Economist: Πώς ο πόλεμος στην Ουκρανία θα μεταμορφώσει τον πλανήτη

Εί­μα­στε στην αρχή μιας νέας επο­χής, όμως παρά τους άγνω­στους πα­ρο­νο­μα­στές ήδη έχουν αρ­χί­σει να δια­φαί­νο­νται τα ζη­τή­μα­τα που θα μπο­ρού­σαν να μας απα­σχο­λή­σουν

Από τις 24 Φε­βρουα­ρί­ου ο κό­σμος μας έχει αλ­λά­ξει. Η ιδέα ότι τα σύ­νο­ρα μιας ανε­πτυγ­μέ­νης ευ­ρω­παϊ­κής χώρας μπο­ρούν να χα­ρα­χτούν από την αρχή, αν το επι­θυ­μή­σει κά­ποιος ισχυ­ρό­τε­ρος, έχει επι­στρέ­ψει έπει­τα από πολ­λές δε­κα­ε­τί­ες, η Γερ­μα­νία και η Ια­πω­νία έχουν απο­μα­κρυν­θεί από τις ήπιες πο­λι­τι­κές κα­τευ­να­σμού της Ρω­σί­ας και έχουν στρα­φεί στις κυ­ρώ­σεις και τον εξο­πλι­σμό. Σε όλο τον κόσμο, συμ­μα­χί­ες αλ­λά­ζουν χα­ρα­κτή­ρα και πε­ριε­χό­με­νο, ανα­ζη­τούν δύ­σκο­λες ισορ­ρο­πί­ες ή ξα­να­φτιά­χνο­νται από την αρχή. Τι μπο­ρεί να ση­μαί­νει αυτό για το μέλ­λον του πλα­νή­τη μετά το τέλος του πο­λέ­μου;

Ρωσία και Κίνα

Μπο­ρεί η κί­νη­ση του Πού­τιν να έφερε πιο κοντά την μέχρι πριν λίγο καιρό αρ­κε­τά δια­σπα­σμέ­νη Δύση, απο­τε­λεί, όμως, και την αρχή μιας ακόμη στε­νό­τε­ρης σχέ­σης Ρω­σί­ας-Κίνας, που μα­κρο­πρό­θε­σμα μπο­ρεί επί­σης να επη­ρε­ά­σει ση­μα­ντι­κά τη γε­ω­πο­λι­τι­κή σκα­κιέ­ρα. Ήδη ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάι­ντεν, έχει δη­λώ­σει ότι ο νέος πα­γκό­σμιος αντα­γω­νι­σμός θα αφορά τις δη­μο­κρα­τί­ες από τη μία και τα απο­λυ­ταρ­χι­κά κράτη από την άλλη – και πέραν των κοι­νών τους πο­λι­τι­κών χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών, οι δυο χώρες μοι­ρά­ζο­νται επί­σης φι­λο­δο­ξί­ες και σύ­νο­ρα.

Η θέση της Ρω­σί­ας και της Κίνας στον χάρτη ου­σια­στι­κά συ­νε­πά­γε­ται ότι εφό­σον δια­τη­ρούν καλές σχέ­σεις με­τα­ξύ τους, δεν χρειά­ζε­ται να ανη­συ­χούν για ένα τε­ρά­στιο μέρος των συ­νό­ρων τους στη διάρ­κεια των δυ­νη­τι­κών τους επι­θέ­σε­ων σε άλλα κράτη. Ταυ­τό­χρο­να, ο Economist πα­ρα­θέ­τει τρεις γε­ω­πο­λι­τι­κές θε­ω­ρί­ες που ανα­δει­κνύ­ουν τη βα­ρύ­τη­τα της συ­γκε­κρι­μέ­νης συμ­μα­χί­ας.

Η πρώτη είναι εκεί­νη της «εν­δο­χώ­ρας», την οποία δια­τύ­πω­σε το 1904 ο Χάλ­φορντ Μά­κι­ντερ. Ο Μά­κι­ντερ υπο­στή­ρι­ξε ότι όποιος ελέγ­χει την καρ­διά της Ευ­ρα­σί­ας, δη­λα­δή την πε­ριο­χή από τον Αρ­κτι­κό Ωκε­α­νό μέχρι και τα Ιμα­λάια, είναι σε θέση να ελέγ­χει τον κόσμο. Μια άλλη θε­ω­ρία, εκεί­νη του Άλ­φρεντ Τάιερ Μάχαν, λέει ότι η πα­γκό­σμια εξου­σία περνά από τον έλεγ­χο των εμπο­ρι­κών θα­λάσ­σιων γραμ­μών. Από τη δική του πλευ­ρά, ο Νί­κο­λας Σπίκ­μαν, υπο­στή­ρι­ξε το 1942 ότι δεν είναι η εν­δο­χώ­ρα που έχει ση­μα­σία, αλλά η πε­ρί­με­τρος. Τό­νι­ζε ότι όποιος ελέγ­χει τη ναυ­τι­λια­κή γραμ­μή της Με­σο­γεί­ου, νότια των Ιμα­λα­ΐ­ων και δια­μέ­σου της Νο­τιο­α­να­το­λι­κής Ασίας μέχρι την Ια­πω­νία είχε τα «κλει­διά» της πα­γκό­σμιας ισχύ­ος.

Και σε πολ­λές πε­ριο­χές της πε­ρι­μέ­τρου, από την Τουρ­κία μέχρι το Ισ­ρα­ήλ, τις πε­τρε­λαιο­πα­ρα­γω­γούς μο­ναρ­χί­ες του Κόλ­που και τις χώρες της Νο­τιο­α­να­το­λι­κής Ασίας συν­δέ­ο­νται με τη Ρωσία. Η Συρία, όπως ήταν ανα­με­νό­με­νο, πήρε και ανοι­χτά το μέρος του Πού­τιν.

Ο ρόλος της Ιν­δί­ας

Ως πλέον ανα­πο­φά­σι­στη ο Economist χα­ρα­κτη­ρί­ζει την Ινδία, η οποία όμως ανα­γνω­ρί­ζει ότι βρί­σκε­ται σε εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λη θέση – και είναι αξιο­ση­μεί­ω­το ότι ψή­φι­σε «παρών» στο ψή­φι­σμα του ΟΗΕ που κα­τα­δί­κα­ζε τη ρω­σι­κή ει­σβο­λή. Η σχέση της με τη Ρωσία σχε­τί­ζε­ται με­τα­ξύ άλλων και με το γε­γο­νός ότι εκεί­νη είναι που την προ­μη­θεύ­ει με όπλα, ενώ πα­ράλ­λη­λα ενι­σχύ­ει το αί­σθη­μα ασφά­λειά της απέ­να­ντι στην Κίνα, με την οποία κα­τα­γρά­φη­κε σειρά θερ­μών επει­σο­δί­ων το 2020.

Ταϊ­βάν

Αν στην Ελ­λά­δα οι εξε­λί­ξεις στην Ου­κρα­νία συ­νο­δεύ­τη­καν από την πρώτη στιγ­μή από ανα­λύ­σεις για τον τουρ­κι­κό ανα­θε­ω­ρη­τι­σμό, το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του πλα­νή­τη έστρε­ψε το βλέμ­μα του στην Ταϊ­βάν, την οποία η Κίνα επι­θυ­μεί δια­κα­ώς να προ­σαρ­τή­σει. Οι εξε­λί­ξεις στην Ου­κρα­νία εν­δέ­χε­ται να βοη­θή­σουν τον Σι Τζιν­πίνγκ να πάρει τις απο­φά­σεις του.

Οι δυ­τι­κοί ελ­πί­ζουν ότι οι κυ­ρώ­σεις και οι στρα­τιω­τι­κές δυ­σκο­λί­ες του Πού­τιν θα κά­νουν τον Σι να το ξα­να­σκε­φτεί, ενώ πα­ράλ­λη­λα η κυ­βέρ­νη­ση Μπάι­ντεν φρο­ντί­ζει να υπεν­θυ­μί­ζει στους συμ­μά­χους της στην πε­ριο­χή της Ασίας-Ει­ρη­νι­κού ότι δεν ξεχνά την Ασία για τα μάτια της Ευ­ρώ­πης.

Άνοιγ­μα Σου­βάλ­κι

Ίσως η πιο αξιο­ση­μεί­ω­τη στρο­φή αφορά τη Γερ­μα­νία που για πρώτη φορά μετά την ήττα της στον Β’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο απο­φά­σι­σε να δη­μιουρ­γή­σει έναν ισχυ­ρό δικό της στρα­τό. Ταυ­τό­χρο­να, ο Σολτς εγκα­τέ­λει­ψε τη λε­γό­με­νη Ostpolitik την οποία ακο­λου­θού­σε η χώρα του από τη δε­κα­ε­τία του ’70, που στό­χευε στην προ­σέγ­γι­ση της Ρω­σί­ας μέσω των οι­κο­νο­μι­κών δε­σμών.

Ένας από τους κυ­ριό­τε­ρους λό­γους για αυτή τη στρο­φή, ανα­φέ­ρει ο Economist, είναι το «άνοιγ­μα Σου­βάλ­κι», ένα στενό πέ­ρα­σμα που απο­τε­λεί τη μόνη χερ­σαία δια­δρο­μή που ενώ­νει τις χώρες της Βαλ­τι­κής με τους συμ­μά­χους της στο ΝΑΤΟ. Στα δυ­τι­κά αυτού του πε­ρά­σμα­τος βρί­σκε­ται το Κα­λί­νιν­γκραντ, το ρω­σι­κό εξ­κλά­βιο, και στα ανα­το­λι­κά η Λευ­κο­ρω­σία. Πράγ­μα που ση­μαί­νει ότι σε πε­ρί­πτω­ση που η Ρωσία κα­τα­λάμ­βα­νε τη συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ριο­χή, η να­τοϊ­κή υπε­ρά­σπι­ση της Λι­θουα­νί­ας, της Λε­το­νί­ας και της Εσθο­νί­ας θα γι­νό­ταν πολύ πιο δύ­σκο­λη υπό­θε­ση.

Πυ­ρη­νι­κά

Προ­φα­νώς, αυτό που έχει δη­μιουρ­γή­σει τους πιο σκο­τει­νούς φό­βους στην αν­θρω­πό­τη­τα είναι η επα­να­φο­ρά της πυ­ρη­νι­κής απει­λής. Αν και προς το παρόν δεν υπάρ­χουν εν­δεί­ξεις ότι οι ανα­φο­ρές και οι υπό­νοιες του Πού­τιν είναι κάτι πε­ρισ­σό­τε­ρο από ανα­βάθ­μι­ση της ρη­το­ρι­κής, η τε­λευ­ταία είναι επι­κίν­δυ­νη από μόνη της.

Οι εξε­λί­ξεις αυτές εν­δέ­χε­ται να μη βοη­θή­σουν τα σχέ­δια του Μπάι­ντεν για έλεγ­χο των εξο­πλι­σμών. Μέχρι το 2030, η Κίνα ανα­μέ­νε­ται να έχει αυ­ξή­σει τους πυ­ρη­νι­κούς πυ­ραύ­λους της από «πε­ρί­που 200» σε 1.000 ή πε­ρισ­σό­τε­ρους, σύμ­φω­να με τις ΗΠΑ, ενώ ο Σίνζο Άμπε της Ια­πω­νί­ας πρό­σφα­τα δή­λω­σε ότι η χώρα του πρέ­πει να σκε­φτεί σο­βα­ρά την το­πο­θέ­τη­ση αμε­ρι­κα­νι­κών πυ­ρη­νι­κών στα εδάφη της. Το τε­λευ­ταίο θα απο­τε­λού­σε κα­τάρ­γη­ση των τριών αρχών της χώρας για τα πυ­ρη­νι­κά: Δεν φτιά­χνου­με πυ­ρη­νι­κές βόμ­βες, δεν έχου­με στην κα­το­χή μας πυ­ρη­νι­κές βόμ­βες και δεν επι­τρέ­που­με την το­πο­θέ­τη­ση πυ­ρη­νι­κών βομ­βών στη χώρα μας.

Ου­κρα­νία

Οι εξε­λί­ξεις στην ίδια την Ου­κρα­νία θα κρί­νουν σε με­γά­λο βαθμό το γε­ω­πο­λι­τι­κό μέλ­λον του πλα­νή­τη. Μια πλη­γω­μέ­νη αλλά νι­κή­τρια Ρωσία ίσως αι­σθαν­θεί ότι έχει τη δύ­να­μη στο μέλ­λον να στρα­φεί κατά του ΝΑΤΟ. Μια Ρωσία που τα­λαι­πω­ρεί­ται από το ου­κρα­νι­κό αντάρ­τι­κο, ίσως θε­λή­σει να χτυ­πή­σει εκεί­νους που εξο­πλί­ζουν υπο­γεί­ως τους αντάρ­τες. Μια Ρωσία που προ­σπα­θεί να ρίξει τον αρ­χη­γό της, θα χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από αστά­θεια.

Τα πρώτα χρό­νια του Ψυ­χρού Πο­λέ­μου, εξη­γεί στον Economist ο Τόμας Ράιτ, του Ιν­στι­τού­του Brookings, ήταν γε­μά­τα κίν­δυ­νο, μέχρι που τε­λι­κά ο κα­τευ­να­σμός έκανε την κα­τά­στα­ση προ­βλέ­ψι­μη. Τώρα, «βρι­σκό­μα­στε στην αρχή μια νέας επο­χής και οι αρχές μπο­ρούν να γί­νουν επι­κίν­δυ­νες».

Πηγή in.gr