Πως η Τήλος «καθάρισε» με τα σκουπίδια

Ταξι­δέ­ψαμε στο ακρι­τικό νησί, μιλή­σαμε με κατοί­κους και συντε­λε­στές του πρω­το­πο­ρια­κού προ­γράμ­μα­τος Just Go Zero Tilos και φύγαμε με την πεποί­θηση ότι ένας κόσμος χωρίς σκου­πί­δια είναι εφικτός.

Γιάννης Παπα­δη­μη­τρίου

Αρχές Μαΐου, Κυριακή βράδυ, η Πάτρα Μαμάκου μαζί με τον σύζυγό της, Αλέξη, 66 και 80 ετών αντί­στοιχα, φτάνουν στο σπίτι τους, στα Λιβάδια Τήλου. Δεν είναι μόνιμοι κάτοι­κοι, πηγαι­νο­έρ­χο­νται όμως τακτικά. Οι κάδοι απορ­ριμ­μά­των λείπουν. Παρα­ξε­νεύ­ο­νται. Την επόμενη μέρα, η γει­τό­νισσα από το διπλανό καφε­νείο τούς δίνει έναν τηλε­φω­νικό αριθμό για να ενη­με­ρω­θούν. Το από­γευμα, πριν καν προ­λά­βουν να τακτο­ποι­η­θούν, μια χαμο­γε­λα­στή κοπέλα, ντόπια, η Ειρήνη Χατζη­φού­ντα, τους πλη­σιά­ζει κρα­τώ­ντας μια μεγάλη μπλε τσάντα που γράφει Just Go Zero Tilos. «Καλώς ήρθατε», λέει εγκάρ­δια και τους δίνει ένα φυλ­λά­διο από ανα­κυ­κλω­μένο χαρτί με οδηγίες για τον δια­χω­ρι­σμό των υλικών. Κάπως έτσι ξεκι­νάει η μύηση του ζευ­γα­ριού στο πρό­γραμμα για ένα νησί χωρίς σκου­πί­δια.

Η Ειρήνη, 32 ετών, υπεύ­θυνη επι­κοι­νω­νίας στο νησί για την Polygreen, την εται­ρεία που σε συνερ­γα­σία με τον Δήμο Τήλου, και κατόπιν σχε­τι­κής άδειας της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, χρη­μα­το­δο­τεί το συγκε­κρι­μένο πρό­γραμμα μηδε­νι­κής ταφής απορ­ριμ­μά­των, ανα­λαμ­βά­νει να τους ξενα­γή­σει στην και­νούρ­για πραγ­μα­τι­κό­τητα. Ενάμιση χρόνο πριν, όταν απο­φά­σιζε να αφήσει το σχολείο στη Ρόδο όπου δούλευε για μία δεκα­ε­τία ως νηπια­γω­γός και να μετα­κο­μί­σει στον τόπο κατα­γω­γής της, δεν φαντα­ζό­ταν ότι θα έβρισκε μια τόσο ενδια­φέ­ρουσα δουλειά. Είναι εμφανές ότι απο­λαμ­βά­νει τη δια­δι­κα­σία, άλλωστε την έχει επα­να­λά­βει δεκάδες φορές στα 355 σπίτια του νησιού. Η εκπαι­δευ­τική της εμπει­ρία σε συν­δυα­σμό με το πάθος της για το πρό­γραμμα κερ­δί­ζουν τους «μαθη­τευό­με­νους». Ο κύριος Αλέξης τής δείχνει περή­φα­νος ένα δικό του καφάσι που χρη­σι­μο­ποιεί για ανα­κύ­κλωση. Δεν θα το χρεια­στεί ξανά.

Η Ειρήνη τούς προ­μη­θεύει με τα απα­ραί­τητα εφόδια, καθώς βασικός στόχος είναι να πραγ­μα­το­ποιεί­ται σωστή δια­χεί­ριση απο­βλή­των στην «πηγή», το νοι­κο­κυ­ριό. Αυτό πρα­κτικά σημαί­νει δια­χω­ρι­σμός και ξεχω­ρι­στή απο­θή­κευση των «υλικών», που πριν αντι­με­τω­πί­ζο­νταν όλα μαζί ως σκου­πί­δια. Στην μπλε υφα­σμά­τινη τσάντα, η οποία είναι αριθ­μη­μένη και κάτω δεξιά φέρει κωδικό QR, που χρη­σι­μεύει στην κατα­γραφή του όγκου τους, μπαίνει ό,τι ανα­κυ­κλώ­νε­ται. Από τα συνήθη υλικά, όπως πλα­στικό και γυαλί, μέχρι μπα­τα­ρίες, ρούχα και μικρές ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές. «Προσοχή, αυτά που βάζετε να είναι πλυμένα, στεγνά και καθαρά, για να μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν», επι­ση­μαί­νει. Σειρά έχει μια βιο­δια­σπώ­μενη σακούλα για οργα­νικά, δηλαδή υπο­λείμ­ματα φαγητών, εκτός από το μαγει­ρικό λάδι, που συλ­λέ­γε­ται σε πλα­στικό μπου­κάλι, και μία ακόμα για τα λερω­μένα αντι­κεί­μενα που έχουν έρθει σε επαφή με τον άνθρωπο, φέρ’ ειπείν χαρτί υγείας, μάσκες και μπα­το­νέ­τες.

. Για τα από­βλητα των σκαφών στο λιμάνι, εκτός από τις ξύλινες κατα­σκευές για προ­σω­ρινή απο­θή­κευση, έχει ξεκι­νή­σει και μια συνερ­γα­σία με το Λιμε­νικό Ταμείο για την υπο­στή­ριξη του προ­γράμ­μα­τος.

Συλλογή πόρτα πόρτα

Στο τέλος, τους δίνει ακόμα μία σκληρή τσάντα απο­θή­κευ­σης, η οποία είναι φτιαγ­μένη από παλιά μπάνερ (κάποια από την εποχή των Ολυ­μπια­κών Αγώνων του 2004). «Εδώ θα βάζετε τις δύο σακού­λες με τα οργα­νικά και τα μη ανα­κυ­κλώ­σιμα για να προ­στα­τεύ­ο­νται από τις γάτες και τα πουλιά», διευ­κρι­νί­ζει και τους σημειώ­νει το τηλέ­φωνό της σε περί­πτωση που έχουν απορίες. Κου­βέ­ντα στην κου­βέ­ντα ανα­κα­λύ­πτουν κοινούς γνω­στούς. Συνήθως έτσι συμ­βαί­νει στις μικρές κοι­νω­νίες, όλοι γνω­ρί­ζο­νται μεταξύ τους. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που η εται­ρεία επέλεξε ανθρώ­πους που ζούσαν μόνιμα στο νησί, ώστε να δημιουρ­γη­θούν σχέσεις εμπι­στο­σύ­νης με τους ντό­πιους. Ακόμα όμως και ο τοπικός συντο­νι­στής του προ­γράμ­μα­τος, ο 27χρονος περι­βαλ­λο­ντο­λό­γος Βαλά­ντης Βιτάλης, που δεν ήταν μόνιμος κάτοι­κος, κατα­νοεί τη νησιω­τική κουλ­τούρα, μιας και κρατάει από την Κύθνο.

«Είναι σημα­ντικό να γνω­ρί­ζεις τον τρόπο που σκέ­φτο­νται και συμπε­ρι­φέ­ρο­νται για να τους προ­σεγ­γί­σεις και να συνερ­γα­στείς μαζί τους. Καθη­με­ρινά περνάμε από την πόρτα τους», περι­γρά­φει ο ίδιος. Πράγ­ματι, τα δύο ηλε­κτρικά οχήματα που εξυ­πη­ρε­τούν τους οικι­σμούς εκτε­λούν δρο­μο­λό­για Δευτέρα, Τετάρτη, Παρα­σκευή και Σάββατο για τα σπίτια και κάθε μέρα για τις επι­χει­ρή­σεις. «Αφήνουν τις τσάντες στην είσοδό τους. Τις περισ­σό­τε­ρες φορές, ειδικά οι άνθρω­ποι μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας, μας περι­μέ­νουν για να μας μιλή­σουν, να ανταλ­λά­ξουν νέα και συχνά να μας φιλέ­ψουν. Τα κου­λου­ρά­κια και τα γλυκά είναι η ηθική μας επι­βρά­βευση», λέει ο Βαλά­ντης. Κάτι αντί­στοιχο συνέβη και σε εμάς όταν περά­σαμε έξω από την αυλή της κυρίας Στέλλας Δρα­κω­νάκη, 75 χρονών, για να τη ρωτή­σουμε πώς της φαί­νε­ται το εγχεί­ρημα. «Δεν χρειά­ζε­ται να γνω­ρί­ζεις και πολλά γράμ­ματα για να τα κατα­φέ­ρεις. Μόνο διάθεση και επιμονή να αλλά­ξουμε συνή­θειες», απα­ντάει χαρού­μενη, κερ­νώ­ντας ένα μπα­κλα­βα­δάκι.

Και πώς να μην είναι χαρού­μενη; Ο παρα­λια­κός, πλα­κό­στρω­τος δρόμος στα Λιβάδια, όπου μένει, πριν από την έναρξη του προ­γράμ­μα­τος, τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο, είχε αρκε­τούς κάδους που ενο­χλού­σαν οπτικά και το καλο­καίρι ορι­σμέ­νοι εξ αυτών μετα­τρέ­πο­νταν σε εστίες μόλυν­σης.

Σύμφωνα με τα λεγό­μενά της, εκτός από χαρά, νιώθει και περη­φά­νια. Γιατί αυτή η καθη­με­ρινή ατομική πρα­κτική που εφαρ­μό­ζει έχει στα­διακά σφυ­ρη­λα­τή­σει μια νέα συλ­λο­γική συνεί­δηση για μηδε­νικά από­βλητα, που οδηγεί σε θαυ­μα­τουργά απο­τε­λέ­σματα. Η Τήλος παρή­γαγε ετησίως περίπου 525 τόνους απο­βλή­των, που κατέ­λη­γαν στον τοπικό ΧΥΤΑ, εκ των οποίων ανα­κυ­κλω­νό­ταν μόνο το 10%, τη στιγμή που ο εθνικός στόχος έως το 2025 ορί­ζε­ται στο 55%. Σήμερα έχει εξε­λι­χθεί στο πρώτο νησί παγκο­σμίως που πέτυχε 100% εκτροπή από την ταφή απο­βλή­των, με το ποσοστό των υλικών που ανα­κτώ­νται και κομπο­στο­ποιού­νται από τα από­βλητα να αγγίζει το 86%.

Κέντρο Κυκλι­κής Οικο­νο­μίας

Βέβαια, για να περάσει η Τήλος από τη συμ­βα­τική ταφή απορ­ριμ­μά­των σε ένα πρότυπο σύστημα εναλ­λα­κτι­κής δια­χεί­ρι­σης που αξιο­ποιεί τα από­βλητα, χρειά­στη­καν σημα­ντι­κές αλλαγές και πολλές συζη­τή­σεις με τους κατοί­κους.

Πρώτο βήμα ήταν η από­συρση των σχεδόν 170 δημό­σιων κάδων και η ανα­δια­μόρ­φωση του ΧΥΤΑ, στη νότια πλευρά του νησιού, ο οποίος είχε ξεπε­ρά­σει κατά πολύ τα όρια χωρη­τι­κό­τη­τάς του. «Όποτε φυσούσε νοτιάς, τα σκου­πί­δια σκορ­πί­ζο­νταν στη γει­το­νική παραλία του Θόλου και έφταναν ως την απέ­να­ντι του Άη Σέργη», λέει η αρχι­τέ­κτο­νας Σέβα Βασι­λαρά. Οι εργα­σίες, που άρχισαν τον Ιούλιο και ολο­κλη­ρώ­θη­καν τον Οκτώ­βριο, μετέ­τρε­ψαν τον χώρο σε ένα ενερ­γειακά αυτό­νομο κέντρο δια­λο­γής και δια­χεί­ρι­σης υλικών, το λεγό­μενο Κέντρο Κυκλι­κής Και­νο­το­μίας, γνωστό και ως «3Κ». Εδώ κατα­λή­γει η καθη­με­ρινή «σοδειά» του ηλε­κτρι­κού στόλου, η οποία πρώτα ζυγί­ζε­ται και ύστερα μοι­ρά­ζε­ται βάσει της κατη­γο­ρίας κάθε απο­βλή­του.

Τα ανα­κυ­κλώ­σιμα υλικά ξεφορ­τώ­νο­νται μέσα σε μια μεταλ­λική κατα­σκευή, που δεν προ­ϋ­πήρχε, και γίνεται η διαλογή τους με το χέρι πάνω σε δύο υπε­ρυ­ψω­μένα μεταλ­λικά τρα­πέ­ζια. Συνο­λικά, προ­βλέ­πο­νται 22 δια­φο­ρε­τι­κές ροές. Αλλού πηγαί­νουν οι γόπες από τα τσιγάρα –η εται­ρεία έχει δια­νεί­μει μικρά μεταλ­λικά κουτιά για τη συλλογή τους–, αλλού τα πλα­στικά και οι χάρ­τι­νες συσκευα­σίες. Αφού περά­σουν από την πρέσα για να συμ­πτυ­χθούν, δεμα­το­ποιού­νται, σημαί­νο­νται και απο­θη­κεύ­ο­νται ωσότου μετα­φερ­θούν σε εγκα­τα­στά­σεις της Polygreen στην Αττική ή σε άλλες αδειο­δο­τη­μέ­νες μονάδες. «Στους κατοί­κους έχουμε δώσει και ειδικό καλάθι για τις πάνες των μωρών και των ενη­λί­κων. Η εται­ρεία μας ανα­πτύσ­σει πει­ρα­μα­τικά μια μέθοδο για την κυκλική δια­χεί­ρισή τους», ανα­φέ­ρει ο Βασίλης Καρα­γιάν­νης, υπεύ­θυ­νος του «3Κ», ο οποίος με οδηγεί στην πίσω πλευρά του κτιρίου για να μου δείξει τον κομπο­στο­ποι­ητή, συνο­λι­κής δυνα­μι­κό­τη­τας 5 κυβικών.

Όσα υπο­λείμ­ματα φαγητού δεν δίνο­νται στα οικό­σιτα ζώα, πρα­κτική που θυμάται από γεν­νη­σι­μιού του ο 83 χρονών αγρότης Γιάννης Γιαν­νου­ρά­κης, τον οποίο γνώρισα στο ηλε­κτρικό λεω­φο­ρείο που επέ­στρεφε από την παραλία της Ερίστου στα Λιβάδια, επε­ξερ­γά­ζο­νται και γίνο­νται εδα­φο­βελ­τιω­τικά, που τα δίνει ο Δήμος σε όσους ζητή­σουν. Ελά­χι­στα μέτρα πιο πάνω, βρί­σκε­ται ακόμα ένα κτίριο, βαμμένο πράσινο με φωτο­βολ­ταϊκά στη στέγη, όπου λει­τουρ­γούν ένας θραυ­στή­ρας γυαλιού για την παρα­γωγή αδρα­νούς προ­ϊ­ό­ντος και ένα μηχά­νημα θερ­μι­κής επε­ξερ­γα­σίας. Εκεί, τα μη ανα­κυ­κλώ­σιμα υλικά τεμα­χί­ζο­νται και προ­ε­τοι­μά­ζο­νται ώστε να απο­στα­λούν σε εται­ρείες παρα­γω­γής εναλ­λα­κτι­κού καύ­σι­μου για τη βιο­μη­χα­νία. Είναι το λεγό­μενο «υπό­λειμμα», το οποίο οι άνθρω­ποι του προ­γράμ­μα­τος Just Go Zero Tilos προ­σπα­θούν να μειώ­σουν, προ­τρέ­πο­ντας τους κατοί­κους να αντι­κα­τα­στή­σουν τα αντι­κεί­μενα μιας χρήσης, όπως χαρ­το­πε­τσέ­τες, γάντια και μάσκες, με επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­μενα.

Ο Βέλγος Αλέν Μπαράν, πρώην χορευ­τής του Μωρίς Μπεζάρ, στο σπίτι του στο Μεγάλο Χωριό.

Αλλαγή συνη­θειών

«Το ζήτημα είναι να περιο­ρι­στεί στο ελά­χι­στο η παρα­γωγή των μη ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών, γι’ αυτό απαι­τεί­ται η αλλαγή κουλ­τού­ρας. Για παρά­δειγμα, αντί για χαρτί υγείας, τους ενη­με­ρώ­νουμε πως υπάρχει η δυνα­τό­τητα να τους δώσουμε ένα βρυσάκι που εγκα­θι­στούμε εμείς», σημειώ­νει η Δάφνη Μάν­τζιου, υπεύ­θυνη του προ­γράμ­μα­τος. Το γεγονός ότι αρκετοί δέχτη­καν την πρότασή της δεν μου προ­ξέ­νησε καμία εντύ­πωση  το έδαφος στην Τήλο είναι πρό­σφορο για και­νο­το­μίες. Το 2008 ήταν το πρώτο μέρος στην Ελλάδα που επέ­τρεψε πολι­τικό γάμο ομο­φυ­λο­φί­λων και το 2019 έγινε το πρώτο πράσινο νησί της Μεσο­γείου με ενερ­γειακή αυτο­νο­μία από ΑΠΕ. Στο προ­ο­δευ­τικό πνεύμα της τοπικής κοι­νω­νίας, το οποίο απο­τέ­λεσε και τον κύριο λόγο επι­λο­γής για την υλο­ποί­ηση του προ­γράμ­μα­τος, συμ­βάλ­λει σημα­ντικά και η μεγάλη κοι­νό­τητα ξένων που ζουν στο νησί, είτε μόνιμα είτε τα καλο­καί­ρια. «Όταν πλη­ρο­φο­ρή­θηκα την πρω­το­βου­λία, ενθου­σιά­στηκα. Η ζωή χωρίς σκου­πί­δια είναι μια εικόνα βγαλ­μένη από το μέλλον, που η Τήλος την έφερε στο παρόν», λέει ο 71 χρονών Βέλγος Αλέν Μπαράν, πρώην χορευ­τής του Μωρίς Μπεζάρ, ο οποίος περνάει μεγάλα δια­στή­ματα μαζί με τη γυναίκα του, Σουζάνα, στο Μεγάλο Χωριό. Οι δυο τους για δέκα χρόνια ζούσαν στην Γκόα, όπου η κατά­σταση με τα σκου­πί­δια είναι απελ­πι­στική. «Ένας αχταρ­μάς όλα, η θάλασσα, το χορτάρι, οι πετα­μέ­νες συσκευα­σίες. Οι αγε­λά­δες έτρωγαν γρασίδι με πλα­στικά», διη­γεί­ται ανα­κου­φι­σμέ­νος, καθώς το μέρος που πρω­το­ε­πι­σκέ­φτηκε το 1998 και τον γοή­τευσε με την ενέρ­γειά του δεν κιν­δυ­νεύει πλέον από τόνους απο­βλή­των, όπως συνέβη στην του­ρι­στική περιοχή της Ινδίας.

Ο Δημή­τρης Χαλιός με την τσάντα για τα ανα­κυ­κλώ­σιμα υλικά. Στο πρό­γραμμα συμ­με­τέ­χουν και τα σχολεία του νησιού.

Στο πρό­γραμμα, που λήγει στο τέλος του 2023 και στο­χεύει σε ποσοστό ανα­κύ­κλω­σης 90% με ταυ­τό­χρονη μείωση απο­βλή­των, συμ­με­τέ­χουν, εκτός από τα σπίτια και τις ιδιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις, το στρα­τό­πεδο, τα σχολεία και οι δημο­τι­κές υπη­ρε­σίες. Τα κλαδιά, τα φύλλα και τα οικο­δο­μικά υλικά συλ­λέ­γο­νται και δια­χει­ρί­ζο­νται από τον Δήμο, τα επι­κίν­δυνα ιατρικά από­βλητα του Κέντρου Υγείας τα έχει ανα­λά­βει ανε­ξάρ­τη­τος αδειο­δο­τη­μέ­νος συλ­λέ­κτης, ενώ για τα από­βλητα των σκαφών έχει τοπο­θε­τη­θεί στο λιμάνι μια ξύλινη κατα­σκευή για προ­σω­ρινή απο­θή­κευση. Παράλ­ληλα, έχει ξεκι­νή­σει συνερ­γα­σία με το λιμε­νικό ταμείο, ώστε τα σκάφη που δένουν να υπο­στη­ρί­ξουν την προ­σπά­θεια για μηδε­νικά από­βλητα. Και αυτή η σύμπνοια, δημοτών, επι­χει­ρή­σεων και κρα­τι­κών φορέων, ανα­μέ­νε­ται να ενι­σχυ­θεί ακόμα περισ­σό­τερο με μια ειδική εφαρ­μογή, μέσω της οποίας οι χρήστες θα μπορούν να βλέπουν σε πραγ­μα­τικό χρόνο τι έχουν ανα­κυ­κλώ­σει. Η άμεση ενη­μέ­ρωση εκτι­μά­ται ότι θα τους παρα­κι­νή­σει να θέσουν νέους προ­σω­πι­κούς στόχους, βελ­τιώ­νο­ντας τη λει­τουρ­γία του συστή­μα­τος.

Ο ιδρυτής της Polygreen και εμπνευ­στής του προ­γράμ­μα­τος, Αθα­νά­σιος Πολυ­χρο­νό­που­λος, στο Κέντρο Κυκλι­κής Και­νο­το­μίας. Μπροστά του η υπεύ­θυνη του προ­γράμ­μα­τος, Δάφνη Μάν­τζιου.

H πρό­κληση του καλο­και­ριού

«Κλειδί για τη θετική πορεία του προ­γράμ­μα­τος έως τώρα είναι η συνεχής πλη­ρο­φό­ρηση των κατοί­κων και των του­ρι­στών. Γι’ αυτό και έχουμε εφο­διά­σει όλα τα κατα­λύ­ματα με ενη­με­ρω­τικά φυλ­λά­δια», εξηγεί ο Βαλά­ντης, καθι­σμέ­νος στα πέτρινα σκα­λο­πά­τια του Κέντρου Ενη­μέ­ρω­σης στα Λιβάδια. Όσο συζη­τάμε, οι πρώτοι του­ρί­στες του καλο­και­ριού μπαι­νο­βγαί­νουν στο κέντρο. Προ­μη­θεύ­ο­νται δωρεάν μια πάνινη τσάντα για τα ψώνια τους και ένα διχτάκι, το οποίο χρη­σι­μεύει για τις συσκευα­σίες που κατα­να­λώ­νο­νται εκτός δωμα­τίου. «Αν για παρά­δειγμα κάποιος πιει έναν καφέ καθ’ οδόν, μπορεί να τον επι­στρέ­ψει στο κατά­στημα όπου τον αγόρασε, να τον ενα­πο­θέ­σει σε ένα από τα ελά­χι­στα πράσινα σημεία του νησιού  ή να τον κου­βα­λή­σει στο διχτάκι μέχρι να επι­στρέ­ψει στο κατά­λυμά του και το ρίξει στον κατάλ­ληλο κάδο», συμπλη­ρώ­νει και φεύγει για το Κέντρο Δημιουρ­γι­κής Αξιο­ποί­η­σης Υλικών. Εκεί τα ανε­πι­θύ­μητα υλικά, όπως μικρά έπιπλα και παλιές συσκευές, αν δεν επι­σκευα­στούν, γίνο­νται πρώτη ύλη για καλ­λι­τε­χνική δημιουρ­γία.

Σύντομα θα φιλο­ξε­νη­θούν εικα­στι­κοί που μέσα από τα έργα τους θα προ­βά­λουν περαι­τέρω την αξία της κυκλι­κό­τη­τας και θα υπεν­θυ­μί­σουν ότι η δια­χεί­ριση των απο­βλή­των είναι πρω­τί­στως ζήτημα πολι­τι­σμού. Την ίδια αντί­ληψη έχει και η κυρία Ελένη Καμμά, 70 χρονών, ιδιο­κτή­τρια ταβέρ­νας στο γραφικό ψαρο­χώρι του Αγίου Αντω­νίου, η οποία ωστόσο ανη­συ­χεί ενόψει καλο­και­ριού. «Στο σπίτι η δια­χεί­ριση είναι εύκολη. Αλλά στο μαγαζί, με τον κόσμο να περι­μέ­νει στην ουρά για να αδειά­σει ένα τραπέζι, δεν ξέρω πώς θα τα κατα­φέ­ρουμε. Θα προ­σπα­θή­σουμε πάντως», λέει, με φόντο τις βάρκες και το ηφαί­στειο της Νισύρου.

Τους θερι­νούς μήνες, ο πλη­θυ­σμός του νησιού από τους περίπου 500 μόνι­μους κατοί­κους μπορεί και να ξεπε­ρά­σει τους 3.000. «Προ­φα­νώς και η απότομη πλη­θυ­σμιακή αύξηση μαζί με την πλήρη λει­τουρ­γία όλων των επι­χει­ρή­σεων θα γεν­νή­σει προ­κλή­σεις. Θα τις αντι­με­τω­πί­σουμε αρχικά με προ­σθήκη οχη­μά­των, με παρα­πάνω προ­σω­πικό αν κριθεί σκόπιμο, και με την ανά­πτυξη στο­χευ­μέ­νων πρά­σι­νων σημείων, ειδικά στις περιο­χές όπου παρα­τη­ρεί­ται μεγάλη συγκέ­ντρωση, όπως στο κάμπινγκ», αναλύει η Δάφνη το σχέδιο για το προ­σε­χές διά­στημα, και προ­σθέ­τει πως «ούτως ή άλλως όλα συζη­τού­νται με τους κατοί­κους και τους επι­χει­ρη­μα­τίες. Πρώτα ακούμε τις ανάγκες τους, ύστερα προ­χω­ράμε στις απα­ραί­τη­τες προ­σαρ­μο­γές και πορευό­μα­στε όλοι μαζί». Ένα τέτοιο παρά­δειγμα κοινής συνεν­νό­η­σης είναι η συχνό­τητα και οι ώρες των δρο­μο­λο­γίων συλ­λο­γής, που προ­σαρ­μό­ζο­νται στις επο­χι­κές ανάγκες των επι­χει­ρη­μα­τιών.

Ένα πολυ­σή­μα­ντο παρά­δειγμα

Οι επι­χει­ρη­μα­τίες ένιωσαν ασφά­λεια, διότι ακού­στη­καν. Κάπως έτσι οικο­δο­μεί­ται εμπι­στο­σύνη και οι κοι­νω­νίες προ­χω­ρούν μπροστά. Όταν υπάρχει κατα­νό­ηση, δια­φά­νεια και ένας ισχυρός κοινός σκοπός, οι πολίτες αφήνουν παρα­πέρα τις δια­φο­ρές τους και εξε­λίσ­σο­νται σε πρω­τα­γω­νι­στές της αλλαγής. Μόνο τυχαίο δεν είναι λοιπόν που η δήμαρ­χος Τήλου, Μαρία Καμμά-Αλιφέρη, στην εκδή­λωση για την επίσημη παρου­σί­αση του προ­γράμ­μα­τος, γεμάτη καμάρι και φανερά συγκι­νη­μένη, απέδωσε τα εύσημα στους συντο­πί­τες της. Αυτοί είναι που με προ­θυ­μία μετα­μορ­φώ­νουν το ξεχα­σμένο νησί της άγονης γραμμής στο καλύ­τερο παρά­δειγμα ανα­κύ­κλω­σης στην Ευρώπη, αυτοί οφεί­λουν να γιορ­τά­ζουν την ικα­νό­τητά τους να αλλά­ξουν τρόπο σκέψης.

Από στόμα σε στόμα και από πόρτα σε πόρτα, η Τήλος πρω­το­πο­ρεί ξανά, δεί­χνο­ντας τον δρόμο για έναν κόσμο χωρίς από­βλητα. Δεν ξέρω αν εγκαι­νιά­ζε­ται εδώ ένας νέος, σύγ­χρο­νος πολι­τι­σμός, όπως δήλωσε ο ιδρυτής της Polygreen και εμπνευ­στής του Just Go Zero Tilos, Αθα­νά­σιος Πολυ­χρο­νό­που­λος, ο οποίος ανα­κη­ρύ­χθηκε και Επί­τι­μος Δημότης του νησιού. Το σίγουρο είναι όμως ότι το πρό­γραμμα έχει πολλές δια­στά­σεις και προ­σφέ­ρει πολ­λα­πλά οφέλη. Βελ­τιώ­νει την ποιό­τητα ζωής στο νησί μέσω της περι­βαλ­λο­ντι­κής ανα­βάθ­μι­σης, συμ­βάλ­λει στους εθνι­κούς στόχους για μείωση της ταφής απορ­ριμ­μά­των, καθιε­ρώ­νει την Τήλο ως πρότυπο βιώσιμο προ­ο­ρι­σμό, κάτι που μπορούν να ακο­λου­θή­σουν και άλλοι εγχώ­ριοι προ­ο­ρι­σμοί, και το κυριό­τερο απο­τε­λεί ένα αληθινό παρά­δειγμα συνερ­γα­σίας. Γι’ αυτό και πρό­κει­ται περί γιορτής.

→ το πρό­γραμμα σε αριθ­μούς μέχρι σήμερα

10 νέες τοπικές θέσεις εργα­σίας 2 ηλε­κτρικά βαν 700 τσάντες συνο­λικά 1.530 ώρες για ενη­μέ­ρωση/εκπαί­δευση κατοί­κων 362 σπίτια έως σήμερα 34.997 κιλά βάρος συλ­λε­χθέ­ντων υλικών 86% ανα­κύ­κλωση

Πηγή kathimerini.gr