Λιβάνιος: Πώς θα επηρεάσει τις εκλογές η απογραφή – Δέκα ερωταπαντήσεις

Δέκα ερω­τα­πα­ντή­σεις για την απο­γραφή και τις βου­λευ­τι­κές έδρες θέτει ο υφυ­πουρ­γός Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης Θοδωρής Λιβά­νιος.

Ειδι­κό­τερα, σε ανάρ­τησή του στα social media, ξεκα­θα­ρί­ζει αν η απο­γραφή του 2021 θα ισχύσει ή όχι στις εκλογές του 2023.

Ανα­λυ­τικά οι 10 ερω­τα­πα­ντή­σεις:

1. Το Σύνταγμα ήδη από την ανα­θε­ώ­ρηση του 2001, έχει εντάξει ειδική ρήτρα στην παρά­γραφο 2 του άρθρου 54.

O αριθμός των βου­λευ­τών κάθε εκλο­γι­κής περι­φέ­ρειας ορί­ζε­ται με προ­ε­δρικό διά­ταγμα, με βάση το νόμιμο πλη­θυ­σμό της περι­φέ­ρειας που προ­κύ­πτει, σύμφωνα με την τελευ­ταία απο­γραφή, από τους εγγε­γραμ­μέ­νους στα οικεία δημο­το­λό­για, όπως νόμος ορίζει. Τα απο­τε­λέ­σματα της απο­γρα­φής θεω­ρεί­ται ότι έχουν δημο­σιευ­θεί με βάση τα στοι­χεία της αρμό­διας υπη­ρε­σίας μετά την πάροδο ενός έτους από την τελευ­ταία ημέρα διε­ξα­γω­γής της».

Τι σημαί­νει αυτό; Ότι ένα χρόνο μετά την απο­γραφή και εφόσον έχει δώσει στη δημο­σιό­τητα η Ελλη­νική Στα­τι­στική Αρχή (η οποία είναι ανε­ξάρ­τητη αρχή) τα στοι­χεία του νόμιμου πλη­θυ­σμού, τότε υπο­χρε­ω­τικά οι εκλογές διε­ξά­γο­νται με βάση τη νέα απο­γραφή.

Γιατί μπήκε αυτό; Γιατί στο παρελ­θόν για μικρο­πο­λι­τι­κούς λόγους, οι κυβερ­νή­σεις χρη­σι­μο­ποιού­σαν κατά το δοκούν την προη­γού­μενη ή τη νέα απο­γραφή. Για το λόγο αυτό μπήκε απώτατο χρονικό όριο στην ανα­θε­ω­ρηση του 2001 για την εφαρ­μογή της απο­γρα­φής.

2. Ποιος είναι ο νόμιμος πλη­θυ­σμός και σε τι δια­φέ­ρει από τον μόνιμο;

Νόμιμος είναι ο αριθμός δημοτών κάθε εκλο­γι­κής περι­φέ­ρειας όπως προ­κύ­πτει από την απο­γραφή. Δηλαδή ο κάθε ένας πολίτης που απο­γρά­φηκε απά­ντησε μεταξύ άλλων σε δύο ερω­τή­σεις α. “Που μένετε μόνιμα;” και β. “Που είστε δημότης;” Ετσι λοιπόν κάποιος μπορεί να μένει μόνιμα πχ στη Θεσ­σα­λο­νίκη και να είναι δημότης (και συνεπώς να ασκεί το εκλο­γικό του δικαί­ωμα) στο Λιτό­χωρο Πιερίας. Ο εν λόγω πολίτης θα κατα­γρα­φεί ως μόνιμος πλη­θυ­σμός στην Θεσ­σα­λο­νίκη αλλά ως νόμιμος πλη­θυ­σμός στην εκλο­γική περι­φέ­ρεια Πιερίας.

3. Πότε έγινε η απο­γραφή;

Η απο­γραφή ξεκί­νησε (με πάρα πολλά προ­βλή­ματα λόγω παν­δη­μίας) τον Οκτώ­βριο του 2021 και ολο­κλη­ρώ­θηκε μετά από παρα­τά­σεις την 21η Φεβρουα­ρίου 2022. Οπότε το ένα έτος μετά τη διε­νέρ­γειά της υπο­λο­γί­ζε­ται το αργό­τερο μετά την 21η Φεβρουα­ρίου 2022 και συνεπώς είναι η 21η Φεβρουα­ρίου 2023.

4. Τι έχει ανα­κοι­νώ­σει έως σήμερα η ΕΛΣΤΑΤ;

Η ΕΛΣΤΑΤ σήμερα έχει ανα­κοι­νώ­σει προ­σω­ρινά απο­τε­λέ­σματα ΜΟΝΙΜΟΥ πλη­θυ­σμού, ενώ ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νώ­σει τα απο­τε­λέ­σματα της απο­γρα­φής συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του νόμιμου πλη­θυ­σμού έως το τέλος του έτους, καθώς πρέπει αυτά να υπο­βλη­θούν και στην EUROSTAT.

5. Θα έχει επι­πτώ­σεις η απο­γραφή στο εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα;

Όσον αφορά τον τελικό αριθμό των εδρών που κερ­δί­ζει κάθε κόμμα, η απά­ντηση είναι ΞΕΚΑΘΑΡΑ ΟΧΙ. Από τον νόμο “Σκαν­δα­λίδη” και έπειτα (και ανε­ξαρ­τή­τως του αριθμού του bonus του πρώτου κόμ­μα­τος), οι έδρες κάθε κόμ­μα­τος συνο­λικά εξαρ­τώ­νται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ και μόνο από το ποσοστό του, την ύπαρξη bonus για το πρώτο κόμμα ή όχι και τον αριθμό αυτού και από το άθροι­σμα ποσο­στών των κομ­μά­των που δεν συμ­με­τέ­χουν στη Βουλή. Επο­μέ­νως ένα κόμμα θα πάρει τις ίδιες έδρες στο σύνολο της επι­κρά­τειας, ανε­ξαρ­τή­τως π.χ. αν κερ­δί­σει ή όχι όλες τις μονο­ε­δρι­κές περι­φέ­ρειες. Αυτό δεν ίσχυε με προη­γού­με­νους εκλο­γι­κούς νόμους (όπως πχ ο 1907/90), κατά τους οποίους πχ ο αριθμός των μονο­ε­δρι­κών επη­ρε­άζε το απο­τέ­λε­σμα.

Που επη­ρε­ά­ζει η απο­γραφή και ο αριθμός των εδρών; Απλά σε τρεις βασι­κούς τομείς α. Στην κατα­νομή των εδρών μέσα στην εκλο­γική περι­φέ­ρεια (πχ εκλο­γικό μέτρο κτλ) και β. Στο αριθμό των υπο­ψη­φίων κάθε κόμ­μα­τος σε μια εκλο­γική περι­φέ­ρεια και γ. Στο αριθμό των σταυρών προ­τί­μη­σης που μπορεί να θέσει ο εκλο­γέας στο ψηφο­δέλ­τιο.

6. Και οι αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές;

Όπως είναι γνωστό, τον Οκτώ­βριο του 2023 θα διε­ξα­χθούν οι αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές. Αυτές χρη­σι­μο­ποιούν απο­κλει­στικά και μόνο τον ΜΟΝΙΜΟ πλη­θυ­σμό, δηλαδή των αριθμό των κατοί­κων και όχι των δημοτών.

7. Θα φέρει πολλές αλλαγές οι απο­γραφή στην κατα­νομή των εδρών;

Πρέπει να περι­μέ­νουμε την ανα­κοί­νωση των στοι­χείων από την ΕΛΣΤΑΤ για τον ΝΟΜΙΜΟ πλη­θυ­σμό. Ωστόσο, δεν ανα­μέ­νε­ται η απο­γραφή να επι­φέ­ρει περισ­σό­τε­ρες αλλαγές από όσες είχε επι­φέ­ρει η απο­γραφή του 2011. Χοντρικά, αυτό που ανα­μέ­νε­ται είναι η κατά κανόνα μετα­κί­νηση ορι­σμέ­νων εδρών από περι­φε­ρεια­κές εκλο­γι­κές περι­φέ­ρειες (όχι εκτιμώ πάνω από 8-10 τον αριθμό) προς εκλο­γι­κές περι­φέ­ρειες της τ. Β’ Αθηνών, την Ανα­το­λι­κής Αττικής, τις δύο εκλο­γι­κές περι­φέ­ρειες της Θεσ­σα­λο­νί­κης και ενδε­χο­μέ­νως 1-2 άλλων περι­φε­ρειών. Αλλά ως το Δεκέμ­βριο υπομονή.

8. Μα κάπου διάβασα ότι η Α’ Αθήνας θα κερ­δί­σει 4 περισ­σό­τε­ρες έδρες…

Κάποιοι μπήκαν στο πει­ρα­σμό και κάνανε κατα­νομή εδρών με βάση τα προ­σω­ρινά απο­τε­λέ­σματα του ΜΟΝΙΜΟΥ πλη­θυ­σμού. Εκεί συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και οι μη έχοντες ελλη­νική υπη­κο­ό­τητα κάτοι­κοι αλλά κυρίως και οι λεγό­με­νοι ετε­ρο­δη­μό­τες.. Έτσι εμφα­νί­στηκε η Α’ Αθηνάς να της “ανα­λο­γούν” (εντός πολλών εισα­γω­γι­κών) 4 έδρες παρα­πάνω. Προ­φα­νώς είναι λάθος αυτός ο υπο­λο­γι­σμός. Για δύο λόγους:

α. Οι εκλο­γι­κές περι­φέ­ρειες της “επαρ­χίας” αδι­κή­θη­καν γιατί πάρα πολλοί ψηφο­φό­ροι σε αυτές τις εκλο­γι­κές περι­φέ­ρειες ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα. Δηλαδή οι ετε­ρο­δη­μό­τες και

β. Δικαί­ωμα ψήφου έχουν απο­κλει­στικά και μόνο οι ‘Ελληνες πολίτες.

Άλλωστε η Α’ Αθήνας σταθερά σε κάθε απο­γραφή χάνει έδρες. Σήμερα εκλέγει 14 βου­λευ­τές και το 1990 εξέλεξε 21.

9. Οι εκλογές του 2012 έγιναν όμως με βάση την απο­γραφή του 2001; Πως έγινε αυτό;

Η ΕΛΣΤΑΤ τον Απρίλιο του 2012 που δια­λύ­θηκε η Βουλή δεν είχε εκδώσει απο­τε­λέ­σματα του ΝΟΜΙΜΟΥ πλη­θυ­σμού. Τα εξέδοσε σε ΦΕΚ την 30η Ιουλίου 2022. Ως εκ τούτου οι εκλογές έγιναν με την απο­γραφή το 2001 και οι σχε­τι­κές προ­σφυ­γές στο εκλο­γο­δι­κείο απορ­ρί­φθη­καν.

10. Χρειά­ζε­ται να γίνει κάποια ειδική διερ­γα­σία για την ενσω­μά­τωση των αλλαγών στον αριθμό των εδρών στους εκλο­γι­κούς κατα­λό­γους;

ΟΧΙ. Είναι εντελώς δια­κρι­τές και δια­φο­ρε­τι­κές δια­δι­κα­σίες. Οι εκλο­γι­κοί κατά­λο­γοι έχουν τους εγγε­γραμ­μέ­νους Έλληνες εκλο­γείς άνω των 17 ετών στο πλη­ρο­φο­ριακό σύστημα «Μητρώο Πολιτών». Δεν έχουν καμία σχέση με την απο­γραφή ή τον αριθμό των εδρών.

11. Επο­μέ­νως…

Επο­μέ­νως, υπομονή μέχρι τον Δεκέμ­βριο. Αμέσως μετά την δημο­σί­ευση, το προ­ε­δρικό διά­ταγμα για την κατα­νομή των εδρών πρέπει να εκδοθεί σύμφωνα με τις επι­τα­γές του Συντάγ­μα­τος και οι εκλογές να γίνουν υπο­χρε­ω­τικά με την νέα απο­γραφή. Δεν είναι στη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια κανενός, είναι υπο­χρέ­ωση.