Ουκρανία: Τι είναι το Swift και γιατί διχάζει τη Δύση

Οι υπουρ­γοί Εξω­τε­ρι­κών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης συζή­τη­σαν τον απο­κλει­σμό της Ρωσίας από το διεθνές δια­τρα­πε­ζικό σύστημα Swift (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication), το οποίο είναι καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας για την ομαλή συναλ­λαγή χρη­μά­των παγκο­σμίως.

Σύμφωνα με διπλω­μα­τι­κές πηγές που επι­κα­λεί­ται το BBC, η κίνηση αυτή εξε­τά­ζε­ται στο πλαίσιο περαι­τέρω κυρώ­σεων κατά της Μόσχας μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρα­νία.

Ο πρό­ε­δρος της Ουκρα­νίας Βολο­ντι­μίρ Ζελέν­σκι δήλωσε ότι ο απο­κλει­σμός θα πρέπει να είναι άμεσος. Ωστόσο, αρκετές χώρες δεν είναι πρό­θυ­μες να προβούν σε μια τέτοια ενέρ­γεια. Ο απο­κλει­σμός της Ρωσίας από το σύστημα το οποίο χρη­σι­μο­ποιεί­ται από χιλιά­δες χρη­μα­το­πι­στω­τικά ιδρύ­ματα, θα έπληττε το τρα­πε­ζικό δίκτυο της χώρας και την πρό­σβαση σε κεφά­λαια. Θα υπάρ­ξουν, ωστόσο, επι­πτώ­σεις και σε άλλες χώρες και εται­ρείες, επειδή, για παρά­δειγμα, θα δια­κο­πεί η αγορά πετρε­λαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία.

Ο επι­κε­φα­λής των εξω­τε­ρι­κών υπο­θέ­σεων της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ δήλωσε ότι ο απο­κλει­σμός της Ρωσίας από το Swift «εξε­τά­στηκε» από τους υπουρ­γούς Εξω­τε­ρι­κών την Παρα­σκευή (25/2) αλλά πρό­σθεσε ότι η κίνηση αυτή δεν έλαβε την «απα­ραί­τητη ομο­φω­νία».

Ο Μπορέλ δήλωσε ότι η κίνηση αυτή παρα­μέ­νει μια πιθα­νό­τητα και «ενδε­χο­μέ­νως να υιο­θε­τη­θεί στις επό­με­νες ημέρες».

Η Βρε­τα­νία θα ήθελε να απο­κλεί­σει τη Ρωσία από το παγκό­σμιο σύστημα δια­τρα­πε­ζι­κών πλη­ρω­μών SWIFT, δήλωσε ο βρε­τα­νός υπουρ­γός Άμυνας Μπεν Γουάλας στο BBC.

«Θα θέλαμε να πάμε παρα­πέρα, θα θέλαμε να φτιά­ξουμε το σύστημα SWIFT, το χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα που επι­τρέ­πει στους Ρώσους να μετα­φέ­ρουν χρήματα σε όλο τον κόσμο για να λαμ­βά­νουν πλη­ρω­μές για το αέριο τους, αλλά ξέρετε, όπως τόσα πολλά πράγ­ματα, πρό­κει­ται για διε­θνείς οργα­νι­σμούς και δεν θέλει η κάθε χώρα να τους πετάξει από το SWIFT, γίνεται δύσκολο», δήλωσε ο Γουάλας στο BBC.

Αλλά πριν από τη συνά­ντηση της Παρα­σκευής (25/2) η υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Γερ­μα­νίας, Αναλένα Μπέρ­μποκ, δήλωσε ότι το Βερο­λίνο δεν πιστεύει ότι ο απο­κλει­σμός της Μόσχας από το Swift είναι η σωστή κίνηση που πρέπει να γίνει αυτή τη στιγμή.

«Μπορώ να κατα­λάβω – αισθά­νο­μαι το ίδιο – ότι σε αυτά τα λεπτά, σε αυτές τις ώρες, τα συναι­σθή­ματα κορυ­φώ­νο­νται και ότι λέξεις όπως ‘Συμ­φω­νία Swift’ ακού­γο­νται πολύ, πολύ δυνατές, αλλά αυτές τις στιγμές πρέπει να παρα­μεί­νουμε ψύχραι­μοι», δήλωσε στους δημο­σιο­γρά­φους.

Νωρί­τερα την Παρα­σκευή, ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών της Γαλλίας Μπρούνο Λεμέρ δήλωσε ότι ο απο­κλει­σμός της Ρωσίας από το Swift θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί μόνο ως έσχατη λύση.

Τι είναι το Swift

Το Swift είναι ένα σύστημα ανταλ­λα­γής μνη­μά­των μεταξύ των τρα­πε­ζών παγκο­σμίως. Πρό­κει­ται για ένα δια­τρα­πε­ζικό σύστημα μέσω του οποίου τα χρη­μα­το­πι­στω­τικά ιδρύ­ματα κατα­γρά­φουν, ενη­με­ρώ­νουν και διεκ­πε­ραιώ­νουν δια­συ­νο­ρια­κές χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές συναλ­λα­γές. Ιδρύ­θηκε το 1973, έχει την έδρα του στο Βέλγιο και συνδέει 11.000 τρά­πε­ζες και ιδρύ­ματα σε περισ­σό­τε­ρες από 200 χώρες.

Στέλνει περισ­σό­τερα από 40 εκα­τομ­μύ­ρια μηνύ­ματα την ημέρα, καθώς τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δολάρια αλλά­ζουν χέρια μεταξύ εται­ρειών και κυβερ­νή­σεων. Περισ­σό­τερο από το 1% αυτών των μηνυ­μά­των πιστεύ­ε­ται ότι αφορά ρωσικές πλη­ρω­μές.

Σε ποιον ανήκει και ποιος ελέγχει το Swift

Το Swift δημιουρ­γή­θηκε από αμε­ρι­κα­νι­κές και ευρω­παϊ­κές τρά­πε­ζες, οι οποίες δεν ήθελαν ένα μόνο ίδρυμα να ανα­πτύ­ξει το δικό του σύστημα και να έχει μονο­πώ­λιο. Το δίκτυο ανήκει πλέον από κοινού σε περισ­σό­τε­ρες από 2.000 τρά­πε­ζες και χρη­μα­το­πι­στω­τικά ιδρύ­ματα.

Επο­πτεύ­ε­ται από την Εθνική Τράπεζα του Βελγίου σε συνερ­γα­σία με τις μεγα­λύ­τε­ρες κεντρι­κές τρά­πε­ζες σε όλο τον κόσμο – συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Ομο­σπον­δια­κής Τρά­πε­ζας των ΗΠΑ και της Τρά­πε­ζας της Αγγλίας.

Το Swift συμ­βάλ­λει στο να κατα­στεί δυνατό το ασφαλές διεθνές εμπόριο για τα μέλη του και υπο­τί­θε­ται ότι δεν παίρνει θέση σε δια­μά­χες.

Ωστόσο, το Ιράν απο­κλεί­στηκε από το Swift το 2012, στο πλαίσιο των κυρώ­σεων για το πυρη­νικό του πρό­γραμμα. Έχασε σχεδόν το ήμισυ των εσόδων του από τις εξα­γω­γές πετρε­λαίου και το 30% του εξω­τε­ρι­κού εμπο­ρίου.

Σύμφωνα με το BBC, το Swift δεν έχει καμία επιρροή στις κυρώ­σεις και οποια­δή­ποτε απόφαση για την επιβολή τους ενα­πό­κει­ται στις κυβερ­νή­σεις.

Πώς θα επη­ρέ­αζε τη Ρωσία ο απο­κλει­σμός της από το Swift

Οι ρωσικές εται­ρείες θα χάσουν την πρό­σβαση στις ομαλές και άμεσες συναλ­λα­γές που παρέχει το Swift. Οι πλη­ρω­μές για τα πολύ­τιμα ενερ­γειακά και γεωρ­γικά προ­ϊ­ό­ντα της θα δια­τα­ράσ­σο­νταν σοβαρά. Οι τρά­πε­ζες πιθα­νό­τατα θα έπρεπε να συναλ­λάσ­σο­νται απευ­θείας μεταξύ τους, προ­σθέ­το­ντας καθυ­στε­ρή­σεις και επι­πλέον κόστος και θα εμπό­διζε την ικα­νό­τητα της Ρωσίας να ανακτά τα διεθνή κέρδη από τις εξα­γω­γές πετρε­λαίου και φυσικού αερίου της. Το 2014 η Ρωσία είχε απει­λη­θεί με απο­κλει­σμό από το Swift όταν προ­σάρ­τησε την Κριμαία. Η Ρωσία δήλωσε ότι η κίνηση αυτή θα ισο­δυ­να­μούσε με κήρυξη πολέμου.

Αν και οι δυτικοί σύμ­μα­χοι δεν υλο­ποί­η­σαν την απειλή τους, η Ρωσία ανέ­πτυξε το δικό της σύστημα δια­συ­νο­ρια­κής μετα­φο­ράς χρη­μά­των. Για να προ­ε­τοι­μα­στεί για μια τέτοια κύρωση, η ρωσική κυβέρ­νηση δημιούρ­γησε ένα Εθνικό Σύστημα Καρτών Πλη­ρω­μών, γνωστό ως Mir. Ωστόσο, ελά­χι­στες χώρες το χρη­σι­μο­ποιούν επί του παρό­ντος.

Γιατί η Δύση είναι διχα­σμένη σχετικά με το Swift

Ο απο­κλει­σμός της Ρωσίας από το σύστημα αυτό θα έβλαπτε τις εται­ρείες που προ­μη­θεύ­ουν αγαθά στη χώρα και αγο­ρά­ζουν από αυτήν, ιδίως τη Γερ­μα­νία.

Η Ρωσία είναι ο κύριος προ­μη­θευ­τής πετρε­λαίου και φυσικού αερίου της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και η εξεύ­ρεση εναλ­λα­κτι­κών προ­μη­θειών δεν θα είναι εύκολη. Με τις τιμές της ενέρ­γειας ήδη στα ύψη, η περαι­τέρω ανα­στά­τωση είναι κάτι που πολλές κυβερ­νή­σεις θέλουν να απο­φύ­γουν.

Οι εται­ρείες στις οποίες η Ρωσία χρωστά χρήματα θα πρέπει να βρουν εναλ­λα­κτι­κούς τρόπους για να πλη­ρω­θούν. Ο κίν­δυ­νος διε­θνούς τρα­πε­ζι­κού χάους είναι πολύ μεγάλος, λένε κάποιοι, σύμφωνα με το BBC.

Ο Αλεξέι Κού­ντριν, πρώην υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών της Ρωσίας, πρό­τεινε ότι ο απο­κλει­σμός από το Swift θα μπο­ρούσε να συρ­ρι­κνώ­σει τη ρωσική οικο­νο­μία κατά 5%.

Ωστόσο υπάρ­χουν αμφι­βο­λίες σχετικά με τον διαρκή αντί­κτυπο στη ρωσική οικο­νο­μία. Οι ρωσικές τρά­πε­ζες θα μπο­ρού­σαν να δρο­μο­λο­γή­σουν τις πλη­ρω­μές μέσω χωρών που δεν έχουν επι­βά­λει κυρώ­σεις, όπως η Κίνα, η οποία έχει το δικό της σύστημα πλη­ρω­μών.

Υπάρχει κάποια πίεση από τους Αμε­ρι­κα­νούς νομο­θέ­τες, αλλά ο πρό­ε­δρος Τζο Μπάι­ντεν λέει ότι προτιμά άλλες κυρώ­σεις, κυρίως λόγω του πλήγ­μα­τος σε άλλες οικο­νο­μίες και χώρες.

Τέλος, μια τέτοια απόφαση θα χρεια­ζό­ταν την υπο­στή­ριξη των ευρω­παϊ­κών κυβερ­νή­σεων, πολλές από τις οποίες διστά­ζουν λόγω της πιθα­νό­τη­τας να βλάψουν τις δικές τους οικο­νο­μίες.

ΠΗΓΗ: BBC