Η Ρωσία έφυγε από τη συμφωνία για τα σιτηρά, η επισιτιστική ανασφάλεια επιστρέφει

Η από­φα­ση της Ρω­σί­ας να απο­χω­ρή­σει (προ­σω­ρι­νά ή όχι;) από τη συμ­φω­νία για τις εξα­γω­γές σι­τη­ρών μέσω των ου­κρα­νι­κών λι­μα­νιών της Μαύ­ρης Θά­λασ­σας πυ­ρο­δο­τεί εκ νέου σο­βα­ρές ανη­συ­χί­ες γύρω από τον πα­γκό­σμιο εφο­δια­σμό τρο­φί­μων, επα­να­φέ­ρο­ντας στο προ­σκή­νιο της απει­λή της επι­σι­τι­στι­κής κρί­σης ενώ οι τιμές του σι­τα­ριού και του κα­λα­μπο­κιού ήδη ανε­βαί­νουν.

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση, το ΝΑΤΟ, τα Ηνω­μέ­να Έθνη και σειρά από μη-κυ­βερ­νη­τι­κές ορ­γα­νώ­σεις έχουν ήδη ζη­τή­σει από τη Μόσχα να ανα­κα­λέ­σει την από­φα­σή της, προει­δο­ποιώ­ντας ότι οποια­δή­πο­τε μεί­ω­ση των εξα­γω­γών από την Ου­κρα­νία θα μπο­ρού­σε να έχει εξαι­ρε­τι­κά αρ­νη­τι­κές συ­νέ­πειες διε­θνώς.

Ήδη από την πε­ρα­σμέ­νη Πα­ρα­σκευή, ο γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας του ΟΗΕ Αντό­νιο Γκου­τέ­ρες είχε δη­λώ­σει ότι η ανα­νέ­ω­ση της συμ­φω­νί­ας για τις εξα­γω­γές σι­τη­ρών είναι ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας για την απο­τρο­πή μιας πα­γκό­σμιας επι­σι­τι­στι­κής κρί­σης.

Μόλις μια ημέρα μετά ωστό­σο, το Σάβ­βα­το, η Μόσχα ανα­κοί­νω­σε ότι απο­σύ­ρε­ται από τη συμ­φω­νία επι­κα­λού­με­νη ως αιτία τις – κα­ταγ­γελ­λό­με­νες από τη ρω­σι­κή πλευ­ρά – επι­θέ­σεις κατά του ρω­σι­κού στό­λου στη Σε­βα­στού­πο­λη της Κρι­μαί­ας.

Η Μόσχα κα­τη­γό­ρη­σε για τις εν λόγω επι­θέ­σεις τους Ου­κρα­νούς αλλά και τους Βρε­τα­νούς. Υπο­στή­ρι­ξε, πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, ότι οι δυ­νά­μεις της δέ­χθη­καν επι­θέ­σεις με θα­λάσ­σια drones που ξε­κί­νη­σαν από την Οδησ­σό και, εκ­με­ταλ­λευό­με­να τις οδούς ελεύ­θε­ρης διέ­λευ­σης στη Μαύρη Θά­λασ­σα που δια­μορ­φώ­θη­καν στο πλαί­σιο της συμ­φω­νί­ας για τα σι­τη­ρά, έπλη­ξαν τις ρω­σι­κές δυ­νά­μεις στη Σε­βα­στού­πο­λη. Ανα­λυ­τές υπεν­θυ­μί­ζουν ωστό­σο ότι η ρω­σι­κή πλευ­ρά είχε ήδη, εδώ και καιρό, εκ­φρά­σει ανοι­χτά τη δυ­σφο­ρία της ανα­φο­ρι­κά με την εν λόγω συμ­φω­νία.

Οι Ρώσοι έχουν πα­ρα­πο­νε­θεί ότι, παρά τη συμ­φω­νία, δυ­σκο­λεύ­ο­νται να εξά­γουν δικά τους αγρο­τι­κά προ­ϊ­ό­ντα και λι­πά­σμα­τα. Έχουν, επί­σης, κα­ταγ­γεί­λει ότι με­γά­λο μέρος των σι­τη­ρών που άρ­χι­σαν να εξά­γο­νται χάρη στην εν λόγω συμ­φω­νία απο­στέλ­λο­νται σε πλού­σιες χώρες και όχι σε αυτές που τα χρειά­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο.

Το γρα­φείο του γε­νι­κού γραμ­μα­τέα των Ηνω­μέ­νων Εθνών, Αντό­νιο Γκου­τέ­ρες, ανά­φε­ρε από την πλευ­ρά του την Κυ­ρια­κή ότι ένας από τους στό­χους του γε­νι­κού γραμ­μα­τέα είναι «να άρει τα ενα­πο­μεί­να­ντα εμπό­δια στις εξα­γω­γές ρω­σι­κών τρο­φί­μων και λι­πα­σμά­των» προ­κει­μέ­νου έτσι να μπο­ρέ­σει να δια­σω­θεί και η συμ­φω­νία για τις εξα­γω­γές ου­κρα­νι­κών σι­τη­ρών μέσω της Μαύ­ρης Θά­λασ­σας. Ο ίδιος ο Γκου­τέ­ρες αλλά και η τουρ­κι­κή πλευ­ρά λέ­γε­ται πως ήταν σε επα­φές με τη Ρωσία με στόχο να κρα­τή­σουν ζω­ντα­νή τη συμ­φω­νία για τα σι­τη­ρά.

Κά­ποιοι ανα­λυ­τές υπο­στη­ρί­ζουν ότι η Ρωσία επί της ου­σί­ας απο­σύρ­θη­κε από τη συμ­φω­νία επει­δή έχει υπο­στεί ήττες στα πεδία των μαχών της Ου­κρα­νί­ας το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα. Σύμ­φω­να με την εν λόγω ανά­λυ­ση, οι ρω­σι­κές δυ­νά­μεις επι­λέ­γουν να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν τις εξα­γω­γές σι­τη­ρών ως «όπλο», μέσω του οποί­ου ασκούν τώρα πίεση στην υπό­λοι­πη υφή­λιο υπέρ της απο­δο­χής των ρω­σι­κών θέ­σε­ων.

«Ο Πού­τιν χρειά­ζε­ται μέσα πί­ε­σης καθώς τα πράγ­μα­τα επι­δει­νώ­νο­νται για αυτόν στα πεδία των μαχών στην Ου­κρα­νία, και έτσι η απει­λή μιας πα­γκό­σμιας επι­σι­τι­στι­κής κρί­σης πρέ­πει τώρα να προ­στε­θεί ξανά στη ρω­σι­κή ερ­γα­λειο­θή­κη που στόχο έχει τον εξα­να­γκα­σμό και τον εκ­βια­σμό», σχο­λιά­ζει μέσω twitter o Αλε­ξά­ντερ Γκα­μπού­εφ του Carnegie Endowment for International Peace.

Ωστό­σο, η εν λόγω τα­κτι­κή θα μπο­ρού­σε και να γυ­ρί­σει μπού­με­ρανγκ για το Κρεμ­λί­νο, προει­δο­ποιεί ο Γκα­μπού­εφ. «Αδειά­ζο­ντας» τη συμ­φω­νία για τα σι­τη­ρά, η Μόσχα προ­κα­λεί την ενό­χλη­ση χωρών που θα μπο­ρού­σαν να θε­ω­ρη­θούν «κο­ντι­νές» στο Κρεμ­λί­νο όπως είναι η Τουρ­κία και η Σα­ου­δι­κή Αρα­βία.

Η Τουρ­κία έχει επεν­δύ­σει δι­πλω­μα­τι­κό κε­φά­λαιο στη συ­γκε­κρι­μέ­νη συμ­φω­νία μέσω της οποί­ας ανα­βαθ­μί­ζει τη θέση και τον ρόλο της διε­θνώς. Η Σα­ου­δι­κή Αρα­βία, από την άλλη πλευ­ρά, ανη­συ­χεί ότι μια επι­δει­νού­με­νη πα­γκό­σμια επι­σι­τι­στι­κή κρίση θα μπο­ρού­σε να προ­κα­λέ­σει με­γα­λύ­τε­ρη αστά­θεια στη Μέση Ανα­το­λή.

Η αμε­ρι­κα­νι­κή ηγε­σία έσπευ­σε πά­ντως, από τη μεριά της, να κα­τη­γο­ρή­σει τη Μόσχα ότι χρη­σι­μο­ποιεί τα τρό­φι­μα ως «όπλο» προ­χω­ρώ­ντας σε κι­νή­σεις που πρό­κει­ται να επη­ρε­ά­σουν αρ­νη­τι­κά τις συν­θή­κες πρω­τί­στως στις πιο φτω­χές χώρες και δευ­τε­ρευό­ντως στον πιο «πλού­σιο» δυ­τι­κό κόσμο.

«Είναι πραγ­μα­τι­κά εξω­φρε­νι­κό να αυ­ξά­νεις την πείνα», είπε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο Αμε­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος Τζο Μπάι­ντεν το πε­ρα­σμέ­νο Σάβ­βα­το, ενώ και ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ Άντο­νι Μπλίν­κεν «είδε» τα προ­βλή­μα­τα των αν­θρω­πι­στι­κών κρί­σε­ων και της επι­σι­τι­στι­κής ανα­σφά­λειας να επι­δει­νώ­νο­νται για τις χώρες που εξαρ­τώ­νται από ου­κρα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα όπως είναι το σι­τά­ρι, το κα­λα­μπό­κι και το ηλιέ­λαιο.

Μαζί η Ου­κρα­νία και η Ρωσία αντι­στοι­χούν σχε­δόν στο ένα τρίτο των πα­γκό­σμιων εξα­γω­γών σι­τη­ρών, σύμ­φω­να με στοι­χεία της Gro Intelligence που επι­κα­λεί­ται το CNN.

Στην σκιά πια της ρω­σι­κής απο­χώ­ρη­σης από τη συμ­φω­νία για τα σι­τη­ρά, ο αντί­κτυ­πος θα μπο­ρού­σε να είναι ιδιαί­τε­ρα σο­βα­ρός για τις χώρες στο Κέρας της Αφρι­κής, όπου ο εμ­φύ­λιος πό­λε­μος, οι ακραί­ες κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες και οι οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις της παν­δη­μί­ας της Covid-19 έχουν κα­τα­στή­σει ακόμη χει­ρό­τε­ρες τις εκ των προ­τέ­ρων έντο­νες ελ­λεί­ψεις τρο­φί­μων.

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, χώρες όπως η Αι­θιο­πία, όπου πε­ρί­που 5,2 εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με το φάσμα της ακραί­ας πεί­νας, ήλ­πι­ζαν να δουν τη συμ­φω­νία για τις εξα­γω­γές σι­τη­ρών μέσω της Μαύ­ρης Θά­λασ­σας να ενι­σχύ­ε­ται ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο, όχι να εγκα­τα­λεί­πε­ται.

Κάθε ανα­στο­λή στις εξα­γω­γές σι­τη­ρών πρό­κει­ται να πλή­ξει πε­ρισ­σό­τε­ρο όσους «ήδη βρί­σκο­νται στο χεί­λος της πεί­νας», προει­δο­ποιούν στε­λέ­χη ορ­γα­νώ­σε­ων όπως είναι η International Rescue Committee (IRC).

Η Υε­μέ­νη, η Σο­μα­λία και πε­ριο­χές της ανα­το­λι­κής Αφρι­κής βρί­σκο­νται ψηλά στη λίστα με τις χώρες που δια­τρέ­χουν τους με­γα­λύ­τε­ρους κιν­δύ­νους, ενώ σύμ­φω­να με την IRC είναι πε­ρί­που 345 εκα­τομ­μύ­ρια οι άν­θρω­ποι που προ­βλέ­πε­ται να αντι­με­τω­πί­σουν φέτος οξεία επι­σι­τι­στι­κή ανα­σφά­λεια.

Η Μόσχα έχει πά­ντως αφή­σει από την πλευ­ρά της να εν­νοη­θεί ότι θα μπο­ρού­σε και να επα­νε­ντα­χθεί – επι­στρέ­ψει στη συμ­φω­νία για τα σι­τη­ρά.

«Έχου­με ανα­κοι­νώ­σει την ανα­στο­λή της συμ­με­το­χής μας στη συμ­φω­νία – όχι την από­συρ­ση, αλλά την ανα­στο­λή», δή­λω­σε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά την Κυ­ρια­κή ο Ρώσος ΥΦΥ­ΠΕΞ Αντρέι Ρου­ντέν­κο.

Με πλη­ρο­φο­ρί­ες από New York Times, CNN