Επιστολή της Ελλάδας στον ΟΗΕ για τα περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών και κυριαρχίας που ισχυρίζεται η Τουρκία

Οι νέοι τουρ­κι­κοί ισχυ­ρι­σμοί περί «κυριαρ­χίας υπό όρους» – όπου ως όρος για την παρα­χώ­ρησή τους ήταν, πάντα κατά την Άγκυρα, η απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ησή τους – την οποία ασκεί η Ελλάδα στα νησιά του Αιγαίου όπως και στα Δωδε­κά­νησα, απο­τε­λούν «νέα εξέλιξη» και «υπο­νο­μεύ­ουν σοβαρά την περι­φε­ρειακή ειρήνη και στα­θε­ρό­τητα» ξεκα­θα­ρί­ζει στην επι­στολή της, με ημε­ρο­μη­νία 25 Μαϊου, προς τα Ηνωμένα Έθνη η Αθήνα, με την οποία απαντά σε εκείνη του Τούρκου Μονίμου Αντι­προ­σώ­που Φερι­ντούν Σινιρ­λί­ο­γλου της 30ής Σεπτεμ­βρίου 2021.

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση τονίζει στην επι­στολή της προς τον Γενικό Γραμ­μα­τέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκου­τέ­ρες ότι οι τουρ­κι­κοί ισχυ­ρι­σμοί ότι «η ελλη­νική κυριαρ­χία στα νησιά (του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου) είναι εξαρ­τη­μένη από την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ησή τους» με βάση τις Συν­θή­κες της Λωζάνης (1923) και των Παρι­σίων (1947) είναι «νομικά, ιστο­ρικά και πραγ­μα­το­λο­γικά αστή­ρι­κτοι». Σημειώ­νε­ται συναφώς ότι η Άγκυρα επι­μέ­νει ότι καθώς τίθεται υπό αμφι­σβή­τηση η κυριαρ­χία, αμφι­σβη­τού­νται και τα δικαιώ­ματα που απορ­ρέ­ουν από την άσκησή της – στην προ­κει­μένη περί­πτωση τα δικαιώ­ματα των νησιών σε θαλάσ­σιες ζώνες.

Η Αθήνα επι­κα­λεί­ται δύο νομικές υπο­θέ­σεις τις οποίες έχει κρίνει το Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης (ΔΔΧ) για να ξεκα­θα­ρί­σει ότι τα σύνορα και η εδαφική κυριαρ­χία που έχουν δια­μορ­φω­θεί από διε­θνείς συν­θή­κες δεν μπορούν να αμφι­σβη­τη­θούν. Οι δύο υπο­θέ­σεις είναι α) αυτή μεταξύ Καμπό­τζης και Ταϊ­λάν­δης για τον ναό Preah Vihear (Case Concerning the Temple of Preah Vihear, Cambodia v. Thailand, Judgment of 15 June 1962) και β) εκείνη μεταξύ Λιβύης και Τσαντ (Territorial Dispute, Libyan Arab Jamahiriya/Chad, Judgment of 3 February 1994).

Σύμφωνα με την πρώτη υπόθεση, «όταν δύο χώρες καθο­ρί­ζουν ένα σύνορο μεταξύ τους», ο πρω­ταρ­χι­κός σκοπός των συν­θη­κών που καθο­ρί­ζουν σύνορα και εδαφική κυριαρ­χία είναι «να επι­τύ­χουν στα­θε­ρό­τητα και ορι­στι­κό­τητα (stability and finality)», όπως ανα­φέ­ρε­ται στη σελίδα 34 της από­φα­σης. Επι­πρό­σθετα, αυτός είναι ο λόγος που και μετά την υπο­γραφή μίας τέτοιας συν­θή­κης, το απο­τέ­λε­σμα του καθο­ρι­σμού ενός συνόρου ή της εδα­φι­κής κυριαρ­χίας δεν εξαρ­τά­ται από τη σχετική συνθήκη, αλλά αποκτά αυτό­νομη «ζωή». Όπως το ίδιο το ΔΔΧ τόνισε στην υπόθεση Λιβύης/Τσαντ, «ο ορισμός ενός συνόρου είναι ένα γεγονός το οποίο, εξ’ αρχής, έχει μία δική του νομική ζωή» (the establishment of (a) boundary is a fact which, from the outset, has had a legal life of its own) και «ένα σύνορο που ορί­ζε­ται από συνθήκη επι­τυγ­χά­νει μία μονι­μό­τητα την οποία δεν απο­λαμ­βά­νει απα­ραί­τητα η ίδια η συνθήκη» (a boundary established by treaty thus achieves a permanence which the treaty itself does not necessarily enjoy).

«Επο­μέ­νως», ξεκα­θα­ρί­ζει η Αθήνα, «κάθε προ­σπά­θεια να αμφι­σβη­τη­θεί η κυριαρ­χία της Ελλάδος σε αυτά τα νησιά επί της αθε­με­λί­ω­της προ­ϋ­πό­θε­σης ότι η Ελλάδα φέρεται να παρα­βιά­ζει την υπο­χρέ­ωσή της να τα απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­ή­σει με βάσει τις προ­α­να­φερ­θεί­σες συν­θή­κες (σσ. Λωζάνης και Παρι­σίων) αντι­βαί­νει στη θεμε­λιώδη αρχή του διε­θνούς δικαίου ανα­φο­ρικά με τη στα­θε­ρό­τητα των συνόρων και των τίτλων κυριαρ­χίας, όπως επι­βε­βαιώ­νο­νται από τη διεθνή νομο­λο­γία». Σε συνέ­χεια αυτής της θέσης, η Αθήνα υπο­γραμ­μί­ζει ότι όλα τα νησιά δια­θέ­τουν πλήρη δικαιώ­ματα σε όλες τις θαλάσ­σιες ζώνες χωρίς την παρα­μι­κρή νομική αμφι­σβή­τηση.

Η ελλη­νική πλευρά απορ­ρί­πτει φυσικά και όλη την τουρ­κική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία περί επι­λε­κτι­κής απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης που επέβαλε η Συνθήκη του Μοντρέ του 1936, σύμφωνα με την οποία η Άγκυρα θεωρεί ότι η Λήμνος και η Σαμο­θράκη θα έπρεπε να παρα­μέ­νουν απο­στριω­τι­κο­ποι­η­μέ­νες, όπως και την ύστερη προ­σπά­θεια της τουρ­κι­κής πλευράς να δείξει ότι η δήλωση του τότε υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Αράς ενώπιον της τουρ­κι­κής Εθνο­συ­νέ­λευ­σης (31 Ιουλίου 1936) ότι η Ελλάδα δεν έχει υπο­χρέ­ωση να δια­τη­ρή­σει απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νες τις Λήμνο και Σαμο­θράκη δεν έχει νομική ισχύ.

Ενδια­φέ­ρον έχει επίσης η ελλη­νική απά­ντηση στην προ­σπά­θεια ταύ­τι­σης των προ­βλέ­ψεων της Συν­θή­κης των Παρι­σίων του 1947 περί της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των Δωδε­κα­νή­σων με το καθε­στώς των νήσων Άαλαντ, που είχε επι­κα­λε­στεί ο κ. Σινιρ­λί­ο­γλου στην επι­στολή του τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο. Η επί­κληση της Σύμ­βα­σης του 1856 για την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νήσων Άαλαντ, που είχε προ­σαρ­τη­θεί στη Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων του 1856, είναι «πλήρως άσχετη και ανε­φάρ­μο­στη» στην περί­πτωση των Δωδε­κα­νή­σων για τον λόγο ότι η Συνθήκη του 1947 δεν αφορά σε ένα «νομικό καθε­στώς περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης». Επι­πλέον, η Αθήνα επα­να­λαμ­βά­νει ότι η Τουρκία είναι «res inter alios acta» σε σχέση με τη Συνθήκη του 1947, το Άρθρο 89 της οποίας επι­ση­μαί­νει ότι «οι προ­βλέ­ψεις της δεν παρέ­χουν κανένα δικαί­ωμα και όφελος σε κράτη που δεν απο­τε­λούν Μέρη της».

Το γεγονός ότι η Τουρκία «καλεί άλλα Κράτη-Μέρη στις συγκε­κρι­μέ­νες συν­θή­κες να καλέ­σουν την Ελλάδα να συμ­μορ­φω­θεί με τις προ­βλέ­ψεις τους» επι­βε­βαιώ­νει «την επίμονη πρα­κτική της Τουρ­κίας να εγείρει ζητή­ματα που δεν έχουν νομική βάση, μία πρα­κτική που προ­σθέ­τει στην αστά­θεια που η χώρα αυτή προ­κα­λεί με τις πράξεις της». Η Αθήνα υπεν­θυ­μί­ζει επίσης τη συνεχή ανα­βάθ­μιση και ενί­σχυση των στρα­τιω­τι­κών δυνά­μεων της Τουρ­κίας, την απειλή πολέμου, αλλά και το ζήτημα των πρό­σφα­των υπερ­πτή­σεων, τονί­ζο­ντας μάλιστα και τη σχετική πρό­βλεψη του Άρθρου 13 της Συν­θή­κης της Λωζάνης ότι αυτές πρέπει να απο­φεύ­γο­νται. Καλεί τέλος την Άγκυρα να παύσει αυτές τις κινή­σεις που συμ­βάλ­λουν στην περι­φε­ρειακή αστά­θεια και να προ­σέλ­θει με ειλι­κρί­νεια σε μία ειρη­νική επίλυση «της εκκρε­μούς δια­φο­ράς» για την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) με βάση την καλή γει­το­νία και το διεθνές δίκαιο.

Πηγή tanea.gr