ρουν όταν τε­λι­κά κα­τα­λή­γουν στον άν­θρω­πο, μέσω της τρο­φής με ψάρια» λέει ο κ. Νίκος Κα­τσα­ρός, επι­στη­μο­νι­κός συ­νερ­γά­της στον «Δη­μό­κρι­το» και το­νί­ζει ότι η μα­κρο­χρό­νια συσ­σώ­ρευ­ση ρυ­πο­γό­νου φορ­τί­ου θα έχει πι­θα­νόν αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις στον άν­θρω­πο.

Τα απο­τσί­γα­ρα π.χ. έχουν το­ξι­κές ου­σί­ες (κά­δμιο, αρ­σε­νι­κό και μό­λυ­βδο). Τα φύλλα κα­πνού πε­ριέ­χουν αρ­κε­τά αλ­κα­λοει­δή, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των ιδιαί­τε­ρα το­ξι­κών αλ­κα­λοει­δών νι­κο­τί­νης. Η νι­κο­τί­νη στην κα­θα­ρή της μορφή είναι ένα ισχυ­ρό εντο­μο­κτό­νο και ανά­με­σα στα πιο θα­να­τη­φό­ρα όλων των φυ­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων.

Τι μπο­ρεί όμως να γίνει για να μειώ­σου­με τα σκου­πί­δια και τα απο­τσί­γα­ρα στις πα­ρα­λί­ες;

Θεωρώ, πως κάθε κα­μπά­νια που συ­νο­δεύ­ει, μόνο, την έναρ­ξη της κα­λο­και­ρι­νής σεζόν και προ­τρέ­πει τους πο­λί­τες σε γε­νι­κή εκ­στρα­τεία κα­θα­ρι­σμού των πα­ρα­λί­ων από σκου­πί­δια στε­ρεί­ται ου­σια­στι­κής και λο­γι­κής βάσης. Εκτός, αν το ζη­τού­με­νο είναι ο κα­θα­ρι­σμός τους , για λό­γους αι­σθη­τι­κούς και εμπο­ρι­κούς. Το πρό­βλη­μα ξε­κι­νά και από την έλ­λει­ψη δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των (δια­λο­γή). Να φρο­ντί­σου­με να πε­τά­με τα σκου­πί­δια και τα απο­τσί­γα­ρα μας στον ει­δι­κό κάδο των απορ­ριμ­μά­των και όχι όπου βρι­σκό­μα­στε.

Η κα­τά­ρα της σα­κού­λας. Πρέ­πει να πε­ριο­ρί­σου­με όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρο τις πλα­στι­κές σα­κού­λες. Μπο­ρού­με να χρη­σι­μο­ποιού­με δι­χτά­κια, κα­λά­θια, κα­ρο­τσά­κια, σα­κί­δια ή επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νες και βιο­δια­σπώ­με­νες ή φυ­το­δια­σπώ­με­νες τσά­ντες για τα ψώνια μας. Οι επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νες πλα­στι­κές τσά­ντες πρέ­πει να είναι αρ­κε­τά δυ­να­τές για να χρη­σι­μο­ποιού­νται πάνω από τέσ­σε­ρις φορές. Αυτή είναι η προ­ϋ­πό­θε­ση ώστε η ετή­σια πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή τους ανα­φο­ρά να έχει κά­ποιο συμ­φέ­ρον. Η πα­ρα­λία δεν είναι το με­γά­λο στα­χτο­δο­χείο.

Το πρό­βλη­μα είναι προ των πυλών και πρέ­πει να το αντι­με­τω­πί­σου­με με συ­ντο­νι­σμέ­νες πρω­το­βου­λί­ες των το­πι­κών κοι­νω­νιών, ενερ­γο­ποιώ­ντας ταυ­τό­χρο­να τον πα­ρά­γο­ντα “ατο­μι­κή ευ­θύ­νη”. Κα­ταρ­τι­σμός σχε­δί­ου ολο­κλη­ρω­μέ­νης δρά­σης καθ όλη τη διάρ­κεια του έτους, ευαι­σθη­το­ποί­η­σης και ενερ­γο­ποί­η­σης των πο­λι­τών, ενη­μέ­ρω­ση των πο­λι­τών και των μα­θη­τών, για την προ­στα­σία του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος καθώς επί­σης και την οι­κο­λο­γι­κή αξία της πα­ρά­κτιας ζώνης.

Να δι­δά­ξου­με τα παι­διά μας και τα παι­διά που βρί­σκο­νται γύρω μας κά­ποιες κα­θη­με­ρι­νές συ­νή­θειες, σε ότι αφορά τη δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των..

Η επι­στη­μο­νι­κή γνώση των πηγών της πλα­στι­κής ρύ­παν­σης είναι πο­λύ­τι­μη. Το θέμα είναι, να ανι­χνεύ­σου­με, μέσα από έρευ­να-με­λέ­τη, σε κάθε πε­ριο­χή, τις πηγές από όπου προ­έρ­χε­ται το πλα­στι­κό και να τις απο­κό­ψου­με, ώστε να μην “τρο­φο­δο­τούν” τις πα­ρα­λί­ες μας.

Συ­νε­χής κα­θα­ρι­σμός των πα­ρα­λιών και απο­μά­κρυν­ση των απορ­ριμ­μά­των, και όχι μόνο, κατά την έναρ­ξη της του­ρι­στι­κής Πε­ριό­δου. Ανα­φέ­ρω και απο­μά­κρυν­ση γιατί σε κε­ντρι­κή πα­ρα­λία της Ρόδου αντί να τα με­τα­φέ­ρουν τα σκου­πί­δια, τα έθα­ψαν στην άκρη. Ότι χει­ρό­τε­ρο μπο­ρεί να συμ­βεί. Με τις υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες του κα­λο­και­ριού, μέρος αυτών θα απο­συ­ντε­θούν και θα είναι ο αό­ρα­τος κίν­δυ­νος.

Τα πλα­στι­κά στις ακτές, δεν είναι μέρος του το­πί­ου, απο­τε­λούν επι­κίν­δυ­να πα­ρά­σι­τα που πρέ­πει να απο­βάλ­λο­νται, στην ώρα τους, και την ευ­θύ­νη την έχου­με όλοι μας, ατο­μι­κή και συλ­λο­γι­κή.

Ας γίνει μία σωστή και απο­τε­λε­σμα­τι­κή αρχή με την συμ­με­το­χή όλων μας.

Ας αφυ­πνι­στού­με ΌΛΟΙ !

Γαμ­βρού­δης Χ. Χρή­στος

Δι­δά­κτωρ Υγειο­νο­μι­κής και Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής Μη­χα­νι­κής

M. Sc Έλεγ­χος Ποιό­τη­τας και Δια­χεί­ρι­ση Πε­ρι­βάλ­λο­ντος

M. Sc Γε­ω­τε­χνο­λο­γία και Πε­ρι­βάλ­λον

Δι­πλω­μα­τού­χος Μη­χα­νι­κός Ορυ­κτών Πόρων