Ποιοι δικαιούνται θερινή άδεια και επίδομα

Το δικαί­ωμα στην ετήσια άδεια ανα­ψυ­χής με απο­δο­χές (θερινή άδεια) είναι θεμε­λιώ­δες ανθρώ­πινο δικαί­ωμα που κατο­χυ­ρώ­νε­ται στο Χάρτη των Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, τονίζει το Δικα­στή­ριο της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης σε τέσ­σε­ρις πρό­σφα­τες έντονα φιλερ­γα­τι­κές απο­φά­σεις του.

Οι ευρω­δι­κα­στές απο­φάν­θη­καν ότι οι εργα­ζό­με­νοι που αμεί­βο­νται με βασικό μισθό και ποσοστά επί των πωλή­σεων δικαιού­νται απο­δο­χές αδείας και επί των προ­μη­θειών, ενώ σε περί­πτωση θανάτου του εργα­ζο­μέ­νου, τις απο­δο­χές αδείας δικαιού­νται οι κλη­ρο­νό­μοι. Ακόμη, έκριναν ότι εάν κάποιος συντα­ξιο­δο­τη­θεί χωρίς να έχει λάβει την ετήσια άδεια ανα­ψυ­χής του, δικαιού­ται να τη λάβει σε μετρητά. Επίσης το δικα­στή­ριο έκρινε ότι σε περί­πτωση ασθε­νείας του εργα­ζο­μέ­νου, η άδεια δεν χάνεται ούτε ρευ­στο­ποιεί­ται, αλλά χορη­γεί­ται μετά το πέρας της αναρ­ρω­τι­κής άδειας, ακόμη και στο επόμενο έτος.

Κατ’ αρχάς οι Ευρω­παίοι δικα­στές υπο­γραμ­μί­ζουν ότι κατά τη διάρ­κεια της ετήσιας άδειας πρέπει να συνε­χί­ζε­ται κανο­νικά η κατα­βολή του συνόλου των απο­δο­χών όπως και η κατα­βολή των πάσης φύσεως επι­δο­μά­των. Αντί­θετα, απα­γο­ρεύ­ε­ται η μετα­τροπή της μη χορη­γη­θεί­σης θερινής άδειας, λόγω ασθε­νείας, σε χρη­μα­τική απο­ζη­μί­ωση.

Χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρε­ται στις εν λόγω απο­φά­σεις ότι κατά τη διάρ­κεια της ετήσιας άδειας πρέπει να συνε­χί­ζε­ται η κατα­βολή του συνόλου των απο­δο­χών όπως και των πάσης φύσεως επι­δο­μά­των.

Οι τέσ­σε­ρις απο­φά­σεις

του ΔΕΕ

Τους Ευρω­παί­ους δικα­στές τους απα­σχό­λησε περί­πτωση πωλητή ενερ­γεια­κών προ­ϊ­ό­ντων σε αγγλική εται­ρεία, ο οποίος αμεί­βε­ται με πάγιο μισθό αλλά και προ­μή­θεια επί των πωλή­σεων. Ετσι, όπως κρίθηκε με την πρώτη απόφαση του ΔΕΕ, ο αμει­βό­με­νος με βασικό μισθό αλλά και ποσοστά επί των πωλή­σεων, δικαιού­ται ως απο­δο­χές αδείας, πέραν του βασικού του μισθού, και την προ­μή­θεια επί των πωλή­σεων που θα πετύ­χαινε εάν εργα­ζό­ταν τον μήνα που έλαβε την άδειά του. Η προ­μή­θεια, κατά κανόνα, υπο­λο­γί­ζε­ται με βάση τον μέσο όρο των ετήσιων προ­μη­θειών που λαμ­βά­νει ο εργα­ζό­με­νος.

Σημειώ­νε­ται στην απόφαση αυτή των ευρω­δι­κα­στών, ότι σκοπός της ευρω­παϊ­κής νομο­θε­σίας για τις άδειες είναι να μην υποστεί ο μισθω­τός κανένα οικο­νο­μικό μειο­νέ­κτημα εξαι­τίας της λήψης της άδειάς του, διότι σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση οι εργα­ζό­με­νοι μπορεί να απο­τρέ­πο­νταν από το να κάνουν χρήση του δικαιώ­μα­τος αδείας τους.

Σε άλλη απόφασή του το ΔΕΕ υπο­γραμ­μί­ζει ότι, σε περί­πτωση θανάτου του εργα­ζο­μέ­νου πριν λάβει την ετήσια άδειά του, οι απο­δο­χές αδείας δεν χάνο­νται, αλλά δίδο­νται στους κλη­ρο­νό­μους του. Μάλιστα, αυτό ισχύει και σε περί­πτωση ακόμα που ο θανών δεν είχε υπο­βά­λει καν αίτημα χορή­γη­σης άδειας ανα­ψυ­χής.

Στην τρίτη απόφασή τους οι ευρω­δι­κα­στές επι­ση­μαί­νουν ότι ο δημό­σιος αλλά και ο ιδιω­τι­κός υπάλ­λη­λος που συντα­ξιο­δο­τεί­ται χωρίς να έχει λάβει την ετήσια άδειά του, δικαιού­ται να πάρει ανάλογη χρη­μα­τική απο­ζη­μί­ωση μετά τη συντα­ξιο­δό­τησή του. Στην περί­πτωση αυτή το ΔΕΕ δικαί­ωσε πυρο­σβέ­στη ο οποίος λόγω ασθε­νείας δεν είχε λάβει την ετήσια άδειά του και αμέσως μετά την ανάρ­ρωση συντα­ξιο­δο­τή­θηκε.

Με την τέταρτη και τελευ­ταία απόφασή του το ΔΕΕ απο­φάν­θηκε ότι, σε περί­πτωση που ο εργα­ζό­με­νος αρρω­στή­σει κατά το χρόνο της άδειας ανα­ψυ­χής του και λάβει αναρ­ρω­τική άδεια, δικαιού­ται στη συνέ­χεια να λάβει κανο­νικά την άδεια ανα­ψυ­χής σε επόμενο χρονικό διά­στημα. Και αν αυτό συμβεί τους τελευ­ταί­ους μήνες του έτους, η άδεια ανα­ψυ­χής μετα­φέ­ρε­ται στο επόμενο έτος.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

με την άδεια ανα­ψυ­χής

Σύμφωνα με την εργα­τική νομο­θε­σία, εφόσον ο εργα­ζό­με­νος έχει συμπλη­ρώ­σει ένα έτος στην ίδια επι­χεί­ρηση, δικαιού­ται άδεια ανα­ψυ­χής ενός μηνός μετ’ απο­δο­χών.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, εφόσον ο μισθω­τός εργά­ζε­ται με καθε­στώς πεν­θή­με­ρης εργα­σίας, δικαιού­ται, μετά τη συμπλή­ρωση ενός έτους υπη­ρε­σίας στον ίδιο εργο­δότη, άδεια ανα­ψυ­χής 20 εργα­σί­μων ημερών.

Με τη συμπλή­ρωση του δεύ­τε­ρου χρόνου απα­σχό­λη­σης στον ίδιο εργο­δότη, δικαιού­ται 21 ημέρες αδείας και μετά τη συμπλή­ρωση τριε­τούς απα­σχό­λη­σης οι ημέρες αυξά­νο­νται στις 22. Με την πάροδο των ετών προ­ϋ­πη­ρε­σίας, οι ημέρες αδείας αυξά­νο­νται, χωρίς όμως το ανώτατο όριο άδειας να μπορεί να ξεπε­ρά­σει τις 25 εργά­σι­μες ημέρες.

Πάντως, μπορεί να προ­βλε­φθεί μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός ημερών αδείας με κλα­δι­κές, ομοιο­ε­παγ­γελ­μα­τι­κές ή επι­χει­ρη­σια­κές συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις εργα­σίας.

Εάν ο εργα­ζό­με­νος δεν έχει συμπλη­ρώ­σει ένα έτος υπη­ρε­σίας στον ίδιο εργο­δότη, δικαιού­ται δύο ημέρες άδεια για κάθε μήνα απα­σχό­λη­σής του.

Κατά την άδεια ανα­ψυ­χής ο εργα­ζό­με­νος λαμ­βά­νει κανο­νικά τον μισθό του, σαν να εργα­ζό­ταν, και επι­πρό­σθετα λαμ­βά­νει μισό μισθό ως επίδομα αδείας.

Η άδεια ανα­ψυ­χής πρέπει να χορη­γεί­ται μέσα στο έτος στο οποίο αφορά και απα­γο­ρεύ­ε­ται η μετα­φορά της στο επόμενο, ακόμη και αν έχει συμ­φω­νή­σει ο εργα­ζό­με­νος για τη μετα­φορά της.

Σε περί­πτωση που ο εργο­δό­της δεν χορη­γή­σει την άδεια μέσα στο έτος ενώ ο εργα­ζό­με­νος το έχει ζητήσει, τότε υπο­χρε­ού­ται να κατα­βά­λει στον εργα­ζό­μενο, ως αστική ποινή, τις απο­δο­χές αδείας προ­σαυ­ξη­μέ­νες κατά 100% (διπλά­σιο μισθό) συν το επίδομα αδείας.

Κατά τη διάρ­κεια της άδειας ανα­ψυ­χής απα­γο­ρεύ­ε­ται να απο­λυ­θεί ο εργα­ζό­με­νος. Αν αυτό συμβεί, η απόλυση είναι παρά­νομη και φυσικά άκυρη.

Τέλος, σε περί­πτωση που ο εργα­ζό­με­νος απο­λυ­θεί ή παραι­τη­θεί προτού λάβει την άδεια ανα­ψυ­χής, οι ημέρες της άδειας που δεν έλαβε ρευ­στο­ποιού­νται, δηλαδή πλη­ρώ­νε­ται για τις ημέρες της άδειας που δεν έλαβε.