Απ. Τζιτζικώστας: «Οι Περιφέρειες είναι κινητήριοι μοχλοί για την Ελλάδα της επόμενης μέρας»

Κύριε Τζι­τζι­κώ­στα, θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε τη συνέ­ντευξη από την παν­δη­μία και από τον σημα­ντικό ρόλο που κλή­θη­καν να δια­δρα­μα­τί­σουν οι Περι­φέ­ρειες στην ανά­σχεσή της, κάτι που ανα­δεί­χθηκε και στο πρό­σφατο τακτικό συνέ­δριο της ΕΝΠΕ.

Με την ερώτησή σας, μου δίνετε την ευκαι­ρία να μιλήσω για ένα σημα­ντικό θέμα που συν­δέ­ε­ται όχι μόνο με την παρούσα κρίση της παν­δη­μίας αλλά με τον ευρύ­τερο ρόλο των Περι­φε­ρειών, τόσο στην αντι­με­τώ­πιση μεγάλων κρίσεων, όσο όμως και στην ανά­πτυξη και τη βελ­τί­ωση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας και της ζωής των πολιτών. Οπως λοιπόν, όλα τα προη­γού­μενα χρόνια μέσα στην οικο­νο­μική κρίση, κατα­φέ­ραμε να στη­ρί­ξουμε τις τοπικές κοι­νω­νίας και την οικο­νο­μία, έτσι και τώρα οι 13 Περι­φέ­ρειες της χώρας, στους τελευ­ταί­ους 22 μήνες της παν­δη­μίας είναι σταθερά στην πρώτη γραμμή σε όλα τα μέτωπα: στην υγεία, την οικο­νο­μία και την κοι­νω­νία. Ενδει­κτικά μόνο θα σας πω ότι στην Περι­φέ­ρεια Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας ρίξαμε στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία 200 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, στη­ρί­ζο­ντας 7.000 τοπικές επι­χει­ρή­σεις και 25.000 θέσεις εργα­σίας.

Αξιο­ποι­ή­σαμε 80 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ από τους ευρω­παϊ­κούς μας πόρους εξο­πλί­ζο­ντας όλα τα νοσο­κο­μεία και τα κέντρα υγείας της περιο­χής μας με σύγ­χρονο ιατρο­τε­χνο­λο­γικό εξο­πλι­σμό. Παράλ­ληλα, είμαστε δίπλα σε εκεί­νους που έδιναν τη μάχη στην πρώτη γραμμή, αλλά και στους πιο ευά­λω­τους συμπο­λί­τες μας, με δεκάδες τόνους ειδών ατο­μι­κής προ­στα­σίας, έτοιμων γευ­μά­των και τρο­φί­μων. Καθιε­ρώ­σαμε επίσης, μια σειρά από ηλε­κτρο­νι­κές υπη­ρε­σίες ώστε να μην απαι­τεί­ται η μετα­κί­νηση των συμπο­λι­τών μας. Επι­τρέψτε μου όμως να πω και δυο λόγια για την ευρύ­τερη εικόνα, για τον κρίσιμο ρόλο των Περι­φε­ρειών στην ανά­καμψη και την ανά­πτυξη. Οι Περι­φέ­ρειες πέρα από στή­ριγμα των πολιτών στα δύσκολα και ανάχωμα για τη δια­τή­ρηση της κοι­νω­νι­κής συνοχής σε περιό­δους κρίσεων, είναι και κινη­τή­ριοι μοχλοί για την Ελλάδα της επό­με­νης μέρας. Είναι δύναμη αλλαγής και δημιουρ­γίας για τις κοι­νω­νίες του μέλ­λο­ντος. Σκε­φτείτε ότι το 87% του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Περι­φέ­ρειας Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας κατευ­θύ­νε­ται σήμερα σε έργα υπο­δο­μών. Σε ευρω­παϊκό επίπεδο, το 30% των δημο­σίων δαπανών και το 50% των δημο­σίων επεν­δύ­σεων πραγ­μα­το­ποιεί­ται από τις Περι­φέ­ρειες.

Ο αντί­κτυ­πος της δράσης των Περι­φε­ρειών φαί­νε­ται απευ­θείας στους πολίτες. Και τώρα έχουμε τα περισ­σό­τερα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία από ποτέ για τον μετα­σχη­μα­τι­σμό της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Με τις Περι­φέ­ρειες στην πρώτη γραμμή, μπο­ρούμε να πετύ­χουμε ισχυρή και βιώσιμη ανά­πτυξη που θα φτάσει σε κάθε πολίτη.

Από την άλλη όμως η παν­δη­μία είχε τερά­στιο αντί­κτυπο στις Περι­φέ­ρειες και στους Δήμους της Ευρώπης, πλήτ­το­ντας τις τοπικές οικο­νο­μίες, προ­κα­λώ­ντας κενό 180 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ. Πώς μπορεί να αντι­με­τω­πι­στεί αυτό;

Έχετε απόλυτο δίκιο, τα στοι­χεία αυτά άλλωστε, τα ανα­δεί­ξαμε ως Ευρω­παϊκή Επι­τροπή των Περι­φε­ρειών με την παρου­σί­αση του Βαρό­με­τρου, που απο­τυ­πώ­νει σε ετήσια βάση την κατά­σταση των Περι­φε­ρειών και των Δήμων σε ολό­κληρη την Ευρώπη. Με την ευκαι­ρία λοιπόν που μου δίνετε, αυτό που θέλω να επα­να­λάβω, το οποίο το υπο­γραμ­μίζω με κάθε ευκαι­ρία, είναι το κοινό αίτημα σε όλη την Ευρώπη και σε όλες τις ευρω­παϊ­κές περι­φέ­ρειες και πόλεις που έχω επι­σκε­φθεί με την ιδιό­τητα του Προ­έ­δρου της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής των Περι­φε­ρειών: Είναι η ώρα να περά­σουμε από την Περι­φε­ρειακή Αυτο­διοί­κηση στην Περι­φε­ρειακή Δια­κυ­βέρ­νηση. Πρέπει οι Περι­φέ­ρειες να απο­κτή­σουν μεγα­λύ­τερη αυτο­νο­μία και να έχουν περισ­σό­τερα εργα­λεία ώστε να φέρουν ακόμα καλύ­τερο απο­τέ­λε­σμα. Είναι ένα πανευ­ρω­παϊκό αίτημα, είναι ένα δίκαιο αίτημα όλων των τοπικών κοι­νω­νιών που ανα­ζη­τούν μέσα από αυτή τη μετε­ξέ­λιξη ένα καλύ­τερο μέλλον, καθώς κανείς δεν γνω­ρί­ζει καλύ­τερα τις ανάγκες μιας κοι­νω­νίας και τα συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα μιας περιο­χής από τις Περι­φέ­ρειες. Είμαστε ο θεσμός που μπορεί να αλλάξει μια τοπική κοι­νω­νία από κάτω προς τα επάνω και με αυτό τον τρόπο να αλλάξει συνο­λικά τη χώρα.

Πράγ­ματι, έχετε ανα­φερ­θεί πολλές φορές στην ανάγκη μετά­βα­σης από την Περι­φε­ρειακή Αυτο­διοί­κηση στην Περι­φε­ρειακή Δια­κυ­βέρ­νηση. Αυτό πώς θα μπο­ρούσε να επι­τευ­χθεί και τι θα αλλάξει στην Τοπική Αυτο­διοί­κηση;

Θέλω να είμαι ξεκά­θα­ρος: για να επι­τευ­χθεί αυτός ο στόχος το κυριό­τερο το οποίο χρειά­ζε­ται είναι ωρι­μό­τητα και ισχυρή πολι­τική βούληση.

Πρέπει οι Περι­φέ­ρειες να έχουν τα χέρια λυμένα. Δηλαδή να έχουν από την κεντρική πολι­τεία, όχι μόνο τους πόρους, αλλά και τα θεσμικά εργα­λεία ώστε να μπορούν να σχε­διά­ζουν από τη βάση προς τα επάνω, αλλά και να παρεμ­βαί­νουν άμεσα και απο­φα­σι­στικά εκεί που πρέπει, την ώρα που πρέπει. Χρειά­ζο­νται λοιπόν ξεκά­θα­ρες, κάθετες αρμο­διό­τη­τες. Πλήρη οικο­νο­μική ανε­ξαρ­τη­σία, απ’ ευθείας έσοδα και θεσμική θωρά­κιση των Περι­φε­ρειών.

Ελεγχος από μία και μόνο αρχή που θα ελέγχει τη νομι­μό­τητα,και όχι τη σκο­πι­μό­τητα των δαπανών. Εφαρ­μογή στην πράξη των μητρο­πο­λι­τι­κών αρμο­διο­τή­των. Ενί­σχυση του πολι­τι­κού ρόλου των Περι­φε­ρειών.

Κύριε Τζι­τζι­κώ­στα, έχουμε μπροστά μας το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και το ΕΣΠΑ. Ποιος είναι ο στόχος που πρέπει να επι­τευ­χθεί ώστε να μεγι­στο­ποι­η­θούν τα οφέλη;

Είναι ακριβώς αυτό που σας είπα και προη­γου­μέ­νως, έχουμε τα περισ­σό­τερα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία από ποτέ. Με το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027, το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, και τους υπό­λοι­πους κρα­τι­κούς και ιδιω­τι­κούς πόρους, τα χρήματα που θα μπουν στην ελλη­νική οικο­νο­μία στα επόμενα χρόνια ξεπερ­νούν τα 100 δις ευρώ.

Με αυτούς τους πόρους έχουμε πλέον την ευκαι­ρία και την πρό­κληση να δημιουρ­γή­σουμε από άκρη σ’ άκρη στην Ελλάδα, ένα νέο ανα­πτυ­ξιακό μοντέλο, με τις 13 Περι­φέ­ρειες, όχι μόνο ως ατμο­μη­χα­νές της ανά­πτυ­ξης, αλλά και ως εγγυ­η­τές ότι η ανά­πτυξη θα φτάσει σε κάθε τόπο, σε κάθε πολίτη. Πιστεύω λοιπόν, ότι ο ρόλος των Περι­φε­ρειών της χώρας πρέπει να είναι κεντρι­κός και να συν­δέ­ε­ται άμεσα με τον εθνικό στόχο της πλήρους αξιο­ποί­η­σης όλων των πόρων.

Ειδικά τώρα για το ΕΣΠΑ, ως Ένωση Περι­φε­ρειών Ελλάδας κατα­φέ­ραμε τα Περι­φε­ρειακά Προ­γράμ­ματα του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 να είναι τα μεγα­λύ­τερα Περι­φε­ρειακά Προ­γράμ­ματα που έχουν εγκρι­θεί ποτέ.

Το ζητού­μενο τώρα είναι, να ξεπε­ρά­σουμε γρήγορα τα γρα­φειο­κρα­τικά εμπόδια και χωρίς καθυ­στε­ρή­σεις να ξεκι­νή­σουμε την υλο­ποί­ηση των δράσεων. Το ΕΣΠΑ, στο οποίο οι Περι­φέ­ρειες έχουμε κατα­φέ­ρει να εκτο­ξεύ­σουμε την απορ­ρό­φηση των πόρων και την υλο­ποί­ηση των έργων, μπορεί να απο­τε­λέ­σει οδηγό και για το Ταμείο Ανά­καμ­ψης.

Θα ήθελα να στα­θούμε στην κλι­μα­τική κρίση που θα μας απα­σχο­λή­σει έντονα στο επίπεδο της αντι­με­τώ­πι­σης, ενώ ήδη βιώ­νουμε δυσά­ρε­στες επι­πτώ­σεις. Ανα­δεί­ξατε το θέμα και στο Παγκό­σμιο Φόρουμ των Περι­φε­ρειών και θα ήθελα να μας πείτε, πώς οι Περι­φέ­ρειες μπορούν να συν­δρά­μουν στην απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πιση.

Η κλι­μα­τική αλλαγή, ή για να το πω ακόμα πιο γλαφυρά η κλι­μα­τική κρίση, είναι μία πραγ­μα­τι­κό­τητα, στην οποία δεν μπο­ρούμε άλλο να κλεί­νουμε τα μάτια ούτε να καθυ­στε­ρούμε στη λήψη απο­φά­σεων. Αν την αγνο­ή­σουμε θα μας εκδι­κη­θεί ξανά και ακόμα πιο σκληρά, από όσο είδαμε φέτος το καλο­καίρι. Αυτό μας λένε οι ειδικοί και οι επι­στή­μο­νες απ’ όλο τον κόσμο. Δυστυ­χώς, δεν υπάρχει αμφι­βο­λία, ότι τα ακραία φαι­νό­μενα που φέρνουν μεγάλες φυσικές κατα­στρο­φές, θα απο­τε­λούν από εδώ και στο εξής κομμάτι της καθη­με­ρι­νό­τη­τάς μας. Η απά­ντηση σε αυτό το πρό­βλημα δεν είναι ούτε εύκολη, ούτε μονο­διά­στατη.

Πρό­σφατα, ο Ευρω­παίος Επί­τρο­πος Γιάνες Λέναρ­σιτς, που επι­σκέ­φτηκε τη χώρα μας μετά από πρό­σκλησή μου, συζή­τησε με όλους τους Περι­φε­ρειάρ­χες και ανα­γνώ­ρισε τον κομβικό ρόλο των Περι­φε­ρειών. Άλλωστε, το 90% των δράσεων για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, θα υλο­ποι­η­θεί από τις Περι­φέ­ρειες.

Αυτό όμως σημαί­νει ότι η πολι­τεία πρέπει να μας δώσει και τον ρόλο και τους πόρους για να προ­χω­ρή­σουμε σε παρεμ­βά­σεις με βάση τις ανάγκες και τις προ­τε­ραιό­τη­τες κάθε περιο­χής.

Το 40% των συνο­λι­κών πόρων του Ταμείου Ανά­καμ­ψης θα κατευ­θυν­θούν στο περι­βάλ­λον, και εκεί οι Περι­φέ­ρειες της χώρας πρέπει να έχουν ρόλο και λόγο και στον σχε­δια­σμό και στην υλο­ποί­ηση των δράσεων.

Κλεί­νο­ντας, κύριε Τζι­τζι­κώ­στα, θα ήθελα να μας πείτε για τις προσ­δο­κίες του 2022 ως πρό­ε­δρος της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής των Περι­φε­ρειών και της Ένωσης Περι­φε­ρειών Ελλάδας.

Κατ’ αρχάς να σας πω ότι ως άνθρω­πος είμαι εκ φύσεως αισιό­δο­ξος, αλλιώς δεν θα ήμουν στην πολι­τική. Και αυτό γιατί η πολι­τική, όπως την βλέπω προ­σω­πικά, είναι το μέσον, ο τρόπος να βελ­τιώ­σεις τον τόπο και τη ζωή όλων των ανθρώ­πων.

Συνεπώς πιστεύω και για αυτό δουλεύω και αγω­νί­ζο­μαι, ότι το 2022 θα είναι μία καλύ­τερη χρονιά. Και το πιστεύω γιατί βλέπω πως υπάρ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε η χώρα να πάει πολύ καλύ­τερα σε όλους τους τομείς, και θα σας δώσω το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα, όπως είναι ο του­ρι­σμός.

Η φετινή χρονιά εξε­λί­χθηκε πολύ καλύ­τερα από αυτό που περι­μέ­ναμε και ανέ­φε­ραν οι αρχικές προ­βλέ­ψεις. Και αυτή είναι η βάση για να πετύ­χουμε ακόμα καλύ­τε­ρες επι­δό­σεις στα επόμενα χρόνια σε όλη την Ελλάδα. Και σε αυτή την προ­σπά­θεια, στον του­ρι­σμό όπως και σε όλους τους τομείς, κάθε περι­φέ­ρεια της χώρας ξεχω­ρι­στά αλλά και όλες μαζί, είναι στην πρώτη γραμμή.

Οπως η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, τα Δωδε­κά­νησα, η Ρόδος, που πέρα από το γεγονός ότι είστε πρω­τα­γω­νι­στές στον του­ρι­σμό και την οικο­νο­μία της χώρας, ταυ­τό­χρονα δώδεκα μήνες το χρόνο, φυλάτε τις Θερ­μο­πύ­λες του ελλη­νι­σμού για λογα­ρια­σμό όλων μας, είστε τα σύνορα της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης.