Γιώργος Παπούλιας: «Η Σοσιαλδημοκρατία επανέρχεται γιατί απαντά αποτελεσματικά στα ζητούμενα της εποχής μας»

Η Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία θα λέγαμε όμως ότι ήταν ένας όρος, αν όχι ξεπε­ρα­σμέ­νος, κάπως ξεχα­σμέ­νος από την επι­και­ρό­τητα για αρκετά χρόνια. Τι είναι αυτό που τον επα­να­φέ­ρει και βλέ­πουμε ξανά όχι απλά να συζη­τεί­ται αλλά σοσιαλ­δη­μο­κρα­τικά κόμματα να ανα­λαμ­βά­νουν σημα­ντι­κές κυβερ­νή­σεις στην Ευρώπη, όπως στη Γερ­μα­νία και αλλού;

Πράγ­ματι, παρά την προ­σφορά και την τερά­στια συμβολή στο υψηλό βιοτικό επίπεδο των ευρω­παϊ­κών κοι­νω­νιών, στην άμβλυνση των ανι­σο­τή­των, στην προ­ώ­θηση της ευρω­παϊ­κής ενο­ποί­η­σης κλπ τα σοσια­λι­στικά κόμματα πέρασαν μια περίοδο ύφεσης και συρ­ρί­κνω­σης σε μια εποχή που τα οικο­νο­μικά συστή­ματα αλλά και οι κοι­νω­νίες παρα­σύρ­θη­καν από τις σει­ρή­νες των ανε­ξέ­λεγ­κτων αγορών, των ασύ­στο­λων ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων των πάντων, της απα­ξί­ω­σης τους κράτους κλπ. Όλα αυτά υπέ­στη­σαν μια πρώτη ανώμαλη προ­σγεί­ωση με την μεγάλη οικο­νο­μική κρίση του 2008 όποτε τα κράτη (ακόμα και στις ΗΠΑ!) χρειά­στηκε να ανα­λά­βουν πάλι σημα­ντικό ρόλο στην στήριξη και καθο­δή­γηση της οικο­νο­μίας και βέβαια μετά το ξέσπα­σμα της υγειο­νο­μι­κής κρίσης κάθε «συν­νε­φάκι» πλέον δια­λύ­θηκε και όλοι μιλούν ξανά για την σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία. Για τον ενι­σχυ­μένο ρόλο του κράτους, για τα δημόσια συστή­ματα υγείας, για τις κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις στις επι­χει­ρή­σεις. Όπως είναι φυσικό αυτές οι εξε­λί­ξεις ενι­σχύ­ουν εκλο­γικά τις δυνά­μεις που εκφρά­ζουν αυτές τις ιδέες και η ΣΔ γίνεται ξανά επί­καιρη.

Αρκεί δηλαδή μόνο η δια­χεί­ριση των κρίσεων για να επα­να­κάμ­ψει ένα, έστω και τόσο ιστο­ρικό, πολι­τικό ρεύμα που είχε εξα­σθε­νή­σει για κάποια χρόνια;

Κάθε άλλο, οι κρίσεις ήταν η ισχυρή αφορμή. Η σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία πρε­σβεύει μια σειρά από προ­ο­δευ­τι­κές αρχές και αντι­λή­ψεις που συνα­ντάμε σήμερα ως μεγάλα ζητού­μενα της εποχής μας. Απαντά με απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα στην αντι­με­τώ­πιση των μεγάλων ανι­σο­τή­των μέσα από την ανα­κα­τα­νομή του πλούτου, την παροχή στέ­γα­σης κλπ, εγγυά­ται τα δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων σε μια εποχή που αλλά­ζουν ραγδαία οι εργα­σια­κές σχέσεις, μάχεται σταθερά και δια­χρο­νικά για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής κρίσης, προωθεί αρχές και αξίες μια πιο ανοι­χτής και δίκαιης κοι­νω­νίας που χωράνε όλοι με ίσα δικαιώ­ματα και χωρίς δια­κρί­σεις φύλου ή χρώ­μα­τος, βάζει πρώτα και πάνω απ’όλα τον άνθρωπο και τις ανάγκες του κι όχι τις αγορές και το κεφά­λαιο και βέβαια την ανά­πτυξη και βιω­σι­μό­τητα και αει­φο­ρία κι όχι εις βάρος της ανθε­κτι­κό­τη­τας του πλανήτη.

Όσον αφορά στη χώρα μας, το όρο αυτό επι­κα­λεί­ται το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ ως ιδε­ο­λο­γική ταυ­τό­τητα αλλά δεν βλέ­πουμε να κατα­γρά­φει προς το παρόν αντί­στοι­χες επι­δό­σεις με τα ευρω­παϊκά σοσια­λι­στικά κόμματα.

Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ είναι ο μονα­δι­κός κομ­μα­τι­κός φορέας στην Ελλάδα που διέ­πε­ται πολι­τικά και ιστο­ρικά από τις αρχές της σοσιαλ­δη­μο­κρα­τίας και την εκπρο­σω­πεί στο εγχώριο πολι­τικό σύστημα. Ήδη, οι ενι­σχυ­τι­κές επι­δρά­σεις φαί­νο­νται μέσα από την μαζική συμ­με­τοχή πολιτών, μελών και φίλων στις εσω­τε­ρι­κές δια­δι­κα­σίες του αλλά και από την κοι­νω­νική δυνα­μική που ανα­πτύσ­σει η οποία σαφώς θα κατα­γρα­φεί στις επερ­χό­με­νες εκλογές. Όμως μην ξεχνάμε πως η δυνα­μική κάθε παρά­τα­ξης εμπε­ριέ­χει και εσω­τε­ρικά πολι­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά σε κάθε χώρα. Το ΠΑΣΟΚ προ­έρ­χε­ται από έναν «βαρύ τραυ­μα­τι­σμό» στην προ­σπά­θεια του πριν δώδεκα χρόνια να αντι­με­τω­πί­σει μόνο του τις προ­κλή­σεις της μεγάλης οικο­νο­μι­κής κρίσης.

Παρά τις τερά­στιες ανα­κα­τα­τά­ξεις όλο αυτό το διά­στημα, τις δια­σπά­σεις, την ίδρυση νέων κομ­μά­των, τις μετεγ­γρα­φές στε­λε­χών κλπ σήμερα είναι ξανά μια κυρί­αρχη κοι­νο­βου­λευ­τική δύναμη που εντοι­χί­ζει την μεγάλη πλειο­ψη­φία των δυνά­μεων που εκφρά­ζο­νται στον συγκε­κρι­μένο χώρο (αυτόν που έχουμε συνη­θί­σει να λέμε «κεντρο­α­ρι­στερά») και μάλιστα με σταθερή άνοδο των ποσο­στών του σε κάθε εκλο­γική ανα­μέ­τρηση τα τελευ­ταία χρόνια. Αυτό δείχνει ότι είναι μια παρά­ταξη με βαθιές ρίζες στην ελλη­νική κοι­νω­νία και με την ευκαι­ρία της νέας δυνα­μι­κής που ανέ­πτυξε μετά τις εσω­τε­ρι­κές εκλογές του Δεκεμ­βρίου έχει κάθε λόγο να αισιο­δο­ξεί για το μέλλον.

Πως θα κατα­φέ­ρει όμως να κρα­τή­σει και να αυξήσει τα ποσοστά του ανάμεσα στο αυτό το ισχυρό κλίμα πόλωσης μεταξύ της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ που βλέ­πουμε συνεχώς να εντεί­νε­ται;

Επειδή αυτό το κλίμα πόλωσης που σωστά ανα­φέ­ρετε, δεν αφορά στις ανάγκες και στις ανα­ζη­τή­σεις της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας αλλά απο­τε­λεί τεχνητό κατα­σκεύ­α­σμα των δύο κομ­μά­των ενός «ψευ­δε­πί­γρα­φου» δικομ­μα­τι­σμού, το ΠΑΣΟΚ έχει τη δυνα­τό­τητα να ισχυ­ρο­ποι­η­θεί και κυρίως να απο­τε­λέ­σει την εναλ­λα­κτική λύση. Οι πολίτες, φαί­νε­ται και στις μετρή­σεις αυτό, έχουν κου­ρα­στεί και σχεδόν αδια­φο­ρούν πλέον, για τα διλήμ­ματα που επι­κα­λού­νται οι ηγεσίες ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ μόνο και μόνο για να αλληλο-συντηρούνται στους ρόλους τους ως 1ο και 2ο κόμμα. Χωρίς προ­γραμ­μα­τι­κές θέσεις, χωρίς κανένα μεταρ­ρυθ­μι­στικό στίγμα ως κυβερ­νη­τικά κόμματα την τελευ­ταία δεκα­ε­τία προ­σπα­θούν να τρο­μά­ξουν τους ψηφο­φό­ρους επι­κα­λού­μενα το ένα το άλλο ως κατα­στρο­φική επιλογή. Αλήθεια για πια μεταρ­ρύθ­μιση, για ποια προ­σφορά στη χώρα και τις επό­με­νες γενιές θα θυμό­μα­στε σε λίγα χρόνια την δια­κυ­βέρ­νηση των κ.κ. Τσίπρα και Μητσο­τάκη; Το ΠΑΣΟΚ όσες φορές κυβέρ­νησε πέτυχε ανα­τρο­πές και μεταρ­ρυθ­μί­σεις που μετα­μόρ­φω­σαν την ελλη­νική κοι­νω­νία και την έφεραν πιο κοντά στην Ευρώπη και τα πιο ανα­πτυγ­μένα κράτη του κόσμου. Σήμερα ξανά με προ­γραμ­μα­τικό λόγο και υπεύ­θυνη κοι­νο­βου­λευ­τική παρου­σία καθη­με­ρινά, έντονη δράση και παρου­σία σε κοι­νω­νι­κούς φορείς και αυτο­διοί­κηση απο­δει­κνύει πως είναι η μόνη παρά­ταξη που σηκώνει κόσμο από τον καναπέ της αποχής και της απο­γο­ή­τευ­σης και τον επα­να­φέ­ρει στην ενεργό συμ­με­τοχή. Ιδιαί­τερα νέες ηλικίες κι αυτό είναι πολύ αισιό­δοξο συνο­λικά για τη δημο­κρα­τία!

Ποιος είναι ο ρόλος του δικού σας «Ινστι­τού­του για τη Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία» σε αυτή την προ­σπά­θεια ανά­καμ­ψης;

Το ΙΝΣΟΣΙΑΛ ιδρύ­θηκε ως ερευ­νη­τικό και μελε­τη­τικό κέντρο συν­δε­δε­μένο με τον ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ με πρω­το­βου­λία της αεί­μνη­στης προ­έ­δρου Φώφης Γεν­νη­ματά και πρό­σφατα αγκα­λιά­στηκε και ενι­σχύ­θηκε ο ρόλος του από τον σημε­ρινό πρόεδρο Νίκο Ανδρου­λάκη. Ευτυ­χέ­στατη συγκυ­ρία μάλιστα απο­τε­λεί το γεγονός πως ηγείται του ιδρύ­μα­τος ο δια­κε­κρι­μέ­νος ακα­δη­μαϊ­κός και οικο­νο­μο­λό­γος με διεθνή βιβλιο­γρα­φική κατα­ξί­ωση Νίκος Χρι­στο­δου­λά­κης, ο οποίος έχει δια­γρά­ψει και αξιο­ση­μεί­ωτη πολι­τική δια­δρομή. Με μια μικρή προς το παρόν ομάδα συνερ­γα­τών προ­σπα­θούμε να επε­ξερ­γα­ζό­μα­στε και να ανα­δει­κνύ­ουμε προ­τά­σεις πολι­τι­κής για μια σειρά από ζητή­ματα που αφορούν στην ελλη­νική κοι­νω­νία και οικο­νο­μία σήμερα και στο μέλλον. Τα εργα­σιακά θέματα στην εποχή της ψηφιο­ποί­η­σης, το περι­βάλ­λον και η ενέρ­γεια, η διοι­κη­τική μεταρ­ρύθ­μιση, το νέο παρα­γω­γικό μοντέλο, το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα κ.α. είναι μερικά από τα πεδία που κινού­νται οι μελέτες και οι ανα­λύ­σεις μας. Στην παρούσα περίοδο μεγάλο μέρος της δρα­στη­ριό­τη­τας μας με την εμπι­στο­σύνη του προ­έ­δρου Νίκου Ανδρου­λάκη αφορά την κατάρ­τιση και τεκ­μη­ρί­ωση των προ­γραμ­μα­τι­κών θέσεων του Κινή­μα­τος μέσω ομάδας στε­λε­χών και συνερ­γα­τών, της οποίας ηγείται ο καθη­γη­τής κ. Χρι­στο­δου­λά­κης. Ένα πρό­γραμμα στραμ­μένο στους νέους, σε όσους αδι­κή­θη­καν από τις συνε­χό­με­νες κρίσεις και βέβαια στην Ελλάδα της επό­με­νης δεκα­ε­τίας.

*Ο Γιώργος Παπού­λιας είναι Πολι­τι­κός Επι­στή­μο­νας με ειδί­κευση στην Πολι­τική Οικο­νο­μία και την Συγκρι­τική Πολι­τική Ανάλυση, Επι­στη­μο­νι­κός Διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του για τη Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία – InSocial