ΕΕ: Τι αποφάσισε για τα νέα καύσιμα στην ακτοπλοϊα – Τι σημαίνει για τα νησιά

Με τη χορή­γηση περιο­ρι­σμέ­νης χρονικά εξαί­ρε­σης για τον κλάδο της ακτο­πλο­ΐας, αντι­με­τω­πί­ζε­ται από την ΕΕ ο εκτι­μώ­με­νος οικο­νο­μι­κός και κοι­νω­νι­κός αντί­κτυ­πος για τους κατοί­κους, παρα­γω­γούς και επι­σκέ­πτες στις νησιω­τι­κές περιο­χές της Ελλάδας.

Γιώργος Αλε­ξά­κης

Σημα­ντι­κές απο­φά­σεις για τη μείωση των εκπο­μπών αερίων του θερ­μο­κη­πίου από τα πλοία έλαβε σήμερα το Συμ­βού­λιο Υπουρ­γών Θαλασ­σίων Μετα­φο­ρών της Ε.Ε., που συνε­δρί­ασε στο Λου­ξεμ­βούργο και κατέ­ληξε στην υιο­θέ­τηση γενικής προ­σέγ­γι­σης επί του Κανο­νι­σμού «για τη χρήση ανα­νε­ώ­σι­μων και χαμηλής περιε­κτι­κό­τη­τας σε άνθρακα καυ­σί­μων από τον τομέα των θαλασ­σίων μετα­φο­ρών (FuelEU Maritime)». Το Συμ­βού­λιο υιο­θέ­τησε, επίσης, γενική προ­σέγ­γιση ως προς την Οδηγία «για την τρο­πο­ποί­ηση της Oδηγίας 2003/25/ΕΚ όσον αφορά τη συμπε­ρί­ληψη βελ­τιω­μέ­νων απαι­τή­σεων ευστά­θειας και την εναρ­μό­νισή της με τις απαι­τή­σεις ευστά­θειας που ορί­ζο­νται από τον Διεθνή Ναυ­τι­λιακό Οργα­νι­σμό (ΙΜΟ)».

Ο Κανο­νι­σμός «για τη χρήση ανα­νε­ώ­σι­μων και χαμηλής περιε­κτι­κό­τη­τας σε άνθρακα καυ­σί­μων από τον τομέα των θαλασ­σίων μετα­φο­ρών (FuelEUMaritime)», που εντάσ­σε­ται στη νομο­θε­τική δέσμη «Fit for 55» που παρου­σί­ασε η Ευρ. Επι­τροπή στις 14.07.2021, επι­διώ­κε­ται η προ­ώ­θηση της χρήσης καθα­ρό­τε­ρων ναυ­τι­λια­κών καυ­σί­μων από τα πλοία, ανε­ξαρ­τή­τως σημαίας, που κατα­πλέ­ουν ή απο­πλέ­ουν από ευρω­παϊ­κούς λιμένες.

Σύμφωνα με ανα­κοί­νωση, “κατόπιν συντο­νι­σμέ­νων προ­σπα­θειών του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής και της Μόνιμης Ελλη­νι­κής Αντι­προ­σω­πείας στην Ε.Ε. κατά το στάδιο εξέ­τα­σης των δια­τά­ξεων του σχεδίου Κανο­νι­σμού από τα αρμόδια Όργανα του Συμ­βου­λίου της Ε.Ε., στο κείμενο του Κανο­νι­σμού, συμπε­ρι­λή­φθη­καν δια­τά­ξεις με τις οποίες:

(i) Ανα­γνω­ρί­ζε­ται, κατ’ εφαρ­μογή της θεμε­λιώ­δους αρχής «ο ρυπαί­νων πλη­ρώ­νει», η δυνα­τό­τητα ανά­λη­ψης από τον εμπο­ρικό δια­χει­ρι­στή (commercial operator) του πλοίου, της υπο­χρέ­ω­σης απο­ζη­μί­ω­σης της ναυ­τι­λια­κής εται­ρείας (shipping company) όταν το πλοίο απο­τυγ­χά­νει, κατά τον χρόνο που η ευθύνη αγοράς του καυ­σί­μου ανήκει στον εμπο­ρικό δια­χει­ρι­στή, να συμ­μορ­φω­θεί με τις απαι­τή­σεις του Κανο­νι­σμού “FuelEU Maritime” ως προς το όριο της ετήσιας έντασης εκπο­μπών αερίων θερ­μο­κη­πίου, για την ενέρ­γεια που χρη­σι­μο­ποιεί­ται από το πλοίο.

(ii) Ανα­γνω­ρί­ζε­ται χρονική εξαί­ρεση, έως τις 31.12.2029, από την εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων του Κανο­νι­σμού “FuelEU Maritime” για τα ακτο­πλοϊκά πλοία, όταν δρο­μο­λο­γού­νται σε λιμένες νησιών με λιγό­τε­ρους από 200.000 κατοί­κους.

Η Οδηγία «για τη συμπε­ρί­ληψη βελ­τιω­μέ­νων απαι­τή­σεων ευστά­θειας και την εναρ­μό­νισή της με τις απαι­τή­σεις ευστά­θειας που ορί­ζο­νται από τον ΙΜΟ», επι­τυγ­χά­νε­ται, στο μέτρο του δυνατού, η εναρ­μό­νιση της ενω­σια­κής νομο­θε­σίας με τα πρό­σφατα, βελ­τιω­μένα διεθνή πρότυπα ευστά­θειας για τα επι­βα­τηγά πλοία σε περί­πτωση βλάβης, όπως συμ­φω­νή­θη­καν στο πλαίσιο του IMO.

Επί των προ­α­να­φε­ρό­με­νων νομο­θε­τι­κών προ­τά­σεων της Ευρ. Επι­τρο­πής, το προ­σε­χές χρονικό διά­στημα ανα­μέ­νε­ται η υιο­θέ­τηση θέσης και από πλευράς του Ευρ. Κοι­νο­βου­λίου. Ακο­λού­θως, τα κείμενα που θα έχουν εγκρι­θεί από το Κοι­νο­βού­λιο και το Συμ­βού­λιο ανα­μέ­νε­ται να εντα­χθούν σε δια­δι­κα­σία «άτυπων τρι­με­ρών δια­λό­γων» με τη συμ­με­τοχή αντι­προ­σώ­πων του Συμ­βου­λίου, του Κοι­νο­βου­λίου και της Ευρ. Επι­τρο­πής, προ­κει­μέ­νου να κατα­λή­ξουν σε συμ­φω­νία.

Τέλος, από ελλη­νι­κής πλευράς, ανα­δεί­χθηκε το ζήτημα των περι­στα­τι­κών παρα­βί­α­σης της ελευ­θε­ρίας ναυ­σι­πλο­ΐας και της αβλα­βούς διέ­λευ­σης σε βάρος δύο (02) υπό ελλη­νική σημαία εμπο­ρι­κών πλοίων στον Περσικό Κόλπο πλησίον των ακτών του Ιράν από δυνά­μεις του εν λόγω κράτους.

Με αφορμή τη συνε­δρί­αση του Συμ­βου­λίου Υπουρ­γών Μετα­φο­ρών της Ε.Ε. ο Υπουρ­γός Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής κ. Πλα­κιω­τά­κης δήλωσε:

«Η Ελλάδα συμ­με­ρί­ζε­ται πλήρως τους περι­βαλ­λο­ντι­κούς στόχους του Κανο­νι­σμού “FuelEU Maritime” για τη στα­διακή χρήση καθα­ρό­τε­ρων καυ­σί­μων στην ποντο­πόρο ναυ­τι­λία και την ακτο­πλοΐα. Το κείμενο γενικής προ­σέγ­γι­σης που συμ­φω­νή­θηκε, σήμερα, στο Συμ­βού­λιο Υπουρ­γών Θαλασ­σίων Μετα­φο­ρών της Ε.Ε. είναι ισορ­ρο­πη­μένο, δια­τη­ρεί το υψηλό επίπεδο φιλο­δο­ξίας της αρχικής Πρό­τα­σης, ενώ ταυ­τό­χρονα δια­σφα­λί­ζει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα της ευρω­παϊ­κής ναυ­τι­λια­κής βιο­μη­χα­νίας.

Θεωρώ σημα­ντικό στοι­χείο του κει­μέ­νου την αντα­πό­κρισή του σε ικα­νο­ποι­η­τικό βαθμό στις γεω­γρα­φι­κές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των Κρατών Μελών, μέσω της ρεα­λι­στι­κής αντι­με­τώ­πι­σης συγκε­κρι­μέ­νων περι­πτώ­σεων, όπου η εφαρ­μογή του Κανο­νι­σμού θα έχει οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό αντί­κτυπο. Για την περί­πτωση της Ελλάδας, με τη χορή­γηση περιο­ρι­σμέ­νης χρονικά εξαί­ρε­σης για τον κλάδο της ακτο­πλο­ΐας, αντι­με­τω­πί­ζε­ται ο εκτι­μώ­με­νος οικο­νο­μι­κός και κοι­νω­νι­κός αντί­κτυ­πος για τους κατοί­κους, παρα­γω­γούς και επι­σκέ­πτες στις νησιω­τι­κές μας περιο­χές ενώ παράλ­ληλα παρέ­χε­ται ζωτικός χρόνος τόσο για την επαρκή δια­θε­σι­μό­τητα εναλ­λα­κτι­κών καυ­σί­μων όσο και για την ενερ­γειακή μετά­βαση του ακτο­πλοϊ­κού στόλου.

Θεωρώ, επίσης, σημα­ντικό στοι­χείο του κει­μέ­νου την ανα­γνώ­ριση της δυνα­τό­τη­τας θεμε­λί­ω­σης της ευθύνης συμ­μόρ­φω­σης με το νέο Κανο­νι­σμό του εμπο­ρι­κού δια­χει­ρι­στή (“commercial operator”), όταν αυτός επι­λέ­γει το καύσιμο που θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί και την πορεία του πλοίου, εφαρ­μό­ζο­ντας με τον πλέον αρμό­ζο­ντα για το συγκε­κρι­μένο φάκελο τρόπο τη θεμε­λιώδη αρχή ο «ρυπαί­νων πλη­ρώ­νει».

Η χώρα μας προ­σβλέ­πει σε αντί­στοι­χες ρυθ­μί­σεις και στην πρόταση Οδηγίας για τη συμπε­ρί­ληψη της ναυ­τι­λίας στο Ευρω­παϊκό Σύστημα Εμπο­ρίας Ρύπων (ΕU ETS).

Τέλος, στη σημε­ρινή Σύνοδο του Συμ­βου­λίου Υπουρ­γών Θαλασ­σίων Μετα­φο­ρών ανα­δεί­ξαμε, εκ νέου, το ζήτημα της βίαιης κατά­ληψη των δύο υπό ελλη­νική σημαία δεξα­με­νό­πλοιων στον Περσικό Κόλπο, πράξη που συνιστά κατά­φορη παρα­βί­αση των κανόνων της Διε­θνούς Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας, ιδίως των θεμε­λιω­δών αρχών της ελευ­θε­ρίας ναυ­σι­πλο­ΐας και του δικαιώ­μα­τος της αβλα­βούς διέ­λευ­σης. Η απε­λευ­θέ­ρωση των ναυ­τι­κών και των πλοίων είναι άμεση προ­τε­ραιό­τητά μας. Το ΥΝΑΝΠ, σε στενή συνερ­γα­σία με το ΥΠΕΞ, προ­βαί­νει σε όλες τις ενδε­δειγ­μέ­νες ενέρ­γειες προς τη κατεύ­θυνση αυτή και επι­διώ­κει την άμεση επίλυση του προ­βλή­μα­τος»

Καμπα­νάκι από 100 φορείς και εται­ρείες

Παράλ­ληλα, με μια ανοιχτή Επι­στολή, περισ­σό­τε­ροι από 100 ευρω­παϊ­κοί φορείς και εται­ρείες από τους κλάδους της ενέρ­γειας και των μετα­φο­ρών ζητούν από τους ευρω­παί­ους νομο­θέ­τες (Ευρω­κοι­νο­βού­λιο & Συμ­βού­λιο της ΕΕ) να ανα­γνω­ρί­σουν τη συμβολή των ανα­νε­ώ­σι­μων καυ­σί­μων και των καυ­σί­μων χαμηλού άνθρακα στη μείωση των εκπο­μπών CO2 από τα οχήματα.

Η συγκε­κρι­μένη κίνηση γίνεται ενόψει της συζή­τη­σης που θα διε­ξα­χθεί στις 7 Ιουνίου στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο, όπου θα κριθεί το μέλλον των οχη­μά­των με κινη­τή­ρες εσω­τε­ρι­κής καύσης (ICEs) και η πιθανή κατάρ­γηση των πωλή­σεων τους από το 2035, σύμφωνα με την πρόταση της Επι­τρο­πής. Πρό­κει­ται για μια από τις πιο κρί­σι­μες ψηφο­φο­ρίες του Πακέτου FitFor55, που αφορά στον Κανο­νι­σμό εκπο­μπών CO2 από τα οχήματα, και θα λάβει χώρα στην Ολο­μέ­λεια του Σώματος.

Όπως υπο­γράμ­μισε, πάντως, ο Γάλλος ευρω­βου­λευ­τής Πασκάλ Κανφέν, πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής Περι­βάλ­λο­ντος της Ευρω­βου­λής, στο πλαίσιο ειδικής ενη­με­ρω­τι­κής ημε­ρί­δας που διορ­γα­νώ­θηκε στις Βρυ­ξέλ­λες, η μη συμπε­ρί­ληψη των ιδιω­τι­κών Ι.Χ. και των κατοι­κιών στο «παράλ­ληλο» Σύστημα Εμπο­ρίας Ρύπων (ETS II) που προ­βλέ­πε­ται να συστα­θεί για κτήρια και μετα­φο­ρές απο­τε­λεί ένα από τα πεδία όπου έχει δια­μορ­φω­θεί ευρεία δια­κομ­μα­τική συναί­νεση στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο, εν όψει των κρί­σι­μων ψηφο­φο­ριών την επόμενη εβδο­μάδα. Ο λόγος είναι ότι κρίθηκε ότι ένα τέτοιο μέτρο θα επι­βά­ρυνε δυσβά­στα­χτα τα νοι­κο­κυ­ριά -ιδίως σε χώρες όπου τα ορυκτά καύσιμα χρη­σι­μο­ποιού­νται ευρέως για τη θέρ­μανση των νοι­κο­κυ­ριών, όπως π.χ. η Ελλάδα.

Πάντως, με βάση την ενερ­γειακή αγορά, η έκβαση θεω­ρεί­ται αμφίρ­ροπη, λόγω της μεγάλης διά­στα­σης απόψεων που παρα­τη­ρεί­ται μεταξύ των πολι­τι­κών ομάδων του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου. Ωστόσο, μια σημα­ντική μερίδα του Ευρω­κοι­νο­βου­λίου έχει ήδη στη­ρί­ξει την άποψη ότι πρέπει να ανα­γνω­ρι­σθεί η συμβολή των ανα­νε­ώ­σι­μων καυ­σί­μων και καυ­σί­μων χαμηλού άνθρακα στη μείωση των εκπο­μπών CO2 από τα οχήματα, μέσω της υιο­θέ­τη­σης ενός εθε­λο­ντι­κού μηχα­νι­σμού ανταλ­λα­γής πιστώ­σεων μεταξύ της αυτο­κι­νη­το­βιο­μη­χα­νίας και των προ­μη­θευ­τών καυ­σί­μων.

Η πρότασή τους επι­κε­ντρώ­νε­ται στην κατάρ­γηση της χρήσης των ορυκτών καυ­σί­μων από τις μετα­φο­ρές το 2035, αλλά όχι των ίδιων των οχη­μά­των, κάτι που θα έχει πολ­λα­πλά οφέλη για την κοι­νω­νία και την οικο­νο­μία. Η υιο­θέ­τηση ενός τέτοιου μηχα­νι­σμού θα επέ­τρεπε τις πωλή­σεις οχη­μά­των με κινη­τή­ρες εσω­τε­ρι­κής καύσης και μετά το 2035, με την προ­ϋ­πό­θεση ότι τα αυτο­κί­νητα αυτά θα χρη­σι­μο­ποιούν υγρά καύσιμα χαμηλού ανθρα­κι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος και όχι ορυκτά καύσιμα. Η συγκε­κρι­μένη πρόταση «δίνει χώρο» στα ανα­νε­ώ­σιμα καύσιμα να δια­δρα­μα­τί­σουν και αυτά, από σήμερα, τον δικό τους σημα­ντικό ρόλο στη πορεία για μείωση των εκπο­μπών, στο σύνολο των 240 εκατ. οχη­μά­των που βρί­σκο­νται σε κυκλο­φο­ρία στους ευρω­παϊ­κούς δρόμους.

Την επι­στολή υπο­γρά­φουν, μεταξύ άλλων, σημα­ντι­κοί ευρω­παϊ­κοί Σύν­δε­σμοι (CLEPA, FuelsEurope, eFuel Alliance, EBB, ECFD, UPEI, αλλά και ο ελλη­νι­κός Σύν­δε­σμος Εται­ρειών Πετρε­λαιοει­δών Ελλάδας-ΣΕΕΠΕ), εται­ρείες διύ­λι­σης (ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ, Repsol, ENI, Neste, MOL), μαζί με αρκετές εται­ρείες αερίου, βιο­καυ­σί­μων, αλλά και εται­ρείες από τον κλάδο κατα­σκευής οχη­μά­των όπως η SiemensEnergy, MAZDA κλπ.

Πηγή news247.gr