Προκλητική η ατιμωρησία των εμπρηστών – Στοιχεία των τελευταίων 20 χρόνων

Οι φετινές βιβλι­κές κατα­στρο­φές από τις πυρ­κα­γιές που αφά­νι­σαν δασικό πλούτο, περιου­σίες και χιλιά­δες ζωντανά, φέρ­νο­ντας στο τραπέζι της πολι­τι­κής την ανάγκη νέων σχε­δια­σμών σε πολλά επίπεδα, σημα­το­δό­τη­σαν για πρώτη φορά και την αλλαγή πλεύσης των δικα­στι­κών αρχών στην αντι­με­τώ­πιση των εμπρη­στών.

Το μέγεθος των κατα­στρο­φών και το εύρος των πυρ­κα­γιών που κινη­το­ποί­η­σαν κυβέρ­νηση, κρα­τι­κούς μηχα­νι­σμούς, αυτο­διοί­κηση και πολίτες, δεν άφησαν εκτός τη Δικαιο­σύνη, που προ­χώ­ρησε αυτή τη φορά σε αυστηρή αντι­με­τώ­πιση όσων συνε­λή­φθη­σαν για εμπρη­σμούς, στέλ­νο­ντας στη φυλακή, μόνο στην Αθήνα, τέσσερα  άτομα, ενώ ακόμα και στις περι­πτώ­σεις εκείνες που οι κατη­γο­ρίες οι οποίες τους βάρυναν ήταν χαμηλής ποι­νι­κής αξιο­λό­γη­σης –δηλαδή πλημ­με­λή­ματα– οι κατα­δί­κες από το Πρω­το­δι­κείο Αθηνών (Αυτό­φωρο) ήταν πέντε χρόνια φυλακή και «μέσα».

Η στροφή των δικα­στι­κών αρχών, όπως εκφρά­στηκε φέτος το καλο­καίρι από την Εισαγ­γε­λία της Αθήνας, αλλά και από άλλες εισαγ­γε­λίες, στην αντι­με­τώ­πιση των συλ­λη­φθέ­ντων για εμπρη­σμούς, χωρίς αμφι­βο­λία υπήρξε απότοκο της ανάγκης να αντι­με­τω­πι­στούν δια­φο­ρε­τικά οι υπεύ­θυ­νοι, όποιοι κι αν είναι, και προς αυτή την κατεύ­θυνση κινεί­ται η νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία που έχει ήδη ανα­λη­φθεί από το υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης για αυστη­ρο­ποί­ηση της νομο­θε­σίας, ώστε οι υπεύ­θυ­νοι για τις φωτιές να τιμω­ρού­νται για κακούρ­γημα σε κάθε περί­πτωση.

Οι νέες ρυθ­μί­σεις που ήδη έχουν παρου­σια­στεί στο πλαίσιο των αλλαγών για τον νέο Ποινικό Κώδικα από τον υπουργό Κων­στα­ντίνο Τσιάρα βρί­σκο­νται ένα βήμα πριν από τη Βουλή, όπου θα οδεύ­σουν το πιθα­νό­τερο μέσα στον Σεπτέμ­βριο.

Οι προ­φυ­λα­κί­σεις όμως του φετινού καλο­και­ριού που προ­σέ­δω­σαν ονο­μα­τε­πώ­νυμο στους φυσι­κούς αυτουρ­γούς κάποιων κατα­στρο­φι­κών πυρ­κα­γιών δεν υπήρξε, δυστυ­χώς, πρα­κτική τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες.

Από τα επίσημα στοι­χεία που έχουν συγκε­ντρω­θεί από 50 εισαγ­γε­λίες και 45 πρω­το­δι­κεία της χώρας –και τα οποία παρου­σιά­ζει σήμερα η «Κ»– προ­κύ­πτουν συμπε­ρά­σματα που συγκλο­νί­ζουν για την ατι­μω­ρη­σία, που χρόνια τώρα καθό­ρισε τη δικα­στική αντι­με­τώ­πιση, όσων συνε­λή­φθη­σαν για πρό­κληση πυρ­κα­γιών είτε από αμέλεια –που είναι οι περισ­σό­τε­ροι– είτε από πρόθεση. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι στο ερώτημα ποιοι βάζουν τις φωτιές ανα­πτύ­χθη­καν από συνω­μο­σιο­λο­γι­κές προ­σεγ­γί­σεις έως τοπο­θε­τή­σεις που παγιώ­θη­καν ως γενικές παρα­δο­χές –όπως για παρά­δειγμα για οικο­πε­δο­φά­γους, συμ­φέ­ρο­ντα κ.λπ.–, χωρίς να παρα­γνω­ρί­ζε­ται –το αντί­θετο– ότι και τέτοιες περι­πτώ­σεις και μάλιστα αρκετές υπήρξαν και έδρασαν για χρόνια.

Ελά­χι­στες οι κατα­δί­κες

Ας πάμε στα δεδο­μένα της τελευ­ταίας 20ετίας, έτσι όπως αυτά προ­κύ­πτουν από τα στοι­χεία που συγκέ­ντρω­σαν 50 εισαγ­γε­λίες και 45 πρω­το­δι­κεία της χώρας για τις διώξεις που ασκή­θη­καν και την ποινική μετα­χεί­ριση που είχαν στη συνέ­χεια κατη­γο­ρού­με­νοι για εμπρη­σμούς σε πολλά σημεία. Τα στοι­χεία, τα οποία συγκλο­νί­ζουν για τον τρόπο που πρώτα ο νόμος –διότι τα δικα­στή­ρια νόμους εφαρ­μό­ζουν–αλλά και η Δικαιο­σύνη σε πολλές περι­πτώ­σεις αντι­με­τώ­πι­σαν όσους διώ­χθη­καν κατά καιρούς για εμπρη­σμούς, δεν αφήνουν περι­θώ­ρια για το πώς η ελλη­νική πολι­τεία αντι­με­τώ­πισε τους εμπρη­σμούς των δασών και στο πεδίο της νομο­θε­τι­κής πολι­τι­κής και της δικα­στι­κής κρίσης.

Πρώτα να ξεκα­θα­ρί­σουμε πως η νομο­θε­σία μας έως πρό­σφατα τιμω­ρούσε τους εμπρη­σμούς κατά βάση ως πλημ­με­λή­ματα και μόνο σε εξαι­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις ως κακουρ­γή­ματα, κάτι που απο­τυ­πώ­νε­ται και στις μηδε­νι­κές κατα­δί­κες των εμπρη­στών. Ομως και η Δικαιο­σύνη λίγες φορές εξά­ντλησε τα όρια των δυνα­το­τή­των που έχει –έστω κι αν ο νόμος δεν ήταν αυστη­ρός– να προ­χω­ρή­σει σε προ­σω­ρι­νές κρα­τή­σεις εμπρη­στών ή να στείλει στη φυλακή κατα­δι­κα­σθέ­ντες για εμπρη­σμούς.

Η υπόθεση «Μάτι»

Χαρα­κτη­ρι­στικό το παρά­δειγμα, πως για τη φονική πυρ­κα­γιά στο Μάτι, όπου ασκή­θη­καν διώξεις σε αξιω­μα­τού­χους των κρα­τι­κών υπη­ρε­σιών (Πυρο­σβε­στική, Πολι­τική Προ­στα­σία κ/λπ.), αλλά και σε αυτο­διοι­κη­τι­κούς παρά­γο­ντες, η τιμωρία του πολίτη που έβαλε τη φωτιά, πριν οι φλόγες γιγα­ντω­θούν και αφήσουν πίσω τους 102 νεκρούς και εκα­το­ντά­δες τραυ­μα­τίες, πέρασε κάτω από τον πήχυ της ποι­νι­κής τιμω­ρίας και η υπόθεσή του πέρασε στα «ψιλά» και από δικα­στι­κής πλευράς και από τα Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης.

Τι μας λένε όμως τα επίσημα στοι­χεία για την τιμωρία των εμπρη­στών; Κάτι που πραγ­μα­τικά είναι συγκλο­νι­στικό. Οτι από τους 19.712 που διώ­χθη­καν ποινικά από το 2000 και μετά για εμπρη­σμούς είτε από αμέλεια είτε από πρόθεση, μόνον 564 κατα­δι­κά­στη­καν. Ποσοστό που σοκάρει· μόλις 2,8%.

Το ποσοστό της κατα­δί­κης για εκεί­νους που διώ­χθη­καν για εμπρη­σμό από πρόθεση είναι ακόμα χαμη­λό­τερο, ήτοι 2,6%! Από τους 2.796 που ασκή­θηκε εις βάρος τους ποινική δίωξη για εμπρη­σμό από πρόθεση, μόλις 74 στα είκοσι χρόνια που πέρασαν κατα­δι­κά­στη­καν με διά­φο­ρες ποινές, ενώ ελά­χι­στοι από αυτούς πήγαν στη φυλακή.

Η εικόνα δεν είναι καλύ­τερη ούτε και για τους εμπρη­σμούς από αμέλεια, που είναι και οι περισ­σό­τε­ροι. Και εδώ τα ποσοστά κατα­δί­κης κινού­νται χαμηλά, σε επίπεδα της τάξεως του 6,5%. Δηλαδή από 7.463 διώξεις, οι κατα­δί­κες είναι μόλις 490.

Νομο­θε­τι­κές επι­λο­γές

Τα ιδιαί­τερα χαμηλά ποσοστά κατα­δί­κης που απο­τυ­πώ­νουν με συγκλο­νι­στικό τρόπο τη νομική και δικα­στική αντι­με­τώ­πιση των εμπρη­σμών για δεκα­ε­τίες, χωρίς αμφι­βο­λία είναι πρώτα απο­τέ­λε­σμα των νομο­θε­τι­κών επι­λο­γών που ακο­λου­θή­θη­καν, καθώς η κατη­γο­ρία του εμπρη­σμού –έτσι όπως ήταν ο νόμος– δύσκολα μπο­ρούσε να σταθεί ως κακούρ­γημα και να οδη­γή­σει τον δράστη στη φυλακή.

Ομως, ο νόμος που τώρα ανα­θε­ω­ρεί­ται επί το αυστη­ρό­τε­ρον από την κυβέρ­νηση –ενώ είχε ήδη αυστη­ρο­ποι­η­θεί και το 2019 έως ένα σημείο– απο­τύ­πωσε και την πολι­τική και κοι­νω­νική αντί­ληψη για τους δράστες των εμπρη­σμών, που πολλές φορές χάθηκε στα σύννεφα των γενι­κεύ­σεων και των ασα­φειών.

Πηγή kathimerini.gr