Νέα μέτρα κατά της e-απάτης παίρνουν οι τράπεζες

Απο­τί­μηση της κατά­στα­σης, νέα ενη­με­ρω­τική εξόρ­μηση, ενί­σχυση των προ­λη­πτι­κών μέτρων ασφα­λείας και προ­τά­σεις προς την Ευρω­παϊκή Τρα­πε­ζική Αρχή (ΕΒΑ) για τη βελ­τί­ωση της οδηγίας PSD2 που διέπει τις ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές απο­τε­λούν τα βασικά θέματα στην ατζέντα των ελλη­νι­κών τρα­πε­ζών και αρμό­διων ελεγ­κτι­κών και διω­κτι­κών αρχών.

Σήμερα πραγ­μα­το­ποιεί­ται για τρίτη φορά ευρεία σύσκεψη στο υπ. Προ­στα­σίας του Πολίτη, με τη συμ­με­τοχή των τρα­πε­ζών, της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος και εκπρο­σώ­πους διω­κτι­κών αρχών το τελευ­ταίο εξάμηνο, με θέμα τον περιο­ρι­σμό της ηλε­κτρο­νι­κής.

Παρά τον μικρό περιο­ρι­σμό των περι­πτώ­σεων απάτης μετά την καμπά­νια των τρα­πε­ζών τα Χρι­στού­γεννα, τα στοι­χεία της ΕΒΑ και της ΕΚΤ δεί­χνουν ότι τα ποσοστά είναι σχεδόν τρι­πλά­σια από την υπό­λοιπη Ευρώπη, αν και τα συνο­λικά ποσά μικρό­τερα.

Σύμφωνα με τις πρώτες ενδεί­ξεις, η καμπά­νια ενη­μέ­ρω­σης των Χρι­στου­γέν­νων, με το μήνυμα “Μια Παύση Αρκεί για να Απο­φύ­γουμε την Ηλε­κτρο­νική Απάτη”, έπιασε τόπο. Από τα στοι­χεία που συγκε­ντρώ­νουν οι τρά­πε­ζες προ­έ­κυψε μείωση των περι­πτώ­σεων απάτης στις ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές κατά περίπου 10%.

Νέα καμπά­νια

Προς αυτή την κατεύ­θυνση, οι τρά­πε­ζες πρό­κει­ται να χρη­μα­το­δο­τή­σουν και να προ­χω­ρή­σουν σε μια νέα μεγάλη ενη­με­ρω­τική καμπά­νια, με δύο κύρια μηνύ­ματα: Ποτέ δεν απο­κα­λύ­πτουμε τους κωδι­κούς μας. Σκε­φτό­μα­στε πριν πατή­σουμε έναν σύν­δε­σμο ή απα­ντή­σουμε σε μήνυμα ή email.

Μεθο­δο­λο­γία κατα­γρα­φής

Το δεύτερο θέμα συζή­τη­σης απο­τε­λεί η ανάγκη για σαφή δια­χω­ρι­σμό των περι­πτώ­σεων απάτης που συν­δέ­ο­νται με τις ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές από εκείνες που εμπί­πτουν στο οικο­νο­μικό έγκλημα γενι­κό­τερα.

Για παρά­δειγμα, η απάτη μέσω email που υπό­σχε­ται γρήγορο χρήμα αν κάποιος πατήσει σε ένα link και επεν­δύ­σει σε μια εται­ρεία είναι δια­φο­ρε­τική από εκείνη με το email, το οποίο με παρα­πλα­νη­τικό μήνυμα αποσπά προ­σω­πικά δεδο­μένα για να απο­κτή­σει ο απα­τε­ώ­νας πρό­σβαση στο internet banking του θύτη.

Αν, λοιπόν, περιο­ρι­στεί η μέτρηση στις περι­πτώ­σεις απάτης στις ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές, τότε ο συνο­λι­κός τζίρος της e-απάτης στην Ελλάδα δεν ξεπερνά τα 12-15 εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό σχεδόν μισό από αυτό που επι­κοι­νω­νεί­ται και φτάνει τα 25-30 εκατ. ευρώ ή περισ­σό­τερο.

Το συνο­λικό ποσό “φου­σκώ­νει” από τις περι­πτώ­σεις απάτης στις μετα­φο­ρές πιστώ­σεων (online πλη­ρω­μές) όχι επειδή κάποιος “τρύπωσε” στο σύστημα, αλλά επειδή ο ίδιος ο κατα­να­λω­τής πεί­στηκε να κάνει τη συναλ­λαγή, ενώ ο θύτης δεν απέ­κτησε πρό­σβαση σε προ­σω­πικά δεδο­μένα για να εισέλ­θει στον λογα­ρια­σμό ηλε­κτρο­νι­κής τρα­πε­ζι­κής ή να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει την κάρτα του θύτη κλπ.

Πρόληψη και επεν­δύ­σεις

Το τρίτο θέμα σχε­τί­ζε­ται με νέα μέτρα πρό­λη­ψης, ενί­σχυ­σης των συστη­μά­των κυβερ­νο­α­σφά­λειας και επεν­δύ­σεις στην τεχνο­λο­γία. Οι τέσ­σε­ρις συστη­μι­κές τρά­πε­ζες πρό­κει­ται να επεν­δύ­σουν συνο­λικά περίπου 1 δισ. ευρώ στην τριετία στην τεχνο­λο­γία, δίνο­ντας βαρύ­τητα στην κυβερ­νο­α­σφά­λεια, καθώς, όπως έχει προ­κύ­ψει από ανα­λύ­σεις της ΕΒΑ και την ΕΚΤ, το κόστος από κυβερ­νο­ε­πι­θέ­σεις πρό­κει­ται να αυξά­νε­ται και να απο­τε­λεί κίνδυνο για τα κεφά­λαια των τρα­πε­ζών.

Ένα από τα μέτρα που ήδη έχει τεθεί σε λει­τουρ­γία από όλες τις τρά­πε­ζες είναι η προ­τε­ραιό­τητα στις κλήσεις προς τα call centre τους, όταν πρό­κει­ται για αναγ­γε­λία απάτης.

Δηλαδή, όποιος πελάτης τρά­πε­ζας καλέσει το τηλε­φω­νικό κέντρο για απάτη (χρήση κωδικού) ή υπο­ψιά­ζε­ται ότι κάτι έκανε λάθος (πχ πάτησε σε έναν σύν­δε­σμο σε μήνυμα) και θέλει να προ­λά­βει τυχόν απάτη εις βάρους του, τότε η κλήσει αυτή παίρνει αυτο­μά­τως προ­τε­ραιό­τητα για σύνδεση με εκπρό­σωπο, ώστε αμέσως να ακυ­ρω­θούν κάρτες, κωδικοί, κλπ.

Συνερ­γα­σία με ΕΒΑ

Επίσης, οι τρά­πε­ζες, μέσω της Ένωσής τους, παίρ­νουν μέρος στη δια­βού­λευση που ξεκί­νησε η Ευρω­παϊκή Τρα­πε­ζική Αρχή (ΕΒΑ) για την αξιο­λό­γηση και βελ­τί­ωση της οδηγίας PSD2 που αφορά στις ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές.

Προς αυτή την κατεύ­θυνση, η ΕΒΑ δημο­σί­ευσε έκθεση αξιο­λό­γη­σης για τις απάτες το β’ εξάμηνο του 2020 και καλεί τις ευρω­παϊ­κές τρά­πε­ζες και τις αρμό­διες εθνικές αρχές να απα­ντή­σουν σε εννέα, κατα­θέ­το­ντας τις προ­τά­σεις τους, μέχρι τις 22 Απρι­λίου. Οι απα­ντή­σεις από την Ελλάδα θα προ­έλ­θουν από την Τράπεζα της Ελλάδος.

Τα στοι­χεία για την Ελλάδα

Από τα στοι­χεία που έχει δια­βι­βά­σει η ΕΒΑ στις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες, μαζί με το σχετικό ερω­τη­μα­το­λό­γιο προ­κύ­πτουν τα εξής συμπε­ρά­σματα:

Πρώτον, το ετήσιο κόστος από τις ηλε­κτρο­νι­κές απάτες στην Ελλάδα υπο­λο­γί­ζε­ται σε άνω των 22 εκατ. ευρώ.

Δεύ­τε­ρον, τα περισ­σό­τερα χρήματα χάνο­νται από τις συναλ­λα­γές με κάρτες, κυρίως στις απο­μα­κρυ­σμέ­νες αγορές μέσω ίντερ­νετ. Η συνο­λική αξία της απάτης σε 12,6 εκατ. ευρώ. Η μέση αξία της απάτης υπο­λο­γί­ζε­ται σε 37 ευρώ.

Τρίτον, τα περισ­σό­τερα χρήματα ανά απάτη χάνο­νται στις μετα­φο­ρές πιστώ­σεων, δηλαδή στις online πλη­ρω­μές/μετα­φο­ρές κεφα­λαίων μέσω ίντερ­νετ και mobile banking. Με βάση τα στοι­χεία για μετα­φο­ρές πιστώ­σεων το 2020, στην Ελλάδα εντο­πί­στη­καν 1.910 απάτες, συνο­λι­κής αξίας 9,3 εκατ. ευρώ και μέσης ζημίας 4.892 ευρώ. Τέταρ­τον, στην Ελλάδα, το 2020 κατα­γρά­φηκε σημα­ντική αύξηση κατά 298% των περι­στα­τι­κών απάτης στις μετα­φο­ρές πιστώ­σεων και κατά 313% στην ανα­λο­γούσα αξία τους, σύμφωνα με στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος.

Τέταρ­τον, ο αριθμός των περι­πτώ­σεων και η αξία της απάτης στα ΑΤΜ (ανα­λή­ψεις) έχει περιο­ρι­στεί στην Ελλάδα και κινεί­ται ακριβώς στα ίδια ποσοστά με την Ευρω­ζώνη. Οι συνο­λι­κές απώ­λειες χρη­μά­των από απάτη στις ανα­λή­ψεις μετρη­τών από ΑΤΜ υπο­λο­γί­ζε­ται στην Ελλάδα σε 0,7 εκατ. ευρώ. Η μέση αξία της απάτης/απώ­λειας υπο­λο­γί­ζε­ται σε 319 ευρώ, έναντι 459 ευρώ στην Ευρω­ζώνη.

Πέμπτον, οι Έλληνες πάροχοι υπη­ρε­σιών πλη­ρω­μών εμφα­νί­ζουν τα μικρό­τερα ποσοστά στον επι­με­ρι­σμό των ζημιών. Ειδι­κό­τερα, στις περι­πτώ­σεις απάτης με κάρτες, οι τρά­πε­ζες ανέ­λα­βαν το β’ εξάμηνο το 2020 το 19% των ζημιών, ενώ ο χρήστης της κάρτας το 26%. Το υπό­λοιπο ποσοστό ζημίωσε άλλους (πχ εμπό­ρους κλπ). Το ποσοστό του 19% είναι το μικρό­τερο στην υπό­λοιπη ΕΕ, όπου κυμαί­νε­ται μεταξύ 23% (Ισπανία) και 80% (Πορ­το­γα­λία).

Τα στοι­χεία για τις πλη­ρω­μές και για τις απάτες δημο­σιεύ­ο­νται με μεγάλη καθυ­στέ­ρηση.

Σε προ­σπά­θειές μας πιο επι­και­ρο­ποι­η­μένα στοι­χεία από την Ελλη­νική Ένωση Τρα­πε­ζών (ειδικά κατά την περίοδο της καμπά­νιας για τις ηλε­κτρο­νι­κές απάτες τα Χρι­στού­γεννα αλλά και μερι­κούς μήνες πριν με τη συνά­ντηση τρα­πε­ζών, ΤΤΕ και ΕΕΤ στο υπ. Προ­στα­σίας) και για κάθε νεότερο στοι­χείο μάς παρα­πέ­μπει μόνο στις επί­ση­μες ανα­κοι­νώ­σεις.

Η Ελλη­νική Ένωση Τρα­πε­ζών έχει στα­μα­τή­σει να αναρτά ακόμα και στα­τι­στικά για τα συστή­ματα πλη­ρω­μών από το 2015 (για το 2014). Η πιο πρό­σφα­τες αναρ­τή­σεις της Ελλη­νι­κής Ένωσης Τρα­πε­ζών που συμ­με­τέ­χει στις συσκέ­ψεις για την ενη­μέ­ρωση και την ευαι­σθη­το­ποί­ηση του κοινού αφο­ρούσε την τελευ­ταία καμπά­νια των Χρι­στου­γέν­νων και γρα­φή­ματα με τις πιο συνή­θεις απάτες με αφορμή τον μήνα κυβερ­νο­α­σφά­λειας στα τέλη του 2021.

Η ΕΚΤ έχει δημο­σιεύ­σει την αξία των συναλ­λα­γών για το 2020, η Τράπεζα της Ελλάδος την αξία συναλ­λα­γών με κάρτες (και τα στοι­χεία για απάτες) για το α’ εξάμηνο του 2021, η ΕΒΑ τα στοι­χεία για β’ εξάμηνο του 2020.

Πηγή capital.gr

Του Λεωνίδα Στερ­γίου