Δημογραφικό και κλιματική αλλαγή, τα σημαντικότερα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει η Ελλάδα

Αν και στην Ελλάδα μέχρι στιγμής δεν υπάρ­χουν συγκε­κρι­μέ­νες μετρή­σεις σχετικά με τους λόγους για τους οποίους οι νέοι δεν απο­κτούν εύκολα οικο­γέ­νειες, οι επι­στή­μο­νες έχουν κατα­λή­ξει σε συγκε­κρι­μέ­νες εκτι­μή­σεις.

Εδώ και πολλά χρόνια οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κιν­δύ­νου ότι το δημο­γρα­φικό και η κλι­μα­τική αλλαγή θα είναι τα δύο σημα­ντι­κό­τερα προ­βλή­ματα που πρέπει να αντι­με­τω­πί­σει η Ελλάδα και η Ευρώπη γενι­κό­τερα στο άμεσο μέλλον. Όπως επι­ση­μαί­νουν οι πολι­τι­κές που θα μπο­ρού­σαν να συμ­βάλ­λουν στην αύξηση των γεν­νή­σεων εκτεί­νο­νται σε ένα ευρύ φάσμα. Τα απο­τε­λέ­σματα τους δεν είναι άμεσα, αλλά απο­τε­λούν επέν­δυση για το μέλλον, καθώς ουσια­στικά πρό­κει­ται για πολι­τι­κές που δημιουρ­γούν ένα κλίμα ασφά­λειας στους νέους για την από­κτηση παιδιών. Γι’ αυτό όπως λένε χρειά­ζε­ται υπομονή για να φανούν τα απο­τε­λέ­σματα των πολι­τι­κών και δια­κομ­μα­τική συναί­νεση. Παράλ­ληλα, οι ειδικοί προει­δο­ποιούν ότι εκτός από το κρίσιμο ζήτημα των γεν­νή­σεων στο δημο­γρα­φικό είναι απα­ραί­τητο να αντι­με­τω­πι­στεί και το ζήτημα της γήραν­σης του πλη­θυ­σμού, καθώς ένα σημα­ντικό κομμάτι του πλη­θυ­σμού θα είναι εφεξής ηλι­κιω­μένο.

Σύμφωνα με τα πιο πρό­σφατα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, ο μόνιμος πλη­θυ­σμός της χώρας κατά την 1η Ιανουα­ρίου 2020 εκτι­μά­ται σε 10.718.565 άτομα (5.215.488 άνδρες και 5.503.077 γυναί­κες), μειω­μέ­νος κατά 0,06% σε σχέση με τον αντί­στοιχο πλη­θυ­σμό της 1ης Ιανουα­ρίου 2019 που ήταν 10.724.599 άτομα. Όπως επι­ση­μαί­νει η ΕΛΣΤΑΤ, η εξέλιξη αυτή είναι απο­τέ­λε­σμα της φυσικής μείωσης του πλη­θυ­σμού που ανήλθε σε 40.473 άτομα (83.628 γεν­νή­σεις έναντι 124.101 θανάτων ατόμων με τόπο συνή­θους δια­μο­νής εντός της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας) και της καθαρής μετα­νά­στευ­σης που εκτι­μά­ται σε 34.439άτομα (θετικό ισο­ζύ­γιο). Συγκε­κρι­μένα, ο πλη­θυ­σμός ηλικίας 0-14 ετών ανήλθε σε 14,2% του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού, έναντι 63,5% του πλη­θυ­σμού 15-64 ετών και 22,3% του πλη­θυ­σμού 65 ετών και άνω. Ο δείκτης γήραν­σης (πλη­θυ­σμός ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πλη­θυ­σμό ηλικίας 0-14 ετών) ανήλθε σε 156,2.

Έχει υπο­λο­γι­στεί από τις αρμό­διες αρχές ότι για να ανα­νε­ω­θεί ομαλά ο πλη­θυ­σμός της γης, κάθε γυναίκα θα πρέπει να κάνει 2,1 παιδιά. Στην Ευρώπη καμία χώρα δεν φτάνει αυτό το νούμερο αλλά υπάρ­χουν χώρες, όπως η Γαλλία και η Σουηδία που βρί­σκο­νται κοντά (1,8). Η Ελλάδα έχει μείνει αρκετά πίσω και βρί­σκε­ται περίπου στο 1,3. Η αβε­βαιό­τητα την οποία βιώνουν οι νέοι είναι αυτή που ευθύ­νε­ται σε μεγάλο βαθμό για αυτό.

Η Ελένη Λαδά είναι ιδιω­τική υπάλ­λη­λος και μητέρα ενός παιδιού. Μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, υπο­γραμ­μί­ζει: «Φυσικά θα ήθελα περισ­σό­τερα από ένα παιδιά. Υπάρ­χουν όμως σοβαρά διλήμ­ματα: Ή θα πρέπει να δου­λεύ­ουμε ατε­λεί­ω­τες ώρες για να μπει στο σπίτι μεγα­λύ­τερο εισό­δημα για να μεγα­λώ­σουμε αξιο­πρε­πώς το παιδί-παιδιά μας ή θα πρέπει να δου­λεύ­εις λιγό­τε­ρες ώρες που αυτό­ματα σημαί­νει και χαμη­λό­τερο εισό­δημα, άρα εξίσου σημα­ντι­κές δυσκο­λίες στα προς το ζειν.

Στην πρώτη περί­πτωση δεν μεγα­λώ­νεις εσύ τα παιδιά σου, αλλά άλλοι. Άρα χάνεις και πολλές από τις πιο σημα­ντι­κές στιγμές του. Στη δεύτερη υπάρ­χουν σοβαρά οικο­νο­μικά άγχη. Σε κάθε περί­πτωση θεωρώ ότι αν ο βασικός μισθός ήταν πιο αξιο­πρε­πής θα μας έδινε το δικαί­ωμα να μεγα­λώ­σουμε την οικο­γέ­νεια μας».

Και η Μ.Ν που είναι ιδιο­κτή­τρια επι­χεί­ρη­σης εκφρά­ζει παρό­μοια προ­βλή­ματα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Ως μητέρα δύο παιδιών δεν θα ήθελα περισ­σό­τερα παιδιά. Αφού το τρίτο μου παιδί είναι η επι­χεί­ρηση μου άλλωστε. Προ­φα­νώς η οικο­νο­μική αστά­θεια της χώρας και οι πολλές ώρες εργα­σίας αφού είμαι εργα­ζό­μενη μητέρα, είναι σίγουρα οι λόγοι που θα με απέ­τρε­παν να κάνω ακόμα ένα παιδί ακόμα κι αν το επι­θυ­μούσα. Ως γυναίκα και ως μητέρα δύο πράγ­ματα χρειά­ζο­μαι οικο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα και λιγό­τε­ρες ώρες εργα­σίας για να μπορέσω να ασχο­ληθώ την οικο­γέ­νειά μου. Το κράτος δεν παρέχει καμιά υπο­στή­ριξη για τις εργα­ζό­με­νες μητέρες, ώστε να ικα­νο­ποι­η­θούν οι παρα­πάνω ανάγκες. Άρα χρειά­ζο­νται περισ­σό­τερα επι­δό­ματα από το κράτος για τις γυναί­κες».

Αν και στην Ελλάδα μέχρι στιγμής δεν υπάρ­χουν συγκε­κρι­μέ­νες μετρή­σεις σχετικά με τους λόγους για τους οποίους οι νέοι δεν απο­κτούν εύκολα οικο­γέ­νειες, οι επι­στή­μο­νες έχουν κατα­λή­ξει σε συγκε­κρι­μέ­νες εκτι­μή­σεις. «Συζη­τώ­ντας για το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα στην Ελλάδα, συνήθως μιλάμε για τις μειω­μέ­νες γεν­νή­σεις. Και επι­κε­ντρώ­νο­μαι και το ενδια­φέ­ρον μας και τον προ­βλη­μα­τι­σμό μας και την όλη την κιν­δυ­νο­λο­γία που υπάρχει γύρω από το δημο­γρα­φικό στο ότι τα ζευ­γά­ρια σήμερα και οι γυναί­κες δεν κάνουν παιδιά και ότι οι νέοι δεν απο­κτούν οικο­γέ­νειες. Αυτό είναι ακριβώς έτσι, αλλά κατά τη γνώμη μου το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα είναι πλέον πολύ πιο σύνθετο και πολύ πιο περί­πλοκο σαν πρό­βλημα. Δηλαδή, η προ­σπά­θεια να αυξή­σουμε τις γεν­νή­σεις πέρα του ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο να επι­τευ­χθεί, να έχει απο­τέ­λε­σμα αυτή η προ­σπά­θεια γιατί πρέπει να εντο­πί­σουμε ποιες είναι οι αιτίες πίσω από την άρνηση, ή τον δισταγμό των νέων να απο­κτή­σουν οικο­γέ­νεια. Δεν είναι ότι οι έλληνες νέοι δεν θέλουν να κάνουν παιδιά. Υπάρ­χουν κάποιες εκτι­μή­σεις ότι οι έλληνες θέλουν να κάνουν παιδιά αλλά δυσκο­λεύ­ο­νται λόγω των συν­θη­κών. Ζορί­ζο­νται από το κλίμα της αβε­βαιό­τη­τας και η οικο­νο­μική κρίση έπαιξε σημα­ντικό ρόλο, ωστόσο η γονι­μό­τητα πέφτει εδώ και πολλά χρόνια πριν από την κρίση και ήταν χαμηλή ακόμα και περιό­δους που πιστεύ­αμε ότι πηγαί­ναμε καλά οικο­νο­μικά», τονίζει μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ανα­πλη­ρώ­τρια καθη­γή­τρια Οικο­νο­μι­κής Δημο­γρα­φίας, Αλε­ξάν­δρα Τραγάκη και προ­σθέ­τει: «Είναι πολλές οι απαι­τή­σεις που έχουν οι νέοι από τους εαυτούς τους και από τους γονείς τους, από τον τρόπο ζωής που έχουν στο πατρικό τους σπίτι πολλές φορές, που το πέρασμα από τη ζωή του έφηβου στην ενη­λι­κί­ωση συμ­βαί­νει αργά πλέον, βλέ­πουμε 30ρηδες οι οποίοι δεν έχουν ενη­λι­κιω­θεί, με την έννοια του ότι δεν έχουν σταθεί στα πόδια τους, δεν έχουν ζήσει μόνοι τους, δεν έχουν βγάλει δικά τους χρήματα. Αυτό κυρίως αφορά τα άτομα που είναι σήμερα από 25 έως 35. Ίσως τα πιο μικρά παιδιά σήμερα αυτο­νο­μού­νται πιο εύκολα , πιο γρήγορα ίσως και λόγω της κρίσης, αλλά αυτοί από τους οποίους περι­μέ­νουμε σήμερα να κάνουν παιδιά είναι αυτοί που δεν τους αφήσαμε κατά κάποιο τρόπο λόγω των συγκυ­ριών να ενη­λι­κιω­θούν και να σταθούν στα πόδια τους. Αλλά είναι εντελώς αδύ­να­τον να κάνουν παιδιά αν δεν έχουν τη δική τους δουλειά, που τους βοηθάει να κερ­δί­σουν χρήματα».

Η καθυ­στέ­ρηση στην ανάληψη δράσης είχε ως απο­τέ­λε­σμα να αλλάξει η δομή του πλη­θυ­σμού, τονίζει η κ. Τραγάκη: «Η μείωση τω γεν­νή­σεων έχει ξεκι­νή­σει από την δεκα­ε­τία του 1980. Αυτό σημαί­νει ότι αυτή τη στιγμή έχουμε λιγό­τε­ρες εν δυνάμει μητέρες. Ο πλη­θυ­σμός των γυναι­κών που είναι σε ηλικία να απο­κτή­σουν παιδιά, ως απο­τέ­λε­σμα της μειω­μέ­νης γονι­μό­τη­τας 40 ετών, είναι σήμερα μικρό­τε­ρος. Άρα αυτές οι γυναί­κες ακόμα και αν έκαναν τόσα παιδιά όσα οι μητέρες τους, θα έχουμε λιγό­τε­ρες γεν­νή­σεις σήμερα. Η ανα­λο­γία θα πέφτει. Την ίδια στιγμή έχουμε έναν πλη­θυ­σμό που γερνάει αλλά ζει όλο και περισ­σό­τερο και όσο ζούμε περισ­σό­τερο είναι φυσικό να μαζεύ­ε­ται κόσμος στις υψηλές ηλικίες, έχουμε πολλούς θανά­τους. Αυτή η κακή ανα­λο­γία θα συνε­χι­στεί ακόμα κι αν δούμε τη γονι­μό­τητα να αυξά­νε­ται. Διότι είναι λίγες οι μητέρες. Χρειά­ζε­ται υπομονή».

Για την βελ­τί­ωση των συν­θη­κών των εργα­ζό­με­νων γονέων από την πλευρά του αρμό­διου υπουρ­γείου Εργα­σίας, προ­βλέ­πο­νται συγκε­κρι­μέ­νες πολι­τι­κές στο νέο εργα­σιακό νόμο: τα βασικά του σημεία, ο νέος εργα­σια­κός νόμος προ­βλέ­πει:

-άδεια πατρό­τη­τας μετ’ απο­δο­χών που λαμ­βά­νει ο πατέρας με τη γέννηση του τέκνου του.

-γονική άδεια, ως ατομικό και αμε­τα­βί­βα­στο δικαί­ωμα κάθε γονέα, ώστε να συμ­με­τέ­χουν αμφό­τε­ροι οι γονείς στην ανα­τροφή του τέκνου τους.

-άδεια με απο­δο­χές για τους/τις φρο­ντι­στές/ριες εργα­ζό­με­νους/ες.

-το δικαί­ωμα σε γονείς και φρο­ντι­στές εργα­ζό­με­νους/ες να κάνουν χρήση, για συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα, ευέ­λι­κτων ρυθ­μί­σεων εργα­σίας, για να διευ­κο­λύ­νο­νται στην εκπλή­ρωση των οικο­γε­νεια­κών υπο­χρε­ώ­σεών τους. Το πιο σημα­ντικό, όμως, είναι ότι θα προ­στα­τεύ­ε­ται η θέση εργα­σίας αυτών των εργα­ζο­μέ­νων, με απα­γό­ρευση της από­λυ­σης τους για όσο χρόνο κάνουν χρήση ή λόγω του ότι έκαναν ή θέλουν να κάνουν χρήση αυτών των αδειών και διευ­κο­λύν­σεων. Επο­μέ­νως οι πατέρες εργα­ζό­με­νοι θα μπορούν να συμ­με­τέ­χουν πιο ενεργά στην ανα­τροφή των τέκνων τους και να εκπλη­ρώ­νουν το μερίδιο που τούς ανα­λο­γεί στις οικο­γε­νεια­κές υπο­χρε­ώ­σεις, χωρίς να νιώθουν ανα­σφά­λεια για τη θέση εργα­σίας τους.

«H αντι­με­τώ­πιση του δημο­γρα­φι­κού προ­βλή­μα­τος απο­τε­λεί μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες προ­κλή­σεις για την Ελλάδα, ένα πρό­βλημα που περνάει και μέσα από την ισότητα. Τα νέα μέτρα που προ­ω­θούμε με το νέο εργα­σιακό νόμο προ­σα­να­το­λί­ζο­νται στην ισότητα των φύλων και στην εναρ­μό­νιση οικογενειακής-επαγγελματικής ζωής και εξα­σφα­λί­ζουν στους γονείς και ιδιαί­τερα στις γυναί­κες, που επω­μί­ζο­νται ανι­σο­με­ρώς τις οικο­γε­νεια­κές ευθύνες, την παρα­μονή και ανέλιξή τους στην αγορά εργα­σίας και μετά την από­κτηση των τέκνων τους», τόνισε μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η υφυ­πουρ­γός Εργα­σίας & Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, αρμόδια για τη Δημο­γρα­φική Πολι­τική και την Οικο­γέ­νεια, Μαρία Συρεγ­γέλα.

Πηγή: newpost.gr