Αφιέρωμα της DW: Ύστατη γερμανική διάκριση στον Κάρολο Παπούλια – Το «θαύμα της συμφιλίωσης»

Απε­βί­ωσε την Κυριακή ο πρώην Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας. Ανα­δη­μο­σιεύ­ουμε στη μνήμη του ρεπορ­τάζ από τη βρά­βευσή του πριν από δύο χρόνια για τη συμβολή του στις ελλη­νο­γερ­μα­νι­κές σχέσεις.

Γύρω στους 300 καλε­σμέ­νους παρα­βρέ­θη­καν την Παρα­σκευή το βράδυ (01.11.19) στο εξω­κλήσι του Αγίου Πνεύ­μα­τος του Πανε­πι­στη­μίου Χού­μπολντ στο Βερο­λίνο προ­κει­μέ­νου να παρα­κο­λου­θή­σουν την εκδή­λωση για την απονομή του πολι­τι­στι­κού βρα­βείου της Ένωσης των Ελλη­νο­γερ­μα­νι­κών Εται­ρείων (VDGG) στον τέως Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας Κάρολο Παπού­λια. Με το Δαχτυ­λίδι της Τιμής δια­κρί­νο­νται κάθε δύο χρόνια προ­σω­πι­κό­τη­τες και θεσμοί που συνέ­βα­λαν σημα­ντικά στη σύσφιξη των ελλη­νο­γερ­μα­νι­κών σχέσεων. Πριν δύο χρόνια το βραβείο είχε απο­νε­μη­θεί στην ελλη­νική εκπομπή της Deutsche Welle. Αιτιο­λο­γώ­ντας τη φετινή επιλογή η πρό­ε­δρος της VDGG Ζίγκριντ Σκαρπέλη-Σπερκ δήλωσε ότι «ο Κάρολος Παπού­λιας είναι ένα ευτύ­χημα για τις ελλη­νο­γερ­μα­νι­κές σχέσεις», καθώς συνέ­βαλε με παρα­δειγ­μα­τικό τρόπο στη συνεν­νό­ηση των δύο λαών.

Επειδή λόγω ασθέ­νειας δεν μπόρεσε έρθει στο Βερο­λίνο το βραβείο παρέ­λαβε η κόρη του Άννα Παπού­λια, η οποία διάβασε και τον χαι­ρε­τι­σμό του πατέρα της. Σε αυτόν ο 90χρονος σήμερα τ. πρό­ε­δρος ανα­φέ­ρε­ται στις βιω­μα­τι­κές σχέσεις που έχει με τη Γερ­μα­νία. Στα 14 του συμ­με­τείχε στην Αντί­σταση ενάντια στις γερ­μα­νι­κές δυνά­μεις κατοχής, ενώ από τις αρχές της δεκα­ε­τίας του ’60 και ως την πτώση της Χούντας ζούσε στη Γερ­μα­νία. Στο Πανε­πι­στή­μιο της Κολω­νίας έκανε τη δια­τριβή του στο Δίκαιο, εργά­στηκε παράλ­ληλα στην ελλη­νική εκπομπή της Deutsche Welle και συμ­με­τείχε ενεργά στον αντι­δι­κτα­το­ρικό αγώνα που στη­ρί­χτηκε πολύ­πλευρα από γερ­μα­νικά κόμματα, φοι­τη­τι­κές οργα­νώ­σεις και συν­δι­κάτα. Με τη Μετα­πο­λί­τευση επι­στρέ­φει στην Ελλάδα, έγινε συνι­δρυ­τής του ΠΑΣΟΚ, σχεδόν 12 χρόνια χρη­μά­τισε υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών και για δύο περιό­δους, ως το 2015, Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας.

Η θητεία του σε αυτό το αξίωμα συμπί­πτει με την ελλη­νική κρίση χρέους, κατά την οποία οι ελλη­νο­γερ­μα­νι­κές σχέσεις πέρασαν σοβαρή δοκι­μα­σία. Και σε αυτή την περίοδο, όπως σε όλο το διά­στημα της πολι­τι­κής του στα­διο­δρο­μίας, ο Κάρολος Παπού­λιας κατέ­βαλε προ­σπά­θειες και ανέλαβε πρω­το­βου­λίες για την ανά­πτυξη και βελ­τί­ωση των ελλη­νο­γερ­μα­νι­κών σχέσεων. Ένας επι­πλέον λόγος για αυτό το ενδια­φέ­ρον είναι ότι οι τρεις του κόρες και τα εγγόνια του ζουν στη Γερ­μα­νία. Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρει στον χαι­ρε­τι­σμό του: «Ήρθα ως φοι­τη­τής και φεύ­γο­ντας στην Ελλάδα άφησα ένα κομμάτι του εαυτού μου εδώ».

Το «θαύμα της συμ­φι­λί­ω­σης»

Ο Κάρολος Παπού­λιας ως εμβλη­μα­τική φυσιο­γνω­μία των ευμε­τά­βλη­των ελλη­νο­γερ­μα­νι­κών σχέσεων από την Κατοχή ως σήμερα ήταν το λαϊ­τμο­τίφ των πολυά­ριθ­μων ομιλιών της εκδή­λω­σης, ιδιαί­τερα του τέως γερ­μα­νού προ­έ­δρου Γιοάχιμ Γκάουκ που ήταν ο κεντρι­κός ομι­λη­τής. Απο­κα­λώ­ντας τον Κ. Παπού­λια Έλληνα, Ευρω­παίο, αντι­στα­σιακό και φίλο της Δημο­κρα­τίας ο Γ. Γκάουκ ανα­φέρ­θηκε εκτενώς στην επί­σκεψή του το 2014 στις Λιγκιά­δες. Πρό­κει­ται για ένα χωριό βορείως των Ιωαν­νί­νων, όπου γερ­μα­νικά στρα­τεύ­ματα το 1943 σκό­τω­σαν και έκαψαν 82 βρέφη, γυναί­κες και γέρους. Ενώ ευχα­ρί­στησε τον κ. Παπού­λια που τον είχε συνο­δεύ­σει σε αυτή την επί­σκεψη, μάλιστα σε μια περίοδο που ήταν τετα­μέ­νες οι ελλη­νο­γερ­μα­νι­κές σχέσεις, υπεν­θύ­μισε τα λόγια που του είχε απευ­θύ­νει ο κ. Παπού­λιας στο μαρ­τυ­ρικό χωριό: «Σας είμαι βαθιά ευγνώ­μων για το ότι μπο­ρούμε να στε­κό­μα­στε μαζί, ακόμη και απέ­να­ντι στο δύσκολο κομμάτι του κοινού μας παρελ­θό­ντος. Είναι για μένα ένα από τα μεγάλα θαύματα που προ­κύ­πτουν από τη συμ­φι­λί­ωση. Για αυτή τη συμ­φι­λί­ωση κατα­βά­λατε προ­σπά­θειες. Άλλωστε, εσείς ο ίδιος την προ­σω­πο­ποιείτε. Ως νέος πολε­μή­σατε το γερμανό κατα­κτητή, υπο­φέ­ρατε εσείς ο ίδιος, η οικο­γέ­νεια σας, οι φίλοι και οι σύντρο­φοί σας. Χάσατε κοντι­νούς σας ανθρώ­πους και παρ’ όλα αυτά τείνατε χείρα φιλίας στους Γερ­μα­νούς και σε εμένα προ­σω­πικά ως εκπρό­σωπο της χώρας μου. Απο­δεί­ξατε ότι η συμ­φι­λί­ωση μπορεί να υπάρξει ακόμα και μετά από απί­στευτο πόνο.»

Μετά την επί­σκεψη στις Λιγκιά­δες οι δύο πρό­ε­δροι είχαν επι­σκε­φτεί τη συνα­γωγή των Ιωαν­νί­νων, όπου ο Γιοάχιμ Γκάουκ συνά­ντησε Εβραί­ους επι­ζώ­ντες του Άου­σβιτς. Μας δόθηκε η ευκαι­ρία σε εκείνο κομμάτι της επί­σκε­ψης να ρωτή­σουμε τον τέως έλληνα πρόεδρο για τη σημασία που απέδωσε στην επί­σκεψη του γερ­μα­νού ομο­λό­γου του στις Λιγκιά­δες, όπου είχε ζητήσει από τους συγ­γε­νείς των θυμάτων και από τον ελλη­νικό λαό «συγ­χώ­ρεση» (Verzeihung) για τα εγκλή­ματα που δια­πρά­χθη­καν στην περίοδο της γερ­μα­νι­κής κατοχής. Με το δικό του αισθη­τή­ριο για την ιστο­ρι­κό­τητα της στιγμής ο κ. Παπού­λιας απά­ντησε ότι «είναι η δική μας Βαρ­σο­βία». Δηλαδή, παρο­μοί­ασε τη στάση του Γιοάχιμ Γκάουκ με τη γονυ­κλι­σία του καγκε­λά­ριου Βίλλυ Μπραντ το 1970, στο μνημείο για τα εβραϊκά θύματα του γκέτο της πολω­νι­κής πρω­τεύ­ου­σας κατά τη γερ­μα­νική κατοχή.

Οι καλε­σμέ­νοι

Εκδή­λωση με σεβαστό αριθμό Γερ­μα­νών που γνω­ρι­ζουν αρχαία ελλη­νικά

Ο κ. Γκάουκ δεν ήταν ο μόνος από τους γερ­μα­νούς ομι­λη­τές που από το βήμα της εκδή­λω­σης εκμυ­στη­ρεύ­τηκε πως στο σχολείο μάθαινε αρχαία ελλη­νικά. Ανά­λο­γες απο­κα­λύ­ψεις έκαναν στους χαι­ρε­τι­σμούς τους ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών της κυβέρ­νη­σης του κρα­τι­δίου του Βερο­λί­νου Ματίας Κόλατς, όπως και η υφυ­πουρ­γός για θέματα Οικο­γέ­νειας, Γυναι­κών και Νεό­τη­τας της ομο­σπον­δια­κής κυβέρ­νη­σης Γιου­λιάνε Ζάιφερτ. Αν συνυ­πο­λο­γί­σει κανείς τους καθη­γη­τές πανε­πι­στη­μίου, αρχαιο­λό­γους και πόλλους άλλους που επίσης είχαν τη δυνα­τό­τητα αυτή, τότε θα πρέπει να είχε συγκε­ντρω­θεί στην αιθουσα ένας σεβα­στός αριθμός Γερ­μα­νών που γνω­ρί­ζουν του­λά­χι­στον τα αρχαία ελλη­νικά.

Παρό­ντες στην εκδή­λωση ήταν μεταξύ άλλων ο βου­λευ­τής των γερ­μα­νών Φιλε­λευ­θέ­ρων Γρη­γό­ρης Αγγε­λί­δης, ο γενικός διευ­θυ­ντής της Deutsche Welle Πέτερ Λίμπουργκ όπως και παλιοί συνερ­γά­τες της ελλη­νι­κής εκπο­μπής, ο έλληνας πρέσβης Θεό­δω­ρος Δασκα­ρό­λης, ο πρώην πρό­ε­δρος του Γερ­μα­νι­κού Αρχαιο­λο­γι­κού Ινστι­τού­του DAI Χανς Γιόαχιμ Γκέρκε. Το μουσικό πρό­γραμμα της βραδιάς κάλυψε η ελλη­νο­γερ­μα­νική χορωδία «Πολυ­φω­νία» με Πλα­κιώ­τικα Τρα­γού­δια, Θεο­δω­ράκη, Χατζι­δάκι, Λεοντή.

Πηγή DW

Πανα­γιώ­της Κου­πα­ρά­νης, Βερο­λίνο