“Παράθυρο” για βάσεις των ΗΠΑ σε νησιά του Αιγαίου

Ως επι­τυ­χία θεωρεί η Αθήνα τη νέα Συμ­φω­νία Αμοι­βαίας Αμυ­ντι­κής Συνερ­γα­σίας με τις ΗΠΑ, η οποία οριο­θε­τεί τις αμε­ρι­κα­νι­κές βάσεις εν Ελλάδι, αφήνει “παρά­θυρο” για αμε­ρι­κα­νική παρου­σία και σε άλλα νησιά του Αιγαίου πέραν της Κρήτης και συνο­δεύ­ε­ται από επι­στολή Μπλίν­κεν με αναφορά στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της χώρας μας και με έμμεση νύξη για το casus belli της Τουρ­κίας.

Και δεν ήταν τυχαίο ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης έσπευσε με δήλωση του να χαι­ρε­τί­σει τη συμ­φω­νία με τις ΗΠΑ, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας την αμε­ρι­κα­νική δέσμευση για την από κοινού αντι­με­τώ­πιση απειλών ή προ­κλή­σεων κατά της χώρας μας.

Το τρο­πο­ποι­η­τικό πρω­τό­κολλο ορίζει τέσ­σε­ρις νέες περιο­χές για τις βάσεις των ΗΠΑ: Πρό­κει­ται για το στρα­τό­πεδο Γεωρ­γούλα στον Βόλο, το πεδίο βολής του Λιτό­χω­ρου, το στρα­τό­πεδο Γιαν­νούλη στην Αλε­ξαν­δρού­πολη κι ένα ακόμα κομμάτι στη ναυτική βάση της Σούδας. Σημειω­τέον δε ότι η συμ­φω­νία επι­τρέ­πει τη χρήση των εγκα­τα­στά­σεων αυτών και από τις ελλη­νι­κές Ένοπλες Δυνά­μεις

Η ελλη­νική πλευρά αξιο­λο­γεί ως ιδιαί­τερα σημα­ντική τη νέα βάση της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης, καθώς θεωρεί ότι θα εμπο­δί­σει την Τουρκία να επι­χει­ρή­σει ξανά να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες ως μοχλό πίεσης, όπως έκανε στις αρχές του 2020, αλλά και γενι­κό­τερα ότι η αμε­ρι­κα­νική παρου­σία στην περιοχή δια­σφα­λί­ζει τα χερσαία σύνορα της χώρας μας.

Η Αθήνα συνδέει δε την ενι­σχυ­μένη αμε­ρι­κα­νική στρα­τιω­τική παρου­σία στην Κρήτη με το παρά­νομο τουρ­κο­λυ­βικό μνη­μό­νιο. Η Σούδα όμως βέβαια προ­φα­νώς υπήρχε και όταν ο Ερντο­γάν υπέ­γραφε με το Σάρρατζ. Αλλά το σκε­πτικό είναι ότι κανείς δεν θα τολ­μούσε να επι­τε­θεί σε μία περιοχή όπου υπάρχει αμε­ρι­κα­νική βάση, για προ­φα­νείς λόγους.

Στο Μαξίμου θεωρούν εξάλλου ότι οι τουρ­κι­κές αντι­δρά­σεις επι­βε­βαιώ­νουν τη σημασία της νέας συμ­φω­νίας Ελλάδας- ΗΠΑ. Διπλω­μα­τι­κές πηγές επι­ση­μαί­νουν μάλιστα ότι σε αντί­θεση με το παρελ­θόν, αυτή τη φορά οι ΗΠΑ δεν επι­χεί­ρη­σαν να κάνουν ένα αντί­στοιχο άνοιγμα προς την Τουρκία και δεν έβαλαν την Ελλάδα και την Τουρκία στο ίδιο καλάθι.

Η επι­στολή Μπλίν­κεν και το casus belli

Η ελλη­νική διπλω­μα­τία απο­δί­δει εξίσου μεγάλη, αν όχι ακόμη μεγα­λύ­τερη, σημασία στην επι­στολή του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίν­κεν προς τον Έλληνα ομόλογο του Νίκο Δένδια. Η αναφορά στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της Ελλάδας θεω­ρεί­ται ότι καλύ­πτει υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ, γεγονός με ιδιαί­τερη σημασία καθώς η Τουρκία απειλεί να βγάλει ξανά για έρευνες το Oruc Reis σε περιο­χές ελλη­νι­κών και κυπρια­κών συμ­φε­ρό­ντων.

Αλλά και η αναφορά Μπλίν­κεν πως η απειλή χρήσης βίας είναι μη απο­δε­κτή πρα­κτική, ερμη­νεύ­ε­ται από την ελλη­νική πλευρά ως μια έμμεση κατα­δίκη του casus belli της Τουρ­κίας. Και καθώς το casus belli υπάρχει από το 1995, οι προη­γού­με­νες συμ­φω­νίες με ΗΠΑ δεν “κάλυ­πταν” την τουρ­κική αυτή απειλή.

Βέβαια το ερώτημα είναι κατά πόσον οι ΗΠΑ όντως θα παρέμ­βουν υπέρ των ελλη­νι­κών κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των και της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας της χώρας σε μία επόμενη τουρ­κική πρό­κληση ή απειλή. Το παρελ­θόν δείχνει ότι η καχυ­πο­ψία της ελλη­νι­κής κοινής γνώμης απέ­να­ντι στον αμε­ρι­κα­νικό παρά­γο­ντα είναι δικαιο­λο­γη­μένη. Θα φανεί λοιπόν στην πράξη ποια η αξία της επι­στο­λής Μπλίν­κεν. Όπως επίσης μένει να φανεί εάν ο Ερντο­γάν θα θελήσει να τρα­βή­ξει κι άλλο το σκοινί για να δια­πι­στώ­σει εάν οι ΗΠΑ εννοούν τη στήριξη στην Ελλάδα.

Στου Αιγαίου τα νησιά

Η συμ­φω­νία αφήνει ανοιχτό παρά­θυρο για την αμε­ρι­κα­νική παρου­σία στο μέλλον και σε άλλα ελλη­νικά νησιά πέραν της Κρήτης. Για την ακρί­βεια περι­λαμ­βά­νει ρητή πρό­βλεψη για την επέ­κταση και σε άλλες εγκα­τα­στά­σεις. Πρό­βλεψη που σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρε­ται σε νησιά του Αιγαίου, αν και η υπόθεση της Σκύρου επί της παρού­σης δεν προ­χώ­ρησε. Σύμφωνα με διπλω­μα­τι­κές πηγές η αμε­ρι­κα­νική πλευρά δεν επι­θυ­μούσε στην παρούσα του­λά­χι­στον συγκυ­ρία να δεσμευ­τεί άμεσα για άλλες περιο­χές.

Και πεντα­ε­τής και επ αόρι­στον

Η διάρ­κεια της νέας συμ­φω­νίας Ελλάδας- ΗΠΑ ήταν το αντι­κεί­μενο σκληρών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Τελικά και οι δύο πλευρές δηλώ­νουν ότι πέτυχαν αυτό που ήθελαν. Η συμ­φω­νία είναι λοιπόν μεν πεντα­ε­τής αλλά προ­βλέ­πει αυτό­ματη ανα­νέ­ωση εφόσον δεν καταγ­γελ­θεί. Έτσι η ελλη­νική πλευρά εστιά­ζει στην πεντα­ε­τία και η αμε­ρι­κα­νική δηλώνει ότι η συμ­φω­νία ουσια­στικά ισχύει επ’ αόρι­στον. Υπό μία έννοια η κυβέρ­νηση της ΝΔ πετάει το μπαλάκι στον ΣΥΡΙΖΑ: Εάν δια­φω­νεί η αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση με τη συμ­φω­νία, θα κληθεί να δηλώσει ότι θα την καταγ­γεί­λει όταν γίνει κυβέρ­νηση. Το ΚΚΕ πάντως ήδη κατη­γο­ρεί την κυβέρ­νηση της ΝΔ ότι φέρνει επ’ αόρι­στον στο ελλη­νικό έδαφος ξένες στρα­τιω­τι­κές δυνά­μεις.