Κατώτατος μισθός: Αύξηση «φιλοδώρημα» λένε οι εργαζόμενοι, ανακουφισμένοι οι εργοδότες, στα κάγκελα η Αντιπολίτευση

Χρειά­στηκε να βγει ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός και να απευ­θύ­νει διάγ­γελμα, «για να ανα­κοι­νώ­σει τελικά ένα… χαρ­τζι­λίκι», σημεί­ω­σαν χαρα­κτη­ρι­στικά κόμματα και συν­δι­κάτα.

Η ανα­κοί­νωση της νέας αύξησης του κατώ­τα­του μισθού από τον πρω­θυ­πουργό, Κυριάκο Μητσο­τάκη, υπό κανο­νι­κές συν­θή­κες, θα ήταν κάτι που ο κόσμος και η αγορά θα ανέμενε με αγωνία.

Μόνο που οι συν­θή­κες δεν είναι κανο­νι­κές, μετά τις απα­νω­τές κρίσεις που βίωσε η χώρα μας και όχι μόνο – οικο­νο­μική κρίση, παν­δη­μία, ενερ­γειακή κρίση και ακρί­βεια λόγω του πολέμου στην Ουκρα­νία – εξαι­τίας των οποίων οι προσ­δο­κίες για μια θεα­μα­τική αύξηση του κατώ­τα­του μισθού δεν μπο­ρούσε παρά να είναι χαμηλές.

Παρ’ όλα αυτά, η ανα­κοί­νωση ενός διαγ­γέλ­μα­τος, ουσια­στικά, από τον πρω­θυ­πουργό της χώρας, εξ ορισμού, γεννά προσ­δο­κίες και ανε­βά­ζει τον πήχη για το ύψος των αυξή­σεων που θα δοθούν.

Τελικά, ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, με το μήνυμα-διάγγελμά του προς τον ελλη­νικό λαό, ανα­κοί­νωσε αύξηση του κατώ­τα­του μισθού κατά 50 ευρώ από την 1η Μαΐου, δηλαδή 713 ευρώ μεικτά το μήνα, πράγμα που σημαί­νει ότι οι εργα­ζό­με­νοι που αμεί­βο­νται με τον κατώ­τατο μισθό θα παίρ­νουν «στο χέρι», καθαρά, 613 ευρώ (από 569 σήμερα).

Μάλιστα, όπως τόνισε ο πρω­θυ­πουρ­γός, ο κατώ­τα­τος μισθός ανε­βαί­νει από τα 663 στα 713 ευρώ – ποσό, το οποίο, συν­δυα­στικά με την πρώτη δόση του Ιανουα­ρίου, ισο­δυ­να­μεί με μία συνο­λική αύξηση 9,7% σε σχέση με τον κατώ­τατο μισθό του 2021».

Με απλά λόγια, εξήγησε ο κ. Μητσο­τά­κης, «οι σχεδόν 650.000 εργα­ζό­με­νοι αυτής της κατη­γο­ρίας θα κερ­δί­σουν παρα­πάνω από έναν επι­πλέον καθαρό μισθό ετησίως. Ένας 15ος μισθός προ­στί­θε­ται, στο εξής, στο εισό­δημά τους».

Υπάρχει και η άλλη άποψη, βέβαια, δηλαδή τα συν­δι­κάτα και τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης, τα οποία, εκτός του ότι σχο­λί­α­σαν πως χρειά­στηκε να βγει ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός και να απευ­θύ­νει διάγ­γελμα, για να ανα­κοι­νώ­σει τελικά ένα… «χαρ­τζι­λίκι», αντι­με­τώ­πι­σαν με ειρωνία την φράση του για «έναν 15ο μισθό», ο οποίος προ­κύ­πτει μόνο και μόνο επειδή πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται το ποσό της αύξησης, που αντι­στοι­χεί σε 44 ευρώ το μήνα καθαρά, επί το σύνολο των ετήσιων απο­δο­χών – κάτι που ακού­γε­ται εντυ­πω­σιακό, ενώ στην ουσία πρό­κει­ται μόνο για 44 ευρώ το μήνα, τα οποία δεν επαρ­κούν ούτε για τα βασικά.

Γιατί το ΙΝΕ της ΓΣΕΕ ζητά κατώ­τατο μισθό 751 ευρώ

Ένα μήνα πριν, για την ακρί­βεια στις 16 Μαρτίου, το Ινστι­τούτο Εργα­σίας της ΓΣΕΕ, είχε παρου­σιά­σει πέντε άμεσα μέτρα για την αύξηση του κατώ­τα­του μισθού, προ­τεί­νο­ντας να αυξηθεί στα 751 ευρώ και εκτι­μώ­ντας ότι το κύμα ακρί­βειας έχει οδη­γή­σει και συνε­χί­ζει να οδηγεί σε μια σωρευ­τική μείωση της αγο­ρα­στι­κής δύναμης του κατώ­τα­του μισθού και, συνεπώς, του βιο­τι­κού επι­πέ­δου των εργα­ζο­μέ­νων και των οικο­γε­νειών τους.

Η πρόταση του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ ελάμ­βανε υπόψη τις εξής παρα­μέ­τρους:

– Η Ελλάδα είναι το μόνο κράτος-μέλος της ΕΕ που έχει κατώ­τατο μισθό χαμη­λό­τερο από το επίπεδο του 2009 και δεν έγινε καμία αύξηση την περίοδο 2020-2021.

– Ο κατώ­τα­τος μισθός βρί­σκε­ται χαμη­λό­τερα από το κατώφλι της σχε­τι­κής φτώ­χειας.

– Σχεδόν οι μισοί εργα­ζό­με­νοι που αμεί­βο­νται με τον κατώ­τατο μισθό ζουν σε συν­θή­κες υλικής στέ­ρη­σης.

– Το ποσοστό κάλυψης συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων είναι χαμη­λό­τερο κατά 56 ποσο­στιαίες μονάδες από την πρόταση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

– Οι θεσμοί προ­στα­σίας της ελλη­νι­κής αγοράς εργα­σίας απο­κλί­νουν σημα­ντικά από τα ισχύ­ο­ντα στα ανα­πτυγ­μένα κράτη-μέλη της ΕΕ

Τι προ­τεί­νει

1. Επα­να­φορά του καθο­ρι­σμού του κατώ­τα­του μισθού στον θεσμό της Εθνικής Γενικής Συλ­λο­γι­κής Σύμ­βα­σης Εργα­σίας, καθώς ο ρόλος και η λει­τουρ­γία της ως ελά­χι­στου γενικού ορίου προ­στα­σίας, με καθο­λική εφαρ­μογή σε όλους τους εργα­ζο­μέ­νους, στο πλαίσιο δια­βού­λευ­σης μεταξύ των κοι­νω­νι­κών εταίρων, είναι κρί­σι­μης σημα­σίας για την αποδοχή του τελικού προσ­διο­ρι­σμού του ύψους του, την ενί­σχυση της κοι­νω­νι­κής και εργα­σια­κής ειρήνης και, τελικά, τη συμ­μόρ­φωση, που θα επι­τρέ­ψει την αύξηση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των θετικών του επι­δρά­σεων στην οικο­νο­μία, την κοι­νω­νία και τη δημο­κρα­τία.

2. Άμεση αύξηση του κατώ­τα­του μισθού στα 751 ευρώ ανά μήνα.

3. Στη συνέ­χεια, αύξηση του κατώ­τα­του μισθού έως ότου κατα­στεί ίσος με το 60% του διά­με­σου μισθού πλήρους απα­σχό­λη­σης. Η προ­σαρ­μογή του κατώ­τα­του μισθού στο επίπεδο της αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης θα μπο­ρούσε να γίνει και βάσει μιας συν­δυα­στι­κής μετα­βο­λής με το 50% του μέσου μισθού πλήρους απα­σχό­λη­σης, ως απο­τέ­λε­σμα ενός συμ­φω­νη­μέ­νου μεταξύ των κοι­νω­νι­κών εταίρων χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος.

4. Άμεση λήψη θεσμι­κών μέτρων που θα απο­θαρ­ρύ­νουν τις ευέ­λι­κτες μορφές απα­σχό­λη­σης.

5. Σημα­ντική αύξηση του ποσο­στού κάλυψης των συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων και των συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας, με στόχο το 70% των μισθω­τών και θωρά­κισή τους με παρά­ταση της ισχύος όλων των όρων των συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας, μέχρι την ολο­κλή­ρωση των συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων και την υπο­γραφή νέων.

6. Στό­χευση και εντα­τι­κο­ποί­ηση των ελέγχων της Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας, ώστε να περιο­ρι­στούν φαι­νό­μενα παρά­νο­μων πρα­κτι­κών, μη συμ­μόρ­φω­σης των εργο­δο­τών και εργο­δο­τι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας.

Η απώλεια της αγο­ρα­στι­κής δύναμης του κατώ­τε­ρου μισθού

Στο Διά­γραμμα 1 το Ινστι­τούτο Εργα­σίας της ΓΣΕΕ είχε παρου­σιά­σει, βάσει στοι­χείων της ΕΛΣΤΑΤ, την απώλεια της αγο­ρα­στι­κής δύναμης του κατώ­τα­του μισθού, τονί­ζο­ντας ότι το κύμα ακρί­βειας οδηγεί σε διαρκή μείωση της αγο­ρα­στι­κής δύναμης, η οποία από 4,5% τον Αύγου­στο του 2021, ανήλθε τον Δεκέμ­βριο σε 10,4%.

Τον Ιανουά­ριο του 2022, η προ­γραμ­μα­τι­σμένη μικρή, όσο και καθυ­στε­ρη­μένη αύξηση του κατώ­τα­του μισθού κατά 2%, περιό­ρισε σε μικρό βαθμό την απώλεια αγο­ρα­στι­κής δύναμης, η οποία όμως ανήλθε τελικά σε 12,1%.

Η αύξηση του κατώ­τα­του μισθού περιό­ρισε την απώλεια αγο­ρα­στι­κής δύναμης μόλις κατά 0,2%, αφού χωρίς αυτήν η απώλεια αγο­ρα­στι­κής δύναμης θα ήταν 12,3%. Όμως, οι υπο­λο­γι­σμοί αυτοί αφορούν στον μεικτό κατώ­τατο μισθό, υπο­γραμ­μί­ζει το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, εξη­γώ­ντας πως αν αφαι­ρε­θούν οι ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές, τότε τον Ιανουά­ριο του 2022 η απώλεια της αγο­ρα­στι­κής δύναμης του καθαρού κατώ­τα­του μισθού ξεπέ­ρασε το 14% έναντι του Ιανουα­ρίου του 2021, όταν η αντί­στοιχη ετήσια απώλεια τον Δεκέμ­βριο του 2021 ήταν 12,1%.

ΓΣΕΕ: Έξι στους 10 εργα­ζό­με­νους «κόβουν» δαπάνες για βασικά είδη δια­τρο­φής

Την ίδια στιγμή, δρα­μα­τι­κές είναι οι συνέ­πειες στην ποιό­τητα ζωής των εργα­ζό­με­νων του ιδιω­τι­κού τομέα από το ενερ­γειακό σοκ και το πλη­θω­ρι­στικό ράλι των τελευ­ταίων μηνών, όπως προ­κύ­πτει από τους Δείκτες Κλί­μα­τος Αγοράς Εργα­σίας που δημο­σιο­ποί­ησε στις 31 Μαρτίου η ΓΣΕΕ.

Σχεδόν δύο στους τρεις εργα­ζό­με­νους δήλωσαν ότι έχουν οδη­γη­θεί σε περιο­ρι­σμό δαπανών για βασικά αγαθά δια­τρο­φής. Επίσης, τρεις στους τέσ­σε­ρις ανέ­φε­ραν ότι έχουν μειώσει τις δαπάνες για θέρ­μανση και τέσ­σε­ρις στους πέντε για ψυχα­γω­γία.

Τα ευρή­ματα της έρευνας

Το 59% των εργα­ζο­μέ­νων δηλώνει ότι η άνοδος των τιμών τούς έχει οδη­γή­σει σε μείωση της κατα­νά­λω­σης βασικών ειδών δια­τρο­φής. «Πολύ» απαντά το 26% και «Αρκετά» το 33%. Αντί­στοιχα, το 32% δηλώνει «Λίγο» και το 9% «Καθόλου».

Το 74% των εργα­ζο­μέ­νων δηλώνει ότι έχει περιο­ρί­σει τις δαπάνες για θέρ­μανση. «Πολύ» απαντά το 33% και «Αρκετά» το 41%, ενώ το 16% δηλώνει «Λίγο» και το 10% «Καθόλου».

Το 80% των εργα­ζο­μέ­νων δηλώνει ότι έχει περιο­ρί­σει τις δαπάνες για ψυχα­γω­γία. «Πολύ» απαντά το 48% και «Αρκετά» το 32%, ενώ το 14% δηλώνει «Λίγο» και το 6% «Καθόλου».

Το 85% των εργα­ζο­μέ­νων συμ­φω­νεί με την πρόταση της ΓΣΕΕ να επα­νέλ­θει άμεσα το ύψος του κατώ­τα­του μισθού στα 751 ευρώ και στη συνέ­χεια να γίνει δια­πραγ­μά­τευση μεταξύ των κοι­νω­νι­κών εταίρων, ενώ το 10% δηλώνει ότι δια­φω­νεί.

Το 54% των εργα­ζο­μέ­νων πιστεύει ότι ο κατώ­τα­τος μισθός θα πρέπει να δια­μορ­φώ­νε­ται μετά από συλ­λο­γι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις μεταξύ οργα­νώ­σεων εργο­δο­τών και της ΓΣΕΕ, ενώ το 42% δηλώνει ότι θα πρέπει να είναι απόφαση της κυβέρ­νη­σης.

Ως το απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερο μέσο για την προ­στα­σία του βιο­τι­κού τους επι­πέ­δου από τις ανα­τι­μή­σεις, το 49% επι­λέ­γει τη μείωση των ειδικών φόρων και φόρων κατα­νά­λω­σης, το 43% την αύξηση του κατώ­τα­του μισθού, ενώ το 3% επι­λέ­γει τη λύση των επι­δο­μά­των.

Αντι­δρά­σεις από τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης

Για αυξή­σεις «ψίχουλα» μπροστά στο κύμα ακρί­βειας και για κυβερ­νη­τικά «χατίρια» στις εργο­δο­τι­κές ενώσεις και τους επι­χει­ρη­μα­τίες – ήδη, οι περισ­σό­τε­ρες ενώσεις εργο­δο­τών εκφρά­στη­καν θετικά για τις κυβερ­νη­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις – έκαναν λόγο τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ τόνισε δηκτικά πως «ο μισθός επί Μητσο­τάκη δεν φτάνει ούτε για τους λογα­ρια­σμούς ρεύ­μα­τος», ενώ το ΚΙΝΑΛ σημεί­ωσε ότι «ο πρω­θυ­πουρ­γός ανα­κοί­νωσε νέα αύξηση του κατώ­τα­του μισθού, έχοντας στο μεταξύ αφήσει την ακρί­βεια να κατα­τρώει το εισό­δημα των πολιτών».

«Η πολυ­δια­φη­μι­ζό­μενη – από την κυβέρ­νηση – αύξηση του κατώ­τα­του μισθού έχει εξα­νε­μι­στεί πριν καν δοθεί, εξαι­τίας της εκτί­να­ξης της ακρί­βειας, δια­μορ­φώ­νο­ντας τον ονο­μα­στικό κατώ­τατο μισθό σε επίπεδο πιο χαμηλό από αυτό που ήταν 13 χρόνια πριν», σχο­λί­ασε από την πλευρά του το ΚΚΕ, με το ΜέΡΑ25 να επι­ση­μαί­νει πως «η αύξηση του κατώ­τα­του μισθού έχει εξαϋ­λω­θεί από την ακρί­βεια».